1. Αντιγόνη ΑντιγόνηАнтигонаAntigone
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Ισμήνη, αδελφούλα μου, εσύ αγαπημένο κεφαλάκι. Ξέρεις νάμεινε απ’ τον Οιδίποδα κακό που να μην έρριξεν ο Δίας επάνω μας, ενόσω ζούμε; Δεν είναι πόνος, ούτε χαλασμός, ούτ’ ατιμία, ούτε ντροπή πού να μην είδα εγώ μέσ’ τες δικές μου διστυχίες και στες δικές σου... Και τώρα πάλι, τι λένε πώς διαλάλησε, καινούργιο σ’ όλην την πολιτεία ο στρατηγός ; Έμαθες τίποτα και άκουσες ; ή δεν μαντεύεις τη συμφορά που έρχεται από τους εχθρούς, σ’ εκείνους π’ αγαπούμε;
ὦ κοινὸν αὐτάδελφον Ἰσμήνης κάρα, ἆρ᾽ οἶσθ᾽ ὅ τι Ζεὺς τῶν ἀπ᾽ Οἰδίπου κακῶν ὁποῖον οὐχὶ νῷν ἔτι ζώσαιν τελεῖ; οὐδὲν γὰρ οὔτ᾽ ἀλγεινὸν οὔτ᾽ ἄτης ἄτερ οὔτ᾽ αἰσχρὸν οὔτ᾽ ἄτιμόν ἐσθ᾽, ὁποῖον οὐ τῶν σῶν τε κἀμῶν οὐκ ὄπωπ᾽ ἐγὼ κακῶν. καὶ νῦν τί τοῦτ᾽ αὖ φασι πανδήμῳ πόλει κήρυγμα θεῖναι τὸν στρατηγὸν ἀρτίως; ἔχεις τι κεἰσήκουσας; ἤ σε λανθάνει πρὸς τοὺς φίλους στείχοντα τῶν ἐχθρῶν κακά;Дай голову твою обнять, Исмена!
Сестра моя, скажи, какой беде
Из многих бед - отца и нас, невинных
Его детей, оставшихся в живых,
Не обрекал Зевес? И есть ли в мире
Хоть что-нибудь неправедное, злое
И горькое, неведомое нам?
Ты слышала ль, сестра, о том, что ныне
Всем гражданам правитель повелел?
Иль, может быть, не знаешь ты, Исмена,
Что ждет друзей твоих судьба врагов?
Ismene , sister, mine own dear sister, knowest thou what ill there is, of all bequeathed by Oedipus, that Zeus fulfils not for us twain while we live? Nothing painful is there, nothing fraught with ruin, no shame, no dishonour, that I have not seen in thy woes and mine.
And now what new edict is this of which they tell, that our Captain hath just published to all Thebes? Knowest thou aught? Hast thou heard? Or is it hidden from thee that our friends are threatened with the doom of our foes?
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Εμένα, Αντιγόνη, δεν μούρθε είδησι καμμιά απ’ τους αγαπητούς μας,
ούτ’ ευχάριστη αλλά ούτε και θλιβερή,
αφ’ ότου η δύο εμείς εχάσαμε τ’ αδέρφια μας τα δύο,
που σε μια μέρα ‘πήγαν με διπλό θάνατο,
και τώρα που των Αργείων σκόρπισε ο στρατός,
την ύστερη νύχτα,
δεν έμαθ’ άλλο τίποτα για νάμαι πειό χαρούμενη πάρα λυπημένη.
ἐμοὶ μὲν οὐδεὶς μῦθος, Ἀντιγόνη φίλων
οὔθ᾽ ἡδὺς οὔτ᾽ ἀλγεινὸς ἵκετ᾽ ἐξ ὅτου
δυοῖν ἀδελφοῖν ἐστερήθημεν δύο,
μιᾷ θανόντοιν ἡμέρᾳ διπλῇ χερί·
ἐπεὶ δὲ φροῦδός ἐστιν Ἀργείων στρατὸς
ἐν νυκτὶ τῇ νῦν, οὐδὲν οἶδ᾽ ὑπέρτερον,
οὔτ᾽ εὐτυχοῦσα μᾶλλον οὔτ᾽ ἀτωμένη.Еще ко мне, сестра, не доходила
Ни горькая, ни сладостная весть,
С тех пор как брат убил в сраженье брата,
С тех пор как мы лишились в тот же день
Обоих. В ночь ушли войска аргосцев;
Не слышала я больше ничего -
Ни радости достойного, ни горя.
No word of friends, Antigone, gladsome or painful, hath come to me, since we two sisters were bereft of brothers twain, killed in one day by a twofold blow; and since in this last night the Argive host hath fled, I know no more, whether my fortune be brighter, or more grievous.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Καλά το έλεγα· γι αυτό κι εγώ
σ’ έφερα έξω από της πύλες της αυλής για να τ’ ακούσης εσύ μονάχα.
ᾔδη καλῶς, καί σ᾽ ἐκτὸς αὐλείων πυλῶν
τοῦδ᾽ οὕνεκ᾽ ἐξέπεμπον, ὡς μόνη κλύοις.Я позвала тебя за двери дома,
Чтоб говорить наедине с тобой.I knew it well, and therefore sought to bring thee beyond the gates of the court, that thou mightest hear alone.
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Τι είναι; σε βλέπω και συλλογίζεσαι κάτι βαρύ να πης.
τί δ᾽ ἔστι; δηλοῖς γάρ τι καλχαίνουσ᾽ ἔπος.Какой полна ты думой сокровенной?What is it? 'Tis plain that thou art brooding on some dark tidings.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Δεν έχει ο Κρέων τους αδελφούς μου
τον ένα τιμημένο με ταφή
τον άλλο για ατιμίαν άθαφτο :
Τον Ετεοκλή, λένε, πώς δίκαια κι όπως το θέλει ο νόμος
τον έβαλε στο χώμα για νάναι τιμημένος μέσ’ τους νεκρούς του κάτω κόσμου,
μα του Πολυνείκη το λείψανο, άθλια ξεψυχισμένο,
άκουσα πώς στους πολίτες εβγήκε διαταγή κανείς να μη το θάψη,
ούτε και να το κλάψη παρά να τον αφήσουν άκλαυτο και άθαφτο για τα όρνια,
που γλυκό τους θησαυρό τόνε θωρούν και χυμούν για να τον φαν.
Αυτά, είπαν, πώς ο καλός μας Κρέων
εδιάταξε σε σένα και σε μένα -λεω και σε μένα-
και τώρα έρχεται κατά ‘δώ για να τα φανέρωση σ’ όσους δεν τα ξέρουν,
και πώς δεν πέρνει το πράγμα ελαφρά,
παρά όποιος κάνει τίποτε ενάντια
θάνατος να του μέλλεται μπροστά σ’ όλη την πόλι.
Αυτά είναι, και τώρα θε να φανή αμέσως
αν ευγενικά ‘γεννήθηκες ή από καλούς κακιά.
οὐ γὰρ τάφου νῷν τὼ κασιγνήτω Κρέων
τὸν μὲν προτίσας, τὸν δ᾽ ἀτιμάσας ἔχει;
Ἐτεοκλέα μέν, ὡς λέγουσι, σὺν δίκης
χρήσει δικαίᾳ καὶ νόμου κατὰ χθονὸς
ἔκρυψε τοῖς ἔνερθεν ἔντιμον νεκροῖς·
τὸν δ᾽ ἀθλίως θανόντα Πολυνείκους νέκυν
ἀστοῖσί φασιν ἐκκεκηρῦχθαι τὸ μὴ
τάφῳ καλύψαι μηδὲ κωκῦσαί τινα,
ἐᾶν δ᾽ ἄκλαυτον, ἄταφον, οἰωνοῖς γλυκὺν
θησαυρὸν εἰσορῶσι πρὸς χάριν βορᾶς.
τοιαῦτά φασι τὸν ἀγαθὸν Κρέοντα σοὶ
κἀμοί, λέγω γὰρ κἀμέ, κηρύξαντ᾽ ἔχειν,
καὶ δεῦρο νεῖσθαι ταῦτα τοῖσι μὴ εἰδόσιν
σαφῆ προκηρύξοντα, καὶ τὸ πρᾶγμ᾽ ἄγειν
οὐχ ὡς παρ᾽ οὐδέν, ἀλλ᾽ ὃς ἂν τούτων τι δρᾷ,
φόνον προκεῖσθαι δημόλευστον ἐν πόλει.
οὕτως ἔχει σοι ταῦτα, καὶ δείξεις τάχα
εἴτ᾽ εὐγενὴς πέφυκας εἴτ᾽ ἐσθλῶν κακή.Не повелел ли царь из наших братьев
Единого земле предать, лишив
Всех почестей другого? Этеокл
Священного обряда удостоен,
В подземный мир сошел и родным теням.
А между тем останки Полиника
Креонт велел не предавать земле
И, не почтив обрядом, не оплакав,
Не приютив в могиле, бедный труп
Покинуть хищным птицам на съеденье.
Так приказал наш добрый царь тебе -
И мне, увы! Провозгласить веленье
Он к нам идет. Что б ни было, закон
Исполнится, и будет непослушный
На площади побит камнями. Знаешь
Теперь ты все и показать должна,
Достойной ли от предков благородных,
Бесчестной ли от честных родилась.What, hath not Creon destined our brothers, the one to honoured burial, the other to unburied shame? Eteocles, they say, with due observance of right and custom, he hath laid in the earth, for his honour among the dead below. But the hapless corpse of Polyneices—as rumour saith, it hath been published to the town that none shall entomb him or mourn, but leave unwept, unsepulchred, a welcome store for the birds, as they espy him, to feast on at will.
Such, 'tis said, is the edict that the good Creon hath set forth for thee and for me,—yes, for me ,—and is coming hither to proclaim it clearly to those who know it not; nor counts the matter light, but, whoso disobeys in aught, his doom is death by stoning before all the folk. Thou knowest it now; and thou wilt soon show whether thou art nobly bred, or the base daughter of a noble line.
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Και μήπως ‘μπορώ εγώ, παράτολμη
να δέσω ή να λύσω αλλοιώτικα αφού είναι έτσι;
τί δ᾽, ὦ ταλαῖφρον, εἰ τάδ᾽ ἐν τούτοις, ἐγὼ
λύουσ᾽ ἂν ἢ ᾽φάπτουσα προσθείμην πλέον;Но если царь велел, сестра, подумай, -
Смирюсь иль нет - что сделать я могу?Poor sister,—and if things stand thus, what could I help to do or undo?
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Κύτταξε συ μόνο, αν θα κάνης αυτόν τον κόπο
μαζύ μου.
εἰ ξυμπονήσεις καὶ ξυνεργάσει σκόπει.Захочешь ли помочь мне в трудном деле?Consider if thou wilt share the toil and the deed.
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Για ποιό κίνημα μου λες, και που τρέχει ο νους σου;
ποῖόν τι κινδύνευμα; ποῦ γνώμης ποτ᾽ εἰ;Свой замысел открой мне.In what venture? What can be thy meaning?
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Αν θα σήκωσης μαζύ μ’ αυτά τα χέρια μου τον πεθαμένο.
εἰ τὸν νεκρὸν ξὺν τῇδε κουφιεῖς χερί.Тело брата
Похоронить.Wilt thou aid this hand to lift the dead?
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Στ΄ αλήθεια συλλογιέσαι, να θάψης αυτόν,
που έχει απαγορευθή στην πολιτεία ;
ἢ γὰρ νοεῖς θάπτειν σφ᾽, ἀπόῤῥητον πόλει;Закон царя нарушить
Посмеешь?Thou wouldst bury him,—when 'tis forbidden to Thebes?
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Μάλιστα, τον δικό μου και όχι το δικό σου τον αδερφό,
σαν δε θες εσύ,
γιατί ποτέ δεν θα με ‘δης εγώ να τον προδώσω.
τὸν γοῦν ἐμὸν καὶ τὸν σόν ἢν σὺ μὴ θέλῃς
ἀδελφόν· οὐ γὰρ δὴ προδοῦσ᾽ ἁλώσομαι.Да. И если ты боишься,
Одна исполню я обряд над милым.
Изменницей не назовут меня.I will do my part,—and thine, if thou wilt not,—to a brother. False to him will I never be found.
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Αχ, κακομοίρα μου, μ’ αφ’ ου ο Κρέων είπε όχι.
ὦ σχετλία, Κρέοντος ἀντειρηκότος;Безумная! Наперекор царю?Ah, over-bold! when Creon hath forbidden?
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Δεν έχει να μ’ εμποδίση διόλου σε ό,τι μου ανήκει.
ἀλλ᾽ οὐδὲν αὐτῷ τῶν ἐμῶν μ᾽ εἴργειν μέτα.Царь не заставит не любить меня,
Кого люблю!Nay, he hath no right to keep me from mine own.
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Ωιμένα, συλλογίσου, αδελφή, που ο πατέρας μας
με κατάρα και καταχθόνια χάθηκε
όταν ξεσκέπασε μονάχος της αμαρτίες του, βγάζοντας με το χέρι του τα δυο του μάτια.
Έπειτα η μητέρα και γυναίκα του και τα δυο να την ειπής-
με πλεχτή θηλειά κρεμιέται και πεθαίνει·
και τρίτο, οι δυο μας αδερφοί σε μια μέρα μέσα,
μ’ αυτοκτονία πήγανε οι καϋμένοι, δίνοντας
ο ένας του άλλου με τα δικά τους χέρια θάνατο
Τώρα που μείναμε η δυο μας έρημες,
βάλε με το νου σου τι τρισάθλια που θα χαθούμε,
αν κάνωμε ενάντια στο νόμο και αψηφίσουμε
τη δύναμι και διαταγή του βασιληά.
Μα πρέπει να το καταλάβης ότι γυναίκες γεννηθήκαμε
και όχι τους άντρες για να πολεμάμε.
Και έπειτα, αφ’ ου πούχουν πειό δύναμι μας ορίζουν,
χρωστούμε κι αυτά να δεχτούμε κι’ ακόμα πειό χειρότερα,
Εγώ το λοιπόν, παρακαλώντας εκείνους που είνε κατ’ απ’ το χώμα
να με συχωρέσουν, επειδή άθελα το κάνω,
θ’ ακούσω αυτούς που έχουν να προστάξουν
γιατί, να κάνω πράμματα του κάκου, μου φαίνεται δεν έχει νου.
οἴμοι. φρόνησον, ὦ κασιγνήτη, πατὴρ
ὡς νῷν ἀπεχθὴς δυσκλεής τ᾽ ἀπώλετο,
πρὸς αὐτοφώρων ἀμπλακημάτων διπλᾶς
ὄψεις ἀράξας αὐτὸς αὐτουργῷ χερί.
ἔπειτα μήτηρ καὶ γυνή, διπλοῦν ἔπος,
πλεκταῖσιν ἀρτάναισι λωβᾶται βίον·
τρίτον δ᾽ ἀδελφὼ δύο μίαν καθ᾽ ἡμέραν
αὐτοκτονοῦντε τὼ ταλαιπώρω μόρον
κοινὸν κατειργάσαντ᾽ ἐπαλλήλοιν χεροῖν.
νῦν δ᾽ αὖ μόνα δὴ νὼ λελειμμένα σκόπει
ὅσῳ κάκιστ᾽ ὀλούμεθ᾽, εἰ νόμου βίᾳ
ψῆφον τυράννων ἢ κράτη παρέξιμεν.
ἀλλ᾽ ἐννοεῖν χρὴ τοῦτο μὲν γυναῖχ᾽ ὅτι
ἔφυμεν, ὡς πρὸς ἄνδρας οὐ μαχουμένα.
ἔπειτα δ᾽ οὕνεκ᾽ ἀρχόμεσθ᾽ ἐκ κρεισσόνων,
καὶ ταῦτ᾽ ἀκούειν κἄτι τῶνδ᾽ ἀλγίονα.
ἐγὼ μὲν οὖν αἰτοῦσα τοὺς ὑπὸ χθονὸς
ξύγγνοιαν ἴσχειν, ὡς βιάζομαι τάδε,
τοῖς ἐν τέλει βεβῶσι πείσομαι· τὸ γὰρ
περισσὰ πράσσειν οὐκ ἔχει νοῦν οὐδένα.Сестра, ты позабыла,
Как наш отец, узнав, что он - злодей,
Отверженный и ненавистный людям,
Исторгнув очи сам себе, погиб;
Как мать - она была ему женою
И матерью - на петле роковой
Повесилась; как оба брата пали
Несчастные, друг друга умертвив
В единый миг на том же поле битвы.
Теперь, когда остались мы одни,
Без помощи, - подумай, Антигона,
Какая ждет нас гибель, если, власть
Царя презрев, закон его нарушим.
Мы женщины, не нам вести борьбу
Неравную с мужами: наша доля -
Пред сильными покорствуя, молчать.
У мертвеца я вымолю прощенье
Невольного греха и покорюсь
Велению владыки: неразумно
Желать того, что выше сил моих.Ah me! think, sister, how our father perished, amid hate and scorn, when sins bared by his own search had moved him to strike both eyes with self-blinding hand; then the mother wife, two names in one, with twisted noose did despite unto her life; and last, our two brothers in one day,—each shedding, hapless one, a kinsman's blood,—wrought out with mutual hands their common doom. And now we in turn—we two left all alone—think how we shall perish, more miserably than all the rest, if, in defiance of the law, we brave a king's decree or his powers. Nay, we must remember, first, that we were born women, as who should not strive with men; next, that we are ruled of the stronger, so that we must obey in these things, and in things yet sorer. I, therefore, asking the Spirits Infernal to pardon, seeing that force is put on me herein, will hearken to our rulers; for 'tis witless to be over busy.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Εγώ δε θα σε προστάξω, και ούτε να θέλης τώρα να το κάμης
θα ευχαριστηώμουνα να με βοηθούσες.
Κύττα να ‘δης εσύ τι θέλεις, εκείνον θα τον θάψω εγώ.
Καλό μου τώχω να πέθαινα, αφού το κάνω·
αγαπημένη θα κοίτωμαι κοντά του, μαζύ μ’ αυτόν που αγαπώ
αφού θάχω κριματίσει, μ’ άγια πράξει.
Έτσι κι έτσι περισσότερος είν’ ο καιρός πούχω ν’ αρέσω
σ’ εκείνους που είνε κάτω, παρά σ’ αυτούς εδώ,
γιατί εκεί έχω να μείνω πάντα.
Εσύ, όμως, σαν το νομίζεις, των θεών τα τίμια πράμματα
έχε τα καταφρονεμένα.
οὔτ᾽ ἂν κελεύσαιμ᾽ οὔτ᾽ ἄν, εἰ θέλοις ἔτι
πράσσειν, ἐμοῦ γ᾽ ἂν ἡδέως δρῴης μέτα.
ἀλλ᾽ ἴσθ᾽ ὁποῖά σοι δοκεῖ, κεῖνον δ᾽ ἐγὼ
θάψω· καλόν μοι τοῦτο ποιούσῃ θανεῖν.
φίλη μετ᾽ αὐτοῦ κείσομαι, φίλου μέτα,
ὅσια πανουργήσασ᾽. ἐπεὶ πλείων χρόνος
ὃν δεῖ μ᾽ ἀρέσκειν τοῖς κάτω τῶν ἐνθάδε.
ἐκεῖ γὰρ αἰεὶ κείσομαι· σοὶ δ᾽, εἰ δοκεῖ,
τὰ τῶν θεῶν ἔντιμ᾽ ἀτιμάσασ᾽ ἔχε.Я ни о чем просить тебя не буду,
И не приму я помощи твоей.
Что хочешь делай, - я же тело брата
Похороню, и будет смерть моя
Желанною. Презрев закон людской,
Исполню долг и лягу рядом с ним,
В одном гробу, любимая с любимым
Я не живым, а мертвым угодить
Хочу затем, что с ними буду вечно
Лежать в земле. А ты живи, презрев
Все, что святым считают боги.I will not urge thee,—no, nor, if thou yet shouldst have the mind, wouldst thou be welcome as a worker with me . Nay, be what thou wilt; but I will bury him: well for me to die in doing that. I shall rest, a loved one with him whom I have loved, sinless in my crime; for I owe a longer allegiance to the dead than to the living: in that world I shall abide for ever. But if thou wilt, be guilty of dishonouring laws which the gods have stablished in honour.
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Εγώ δε λεω πώς δεν τα σέβομαι,
αλλά γιατί να κάνω ενάντια σ’ όλη την πολιτεία δεν έχω δύναμι.
ἐγὼ μὲν οὐκ ἄτιμα ποιοῦμαι, τὸ δὲ
βίᾳ πολιτῶν δρᾶν ἔφυν ἀμήχανος.Свято
Я сердцем чту богов, но силы нет
Противиться велению законов.I do them no dishonour; but to defy the State,—I have no strength for that.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Έχε το εσύ αυτό για πρόφασι, εγώ πάω να κάνω τάφο του αγαπημένου μου αδελφού.
σὺ μὲν τάδ᾽ ἂν προὔχοι᾽· ἐγὼ δὲ δὴ τάφον
χώσουσ᾽ ἀδελφῷ φιλτάτῳ πορεύσομαι.Ищи себе предлога… Я иду
Могильный холм воздвигнуть Полинику.Such be thy plea:—I, then, will go to heap the earth above the brother whom I love.
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Ωιμένα, κακομοίρα μου, τι φόβο έχω για σένα.
οἴμοι ταλαίνης, ὡς ὑπερδέδοικά σου.О милая, мне страшно за тебя!Alas, unhappy one! How I fear for thee!
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Για μένα μη σε νοιάζει· κύτταξε συ την τύχη σου να κάνης.
μὴ ᾽μοῦ προτάρβει· τὸν σὸν ἐξόρθου πότμον.Себя спасай, а за меня не бойся.Fear not for me: guide thine own fate aright.
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Τουλάχιστον μη φανέρωσης το πράμμα σε κανένα, κράτα το κρυφό.
Κι εγώ θα κάνω το ίδιο.
ἀλλ᾽ οὖν προμηνύσῃς γε τοῦτο μηδενὶ
τοὔργον, κρυφῇ δὲ κεῦθε, σὺν δ᾽ αὔτως ἐγώ.Не говори про замысел ни с кем…
Не правда ли, хранить мы будем тайну?At least, then, disclose this plan to none, but hide it closely,—and so, too, will I.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Ά, όχι· να το προδώσης. Πολύ πειότερο θα σε συχαθώ
αν δεν το πης, και δεν το ξεφωνήσης σ’ όλο τον κόσμο.
οἴμοι, καταύδα· πολλὸν ἐχθίων ἔσει
σιγῶσ᾽, ἐὰν μὴ πᾶσι κηρύξῃς τάδε.О нет, ступай к врагам, открой им все!
Безмолвствуя, ты будешь ненавистней.Oh, denounce it! Thou wilt be far more hateful for thy silence, if thou proclaim not these things to all.
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Εσύ έχεις ζεστή καρδιά εκεί που ο άλλος παγώνει.
θερμὴν ἐπὶ ψυχροῖσι καρδίαν ἔχεις.Каким огнем полна твоя душа!Thou hast a hot heart for chilling deeds.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Έτσι ξέρω όμως, πώς θ’ αρέσω σ’ όσους πρέπει ν’ αρέσω περισσότερο.
ἀλλ᾽ οἶδ᾽ ἀρέσκουσ᾽ οἷς μάλισθ᾽ ἁδεῖν με χρή.Усопшему любовь моя отрадна.I know that I please where I am most bound to please.
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Σαν θα τα καταφέρης. Αλλά ζητάς πράμματα που δεν γίνονται.
εἰ καὶ δυνήσει γ᾽· ἀλλ᾽ ἀμηχάνων ἐρᾷς.Ты все равно не можешь…Aye, if thou canst; but thou wouldst what thou canst not.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Και τι μ’ αυτό· όταν πειά δεν θα μπορώ, θα παύσω.
οὐκοῦν, ὅταν δὴ μὴ σθένω, πεπαύσομαι.Пусть, - когда
Не хватит сил, я отрекусь от цели.Why, then, when my strength fails, I shall have done.
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Κι’ από μιαν αρχή δεν πρέπει ο άνθρωπος να κυνηγά τ’ αδύνατα.
ἀρχὴν δὲ θηρᾶν οὐ πρέπει τἀμήχανα.Не лучше ли к тому, что выше сил,
Не приступать?A hopeless quest should not be made at all.
Αποχωρεί.
Ἀπέρχεται.Уходит.Exit.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Όταν λες τέτοια κι εγώ με το δίκηο θα σ’ οχτρευτώ,
και του πεθαμένου γίνεσαι εχθρά.
Άφησε μ’ εμένα στην ασυλλογισιά μου
να πάθω αυτό το φοβερό ·
δεν μπορεί τίποτα περισσότερο να μου γείνη,
για να μην πάω τουλάχιστο με θάνατο καλό.
εἰ ταῦτα λέξεις, ἐχθαρεῖ μὲν ἐξ ἐμοῦ,
ἐχθρὰ δὲ τῷ θανόντι προσκείσει δίκῃ.
ἀλλ᾽ ἔα με καὶ τὴν ἐξ ἐμοῦ δυσβουλίαν
παθεῖν τὸ δεινὸν τοῦτο· πείσομαι γὰρ οὐ
τοσοῦτον οὐδὲν ὥστε μὴ οὐ καλῶς θανεῖν.Молчи, молчи, Исмена,
Не то врагом ты будешь мне навек
И ненавистною родным теням
Сойдешь в могилу. Дай исполнить мне
Мой замысел безумный и погибнуть, -
Прекрасной будет смерть моя!If thus thou speakest, thou wilt have hatred from me, and will justly be subject to the lasting hatred of the dead. But leave me, and the folly that is mine alone, to suffer this dread thing; for I shall not suffer aught so dreadful as an ignoble death.
Αποχωρεί.
Ἀπέρχεται.Уходит.Exit.
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Αφ’ ου το θέλεις πήγαινε· αυτό μόνο να ξέρης, πώς κάνεις ανοησία
και ας δείχνεσαι για το φίλο σου φίλη αληθινή.
ἀλλ᾽ εἰ δοκεῖ σοι, στεῖχε· τοῦτο δ᾽ ἴσθ᾽ ὅτι
ἄνους μὲν ἔρχει, τοῖς φίλοις δ᾽ ὀρθῶς φίλη.Иди
И знай, что ты уходишь неразумной,
Но любящей и верной до конца.Go, then, if thou must; and of this be sure,—that, though thine errand is foolish, to thy dear ones thou art truly dear.
Η Αντιγόνη βγαίνει προς τα αριστερά των θεατών. Η Ισμήνη επιστρέφει στο παλάτι από μία από τις δύο πλαϊνές πόρτες.
Ἀντιγόνη μὲν ἀπέρχεται ἐπ’ ἀριστερὰ τῶν θεατῶν· Ἰσμήνη δὲ εἰς τὰ βασίλεια εἰσέρχεται διὰ τῆς ἑτέρας τῶν πλαγίων θυρῶν.Антигона уходит налево от зрителей. Исмена возвращается во дворец через одну из двух боковых дверей.Exit Antigone on the spectators' left . Ismene retires into the palace by one of the two side-doors .
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Αχτίδα του ηλίου
που ωμορφήτερο φως δε ‘φώτησε την εφτάπυλο Θήβα
‘φάνηκες πειά,
σαν άνοιξε ένα βλέφαρο χρυσόφθαλμης ημέρας
καθώς έρχεσαι πέρα από τα νερά της Δίρκης!
Και το στρατό με της αστραφτερές ασπίδες
που ‘βγήκε απ’ το Άργος μ’ όλην την αρματοσιά
τον έσπρωξες να φύγη τρέχοντας με σφιγμένο χαλι νάρι,
εκείνον που στη χώρα μας ο Πολυνείκης,
φιλονικώντας για το δίκαιο του, τον ξεσήκωσε ....
Κράζοντας στριγγά
σαν αετός από ψηλά στη γης επέταξε
με ανοιγμένη χιονάτη φτερούγα
και μ’ άρματα πολλά
και με περικεφαλαίες αλογομαλλούσες.
Αναστροφή Α’.
Κι’ από ‘πάνω από τα σπήτια στάθη ένα γύρω
με λόγχες φόνισσες να της μπήξη στο εφτάπυλο στόμα.
Αλλά έφυγε προτού να πιή και να χορτάση από τα αίματα μας
και προτού από της ρετσίνες να πιάσουνε φωτιά η στεφανωσιές των πύργων,
και πίσω του έρχουνταν η θεόρατη βροντή του Άρη
για τον αντίπαλο Δράκοντα δυσκολονίκητη,
γιατί ο Δίας εχτρεύεται τα κομπιάσματα
απ’ τη μακρυά τη γλώσσα,
και καθώς είδε κείνους, σαν μεγάλο ρέμμα, να ξεχύνωνται
μ’ αλαζονεία κι αχολογή απ’ τα χρυσά τους όπλα,
ρίχνει με τη χτυπητή φωτιά του
αυτόν που είχε χυμήξει στην κορφή τον τείχους τη νίκη κι όλας ν’ αλαλάξη.
Και ‘ταλαντεύθη και βρόντηξε στη γης
βαστώντας τη φωτιά,
αυτός που με λυσσάρικη ορμή, μεθυσμένος
είχε πέσει πάνω μας σαν την κακιά ανεμοζάλη.
Αλλοιώς όμως ήρθαν τα πράμματα
και σ’ άλλους άλλη τύχη έδωσε ο διώχτης, ο μεγάλος Άρης,
που δεξιά τα φέρνει σαν το δεξιόζευχτο άλογο,
επειδή κι’ οι εφτά λοχαγοί που στης εφτά πύλες ήταν βαλμένοι
τόσοι γι άλλους τόσους,
αφήσανε τον Δία τα ολόχαλκα τους τ’ άρματα για τρόπαιο·
μόνο οι δυο φριχτοί, ώ! από έναν πατέρα και μια γεννημένοι μητέρα!
εστήσανε της διπλοδύναμες λόγχες καταπάνω τους
κι’ επήγαν και οι δυο τους μ’ ένα θάνατο.
Αλλά να που ήρθε η μεγαλονόματη νίκη
καινούργια φέρνοντας χαρά στη Θήβα με τα πολλά οχήματα
- κι’ έτσι τους τωρινούς πολέμους λησμονήστε τους
κι’ ελάτε με χορούς ολονυχτίς γύρω να φέρωμε
όλους τους ναούς των θεών
κι αυτός που τραντάζει της Θήβας τη γη, ο Βάκχος,
κεφαλή ας μας είναι !
αλλά νάτον οπού είναι τώρα βασιληάς της χώρας
με τ’ ανέλπιστα που τούτυχαν απ’ τους θεούς,
ο Κρέων, ο γυιός του Μενοικέα,
προβαίνει· ποια σκέψι νάχη μέσα του
πού έβαλε και ‘μάζεψαν τους γέροντας
με το ίδιο κήρυγμα καλώντας τους όλους μαζύ ;
( Εισέρχεται ο Κρέων )
ἀκτὶς ἀελίου, τὸ κάλλιστον ἑπταπύλῳ φανὲν
Θήβᾳ τῶν προτέρων φάος,
ἐφάνθης ποτ᾽, ὦ χρυσέας
ἁμέρας βλέφαρον,
Διρκαίων ὑπὲρ ῥεέθρων μολοῦσα,
τὸν λεύκασπιν Ἀργόθεν ἐκβάντα φῶτα πανσαγίᾳ
φυγάδα πρόδρομον ὀξυτέρῳ κινήσασα χαλινῷ·
ὃς ἐφ᾽ ἡμετέρᾳ γᾷ Πολυνείκους
ἀρθεὶς νεικέων ἐξ ἀμφιλόγων
ὀξέα κλάζων
ἀετὸς εἰς γᾶν ὣς ὑπερέπτα,
λευκῆς χιόνος πτέρυγι στεγανός,
πολλῶν μεθ᾽ ὅπλων
ξύν θ᾽ ἱπποκόμοις κορύθεσσιν.
στὰς δ᾽ ὑπὲρ μελάθρων φονώσαισιν ἀμφιχανὼν κύκλῳ
λόγχαις ἑπτάπυλον στόμα
ἔβα, πρίν ποθ᾽ ἁμετέρων
αἱμάτων γένυσιν πλησθῆναί τε καὶ στεφάνωμα πύργων
πευκάενθ᾽ Ἥφαιστον ἑλεῖν. τοῖος ἀμφὶ νῶτ᾽ ἐτάθη
πάταγος Ἄρεος, ἀντιπάλῳ δυσχείρωμα δράκοντος.
Ζεὺς γὰρ μεγάλης γλώσσης κόμπους
ὑπερεχθαίρει, καὶ σφας ἐσιδὼν
πολλῷ ῥεύματι προσνισσομένους
χρυσοῦ καναχῆς ὑπεροπλίαις,
παλτῷ ῥιπτεῖ πυρὶ βαλβίδων
ἐπ᾽ ἄκρων ἤδη
νίκην ὁρμῶντ᾽ ἀλαλάξαι.
ἀντιτύπᾳ δ᾽ ἐπὶ γᾷ πέσε τανταλωθεὶς
πυρφόρος, ὃς τότε μαινομένᾳ ξὺν ὁρμᾷ
βακχεύων ἐπέπνει
ῥιπαῖς ἐχθίστων ἀνέμων.
εἶχε δ᾽ ἄλλᾳ τὰ μέν,
ἄλλα δ᾽ ἐπ᾽ ἄλλοις ἐπενώμα στυφελίζων μέγας Ἄρης
δεξιόσειρος.
ἑπτὰ λοχαγοὶ γὰρ ἐφ᾽ ἑπτὰ πύλαις
ταχθέντες ἴσοι πρὸς ἴσους ἔλιπον
Ζηνὶ τροπαίῳ πάγχαλκα τέλη,
πλὴν τοῖν στυγεροῖν, ὣ πατρὸς ἑνὸς
μητρός τε μιᾶς φύντε καθ᾽ αὑτοῖν
δικρατεῖς λόγχας στήσαντ᾽ ἔχετον
κοινοῦ θανάτου μέρος ἄμφω.
ἀλλὰ γὰρ ἁ μεγαλώνυμος ἦλθε Νίκα
τᾷ πολυαρμάτῳ ἀντιχαρεῖσα Θήβᾳ,
ἐκ μὲν δὴ πολέμων
τῶν νῦν θέσθαι λησμοσύναν,
θεῶν δὲ ναοὺς χοροῖς
παννυχίοις πάντας ἐπέλθωμεν, ὁ Θήβας δ᾽ ἐλελίχθων
Βάκχιος ἄρχοι.
ἀλλ᾽ ὅδε γὰρ δὴ βασιλεὺς χώρας,
Κρέων ὁ Μενοικέως [ἄρχων] νεοχμὸς
νεαραῖσι θεῶν ἐπὶ συντυχίαις
χωρεῖ, τίνα δὴ μῆτιν ἐρέσσων,
ὅτι σύγκλητον τήνδε γερόντων
προὔθετο λέσχην,
κοινῷ κηρύγματι πέμψας;Луч зари, первый взгляд
Золотистого дня,
Над диркейской волной
И над Фивами
Семивратными
Ты блеснул - и, смутясь,
Пред тобою бежал
Воин с белым щитом,
Муж из Аргоса, -
Полиник к нам пришел,
Полный хитрой вражды,
Полиник свою рать
В шлемах блещущих,
С конской гривою,
К нам привел: так из туч
С белоснежным крылом,
С громким криком орел
Низвергается.
Он над Фивами стал,
Поднял копья, открыл
Кровожадную пасть,
Как чудовище.
Но, убийствами
Не насытившись, враг
Отступил: наших стен
Не коснулся пожар.
Вея ужасом,
Бог войны загремел;
И, надменную речь
Ненавидящий Зевс,
Видя гордое,
В блеске золота,
Вражье войско того,
Кто готов был кричать
О победе, - во прах
Сбросил молнией.
Пал, загремел и о землю ударился тяжко
Молнией бога сожженный, за миг перед тем
Страшный и яростью буре подобный.
Но благодатный, великий Арей,
Непобедимый союзник,
Поколебал их ряды.
В поле рассеял
И погубил.
Семь вождей бегут, покинув
Богу медные трофеи.
Только те, кого вскормили
Мать одна, один отец,
Только два несчастных брата
Устремили друг на друга
Копья, оба победили,
И удел обоих смерть.
В город, где гул колесниц не смолкает, с приветом,
С громкою славой богиня Победа вошла.
Войны забудем и храмы наполним
Пеньем и пляской на целую ночь.
Вакх, потрясающий землю
В пляске ударом ноги,
Хоров веселых
Будет вождем.
Но сюда грядет владыка
Менойкид, правитель новый.
В этот день, когда свершилась
Воля вечная богов,
Царь, в душе своей питая
Новый замысел, недаром
На совет старейшин фивских
Чрез глашатаев созвал.
Beam of the sun, fairest light that ever dawned on Thebè of the seven gates, thou hast shone forth at last, eye of golden day, arisen above Dircè's streams! The warrior of the white shield, who came from Argos in his panoply, hath been stirred by thee to headlong flight, in swifter career;
who set forth against our land by reason of the vexed claims of Polyneices; and, like shrill-screaming eagle, he flew over into our land, in snow-white pinion sheathed, with an armed throng, and with plumage of helms.
He paused above our dwellings; he ravened around our sevenfold portals with spears athirst for blood; but he went hence, or ever his jaws were glutted with our gore, or the Fire-god's pine-fed flame had seized our crown of towers. So fierce was the noise of battle raised behind him, a thing too hard for him to conquer, as he wrestled with his dragon foe.
For Zeus utterly abhors the boasts of a proud tongue; and when he beheld them coming on in a great stream, in the haughty pride of clanging gold, he smote with brandished fire one who was now hasting to shout victory at his goal upon our ramparts.
Swung down, he fell on the earth with a crash, torch in hand, he who so lately, in the frenzy of the mad onset, was raging against us with the blasts of his tempestuous hate. But those threats fared not as he hoped; and to other foes the mighty War-god dispensed their several dooms, dealing havoc around, a mighty helper at our need.
For seven captains at seven gates, matched against seven, left the tribute of their panoplies to Zeus who turns the battle; save those two of cruel fate, who, born of one sire and one mother, set against each other their twain conquering spears, and are sharers in a common death.
But since Victory of glorious name hath come to us, with joy responsive to the joy of Thebè whose chariots are many, let us enjoy forgetfulness after the late wars, and visit all the temples of the gods with night-long dance and song; and may Bacchus be our leader, whose dancing shakes the land of Thebè.
But lo, the king of the land comes yonder, Creon, son of Menoeceus, our new ruler by the new fortunes that the gods have given; what counsel is he pondering, that he hath proposed this special conference of elders, summoned by his general mandate?
Ο Κρέων μπαίνει από την κεντρική πόρτα του παλατιού, ντυμένος ως βασιλιάς, με δύο ακολούθους.
Κρέων ἐκ τῶν μέσων θυρῶν τῶν βασιλείων ἐξέρχεται, βασιλικὴν στολὴν ἔχων, μετὰ δυοῖν ὀπαδοῖν.Из средних дверей дворца выходит Креонт в царском облачении, с двумя служителями.Enter Creon , from the central doors of the palace, in the garb of king; with two attendants .
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Άντρες, έφεραν πάλι οι θεοί τα πράμματα δεξιά
στην πολιτεία, έπειτα από τον τόσο σάλο που την είχε χαντακώσει,
και σας εγώ, από όλους χώρια, μ’ απεσταλμένους
σας μήνυσα ναρθήτε, επειδή ξέρω το σεβασμό που είχατε
στου Λάιου τον καιρό πάντα στη βασιλεία και στο θρόνο·
και πάλι σαν ξανάστησε την πόλι ο Οιδίππους,
κι’ αφ’ ου ‘κείνος ‘χάθηκε, στα παιδιά των βασιλειάδων
εμείνατε πιστοί με γνώμη ασάλευτη.
Τώρα που αυτοί και οι δυο μαζύ σε μια ‘μέρα ‘πάνω
‘χάθηκαν χτυπιώντας και χτυπιούμενοι
με της αυτοχειρίας την αμαρτία,
‘πήρα και γω το θρόνο και όλο το βασίλειο,
σαν συγγενής που είμαι των πεθαμμένων.
Δύσκολο είνε βέβαια να καταλάβη κανείς
του κάθε άνθρωπου την ψυχή, τη σκέψι και τη γνώμη,
πριν να φανή στη διοίκησι και στους νόμους μαθημένος.
Εγώ όμως θαρρώ, και τώρα κι’ απ’ ανέκαθεν,
πως όταν ένας που κυβερνάει όλη την πολιτεία
δεν ακολουθάει την πειό καλλίτερη γνώμη
παρ’ από φόβο κρατεί τη γλώσσα στο στόμα του· κλειστή,
ην’ απ’ όλους ο χειρότερος.
Και οποίος έχει καλλίτερο το φίλο απ’ την πατρίδα του,
αυτόνε ούτε να τον λεω δε θέλω,
επειδή εγώ - ας τ’ ακούση ο Δίας, που πάντα ξέρει όλα -
πότε μου δεν θα σώπαινα σαν έβλεπα τη συμφορά
νάρχεται κατ’ επάνω στους πολίτες,
να πάρη την ευτυχία τους, και ούτε θα έπιανα φίλο μου ποτέ έναν εχτρό της χώρας,
γνωρίζοντας ότι η πατρίδα είνε που μας βαστάει,
και πώς όταν στέκει αυτή ολόρθη, και ‘μεις απάνω της
κολυμπάμε στα νερά
και τότε τους φίλους κάνομε.
Με τέτοιους νόμους, εγώ αυτή την πόλι ψηλά θα τη σηκώσω.
Και τώρα πάλι τα ίδια έχω διαλαλημένα στους πολίτες
για τα παιδιά του Οιδίπου.
Τον Ετεοκλή βέβαια, που σκοτώθηκε γι’ αυτή τη χώρα
και δείχτηκε σ’ όλα ήρωας στη μάχη,
να τον βάλουν στον τάφο
και να του κάνουν όλα τα πρεπούμενα,
όσα γίνονται για τους καλλίτερους νεκρούς, σαν κατεβαίνουν κάτω·
άλλά τον αδελφό του - τον Πολυνείκη λεω -
που απ’ την εξορία του κατέβηκε
και τη γη αυτή την πατρική του και τους θεούς τους ντόπιους
ήθελε με τη φωτιά να κάνη στάχτη
και ήθελε και το αίμα της γεννιάς του να πιή και να χορτάση,
και σας να σας σκλαβώση και να σας σέρνη δούλους,
αυτουνού, έβαλα να κράξουν σ’ όλη την πόλι,
μήτε να του στολίση κανείς τάφο, μήτε και να τον κλάψη,
παρά να τον αφήσουν άθαφτο και το κορμί του
να το φάνε τα σκυλιά και τα όρνια να το μαγαρίσουν,
που όποιος το βλέπει, το αίμα του να παγώνη.
Αυτή είνε η θέλησί μου, και ποτέ μου δε θα δώσω στους κακούς
ό,τι αξίζουν νάχουν οι καλοί.
Αλλ’ όποιος αγαπάει αυτή την πόλι, και πεθαμμένος νάν’ και ζωντανός,
από μένα την ίδια τιμή θε να ‘βρη.
ἄνδρες, τὰ μὲν δὴ πόλεος ἀσφαλῶς θεοὶ
πολλῷ σάλῳ σείσαντες ὤρθωσαν πάλιν.
ὑμᾶς δ᾽ ἐγὼ πομποῖσιν ἐκ πάντων δίχα
ἔστειλ᾽ ἱκέσθαι τοῦτο μὲν τὰ Λαΐου
σέβοντας εἰδὼς εὖ θρόνων ἀεὶ κράτη,
τοῦτ᾽ αὖθις, ἡνίκ᾽ Οἰδίπους ὤρθου πόλιν,
κἀπεὶ διώλετ᾽, ἀμφὶ τοὺς κείνων ἔτι
παῖδας μένοντας ἐμπέδοις φρονήμασιν.
ὅτ᾽ οὖν ἐκεῖνοι πρὸς διπλῆς μοίρας μίαν
καθ᾽ ἡμέραν ὤλοντο παίσαντές τε καὶ
πληγέντες αὐτόχειρι σὺν μιάσματι,
ἐγὼ κράτη δὴ πάντα καὶ θρόνους ἔχω
γένους κατ᾽ ἀγχιστεῖα τῶν ὀλωλότων.
ἀμήχανον δὲ παντὸς ἀνδρὸς ἐκμαθεῖν
ψυχήν τε καὶ φρόνημα καὶ γνώμην, πρὶν ἂν
ἀρχαῖς τε καὶ νόμοισιν ἐντριβὴς φανῇ.
ἐμοὶ γὰρ ὅστις πᾶσαν εὐθύνων πόλιν
μὴ τῶν ἀρίστων ἅπτεται βουλευμάτων
ἀλλ᾽ ἐκ φόβου του γλῶσσαν ἐγκλῄσας ἔχει
κάκιστος εἶναι νῦν τε καὶ πάλαι δοκεῖ·
καὶ μεῖζον ὅστις ἀντὶ τῆς αὑτοῦ πάτρας
φίλον νομίζει, τοῦτον οὐδαμοῦ λέγω.
ἐγὼ γάρ, ἴστω Ζεὺς ὁ πάνθ᾽ ὁρῶν ἀεί,
οὔτ᾽ ἂν σιωπήσαιμι τὴν ἄτην ὁρῶν
στείχουσαν ἀστοῖς ἀντὶ τῆς σωτηρίας,
οὔτ᾽ ἂν φίλον ποτ᾽ ἄνδρα δυσμενῆ χθονὸς
θείμην ἐμαυτῷ, τοῦτο γιγνώσκων ὅτι
ἥδ᾽ ἐστὶν ἡ σῴζουσα καὶ ταύτης ἔπι
πλέοντες ὀρθῆς τοὺς φίλους ποιούμεθα.
τοιοῖσδ᾽ ἐγὼ νόμοισι τήνδ᾽ αὔξω πόλιν,
καὶ νῦν ἀδελφὰ τῶνδε κηρύξας ἔχω
ἀστοῖσι παίδων τῶν ἀπ᾽ Οἰδίπου πέρι·
Ἐτεοκλέα μέν, ὃς πόλεως ὑπερμαχῶν
ὄλωλε τῆσδε, πάντ᾽ ἀριστεύσας δόρει,
τάφῳ τε κρύψαι καὶ τὰ πάντ᾽ ἀφαγνίσαι
ἃ τοῖς ἀρίστοις ἔρχεται κάτω νεκροῖς.
τὸν δ᾽ αὖ ξύναιμον τοῦδε, Πολυνείκη λέγω,
ὃς γῆν πατρῴαν καὶ θεοὺς τοὺς ἐγγενεῖς
φυγὰς κατελθὼν ἠθέλησε μὲν πυρὶ
πρῆσαι κατ᾽ ἄκρας, ἠθέλησε δ᾽ αἵματος
κοινοῦ πάσασθαι, τοὺς δὲ δουλώσας ἄγειν,
τοῦτον πόλει τῇδ᾽ ἐκκεκήρυκται τάφῳ
μήτε κτερίζειν μήτε κωκῦσαί τινα,
ἐᾶν δ᾽ ἄθαπτον καὶ πρὸς οἰωνῶν δέμας
καὶ πρὸς κυνῶν ἐδεστὸν αἰκισθέν τ᾽ ἰδεῖν.
τοιόνδ᾽ ἐμὸν φρόνημα, κοὔποτ᾽ ἔκ γ᾽ ἐμοῦ
τιμὴν προέξουσ᾽ οἱ κακοὶ τῶν ἐνδίκων·
ἀλλ᾽ ὅστις εὔνους τῇδε τῇ πόλει, θανὼν
καὶ ζῶν ὁμοίως ἐξ ἐμοῦ τιμήσεται.Восстановив наш город, потрясенный
Ударом волн во время долгих бурь,
Желанный мир нам боги даровали.
Созвал я граждан избранных сюда,
Чтоб объявить им волю нашу: чтили
Вы древний скиптр и трон священный Лайя;
Вы верными остались до конца
И при царе Эдипе и при детях
Покойного царя. Когда же братья
В братоубийственном сраженье пали,
Разящие, сраженные друг другом, -
По всем правам ближайшего родства
Я власть от них наследственную принял.
Вы знаете, как трудно угадать
И помыслы и душу человека,
Пока в руках он власти не имел.
Кто хочет быть царем, не помышляя
О благе всех; кто истину скрывает
И для кого не выше всех друзей
Отечество, - презрения достойным
Того считаю. Бог свидетель мне:
Молчал ли я когда-нибудь из страха,
Скрывал ли я грозящую беду
И был ли враг отечества мне другом?
О нет, всегда я думал об одном -
О благе общем: для него и близких
Я забывал. Так думаю и ныне
И пользу тем отчизне принесу.
Вот и теперь я приказал - да будет
Похоронен как доблестный герой,
За родину на поле брани павший,
С торжественным обрядом Этеокл.
А Полиник, беглец и враг народа,
Вернувшийся на родину затем,
Чтоб сжечь дотла и город наш и храмы
Родных богов, чтоб нас поработить,
Насытившись убийствами и кровью,
Я повелел - да будет он лишен
Надгробных слез, и жалоб, и молитв,
Да будет труп его, ужасный людям,
Добычей псов и кровожадных птиц.
Я так хочу: не должен быть порочный
Превознесен над праведным; а тот,
Кто возлюбил отчизну, будет нами
Всегда почтен, и мертвый и живой.Sirs, the vessel of our State, after being tossed on wild waves, hath once more been safely steadied by the gods: and ye, out of all the folk, have been called apart by my summons, because I knew, first of all, how true and constant was your reverence for the royal power of Laïus; how, again, when Oedipus was ruler of our land, and when he had perished, your steadfast loyalty still upheld their children. Since, then, his sons have fallen in one day by a twofold doom,—each smitten by the other, each stained with a brother's blood,—I now possess the throne and all its powers, by nearness of kinship to the dead.
No man can be fully known, in soul and spirit and mind, until he hath been seen versed in rule and law-giving. For if any, being supreme guide of the State, cleaves not to the best counsels, but, through some fear, keeps his lips locked, I hold, and have ever held, him most base; and if any makes a friend of more account than his fatherland, that man hath no place in my regard. For I—be Zeus my witness, who sees all things always—would not be silent if I saw ruin, instead of safety, coming to the citizens; nor would I ever deem the country's foe a friend to myself; remembering this, that our country is the ship that bears us safe, and that only while she prospers in our voyage can we make true friends.
Such are the rules by which I guard this city's greatness. And in accord with them is the edict which I have now published to the folk touching the sons of Oedipus;—that Eteocles, who hath fallen fighting for our city, in all renown of arms, shall be entombed, and crowned with every rite that follows the noblest dead to their rest. But for his brother, Polyneices,—who came back from exile, and sought to consume utterly with fire the city of his fathers and the shrines of his fathers' gods,—sought to taste of kindred blood, and to lead the remnant into slavery;—touching this man, it hath been proclaimed to our people that none shall grace him with sepulture or lament, but leave him unburied, a corpse for birds and dogs to eat, a ghastly sight of shame.
Such the spirit of my dealing; and never, by deed of mine, shall the wicked stand in honour before the just; but whoso hath good will to Thebes, he shall be honoured of me, in his life and in his death.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Εσένα έτσι σ’ αρέσει να κάνης, γυιέ του Μενοικέα, Κρέων,
και με τον εχτρό της πολιτείας αυτής και με το φίλο.
Και σένα στέκει να βάζης το νόμο
και για τους πεθαμμένους και για τ’ εμάς που ζούμε.
σοὶ ταῦτ᾽ ἀρέσκει, παῖ Μενοικέως Κρέον,
τὸν τῇδε δύσνουν κἀς τὸν εὐμενῆ πόλει·
νόμῳ δὲ χρῆσθαι παντί που πάρεστί σοι
καὶ τῶν θανόντων χὠπόσοι ζῶμεν πέρι.Ты так решил, Креонт, о сын Менойка?
Судьба врагов отечества, судьба
Его друзей - в твоих руках: ты можешь
Приказывать и мертвым и живым.Such is thy pleasure, Creon, son of Menoeceus, touching this city's foe, and its friend; and thou hast power, I ween, to take what order thou wilt, both for the dead, and for all us who live.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Εσείς κυττάτε τώρα πως θα φυλάξετε σκοπό για όσα σας είπα;
ὡς ἂν σκοποὶ νῦν εἶτε τῶν εἰρημένων.Вы избраны исполнить волю нашу.See, then, that ye be guardians of the mandate.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Σ’ άλλον πειό νεώτερο δόσε νάχη αυτή την έννοια.
νεωτέρῳ τῳ τοῦτο βαστάζειν πρόθες.О царь, назначь других, моложе нас.Lay the burden of this task on some younger man.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Μα είνε κι’ όλας βαλμένοι όσοι θα προσέχουν το νεκρό.
ἀλλ᾽ εἴσ᾽ ἑτοῖμοι τοῦ νεκροῦ γ᾽ ἐπίσκοποι.Я сторожей давно приставил к телу.Nay, watchers of the corpse have been found.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Γιατί λοιπόν παραγγέλνεις πάλι ετούτο κι’ αλλουνού;
τί δῆτ᾽ ἂν ἄλλο τοῦτ᾽ ἐπεντέλλοις ἔτι;Но чем еще могли бы мы служить?What, then, is this further charge that thou wouldst give?
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Για να μην αφήσετε κανένα σ’ αυτά να παρακούση.
τὸ μὴ ᾽πιχωρεῖν τοῖς ἀπιστοῦσιν τάδε.Храня закон, казните непокорных.That ye side not with the breakers of these commands.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Δεν ειν’ κανείς τόσο κουτός να θέλη να πεθάνη.
οὔκ ἔστιν οὕτω μῶρος ὃς θανεῖν ἐρᾷ.Какой безумец сам пойдет на смерть?No man is so foolish that he is enamoured of death.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Και βέβαια αυτό θα πάθη, αλλά με την ελπίδα να κερδίσουν, πολλοί ως τώρα χάθηκαν.
καὶ μὴν ὁ μισθός γ᾽, οὗτος· ἀλλ᾽ ὑπ᾽ ἐλπίδων
ἄνδρας τὸ κέρδος πολλάκις διώλεσεν.Хотя грозит виновным смерть, но подкуп
Уж много раз губил людей.In sooth, that is the meed; yet lucre hath oft ruined men through their hopes.
Μπαίνει ο Φύλακας.
Εἰσέρχεται ὁ Φύλαξ.Входит страж.Enter Guard.
Μπαίνει ο Φύλακας.
Εἰσέρχεται ὁ Φύλαξ.Входит страж.Enter Guard .
Φύλακας
Φύλαξ
Страж
Guard
Βασιληά, δεν μπορώ να πω πώς απ’ τη βιάση μου
λαχάνιασα, και πως τα πόδια μου έκαναν φτερά,
γιατί πολλές φορές από τη συλλογή μου σταμάτησα
στο δρόμο και μούρθε να γυρίσω ‘πίσω.
Χάρις που η ψυχή μου πολλά μου έψαιλνε και μου τσαμπουνούσε.
«Κακομοίρη, τι πας αυτού, που μόλις φθάσης, θα σε χώσουν μέσα ; »
« Μα χαντακωμένε, κάθησες πάλι; κι αν το μάθη ο Κρέων από άλλον δε θα σε τζούξη έπειτα; »
σε τέτοιους συλλογισμούς μπερδεύονταν τα πόδια μου
κι’ έτσι έφτασα γρήγορα αργά μ’ όλο μου το κολάϊ,
γιατί κι ο κοντός δρόμος έτσι γίνεται μακρύς.
Τέλος βάστηξε η γνώμη νάρθω σ’ εσένα
κι’ αν δε σου πω και τίποτα, πάλι θα στο πω,
γιατί έρχομαι απ’ την ελπίδα κρεμασμένος
πως άλλο δε μπορώ να πάθω απ’ ό,τι μου μέλλεται.
ἄναξ, ἐρῶ μὲν οὐχ ὅπως τάχους ὕπο
δύσπνους ἱκάνω κοῦφον ἐξάρας πόδα.
πολλὰς γὰρ ἔσχον φροντίδων ἐπιστάσεις,
ὁδοῖς κυκλῶν ἐμαυτὸν εἰς ἀναστροφήν·
ψυχὴ γὰρ ηὔδα πολλά μοι μυθουμένη·
τάλας, τί χωρεῖς οἷ μολὼν δώσεις δίκην;
τλήμων, μενεῖς αὖ; κεἰ τάδ᾽ εἴσεται Κρέων
ἄλλου παρ᾽ ἀνδρός; πῶς σὺ δῆτ᾽ οὐκ ἀλγύνει;
τοιαῦθ᾽ ἑλίσσων ἤνυτον σχολῇ βραδύς.
χοὔτως ὁδὸς βραχεῖα γίγνεται μακρά.
τέλος γε μέντοι δεῦρ᾽ ἐνίκησεν μολεῖν
σοί. κεἰ τὸ μηδὲν ἐξερῶ, φράσω δ᾽ ὅμως·
τῆς ἐλπίδος γὰρ ἔρχομαι δεδραγμένος,
τὸ μὴ παθεῖν ἂν ἄλλο πλὴν τὸ μόρσιμον.О царь!
Я не бежал - я шел не торопясь,
Не раз мой шаг я замедлял в раздумье,
Не раз с пути вернуться я хотел,
И говорил мне тайный голос: "Бедный,
Не сам ли ты на казнь свою бежишь?
А между тем вернуться ты не можешь:
Другой царю расскажет эту весть,
И все-таки ты казни не избегнешь".
Так думал я и шел не торопясь,
И краткий путь мне показался длинным.
Но наконец я должен был прийти.
Хотя и сам я многого не знаю, -
Тебе, Креонт, всю правду я скажу.
Последнее осталось утешенье:
Что Рок судил, того не миновать.My liege, I will not say that I come breathless from speed, or that I have plied a nimble foot; for often did my thoughts make me pause, and wheel round in my path, to return. My mind was holding large discourse with me; 'Fool, why goest thou to thy certain doom?' 'Wretch, tarrying again? And if Creon hears this from another, must not thou smart for it?' So debating, I went on my way with lagging steps, and thus a short road was made long. At last, however, it carried the day that I should come hither—to thee; and, though my tale be nought, yet will I tell it; for I come with a good grip on one hope,—that I can suffer nothing but what is my fate.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Τι είν’ αυτό που σε κάνει έτσι να φοβάσαι;
τί δ᾽ ἐστὶν ἀνθ᾽ οὗ τήνδ᾽ ἔχεις ἀθυμίαν;Чего ты так боишься? Что случилось?And what is it that disquiets thee thus?
Φύλακας
Φύλαξ
Страж
Guard
Πρώτα, θέλω να σου ‘πώ για τα δικά μου·
γιατί ούτε τώκανα εγώ το πράμμα ούτε είδα ποιος τώκανε,
και δεν θάταν δίκηο να πάθω τίποτα κακό.
φράσαι θέλω σοι πρῶτα τἀμαυτοῦ· τὸ γὰρ
πρᾶγμ᾽ οὔτ᾽ ἔδρασ᾽ οὔτ᾽ εἶδον ὅστις ἦν ὁ δρῶν,
οὐδ᾽ ἂν δικαίως ἐς κακὸν πέσοιμί τι.Сперва скажу я о себе: ни в чем
Я пред тобой не виноват, не знаю
Виновного, и было бы, мой царь,
Казнить меня несправедливо.I wish to tell thee first about myself—I did not do the deed—I did not see the doer—it were not right that I should come to any harm.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Όλο προοίμια είσαι κι’ όλο τα φέρνεις γύρω για την ασφάλεια σου·
φαίνεται πώς κάποιο σπουδαίο θέλεις να πης.
εὖ γε στοχάζει κἀποφάργνυσαι κύκλῳ
τὸ πρᾶγμα· δηλοῖς δ᾽ ὥς τι σημανῶν νέον.Вижу,
Стараешься ты оградить себя:
Должно быть, весть недобрая.Thou hast a shrewd eye for thy mark; well dost thou fence thyself round against the blame:—clearly thou hast some strange thing to tell.
Φύλακας
Φύλαξ
Страж
Guard
Τα φοβερά δίνουν πολύ βαρεμό να τα λέη κανείς.
τὰ δεινὰ γάρ τοι προστίθησ᾽ ὄκνον πολύν.Великий
Внушает страх предчувствие беды.Aye, truly; dread news makes one pause long.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Θα μιλήσης λοιπόν μια φορά ; έπειτα σ’ άφίνω και φεύγεις.
οὔκουν ἐρεῖς ποτ᾽, εἶτ᾽ ἀπαλλαχθεὶς ἄπει;Но знать я должен. Говори ж скорее!Then tell it, wilt thou, and so get thee gone?
Φύλακας
Φύλαξ
Страж
Guard
Να ! σου λεω κιόλας. Κάποιος ‘πήγε κι έθαψε τώρα δα το νεκρό,
έρριξε σκόνη στεγνή κι επασπάλισε το σώμα του κι έκανε όλα κατά πώς είνε συνήθεια.
καὶ δὴ λέγω σοι. τὸν νεκρόν τις ἀρτίως
θάψας βέβηκε κἀπὶ χρωτὶ διψίαν
κόνιν παλύνας κἀφαγιστεύσας ἃ χρή·Открою все: тайком - не знаю кто -
Пришел и, труп покрыв сухою пылью,
Могильные обряды совершил.Well, this is it.—The corpse—some one hath just given it burial, and gone away,—after sprinkling thirsty dust on the flesh, with such other rites as piety enjoins.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Τι είπες; ποιος ήταν αυτός που τόλμησε να κάνη αυτό;
τί φής; τίς ἀνδρῶν ἦν ὁ τολμήσας τάδε;Что говоришь ты? Кто посмел?What sayest thou? What living man hath dared this deed?
Φύλακας
Φύλαξ
Страж
Guard
Ξέρω κι’ εγώ ; δε φαινότανε ‘κεί πέρα
ούτε αχνάρι απ’ αξίνα ούτε ξεπέταγμ’ από τσάπα.
Η γη ξερή πέτρα, μήτε σκασμένη πουθενά, μήτε και σημαδεμένη
Απ’ τους τροχούς των αμαξιών,
παρά όποιος τώκανε, δε φανερώθηκε.
Καθώς μας τώδειξε ο πρώτος που ήρθε για σκοπός της ‘μέρας
μας φάνηκε ολονώνε θάμμα και μυστήριο,
επειδής ο νεκρός δε φαινότανε πειά, θαμμένος πάλι δεν ήτον,
μόνο μια σκόνη ψιλή ήταν απάνω του ριγμένη, σάμπως για να ξεφύγουν την αμαρτία
και ούτε σημάδι εφαίνουνταν από ζώο, από σκυλί που νάρθε να τον τραβήξη έξω.
Και άσχημα λόγια εβούιζαν ανάκατα
κι ο ένας φύλακας έβριζε τον άλλο, κι’ αν έπεφτε στα τελευταία και ξύλο,
δε θα βρισκότανε κανείς να τους χωρίση,
γιατί ο καθένας τους ήταν ο ένας που τώχε κανωμένα και φανερός κανείς τους.
Καθένας κύτταζε πώς να ξεφύγη, για να μην είν’ αυτός,
κι’ είμαστ’ έτοιμοι να πιάσωμε και σίδερο καυτό στα χέρια μας,
και να περάσωμε από μέσα απ’ τη φωτιά
και να πάρωμε όρκους σ’ όλους τους θεούς πώς μήτε κάναμε τίποτα μήτε και ξέρουμε
γι’ αυτόν που τώχει σοφιστή και κανωμένο.
Τέλος πάντων σα δε μας έμεινε πειά τίποτ’ άλλο να ‘ξετάξωμε,
πετάει κάποιος ένα λόγο που μας έκανε όλους να ρίξωμε τα κεφάλια κάτω
απ’ το φόβο μας, γιατί δεν είχαμε τίποτε να πούμε ενάντιο
και ούτε πώς θα κάνωμε να βγούμε πέρα.
Έλεγε, που θα πη, πως έπρεπε να στην αναφέρωμε εσένανε την πράξι
και όχι να την κρύψωμε.
Κι αυτή η γνώμη εβάστηξε·
εμένα όμως του άμοιρου μούπεσ’ ο κλήρος, εγώ ν’ απολάψω αυτό το καλό.
Κι έτσι νάμαι τώρα μπροστά σου χωρίς να το θέλω εγώ και χωρίς να με θέλης και συ’
αυτό το ξέρω - επειδή κανείς δεν καλοβλέπει αυτόν που φέρνει της κακές είδησες.
οὐκ οἶδ᾽· ἐκεῖ γὰρ οὔτε του γενῇδος ἦν
πλῆγμ᾽, οὐ δικέλλης ἐκβολή. στύφλος δὲ γῆ
καὶ χέρσος, ἀῤῥὼξ οὐδ᾽ ἐπημαξευμένη
τροχοῖσιν, ἀλλ᾽ ἄσημος οὑργάτης τις ἦν.
ὅπως δ᾽ ὁ πρῶτος ἡμὶν ἡμεροσκόπος
δείκνυσι, πᾶσι θαῦμα δυσχερὲς παρῆν.
ὁ μὲν γὰρ ἠφάνιστο, τυμβήρης μὲν οὔ,
λεπτὴ δ᾽, ἄγος φεύγοντος ὥς, ἐπῆν κόνις
σημεῖα δ᾽ οὔτε θηρὸς οὔτε του κυνῶν
ἐλθόντος, οὐ σπάσαντος ἐξεφαίνετο.
λόγοι δ᾽ ἐν ἀλλήλοισιν ἐῤῥόθουν κακοί,
φύλαξ ἐλέγχων φύλακα, κἂν ἐγίγνετο
πληγὴ τελευτῶς᾽, οὐδ᾽ ὁ κωλύσων παρῆν.
εἷς γάρ τις ἦν ἕκαστος οὑξειργασμένος,
κοὐδεὶς ἐναργής, ἀλλ᾽ ἔφευγε μὴ εἰδέναι.
ἦμεν δ᾽ ἑτοῖμοι καὶ μύδρους αἴρειν χεροῖν
καὶ πῦρ διέρπειν καὶ θεοὺς ὁρκωμοτεῖν,
τὸ μήτε δρᾶσαι μήτε τῳ ξυνειδέναι
τὸ πρᾶγμα βουλεύσαντι μηδ᾽ εἰργασμένῳ.
τέλος δ᾽ ὅτ᾽ οὐδὲν ἦν ἐρευνῶσιν πλέον,
λέγει τις εἷς, ὃ πάντας ἐς πέδον κάρα
νεῦσαι φόβῳ προὔτρεψεν· οὐ γὰρ εἴχομεν
οὔτ᾽ ἀντιφωνεῖν οὔθ᾽ ὅπως δρῶντες καλῶς
πράξαιμεν. ἦν δ᾽ ὁ μῦθος ὡς ἀνοιστέον
σοὶ τοὔργον εἴη τοῦτο κοὐχὶ κρυπτέον.
καὶ ταῦτ᾽ ἐνίκα, κἀμὲ τὸν δυσδαίμονα
πάλος καθαιρεῖ τοῦτο τἀγαθὸν λαβεῖν.
πάρειμι δ᾽ ἄκων οὐχ ἑκοῦσιν, οἶδ᾽ ὅτι·
στέργει γὰρ οὐδεὶς ἄγγελον κακῶν ἐπῶν.Не знаю.
Земля кругом нетронута была
Ни заступом, ни острою лопатой,
И след колес глубокой колеи
Не проложил в кремнистом диком поле,
И не осталось никаких улик
Виновного. От стражи первой смены
Услышали мы утром о беде,
И все тогда подумали: вот чудо
Зловещее… Невидим был мертвец,
Не погребли, а лишь землей покрыли,
Чтоб охранить от святотатства труп.
И не нашли мы никаких следов:
Ни хищный зверь, ни пес не приходил
И мертвого не трогал. Брань и крики
Послышались: мы все наперерыв
В несчастии друг друга попрекали,
И дракой спор окончиться грозил.
Мы верного не знали ничего,
И помириться не могли, и втайне
Подозревали мы друг друга все.
Меж тем богов в свидетели призвать,
Пройти огонь и в руки взять железо
Каленое готов из нас был каждый,
Чтоб доказать, что раньше не слыхал
Про заговор преступный и ни в чем
Ни помыслом, ни делом не повинен.
Так спорили напрасно мы; но вдруг
Один из нас сказал такое слово,
Что головой поникли молча все
В смущении, и как беды избегнуть -
Не ведали, и не принять совет
Мы не могли. И было это слово
О том, что скрыть несчастие нельзя,
Что мы должны сказать тебе всю правду.
Послушались совета - и меня
По жребию как вестника избрали.
И вот я здесь - наперекор тебе
И мне, затем что ненавидят люди
Того, кто весть недобрую принес.I know not; no stroke of pickaxe was seen there, no earth thrown up by mattock; the ground was hard and dry, unbroken, without track of wheels; the doer was one who had left no trace. And when the first day-watchman showed it to us, sore wonder fell on all. The dead man was veiled from us; not shut within a tomb, but lightly strewn with dust, as by the hand of one who shunned a curse. And no sign met the eye as though any beast of prey or any dog had come nigh to him, or torn him.
Then evil words flew fast and loud among us, guard accusing guard; and it would e'en have come to blows at last, nor was there any to hinder. Every man was the culprit, and no one was convicted, but all disclaimed knowledge of the deed. And we were ready to take red-hot iron in our hands;—to walk through fire;—to make oath by the gods that we had not done the deed,—that we were not privy to the planning or the doing.
At last, when all our searching was fruitless, one spake, who made us all bend our faces on the earth in fear; for we saw not how we could gainsay him, or escape mischance if we obeyed. His counsel was that this deed must be reported to thee, and not hidden. And this seemed best; and the lot doomed my hapless self to win this prize. So here I stand,—as unwelcome as unwilling, well I wot; for no man delights in the bearer of bad news.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Εμένα, βασιληά μου, απ’ την αρχή το λέει ο νους μου
μήπως κι’ απ’ το θεό μας έρχεται ετούτο το σημάδι.
ἄναξ, ἐμοί τοί, μή τι καὶ θεήλατον
τοὔργον τόδ᾽, ἡ ξύννοια βουλεύει πάλαιО царь, давно я думал: это чудо
Не боги ли послали нам?O king, my thoughts have long been whispering, can this deed, perchance, be e'en the work of gods?
Προς τον Φύλακα.
Πρὸς τὸν Φύλακα.Стражу.To the Guard.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Πάψε, προτού απ’ τα λόγια σου μου ξεχειλίση ο θυμός·
κύττα να μη δείχτης άμυαλος όπως είσαι και γέρως.
Δεν υποφέρνεσαι μ’ αυτά που λες, πώς τάχα οι θεοί ‘πήγαν να φροντίσουν για το νεκρό·
μήπως τον έκρυψαν από μεγάλη εκτίμησι, σαν ευεργέτης που ήταν,
αυτός που ήρθε να τους κάψη τους στυλογύριστους ναούς και τ’ αφιερώματά τους
και τους νόμους να χαλάση;
ή μήπως είδες ποτέ σου τους κακούργους να τους τιμούνε οι θεοί;
Όχι, δεν είν’ έτσι. Αλλά γι’ αυτά από καιρό μερικοί στην πόλι
μουρμούριζαν εναντίο μου, γιατί μόλις τα υπόφεραν,
κρυφά κουνιώντας το κεφάλι, κι’ ουτ’ έσκυβαν κάτου απ’ το ζυγό όπως είνε δίκηο,
για να με υπακούν.
Από ‘κείνους, το ξέρω καλά, είνε βαλμένοι κι ετούτοι ‘δώ με πλερωμή
να κάνουν αυτό πούκαναν.
Γιατί τίποτ’ από όσα σοφίστηκαν οι άνθρωποι πειό χειρότερο
δεν γένηκε απ’ το χρήμα· αυτό και πολιτείες γκρεμίζει
κι’ ανθρώπους ξεσηκώνει απ’ τα σπίτια τους,
και των φρονίμων τους γυρίζει τα μυαλά, και τους μαθαίνει ν’ αγαπούν τα αισχρά,
και έδειξε στον άνθρωπο πώς να κάνη πανουργίες
και κάθε είδους ασέβεια να την ξέρη.
Όσοι όμως για πλερωμή τα έκαναν αυτά,
ένα εκατάφεραν, τέλος πάντων, πώς να τιμωρηθούν.
Μα όσο λαβαίνει ο Δίας ακόμα σέβας από ‘μένα και τιμή,
ξέρε το καλά, γιατί στο λεω με όρκο,
αν δε βρήτε και μου φέρετε μπροστά στα μάτια μου
αυτόνα που το χέρι του έκανε τον τάφο,
ο Άδης δεν θα σας φθάση μοναχά, προτού,
κρεμασμένοι, ζωντανοί μου φανερώσετε το κρίμα,
για να ξέρετε άλλη φορά πούθε βρίσκετε το κέρδος ναν τ’ αρπάξετε,
και να μάθετε ότι δεν πρέπει πρώτ’ απ’ όλα να κυττάη κανείς το πώς θα καζαντήση.
Γιατ’ από τέτοιες άτιμες απολαβές τους περισσότερου θα ‘δης να καταστραφούνε
παρά που θα σωθούνε.
παῦσαι, πρὶν ὀργῆς καὶ ᾽μὲ μεστῶσαι λέγων,
μὴ ᾽φευρεθῇς ἄνους τε καὶ γέρων ἅμα.
λέγεις γὰρ οὐκ ἀνεκτὰ δαίμονας λέγων
πρόνοιαν ἴσχειν τοῦδε τοῦ νεκροῦ πέρι.
πότερον ὑπερτιμῶντες ὡς εὐεργέτην
ἔκρυπτον αὐτόν, ὅστις ἀμφικίονας
ναοὺς πυρώσων ἦλθε κἀναθήματα
καὶ γῆν ἐκείνων καὶ νόμους διασκεδῶν;
ἢ τοὺς κακοὺς τιμῶντας εἰσορᾷς θεούς;
οὔκ ἔστιν. ἀλλὰ ταῦτα καὶ πάλαι πόλεως
ἄνδρες μόλις φέροντες ἐῤῥόθουν ἐμοί,
κρυφῇ κάρα σείοντες, οὐδ᾽ ὑπὸ ζυγῷ
λόφον δικαίως εἶχον, ὡς στέργειν ἐμέ.
ἐκ τῶνδε τούτους ἐξεπίσταμαι καλῶς
παρηγμένους μισθοῖσιν εἰργάσθαι τάδε.
οὐδὲν γὰρ ἀνθρώποισιν οἷον ἄργυρος
κακὸν νόμισμ᾽ ἔβλαστε. τοῦτο καὶ πόλεις
πορθεῖ, τόδ᾽ ἄνδρας ἐξανίστησιν δόμων·
τόδ᾽ ἐκδιδάσκει καὶ παραλλάσσει φρένας
χρηστὰς πρὸς αἰσχρὰ πράγματ᾽ ἵστασθαι βροτῶν·
πανουργίας δ᾽ ἔδειξεν ἀνθρώποις ἔχειν
καὶ παντὸς ἔργου δυσσέβειαν εἰδέναι.
ὅσοι δὲ μισθαρνοῦντες ἤνυσαν τάδε,
χρόνῳ ποτ᾽ ἐξέπραξαν ὡς δοῦναι δίκην.
ἀλλ᾽ εἴπερ ἴσχει Ζεὺς ἔτ᾽ ἐξ ἐμοῦ σέβας,
εὖ τοῦτ᾽ ἐπίστασ᾽, ὅρκιος δέ σοι λέγω·
εἰ μὴ τὸν αὐτόχειρα τοῦδε τοῦ τάφου
εὑρόντες ἐκφανεῖτ᾽ ἐς ὀφθαλμοὺς ἐμούς,
οὐχ ὑμὶν Ἅιδης μοῦνος ἀρκέσει, πρὶν ἂν
ζῶντες κρεμαστοὶ τήνδε δηλώσηθ᾽ ὕβριν,
ἵν᾽ εἰδότες τὸ κέρδος ἔνθεν οἰστέον
τὸ λοιπὸν ἁρπάζητε, καὶ μάθηθ᾽ ὅτι
οὐκ ἐξ ἅπαντος δεῖ τὸ κερδαίνειν φιλεῖν.
ἐκ τῶν γὰρ αἰσχρῶν λημμάτων τοὺς πλείονας
ἀτωμένους ἴδοις ἂν ἢ σεσωσμένους.Молчи!
Не то мой гнев заслужишь ты и люди
Сочтут тебя безумным. Неужель
Ты мог сказать, подумать мог, что боги
Заботятся об этом трупе, чтут,
Как своего избранника, хоронят
В земле родной того, кто к ним пришел,
Чтоб грабить, жечь, законы их разрушить
И разметать священные дары,
И осквернить их жертвенники? Боги?
Ты видел ли, чтоб награждали злых
Бессмертные? Нет, не богов, а граждан
Виню во всем: роптали на меня
Бунтовщики, главами помавая,
Стряхнуть ярмо пытаясь: мой закон.
Их золотом подкупленная стража
Нарушена затем, что деньги - зло
Великое для смертных: из-за денег
Обречены на гибель города
И отчий кров изгнанник покидает;
И, развратив невинные сердца,
Деяниям постыдным учат деньги,
И помыслам коварным, и нечестью.
Но час придет, и не минует казнь
Преступников, подкупленных врагами.
А вы, - коль тех, кто труп похоронил,
Вы, отыскав, ко мне не приведете, -
Клянусь (и верь, пока я чту отца
Крониона, той клятвы не нарушу!),
Не будет смерть вам легкой карой. Нет,
Я не убью - живыми вас повешу
И пытками заставлю говорить,
Пока я всех виновных не узнаю;
И прибыли искать вас научу
Где следует, награду принимая
Не всякую: приносят больше зла,
Чем выгоды, неправедные деньги…Cease, ere thy words fill me utterly with wrath, lest thou be found at once an old man and foolish. For thou sayest what is not to be borne, in saying that the gods have care for this corpse. Was it for high reward of trusty service that they sought to hide his nakedness, who came to burn their pillared shrines and sacred treasures, to burn their land, and scatter its laws to the winds? Or dost thou behold the gods honouring the wicked? It cannot be. No! From the first there were certain in the town that muttered against me, chafing at this edict, wagging their heads in secret; and kept not their necks duly under the yoke, like men contented with my sway.
'Tis by them, well I know, that these have been beguiled and bribed to do this deed. Nothing so evil as money ever grew to be current among men. This lays cities low, this drives men from their homes, this trains and warps honest souls till they set themselves to works of shame; this still teaches folk to practise villanies, and to know every godless deed.
But all the men who wrought this thing for hire have made it sure that, soon or late, they shall pay the price. Now, as Zeus still hath my reverence, know this—I tell it thee on my oath:—If ye find not the very author of this burial, and produce him before mine eyes, death alone shall not be enough for you, till first, hung up alive, ye have revealed this outrage,—that henceforth ye may thieve with better knowledge whence lucre should be won, and learn that it is not well to love gain from every source. For thou wilt find that ill-gotten pelf brings more men to ruin than to weal.
Φύλακας
Φύλαξ
Страж
Guard
θα μ’ αφήσης να σου πω τίποτα, η να πάω από κει πούρθα ;
εἰπεῖν τι δώσεις ἢ στραφεὶς οὕτως ἴω;Дозволишь ли мне слово молвить, царь?May I speak? Or shall I just turn and go?
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Δεν καταλαβαίνεις πώς και τώρα με δυσαρεστούν τα λόγια σου;.
οὐκ οἶσθα καὶ νῦν ὡς ἀνιαρῶς λέγεις;Я слов пустых уже довольно слышал.Knowest thou not that even now thy voice offends?
Φύλακας
Φύλαξ
Страж
Guard
Στ’ αυτιά σου μέσα σε τσιμπούν, ή στην ψυχή επάνω;
ἐν τοῖσιν ὠσὶν ἢ ᾽πὶ τῇ ψυχῇ δάκνει;Что оскорбил я: сердце или слух?Is thy smart in the ears, or in the soul?
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Τι; ζυγιάζεις τώρα η λύπη μου που στέκει;
τί δὲ ῥυθμίζεις τὴν ἐμὴν λύπην ὅπου;К чему ты речь ведешь?And why wouldst thou define the seat of my pain?
Φύλακας
Φύλαξ
Страж
Guard
Α! ξέρω! εκείνος πούκαν’ το κακό στην ψυχή σου σ’ ενοχλεί,
κι’ εγώ στ’ αυτιά σου.
ὁ δρῶν σ᾽ ἀνιᾷ τὰς φρένας, τὰ δ᾽ ὦτ᾽ ἐγώ.О царь, подумай:
Кто весть принес, тот слух твой оскорбил,
А душу - тот, кто совершил злодейство.The doer vexes thy mind, but I, thine ears.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Μωρέ φαίνεσαι πώς γεννήθηκες λογάς.
οἴμ᾽ ὡς λάλημα δῆλον ἐκπεφυκὸς εἶ.Лишь без толку умеешь ты болтать!Ah, thou art a born babbler, 'tis well seen.
Φύλακας
Φύλαξ
Страж
Guard
Αλλά την πράξι που θα ‘πη δεν την έκανα εγώ.
οὔκουν τό γ᾽ ἔργον τοῦτο ποιήσας ποτέ.А все же, царь, я пред тобой невинен.May be, but never the doer of this deed.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Κι’ επούλησες μάλιστα την ψυχή σου για λεφτά.
καὶ ταῦτ᾽ ἐπ᾽ ἀργύρῳ γε τὴν ψυχὴν προδούς.Ты изменил, за деньги совесть продал.Yea, and more,—the seller of thy life for silver.
Φύλακας
Φύλαξ
Страж
Guard
Αχ! τι κακό που είνε να νομίζη κανείς
και να νομίζη λάθος.
φεῦ·
ἦ δεινὸν ᾧ δοκῇ γε καὶ ψευδῆ δοκεῖν.О горе! Чем же убедить того,
Кто ложному поверил подозренью?Alas! 'Tis sad, truly, that he who judges should misjudge.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Λέγε, εσύ τ’ αστεία σου γι’ αυτό που νομίζω εγώ,
μ αυτά κι’ αυτά, αν δε μου φανερώσετε τους φταίστες, θα σας κάνω εγώ να σκούξετε
πως τ’ άτιμα κερδέματα φέρνουνε συμφορές.
κόμψευέ νυν τὴν δόξαν· εἰ δὲ ταῦτα μὴ
φανεῖτέ μοι τοὺς δρῶντας, ἐξερεῖθ᾽ ὅτι
τὰ δειλὰ κέρδη πημονὰς ἐργάζεται.Да говори что хочешь о своей
Невинности, но если не найдете
Преступника, увидите, что скорбь
Рождается от прибыли нечестной.Let thy fancy play with 'judgment' as it will;—but, if ye show me not the doers of these things, ye shall avow that dastardly gains work sorrows.
Αποχωρεί.
Ἀπέρχεται.Уходит.Exit .
Μονολογώντας.
Πρὸς ἑαυτόν.про себяTo himself.
Αποχωρεί.
Ἀπέρχεται.Уходит.Exit.
Φύλακας
Φύλαξ
Страж
Guard
Καλέ, ας βρεθή και με το παραπάνω. Αν τον πιάσουνε ή όχι, αυτό είνε στην τύχη.
Εμένα δε θα με ‘δης να σου ξανάρθω εδώ.
Και τώρα που χωρίς να τώλπιζα, και χωρίς τη δική μου γνώμη,
εσώθηκα, χρωστάω μεγάλη χάρι στους θεούς.
ἀλλ᾽ εὑρεθείη μὲν μάλιστ᾽· ἐὰν δέ τοι
ληφθῇ τε καὶ μή, τοῦτο γὰρ τύχη κρινεῖ,
οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως ὄψει σὺ δεῦρ᾽ ἐλθόντα με·
καὶ νῦν γὰρ ἐκτὸς ἐλπίδος γνώμης τ᾽ ἐμῆς
σωθεὶς ὀφείλω τοῖς θεοῖς πολλὴν χάριν.Отыщут ли виновника иль нет -
О том Судьба и боги только знают.
Но во дворец уж больше никогда
Я не вернусь к тебе, мой повелитель,
И небеса благодарю за то,
Что гибели избегнул так нежданно!Well, may he be found! so 'twere best. But, be he caught or be he not—fortune must settle that—truly thou wilt not see me here again. Saved, even now, beyond hope and thought, I owe the gods great thanks.
Αποχωρεί.
Ἀπέρχεται.Уходит.Exit .
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Πολλά είνε τα θαμμαστά,
Μα τίποτα πειό θαμμαστό δεν είνε απ’ τον άνθρωπο·
αυτός και πέρα απ’ την ασπριδερή τη θάλασσα
με του νοτιά την μάνητα προβαίνει,
περνώντας κύματα που γύρω του σαλεύουν
και την πειό μεγαλήτερη απ’ τους θεούς, τη γη,
πού είν’ αχάλαστη, και ποτέ δεν αποκάνει,
την τρυγάει από χρόνο σε χρόνο,
σκαλεύοντάς την μ’ άροτρα που τα γυρίζουν άλογα.
Και το συνάφι των ελαφρόμυαλων πουλιών
κυκλόνοντας τα πιάνει κι’ άγρια θεριά κοπάδια,
και την πλάσι όλη απ’ της θάλασσας τα βάθη
με τα κλωστένια δίχτυα,
ο τετραπέρατος!
και μηχανεύεται πολλά για να καταπονέση τ’ ανήμερα θερία
πού περπατούνε στα βουνά,
και το μαλλιαροχαίτη ίππο τον ημέρεψε
με του ζυγού τ’ αγκάλιασμα,
και του βουνού τον ταύρο τον ακούραστο.
Και τη λαλιά, και τη σκέψι, σαν πνοή τ’ άνεμου
και της αγορές για προστασία της πολιτείας
μόνος του τα έμαθε, και πώς να ξεφεύγη τα βέλη του πάγου,
που ξεσηκώνει απ’ τον ύπνο στης αυλές,
και της νεροποντής τον παραδαρμό.
Σ’ όλα έχει διέξοδο, σε τίποτα δεν τον βρίσκει
το μέλλον χωρίς γνώμη -
μόν’ απ’ τον Άδη να γλυτώση δε θα μπόρεση -
παρά κι απ’ αρρώστειες δύσκολες πώς να γλυτώνη έχει σοφιστή.
Έχει ανέλπιστη σοφία για να βρίσκη τέχνες
και πότε στο κακό ξεπέφτει, πότε στο καλό!
Τιμάει της χώρας τους νόμους και των θεών τ’ ωρκισμένο δίκηο.
Μεγάλος και πολύς στην πολιτεία· και πάλι χωρίς πατρίδα,
Όποιος πάει στο κακό έτσι για τόλμη
ούτε στη γενιά μου ποτέ να καθήση,
ούτε με τη δική μου έχει ίδια γνώμη
σαν κάνει τέτοια.
Δεν ξέρω, να μη βλέπω φάντασμα θεϊκό μπροστά μου;
Μπορώ να ‘πώ πώς δεν είνε το κορίτσι, η Αντιγόνη,
αφού την ξέρω;
Ω ! δυστυχισμένο
και δυστυχισμένου πατέρα παιδί, του Οιδίπου!
τι είνε; Μήπως, γιατί παράκουσες
τους νόμους του βασιληά, σε φέρνουν
και σε χουν πιασμένα σ’ άμυαλη πράξι;
πολλὰ τὰ δεινὰ κοὐδὲν ἀνθρώπου δεινότερον πέλει.
τοῦτο καὶ πολιοῦ πέραν πόντου χειμερίῳ νότῳ
χωρεῖ, περιβρυχίοισιν
περῶν ὑπ᾽ οἴδμασιν.
θεῶν τε τὰν ὑπερτάταν, Γᾶν
ἄφθιτον, ἀκαμάταν, ἀποτρύεται
ἰλλομένων ἀρότρων ἔτος εἰς ἔτος
ἱππείῳ γένει πολεύων.
κουφονόων τε φῦλον ὀρνίθων ἀμφιβαλὼν ἄγει
καὶ θηρῶν ἀγρίων ἔθνη πόντου τ᾽ εἰναλίαν φύσιν
σπείραισι δικτυοκλώστοις,
περιφραδὴς ἀνήρ·
κρατεῖ δὲ μηχαναῖς ἀγραύλου
θηρὸς ὀρεσσιβάτα, λασιαύχενά θ᾽
ἵππον ὀχμάζεται ἀμφὶ λόφον ζυγῶν
οὔρειόν τ᾽ ἀκμῆτα ταῦρον.
καὶ φθέγμα καὶ ἀνεμόεν φρόνημα καὶ ἀστυνόμους
ὀργὰς ἐδιδάξατο καὶ δυσαύλων
πάγων ὑπαίθρεια καὶ δύσομβρα φεύγειν βέλη
παντοπόρος· ἄπορος ἐπ᾽ οὐδὲν ἔρχεται
τὸ μέλλον· Ἅιδα μόνον φεῦξιν οὐκ ἐπάξεται·
νόσων δ᾽ ἀμηχάνων φυγὰς ξυμπέφρασται.
σοφόν τι τὸ μηχανόεν τέχνας ὑπὲρ ἐλπίδ᾽ ἔχων
τοτὲ μὲν κακόν, ἄλλοτ᾽ ἐπ᾽ ἐσθλὸν ἕρπει,
νόμους γεραίρων χθονὸς θεῶν τ᾽ ἔνορκον δίκαν,
ὑψίπολις· ἄπολις ὅτῳ τὸ μὴ καλὸν
ξύνεστι τόλμας χάριν. μήτ᾽ ἐμοὶ παρέστιος
γένοιτο μήτ᾽ ἴσον φρονῶν ὃς τάδ᾽ ἔρδει.
ἐς δαιμόνιον τέρας ἀμφινοῶ
τόδε· πῶς εἰδὼς ἀντιλογήσω
τήνδ᾽ οὐκ εἶναι παῖδ᾽ Ἀντιγόνην.
ὦ δύστηνος
καὶ δυστήνου πατρὸς Οἰδιπόδα,
τί ποτ᾽; οὐ δή που σέ γ᾽ ἀπιστοῦσαν
τοῖς βασιλείοισιν ἄγουσι νόμοις
καὶ ἐν ἀφροσύνῃ καθελόντες;В мире много сил великих,
Но сильнее человека
Нет в природе ничего.
Мчится он, непобедимый,
По волнам седого моря,
Сквозь ревущий ураган.
Плугом взрывает он борозды
Вместе с работницей-лошадью,
Вечно терзая Праматери,
Неутомимо рождающей,
Лоно богини Земли.
Зверя хищного в дубраве,
Быстрых птиц и рыб, свободных
Обитательниц морей,
Силой мысли побеждая,
Уловляет он, раскинув
Им невидимую сеть.
Горного зверя и дикого
Порабощает он хитростью,
И на коня густогривого,
И на быка непокорного
Он возлагает ярмо.
Создал речь и вольной мыслью
Овладел, подобной ветру,
И законы начертал,
И нашел приют под кровлей
От губительных морозов,
Бурь осенних и дождей.
Злой недуг он побеждает
И грядущее предвидит,
Многоумный человек.
Только не спасется,
Только не избегнет
Смерти никогда.
И, гордясь умом и знаньем,
Не умеет он порою
Отличить добро от зла.
Человеческую правду
И небесные законы
Ниспровергнуть он готов.
Но и царь непобедимый,
Если нет в нем правды вечной,
На погибель обречен:
Я ни чувств, ни мыслей,
Ни огня, ни кровли
С ним не разделю!
Кто это, боги? Какое видение чудное!
Ты ль, Антигона, Эдипа великого,
Многострадального
Скорбная дочь?
Ныне ведут Антигону под грозною стражею.
Ты ли, законам людским непокорная,
Смело нарушила
Волю царя?
Wonders are many, and none is more wonderful than man; the power that crosses the white sea, driven by the stormy south-wind, making a path under surges that threaten to engulf him; and Earth, the eldest of the gods, the immortal, the unwearied, doth he wear, turning the soil with the offspring of horses, as the ploughs go to and fro from year to year.
And the light-hearted race of birds, and the tribes of savage beasts, and the sea-brood of the deep, he snares in the meshes of his woven toils, he leads captive, man excellent in wit. And he masters by his arts the beast whose lair is in the wilds, who roams the hills; he tames the horse of shaggy mane, he puts the yoke upon its neck, he tames the tireless mountain bull.
And speech, and wind-swift thought, and all the moods that mould a state, hath he taught himself; and how to flee the arrows of the frost, when 'tis hard lodging under the clear sky, and the arrows of the rushing rain; yea, he hath resource for all; without resource he meets nothing that must come: only against Death shall he call for aid in vain; but from baffling maladies he hath devised escapes.
Cunning beyond fancy's dream is the fertile skill which brings him, now to evil, now to good. When he honours the laws of the land, and that justice which he hath sworn by the gods to uphold, proudly stands his city: no city hath he who, for his rashness, dwells with sin. Never may he share my hearth, never think my thoughts, who doth these things!
What portent from the gods is this?—my soul is amazed. I know her—how can I deny that yon maiden is Antigone?
O hapless, and child of hapless sire,—of Oedipus! What means this? Thou brought a prisoner?—thou, disloyal to the king's laws, and taken in folly?
Στο βάθος φαίνεται η Αντιγόνη. Τη φέρνουν υπό φρούρηση.
Πόρρωθεν φαίνεται ἡ Ἀντιγόνη· ἄγεται δὲ ὑπὸ φυλάκων.Вдали показывается Антигона. Ее ведут под стражей.Antigone is seen in the distance, brought in under guard.
Ο Φύλακας μπαίνει από τα αριστερά των θεατών, οδηγώντας την Αντιγόνη.
Ὁ Φύλαξ εἰσέρχεται ἐξ ἀριστερᾶς τῶν θεατῶν, ἄγων τὴν Ἀντιγόνην.Слева от зрителей входит страж, ведя Антигону.Enter the Guard on the spectators' left, leading in Antigone .
Φύλακας
Φύλαξ
Страж
Guard
Ναι αυτή πούκανε το κρίμα, την πιάσαμε που έθαβε.
Μα που είνε ο Κρέων;
ἥδ᾽ ἔστ᾽ ἐκείνη τοὔργον ἡ ᾽ξειργασμένη·
τήνδ᾽ εἵλομεν θάπτουσαν. ἀλλὰ ποῦ Κρέων;Пред вами та, что тело Полиника
Предать земле пыталась. Где Креонт?
Here she is, the doer of the deed:—we caught this girl burying him:—but where is Creon?
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Νάτος, στην ώρα ξαναβγαίνει από το σπίτι.
ὅδ᾽ ἐκ δόμων ἄψοῤῥος εἰς δέον περᾷ.Он из дворца выходит.Lo, he comes forth again from the house, at our need.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Τι είνε ; γιατί πράμμα έτυχε να ‘βγω στην ώρα ;
τί δ᾽ ἔστι; ποίᾳ ξύμμετρος προὔβην τύχῃ;Что случилось?
Кто спрашивал меня?What is it? What hath chanced, that makes my coming timely?
Φύλακας
Φύλαξ
Страж
Guard
Βασιληά μου, για τίποτε να μη κάνη όρκο ο άνθρωπος,
επειδή η ύστερη σκέψι βγάζει την πρώτη ψεύτρα.
Έτσι και ‘γώ τώχα τάξει, ν’ αργήσω κάμποσο να σου ξανάρθω εδώ,
απ’ της φοβέρες σου που μέκαναν να τουρτουρίζω σαν νάτανε χειμώνας,
άλλά έλα πάλι που η χαρά σαν έρχεται απ’ όξω και δεν την ελπίζεις
δεν μοιάζει με καμμιάν άλλη ευχαρίστησι στην μεγάλη γλύκα·
έτσι ήρθα και εγώ κι ας είχα κάνει όρκο να μην έρθω,
και σου φέρνω την κόρη ετούτη που πιάστηκε τον τάφο να στολίζη·
εδώ δεν ξεπετάχτηκε ο κλήρος μου, αλλά δικό μου είνε το κελεπούρι
και όχι αλλουνού.
Και τώρα, βασιληά μου, να, πάρτηνε ‘συ ο ίδιος που την θέλεις,
και κρίνε κι’ εξέταξέ την· εγώ με το δίκαιο μου ειμ’ ελεύθερος
και βγάλε με απ’ αυτά τα βάσανα.
ἄναξ, βροτοῖσιν οὐδέν ἔστ᾽ ἀπώμοτον.
ψεύδει γὰρ ἡ ᾽πίνοια τὴν γνώμην· ἐπεὶ
σχολῇ ποθ᾽ ἥξειν δεῦρ᾽ ἂν ἐξηύχουν ἐγὼ
ταῖς σαῖς ἀπειλαῖς αἷς ἐχειμάσθην τότε
ἀλλ᾽ ἡ γὰρ ἐκτὸς καὶ παρ᾽ ἐλπίδας χαρὰ
ἔοικεν ἄλλῃ μῆκος οὐδὲν ἡδονῇ,
ἥκω, δι᾽ ὅρκων καίπερ ὢν ἀπώμοτος,
κόρην ἄγων τήνδ᾽, ἣ καθῃρέθη τάφον
κοσμοῦσα. κλῆρος ἐνθάδ᾽ οὐκ ἐπάλλετο,
ἀλλ᾽ ἔστ᾽ ἐμὸν θοὔρμαιον, οὐκ ἄλλου, τόδε.
καὶ νῦν, ἄναξ, τήνδ᾽ αὐτός, ὡς θέλεις, λαβὼν
καὶ κρῖνε κἀξέλεγχ᾽· ἐγὼ δ᾽ ἐλεύθερος
δίκαιός εἰμι τῶνδ᾽ ἀπηλλάχθαι κακῶν.Пусть люди, царь,
Себя вовек не связывают клятвой:
Вторая мысль едва придет на ум,
Как первая нам кажется ошибкой.
Я поклялся к тебе не приходить,
Испуганный угрозами твоими,
Но счастие нежданное сильней
Всех радостей других. Нарушив клятву,
Пришел опять и девушку привел,
Ту самую, что мертвого почтила
Обрядами. Но знай: на этот раз
Не избран я по жребию случайно, -
Нет, сам нашел ее: мне одному
Принадлежит вся честь. Теперь, владыка,
Виновную ты можешь, допросив,
Изобличить. Но, видишь, я оправдан
И милости твоей достоин.O king, against nothing should men pledge their word; for the after-thought belies the first intent. I could have vowed that I should not soon be here again,—scared by thy threats, with which I had just been lashed: but,—since the joy that surprises and transcends our hopes is like in fulness to no other pleasure,—I have come, though 'tis in breach of my sworn oath, bringing this maid; who was taken showing grace to the dead. This time there was no casting of lots; no, this luck hath fallen to me, and to none else. And now, sire, take her thyself, question her, examine her, as thou wilt; but I have a right to free and final quittance of this trouble.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Αυτήν που φέρνεις με τι τρόπο και που την έπιασες ;
ἄγεις δὲ τήνδε τῷ τρόπῳ πόθεν λαβών;Где
И как ее нашел ты?And thy prisoner here — how and whence hast thou taken her?
Φύλακας
Φύλαξ
Страж
Guard
Αυτή έθαβε το νεκρό· τα ξέρεις τώρα όλα.
αὕτη τὸν ἄνδρ᾽ ἔθαπτε· πάντ᾽ ἐπίστασαι.Для могилы
Уж землю рыла.She was burying the man; thou knowest all.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Νοιώθεις, και τα λες σωστά, αυτά που λες;
ἦ καὶ ξυνίης καὶ λέγεις ὀρθῶς ἃ φῄς;Правда ли?Dost thou mean what thou sayest? Dost thou speak aright?
Φύλακας
Φύλαξ
Страж
Guard
Αυτήν είδα να θάβη τον νεκρό πούχες εσύ απαγορέψει.
Mου φαίνεται πώς τα λεω καθαρά και ξάστερα.
ταύτην γ᾽ ἰδὼν θάπτουσαν ὃν σὺ τὸν νεκρὸν
ἀπεῖπας. ἆρ᾽ ἔνδηλα καὶ σαφῆ λέγω;О Царь!
Я видел сам, как труп она хотела
Предать земле. Ужели и теперь
Словам моим правдивым ты не веришь?I saw her burying the corpse that thou hadst forbidden to bury. Is that plain and clear?
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Και πώς ‘φανερώθηκε κ’ επάνω στην πράξι ‘πιάσθηκε;
καὶ πῶς ὁρᾶται κἀπίληπτος ᾑρέθη;Рассказывай: хочу я знать про все.And how was she seen? how taken in the act?
Φύλακας
Φύλαξ
Страж
Guard
Να, πώς έγεινε το πράμμα· άμα ξαναπήγαμε, καθώς
είμαστε από τα σένα φοβερισμένοι
μ’ εκείνα σου τα τρομερά τα λόγια, σαρώσαμε πρώτα όλο το χώμα το ριγμένο απάνου στον νεκρό
και γδύναμε τσίτσιδο το σώμα πού’ σάπιζε, κι επήγαμε να καθήσωμε μακρυά
στης πέτρες στο βουνό, που δε μας έπιανε ο άνεμος, για να ξεφύγωμε μην βγάλη αποφορά,
κρατώντας ξύπνιον ο ένας τον άλλο με φωνές για το κακό που θα μας εύρισκε,
αν κανένας μας ήθελε ξαστοχήσει σ’ ετούτη την δουλειά.
Και μ’ αυτά πέρασε τόσος καιρός, που ήρθε κι’ εμεσουράνησε
ο φλογερός ο δίσκος του ήλιου
κι έψηνε η κάψα. Τότες ξάφνου ‘σηκώθηκε από τη γης ένας ανεμοστρόβιλος
με βουητό, να φάη τα ουράνια, κι άπλωσε στην πεδιάδα
κι εξεμάλιαζε τα δένδρα όλου του κάμπου κι’ εγέμισε από σκόνι ο αιθέρας.
Εμείς με κλειστά μάτια και ρουθουνίζοντας,
καρτερούσαμε να περάση το θεϊκό κακό, και σαν έπαψε,
έπειτ’ από πολύ, φάνηκε το κορίτσι να σκούζη με στριγκιά φωνή
σαν του πουλιού που πικραμένο βλέπει την αδιανή φωλιά χωρίς τα μικρά του πούχε μέσα.
Έτσι κι αυτή καθώς είδε τον νεκρό ξεσκέπαστο έβαλε της φωναίς
και μ’ άσχημαις κατάραις καταριώταν εκείνους που το κάνανε.
Κι αμέσως πάει και κουβαλεί στα χέρια της χώμα στεγνό.
Κι από τη χάλκινη της στάμνα την ωμορφοχτυπημένη
χύνει από ψηλά τρεις φορές για τρεις σπονδές ένα γύρω απάνω στον νεκρό.
Εμείς καθώς την είδαμε τρέχομε κι όλοι μαζύ αμέσως την τσακώνομε,
χωρίς να δείξη αυτή διόλου απορία, και της λέμε όσα πρωτήτερα κι αυτά που τώρα είχε κάνει.
Και τίποτα δεν απαρνήθηκε. Αυτό εμένα κι ευχάριστο μου είνε και λυπηρό αντάμα,
γιατί να ξεφεύγη κανείς ο ίδιος της συμφορές είνε πολύ γλυκό.
Αλλά και πάλι εκείνους π’ αγαπάει να τους φέρνη σε δυστυχία,
κάνει λύπη.
Αυτά όμως όλα εγώ - έτσι είνε το φυσικό μου – δεν τα βάζω ίσα με το ‘δικό μου το γλυτωμό.
τοιοῦτον ἦν τὸ πρᾶγμ᾽. ὅπως γὰρ ἥκομεν,
πρὸς σοῦ τὰ δείν᾽ ἐκεῖν᾽ ἐπηπειλημένοι,
πᾶσαν κόνιν σήραντες, ἣ κατεῖχε τὸν
νέκυν, μυδῶν τε σῶμα γυμνώσαντες εὖ,
καθήμεθ᾽ ἄκρων ἐκ πάγων ὑπήνεμοι,
ὀσμὴν ἀπ᾽ αὐτοῦ μὴ βάλοι πεφευγότες,
ἐγερτὶ κινῶν ἄνδρ᾽ ἀνὴρ ἐπιῤῥόθοις
κακοῖσιν, εἴ τις τοῦδ᾽ ἀκηδήσοι πόνου.
χρόνον τάδ᾽ ἦν τοσοῦτον, ἔστ᾽ ἐν αἰθέρι
μέσῳ κατέστη λαμπρὸς ἡλίου κύκλος
καὶ καῦμ᾽ ἔθαλπε· καὶ τότ᾽ ἐξαίφνης χθονὸς
τυφὼς ἀείρας σκηπτόν οὐράνιον ἄχος,
πίμπλησι πεδίον, πᾶσαν αἰκίζων φόβην
ὕλης πεδιάδος, ἐν δ᾽ ἐμεστώθη μέγας
αἰθήρ· μύσαντες δ᾽ εἴχομεν θείαν νόσον.
καὶ τοῦδ᾽ ἀπαλλαγέντος ἐν χρόνῳ μακρῷ,
ἡ παῖς ὁρᾶται, κἀνακωκύει πικρᾶς
ὄρνιθος ὀξὺν φθόγγον, ἐς ὅταν κενῆς
εὐνῆς νεοσσῶν ὀρφανὸν βλέψῃ λέχος.
οὕτω δὲ χαὔτη, ψιλὸν ὡς ὁρᾷ νέκυν,
γόοισιν ἐξῴμωξεν, ἐκ δ᾽ ἀρὰς κακὰς
ἠρᾶτο τοῖσι τοὔργον ἐξειργασμένοις.
καὶ χερσὶν εὐθὺς διψίαν φέρει κόνιν,
ἔκ τ᾽ εὐκροτήτου χαλκέας ἄρδην πρόχου
χοαῖσι τρισπόνδοισι τὸν νέκυν στέφει.
χἠμεῖς ἰδόντες ἱέμεσθα, σὺν δέ νιν
θηρώμεθ᾽ εὐθὺς οὐδὲν ἐκπεπληγμένην,
καὶ τάς τε πρόσθεν τάς τε νῦν ἠλέγχομεν
πράξεις· ἄπαρνος δ᾽ οὐδενὸς καθίστατο,
ἅμ᾽ ἡδέως ἔμοιγε κἀλγεινῶς ἅμα.
τὸ μὲν γὰρ αὐτὸν ἐκ κακῶν πεφευγέναι
ἥδιστον, ἐς κακὸν δὲ τοὺς φίλους ἄγειν
ἀλγεινόν· ἀλλὰ πάντα ταῦθ᾽ ἥσσω λαβεῖν
ἐμοὶ πέφυκε τῆς ἐμῆς σωτηρίας.Случилось так: лишь только мы вернулись,
Дрожащие, боясь твоих угроз,
Как, разметав всю пыль над мертвым телом
И обнажив полуистлевший труп,
В унынии мы сели, против ветра,
Чтоб запаха избегнуть, на холме
И бодрствовать друг друга побуждали
Словами бранными. В тот самый час.
Когда стоит блестящий круг светила
Великого в зените и лучи
Палящие кидает, вдруг мы видим,
Как буря, пыль взметая до небес,
Над знойною долиной закружила
Внезапный вихрь и листья сорвала
В дуброве, мглой наполнив воздух. Долго,
Закрыв глаза, мы ждали, чтоб утих
Небесный гнев. Когда ж промчалась буря,
Над мертвецом, склоненную в тоске,
Увидели мы плачущую деву,
И жалобный был голос у нее,
Пронзительно-унылый, как у птицы,
Когда она горюет, увидав,
Что нет в гнезде ее птенцов любимых.
Так бедная над оскорбленным трупом
И плакала и проклинала тех,
Кто разметал могильный холм; и пыли,
В ладони рук сбирая, принесла;
Усопшего почтив, она из медной
И кованой амфоры льет струи
Священные тройного возлиянья.
И мы ее схватили; но она,
Бесстрашная, вины не отрицала
И нам во всем призналась так легко,
Что радостно и горько было мне:
Избегнуть смерти - радостно, и горько -
Обречь на смерть достойную любви…
Но людям жизнь всего дороже в мире.It befell on this wise. When we had come to the place,—with those dread menaces of thine upon us,—we swept away all the dust that covered the corpse, and bared the dank body well; and then sat us down on the brow of the hill, to windward, heedful that the smell from him should not strike us; every man was wide awake, and kept his neighbour alert with torrents of threats, if any one should be careless of this task.
So went it, until the sun's bright orb stood in mid heaven, and the heat began to burn: and then suddenly a whirlwind lifted from the earth a storm of dust, a trouble in the sky, and filled the plain, marring all the leafage of its woods; and the wide air was choked therewith: we closed our eyes, and bore the plague from the gods.
And when, after a long while, this storm had passed, the maid was seen; and she cried aloud with the sharp cry of a bird in its bitterness,—even as when, within the empty nest, it sees the bed stripped of its nestlings. So she also, when she saw the corpse bare, lifted up a voice of wailing, and called down curses on the doers of that deed. And straightway she brought thirsty dust in her hands; and from a shapely ewer of bronze, held high, with thrice-poured drink-offering she crowned the dead.
We rushed forward when we saw it, and at once closed upon our quarry, who was in no wise dismayed. Then we taxed her with her past and present doings; and she stood not on denial of aught,—at once to my joy and to my pain. To have escaped from ills one's self is a great joy; but 'tis painful to bring friends to ill. Howbeit, all such things are of less account to me than mine own safety.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Εσύ τώρα που γέρνεις χάμου το κεφάλι
το ομολογείς ή αρνιέσαι πώς εσύ ‘σαι που έκανες αυτά ;
σὲ δή, σὲ τὴν νεύουσαν εἰς πέδον κάρα,
φὴς ἢ καταρνεῖ μὴ δεδρακέναι τάδε·Зачем главу склонила? Отвечай:
Виновна ты иль нет?Thou—thou whose face is bent to earth—dost thou avow, or disavow, this deed?
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Και λεω πώς ειμ’ εγώ κι ούτε τ αρνιέμαι ότι δεν είμαι.
καὶ φημὶ δρᾶσαι κοὐκ ἀπαρνοῦμαι τὸ μή.Я не скрываю -
Я твой закон нарушила.I avow it; I make no denial.
Προς τον Φύλακα.
Πρὸς τὸν Φύλακα.стражуTo the Guard.
Προς την Αντιγόνη.
Πρὸς τὴν Ἀντιγόνην.Антигоне.To Antigone.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Πήγαινε τώρα εσύ, όπου θέλεις, ελεύθερος, το κρίμα δε σε βαρένει.
Εσύ όμως πες μου κι όχι με πολλά λόγια αλλά σύντομα,
ήξερες πώς ήταν κηρυγμένο κανένας να μη κάνη αυτό που έκανες ;
σὺ μὲν κομίζοις ἂν σεαυτὸν ᾖ θέλεις
ἔξω βαρείας αἰτίας ἐλεύθερον·
σὺ δ᾽ εἰπέ μοι μὴ μῆκος, ἀλλὰ συντόμως,
ᾔδησθα κηρυχθέντα μὴ πράσσειν τάδε;Иди -
Оправдан ты от обвинений тяжких.
А ты скажи нам прямо: волю нашу
Ты знала ли?( To Guard .) Thou canst betake thee whither thou wilt, free and clear of a grave charge.
( To Antigone .) Now, tell me thou—not in many words, but briefly—knewest thou that an edict had forbidden this?
Αποχωρεί ο Φύλακας.
Ἀπέρχεται ὁ Φύλαξ.Страж уходит.Exit Guard .
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Το ήξερα, και πώς να μη το ξέρω αφού ήτανε γνωστό ;
ᾔδη· τί δ᾽ οὐκ ἔμελλον; ἐμφανῆ γὰρ ἦν.Не знать я не могла:
Весь город знал.I knew it: could I help it? It was public.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Kαι πάλι είχες την τόλμη να παραβής αυτό το νόμο ;
καὶ δῆτ᾽ ἐτόλμας τούσδ᾽ ὑπερβαίνειν νόμους;И преступить закон
Осмелилась?And thou didst indeed dare to transgress that law?
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Δεν ήταν κανένας Δίας που μου τάχε προσταγμένα.
Ούτ’ η Δίκη που κατοικεί μαζύ με τους κάτω Θεούς
έβαλε τέτοιους νόμους στους ανθρώπους,
ούτε για τόσο μεγαλοδύναμες έπερνα της προσταγές σου,
για να μπορής τ’ άγραφα κι’ ασάλευτα δίκαια των Θεών
να τα πατάς εσύ, που είσαι θνητός, γιατί δεν είναι από σήμερον κι’ εχθές παρά πάντα αυτά ζουν
και κανείς δεν ξέρει πότε φανερώθηκαν.
Μήπως έπρεπε εγώ γι’ αυτά να δώσω λόγο στους θεούς, αφού δεν εφοβήθηκα
κανενός ανθρώπου γνώμη;
Πως θα πέθαινα, το ήξερα καλά, και χωρίς εσύ να βάλης να το κράξουν.
Κι’ αν πεθάνω πρώτ’ απ’ τον καιρό μου, κέρδος πάλι το λεω,
γιατ’ όποιος σαν κι’ εμένα ζει μες τα πολλά τα βάσανα, πώς να μην είναι κερδεμένος σαν πεθάνει;
Έτσι κι εμένα δεν με πονείς πούχω αυτό το ριζικό, παρά αν υπόφερνα άθαφτο να δω
τον νεκρό εκείνον που εγέννησε η μητέρα μου· τότε θα πονούσα· αυτά δεν μου πονούνε.
Κι’ αν σ’ εσένα τώρα φαίνωμαι ανόητη για ό,τι κάνω,
μπορώ να ‘πώ πώς σ’ ανόητο φαίνομαι ανόητη.
οὐ γάρ τί μοι Ζεὺς ἦν ὁ κηρύξας τάδε,
οὐδ᾽ ἡ ξύνοικος τῶν κάτω θεῶν Δίκη
τοιούσδ᾽ ἐν ἀνθρώποισιν ὥρισεν νόμους.
οὐδὲ σθένειν τοσοῦτον ᾠόμην τὰ σὰ
κηρύγμαθ᾽, ὥστ᾽ ἄγραπτα κἀσφαλῆ θεῶν
νόμιμα δύνασθαι θνητὸν ὄνθ᾽ ὑπερδραμεῖν.
οὐ γάρ τι νῦν γε κἀχθές, ἀλλ᾽ ἀεί ποτε
ζῇ ταῦτα, κοὐδεὶς οἶδεν ἐξ ὅτου ᾽φάνη.
τούτων ἐγὼ οὐκ ἔμελλον, ἀνδρὸς οὐδενὸς
φρόνημα δείσασ᾽, ἐν θεοῖσι τὴν δίκην
δώσειν· θανουμένη γὰρ ἐξῄδη, τί δ᾽ οὔ;
κεἰ μὴ σὺ προὐκήρυξας. εἰ δὲ τοῦ χρόνου
πρόσθεν θανοῦμαι, κέρδος αὔτ᾽ ἐγὼ λέγω.
ὅστις γὰρ ἐν πολλοῖσιν ἐς ἐγὼ κακοῖς
ζῇ, πῶς ὅδ᾽ Οὐχὶ κατθανὼν κέρδος φέρει;
οὕτως ἔμοιγε τοῦδε τοῦ μόρου τυχεῖν
παρ᾽ οὐδὲν ἄλγος· ἀλλ᾽ ἄν, εἰ τὸν ἐξ ἐμῆς
μητρὸς θανόντ᾽ ἄθαπτον ἠνσχόμην νέκυν,
κείνοις ἂν ἤλγουν· τοῖσδε δ᾽ οὐκ ἀλγύνομαι.
σοὶ δ᾽ εἰ δοκῶ νῦν μῶρα δρῶσα τυγχάνειν,
σχεδόν τι μώρῳ μωρίαν ὀφλισκάνω.Закона твоего
Не начертал ни бог, ни справедливость,
Царящая в загробном мире. Нет,
Не знала я, что, по земному праву
Царей земных, ты можешь, человек,
Веления божественных законов,
Неписаных, но вечных, преступать,
И не вчера рожденных, не сегодня,
Но правящих всегда, - никто из нас
Не ведает, когда они возникли.
Я думала, что лишь бессмертным дам
Отчет во всем; что воли человека
Я на земле бояться не должна;
Что если б ты мне смертью неизбежной
И не грозил, - я все-таки умру:
Не лучше ли мне умереть до срока?
Не может смерть не быть желанной тем,
Кто жизнь, как я, проводит в скорби вечной.
И вот зачем я на судьбу мою
Не жалуюсь; но если б тело брата,
Исполнив долг, земле не предала,
Тогда скорбеть должна бы я - не ныне.
А ты смотри, чтобы, назвав меня
Безумною, ты не был сам безумцем!Yes; for it was not Zeus that had published me that edict; not such are the laws set among men by the Justice who dwells with the gods below; nor deemed I that thy decrees were of such force, that a mortal could override the unwritten and unfailing statutes of heaven. For their life is not of to-day or yesterday, but from all time, and no man knows when they were first put forth.
Not through dread of any human pride could I answer to the gods for breaking these . Die I must,—I knew that well (how should I not?)—even without thy edicts. But if I am to die before my time, I count that a gain: for when any one lives, as I do, compassed about with evils, can such an one find aught but gain in death?
So for me to meet this doom is trifling grief; but if I had suffered my mother's son to lie in death an unburied corpse, that would have grieved me; for this, I am not grieved. And if my present deeds are foolish in thy sight, it may be that a foolish judge arraigns my folly.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Φαίνεται το άγριο αίμα από άγριον πατέρα στο παιδί.
Δεν ξέρει αυτή να ζαρώνη ‘μπρος στο κακό.
δηλοῖ τὸ γέννημ᾽ ὠμὸν ἐξ ὠμοῦ πατρὸς
τῆς παιδός. εἴκειν δ᾽ οὐκ ἐπίσταται κακοῖς.У дочери суровый дух отца:
Она главы не склонит под ударом.The maid shows herself passionate child of passionate sire, and knows not how to bend before troubles.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Να ξέρης πώς αυτή σου η ξεροκεφαλιά γρήγορα θα περάση.
Και το πειό δυνατό σίδερο, το ψημένο απ’ τη φωτιά ολόγυρα σκληρό
θα το ‘δης να ραΐση και να σπάση πειότερο από άλλο ·
με κοντό χαλινάρι, ξέρω, τα αγριεμένα αλόγατα βαστούνται,
γιατί δεν στέκει νάχη μεγάλ’ ιδέα εκείνος πούναι στον άλλον δούλος.
Αυτή όμως το καλοήξερε τότε να μας βρίζη με το να παραβαίνη τους βαλμένους νόμους.
Κι είνε δεύτερη προσβολή - μια ήταν σαν τώκανε - για τούτο κιόλας να καυχιέται
και να γελάη που τώπραξε.
Εγώ βέβαια τώρα δεν είμαι άντρας, παρά ο άντρας είναι αυτή,
αν της περάση αυτηνής να κάνη το θέλημα της ατιμώρητα,
Μα είτε της αδελφής μου είναι, είτε και πειό στενή του αίματος συγγένησά μου
απ’ όλους όσους φυλάει ο σπιτικός μας Ζευς, αυτή και η αδελφή της
δεν θα ξεφύγουνε την πειό χειρότερη μοίρα·
γιατί κι’ εκείνη άλλο τόσο την κατηγοράω πώς μελέτησε αυτόν τον τάφο.
Φωνάξετε την εδώ τώρα, ότι την είδα μες το σπίτι να μανίζη
έξω απ’ τα λογικά της.
Συχνά η ψυχή του άνθρωπου μπροστήτερα προδίνεται σαν κλέφτρα,
για τα άνομα που στα σκοτάδια κρυφογένονται,
αλλά και τάλλο ίδια το μισώ, όταν κανείς που πιάστηκε ‘στό κρίμα του απάνω,
έπειτα θέλη να το παραστήση ωμορφήτερο.
ἀλλ᾽ ἴσθι τοι τὰ σκλήρ᾽ ἄγαν φρονήματα
πίπτειν μάλιστα, καὶ τὸν ἐγκρατέστατον
σίδηρον ὀπτὸν ἐκ πυρὸς περισκελῆ
θραυσθέντα καὶ ῥαγέντα πλεῖστ᾽ ἂν εἰσίδοις·
σμικρῷ χαλινῷ δ᾽ οἶδα τοὺς θυμουμένους
ἵππους καταρτυθέντας· οὐ γὰρ ἐκπέλει
φρονεῖν μέγ᾽ ὅστις δοῦλός ἐστι τῶν πέλας.
αὕτη δ᾽ ὑβρίζειν μὲν τότ᾽ ἐξηπίστατο,
νόμους ὑπερβαίνουσα τοὺς προκειμένους·
ὕβρις δ᾽, ἐπεὶ δέδρακεν, ἥδε δευτέρα,
τούτοις ἐπαυχεῖν καὶ δεδρακυῖαν γελᾶν.
ἦ νῦν ἐγὼ μὲν οὐκ ἀνήρ, αὕτη δ᾽ ἀνήρ,
εἰ ταῦτ᾽ ἀνατὶ τῇδε κείσεται κράτη.
ἀλλ᾽ εἴτ᾽ ἀδελφῆς εἴθ᾽ ὁμαιμονεστέρα
τοῦ παντὸς ἡμῖν Ζηνὸς ἑρκείου κυρεῖ,
αὐτή τε χἠ ξύναιμος οὐκ ἀλύξετον
μόρου κακίστου· καὶ γὰρ οὖν κείνην ἴσον
ἐπαιτιῶμαι τοῦδε βουλεῦσαι τάφου.
καί νιν καλεῖτ᾽· ἔσω γὰρ εἶδον ἀρτίως
λυσσῶσαν αὐτὴν οὐδ᾽ ἐπήβολον φρενῶν.
φιλεῖ δ᾽ ὁ θυμὸς πρόσθεν, ᾑρῆσθαι κλοπεὺς
τῶν μηδὲν ὀρθῶς ἐν σκότῳ τεχνωμένων·
μισῶ γε μέντοι χὤταν ἐν κακοῖσί τις
ἁλοὺς ἔπειτα τοῦτο καλλύνειν θέλῃ.Кто слишком горд, того сломить легко:
И сталь, приняв в огне закал могучий,
Ломается, и малою уздой
Нам буйного коня смирить не трудно.
Надменные мечты в душе питать
Не должно тем, кто у других во власти.
Она вдвойне виновна: мой закон
Нарушила и надо мной смеялась
И хвастала. Но если этот смех
И торжество без тяжкого возмездья
Останутся, - о, пусть тогда ее,
А не меня считают мужем. Знайте:
Хотя и дочь она сестры моей.
Но если бы еще по крови ближе
Была, чем все, кого объединил
У очага семейный Зевс-хранитель,
И то, клянусь, возмездья не могла б
Избегнуть, - нет! И с ней сестра погибнет,
В ее вине сообщница… Но где
Она? Пускай мне приведут Исмену.
Безумную, от горя вне себя,
Я во дворце застал ее недаром.
Так злую мысль таящих выдает
Смятение, но и преступник явный,
Мечтающий словами оправдать
Вину свою, мне столь же ненавистен.Yet I would have thee know that o'er-stubborn spirits are most often humbled; 'tis the stiffest iron, baked to hardness in the fire, that thou shalt oftenest see snapped and shivered; and I have known horses that show temper brought to order by a little curb; there is no room for pride, when thou art thy neighbour's slave.—This girl was already versed in insolence when she transgressed the laws that had been set forth; and, that done, lo, a second insult,—to vaunt of this, and exult in her deed.
Now verily I am no man, she is the man, if this victory shall rest with her, and bring no penalty. No! be she sister's child, or nearer to me in blood than any that worships Zeus at the altar of our house,—she and her kinsfolk shall not avoid a doom most dire; for indeed I charge that other with a like share in the plotting of this burial.
And summon her—for I saw her e'en now within,—raving, and not mistress of her wits. So oft, before the deed, the mind stands self-convicted in its treason, when folks are plotting mischief in the dark. But verily this, too, is hateful,—when one who hath been caught in wickedness then seeks to make the crime a glory.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Μήπως θέλης να μου κάνης πειό μεγαλύτερο, αφού μ’ έπιασες, παρά να με σκοτώσης;
θέλεις τι μεῖζον ἢ κατακτεῖναί μ᾽ ἑλών;Иль у меня отнять ты хочешь больше.
Чем жизнь мою?Wouldst thou do more than take and slay me?
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Εγώ άλλο δεν θέλω, μ’ ετούτο τάχω όλα.
ἐγὼ μὲν οὐδέν· τοῦτ᾽ ἔχων ἅπαντ᾽ ἔχω.Нет, я хочу обречь
Тебя на смерть, - мне большего не надо.No more, indeed; having that, I have all.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Τι κάθεσαι λοιπόν ; όπως κι’ εμένα κανέν’ από τα λόγια σου δεν μου ειν’ ευχάριστο
και ποτέ δεν θα μ’ αρέση - έτσι κι’ εσένα φυσικά τα ‘δικά μου σ’ ενοχλούν.
Και πούθε θα μούρχονταν τόση τιμή και δόξα,
παρά που έβαλα σε τάφο τον αυτάδελφό μου;
Όλοι τους εδώ θα τώλεγαν πώς καλό το βρίσκουνε
αν δεν τους έδενε τη γλώσσα ο φόβος.
Έχουν οι βασιλειάδες κι άλλα πολλά που τους καλώρχονται
και μπορούν να κάνουν και να λένε ό,τι θέλουν.
τί δῆτα μέλλεις; ὡς ἐμοὶ τῶν σῶν λόγων
ἀρεστὸν οὐδὲν μηδ᾽ ἀρεσθείη ποτέ·
οὕτω δὲ καὶ σοὶ τἄμ᾽ ἀφανδάνοντ᾽ ἔφυ.
καίτοι πόθεν κλέος γ᾽ ἂν εὐκλεέστερον
κατέσχον ἢ τὸν αὐτάδελφον ἐν τάφῳ
τιθεῖσα; τούτοις τοῦτο πᾶσιν ἁνδάνειν
λέγοιτ᾽ ἄν, εἰ μὴ γλῶσσαν ἐγκλῄοι φόβος.
ἀλλ᾽ ἡ τυραννὶς πολλά τ᾽ ἄλλ᾽ εὐδαιμονεῖ
κἄξεστιν αὐτῇ δρᾶν λέγειν θ᾽ ἃ βούλεται.Не медли же. О чем нам говорить?
И мне в словах твоих отрады мало,
И ничего желанного, поверь,
Из уст моих услышать ты не можешь.
Исполнен долг: мой брат похоронен,
Я не могу достигнуть большей славы.
Когда б не страх, сковавший им уста, -
Оправдана была бы я народом.
Но, кроме всех неисчислимых благ,
Принадлежит земным владыкам право
Все говорить и делать, что хотят.Why then dost thou delay? In thy discourse there is nought that pleases me,—never may there be!—and so my words must needs be unpleasing to thee. And yet, for glory—whence could I have won a nobler, than by giving burial to mine own brother? All here would own that they thought it well, were not their lips sealed by fear. But royalty, blest in so much besides, hath the power to do and say what it will.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Μονάχη εσύ απ’ τους Καδμείους αυτούς τα βλέπεις έτσι.
σὺ τοῦτο μούνη τῶνδε Καδμείων ὁρᾷς.Ты мыслишь так одна во всем народе.Thou differest from all these Thebans in that view.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Τα βλέπουνε κι’ αυτοί, αλλά μπροστά σου σουρώνουνε το στόμα.
ὁρῶσι χοὖτοι, σοὶ δ᾽ ὑπίλλουσιν στόμα.Так мыслят все, но пред тобой молчат.These also share it; but they curb their tongues for thee.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Κι’ εσύ δεν ντρέπεσαι νάχης γνώμη διάφορη από τούτους;
σὺ δ᾽ οὐκ ἐπαιδεῖ, τῶνδε χωρὶς εἰ φρονεῖς;Не стыдно ли, что ты одна не хочешь
Молчать?And art thou not ashamed to act apart from them?
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Ντροπή δεν είναι να σέβεται κανείς εκείνους πούχουν τα ίδια σπλάχνα.
οὐδὲν γὰρ αἰσχρὸν τοὺς ὁμοσπλάγχνους σέβειν.О нет, не стыдно мертвых чтить!No; there is nothing shameful in piety to a brother.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Μήπως δεν είνε αδελφός σου, και ο άλλος που σκοτώθηκε εναντίον του;
οὔκουν ὅμαιμος χὠ καταντίον θανών;Но не был ли противник Полиника
Твой брат родной?Was it not a brother, too, that died in the opposite cause?
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Αδελφός από μία μητέρα κι απ’ τον ίδιο πατέρα.
ὅμαιμος ἐκ μιᾶς τε καὶ ταὐτοῦ πατρός.От одного отца
И матери.Brother by the same mother and the same sire.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Πώς τον προσβάλλεις λοιπόν με το να κάνης χάρι και τιμή στον άλλο;
πῶς δῆτ᾽ ἐκείνῳ δυσσεβῆ τιμᾷς χάριν;Зачем же оскорбила
Ты почестью, оказанной врагу,
Другого брата?Why, then, dost thou render a grace that is impious in his sight?
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Δε θάλεγε τα ίδια γι’ αυτά ο πεθαμμένος.
οὐ μαρτυρήσει ταῦθ᾽ ὁ κατθανὼν νέκυς.Тень его, я знаю,
Не обвинит меня.The dead man will not say that he so deems it.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Αφού τον τιμάς ίδια σαν τον αμαρτωλό.
εἴ τοί σφε τιμᾷς ἐξ ἴσου τῷ δυσσεβεῖ.Почет один
Ты воздаешь и доброму и злому?Yea, if thou makest him but equal in honour with the wicked.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Δούλος μου δε ‘ χάθηκε, παρά ο αδελφός μου.
οὐ γάρ τι δοῦλος, ἀλλ᾽ ἀδελφὸς ὤλετο.Но разве был сраженный Полиник
Невольником - не братом Этеокла?It was his brother, not his slave, that perished.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Που ρήμαξε τη χώρα, ενώ ο άλλος
αντιστάθηκε για να την ‘υπερασπίση.
πορθῶν δὲ τήνδε γῆν· ὁ δ᾽ ἀντιστὰς ὕπερ.Один врагом отчизны пал, другой -
Защитником.Wasting this land; while he fell as its champion.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Το ίδιο και τους δυο με το νόμο του τους ζητάει ο Άδης,
ὁμῶς ὅ γ᾽ Ἅιδης τοὺς νόμους τούτους ποθεῖ.Равняет всех Аид.Nevertheless, Hades desires these rites.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Μα δεν πρέπει ο καλός με τον κακό να έρθη ίσος.
ἀλλ᾽ οὐχ ὁ χρηστὸς τῷ κακῷ λαχεῖν ἴσος.В Аиде злым и добрым - воздаянье
Неравное.But the good desires not a like portion with the evil.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Ποιος ξέρει, εκεί κάτου, περνούν αυτά για άγια ;
τίς οἶδεν εἰ κάτωθεν εὐαγῆ τάδε;Что свято на земле,
Считают ли святым в загробном мире?Who knows but this seems blameless in the world below?
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Ποτέ ο εχτρός, και σαν πεθάνει ακόμα, φίλος δεν γίνεται.
οὔτοι ποθ᾽ οὑχθρός, οὐδ᾽ ὅταν θάνῃ, φίλος.И мертвый враг не может другом быть.A foe is never a friend—not even in death.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Όχι για να μισώ μαζύ, για ν’ αγαπώ ‘γεννήθηκα.
οὔτοι συνέχθειν, ἀλλὰ συμφιλεῖν ἔφυν.Я родилась не для вражды взаимной,
А для любви.'Tis not my nature to join in hating, but in loving.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Τώρα που θα πας κάτω, σαν πρέπει να τους αγαπάς, αγάπα τους εκείνους,
ενόσω όμως ζω εγώ, γυναίκα δεν θα προστάξη.
κάτω νυν ἐλθοῦσ᾽, εἰ φιλητέον, φίλει
κείνους· ἐμοῦ δὲ ζῶντος οὐκ ἄρξει γυνή.Иди же ты в Аид
И там люби. А на земле я женам
Царить не дам, - клянусь, - пока я жив!Pass, then, to the world of the dead, and, if thou must needs love, love them. While I live, no woman shall rule me.
Οι φρουροί φέρνουν την Ισμήνη.
Οἱ φύλακες ἄγουσι τὴν Ἰσμήνην.Стражи ведут Исмену.The guards bring in Ismene.
Η Ισμήνη βγαίνει από το σπίτι, συνοδευόμενη από δύο ακολούθους.
Ἰσμήνη ἐκ τῆς οἰκίας ἐξέρχεται, ὑπὸ δυοῖν ὀπαδοῖν ἀγομένη.Из дома выходит Исмена в сопровождении двух служителей.Enter Ismene from the house, led in by two attendants .
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Να την μπροστά στης πύλες την Ισμήνη, που γι’ αγάπη της αδελφής της ποτάμι χύνει τα δάκρυα.
Τα φρύδια της σαν σύννεφο σκιάζουν κι ασχημίζουν το πρόσωπο της το ροδόθωρο
και τα ώμορφά της μάγουλα είνε βρεμμένα.
καὶ μὴν πρὸ πυλῶν ἥδ᾽ Ἰσμήνη,
φιλάδελφα κάτω δάκρυ᾽ εἰβομένη·
νεφέλη δ᾽ ὀφρύων ὕπερ αἱματόεν
ῥέθος αἰσχύνει,
τέγγουσ᾽ εὐῶπα παρειάν.Вот у порога Исмена
Льет о сестре своей бедной
Тихие слезы любви.
Скорбь опустилась, как туча,
И на прекрасных ланитах -
Жаркий румянец от слез.Lo, yonder Ismene comes forth, shedding such tears as fond sisters weep; a cloud upon her brow casts its shadow over her darkly-flushing face, and breaks in rain on her fair cheek.
Προς την Ισμήνη.
Πρὸς τὴν Ἰσμήνην.ИсменеTo Ismene.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Κι εσύ που σαν οχιά στο σπίτι μου χωμένη, κρυφά μούπινες το αίμα
κι ούτε τώξερα πώς θρέφω δυο για δυστυχία και χαλασμό του θρόνου μου,
για ‘πες μου τώρα, θα ‘πης κι’ εσύ γι’ αυτό τον τάφο πώς ήσουν μαζύ ;
ή θα ‘ξομώσης πώς δεν ξέρεις τίποτα ;
σὺ δ᾽, ἣ κατ᾽ οἴκους ὡς ἔχιδν᾽ ὑφειμένη
λήθουσά μ᾽ ἐξέπινες, οὐδ᾽ ἐμάνθανον
τρέφων δύ᾽ ἄτα κἀπαναστάσεις θρόνων,
φέρ᾽, εἰπὲ δή μοι, καὶ σὺ τοῦδε τοῦ τάφου
φήσεις μετασχεῖν, ἢ ᾽ξομεῖ τὸ μὴ εἰδέναι;Ехидна, в дом проникшая, чтоб выпить
Всю кровь мою, меж тем как я не знал,
Что на груди вскормил двух змей, двух тайных
Врагов престола моего, - иди,
Иди сюда и отвечай: была ли
Сообщницей, иль клясться будешь нам,
Что ничего не знаешь?And thou, who, lurking like a viper in my house, wast secretly draining my life-blood, while I knew not that I was nurturing two pests, to rise against my throne—come, tell me now, wilt thou also confess thy part in this burial, or wilt thou forswear all knowledge of it?
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Έκανα κι’ εγώ το ίδιο σαν κι αυτή κι’ ό,τι λέει λεω
κι είμαι μαζύ της και το ίδιο φταίω.
δέδρακα τοὔργον, εἴπερ ἥδ᾽ ὁμοῤῥοθεῖ
καὶ ξυμμετίσχω καὶ φέρω τῆς αἰτίας.Я виновна,
И если мне она позволит, с ней
Я разделить хочу вину и кару.I have done the deed,—if she allows my claim,—and share the burden of the charge.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Μα το δίκηο δεν θα σ’ αφήση να το ‘πης αυτό·
επειδή ούτ’ εσύ ‘θέλησες ούτε κι’ εγώ σε ‘πήρα σύντροφο.
ἀλλ᾽ οὐκ ἐάσει τοῦτό γ᾽ ἡ δίκη σ᾽, ἐπεὶ
οὔτ᾽ ἠθέλησας οὔτ᾽ ἐγὼ ᾽κοινωσάμην.Ты мой удел не вправе разделить:
Я помощи твоей не принимала.Nay, justice will not suffer thee to do that: thou didst not consent to the deed, nor did I give thee part in it.
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Μα τώρα ‘στα βάσανα σου δεν διστάζω μαζύ σου ν’ αρμενίσω
στο πέλαγος του πόνου.
ἀλλ᾽ ἐν κακοῖς τοῖς σοῖσιν οὐκ αἰσχύνομαι
ξύμπλουν ἐμαυτὴν τοῦ πάθους ποιουμένη.Я не стыжусь в страданиях тебе
На жизнь и смерть быть спутницей и другом.But, now that ills beset thee, I am not ashamed to sail the sea of trouble at thy side.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Πειά έκανε το έργο ο Άδης κι’ αυτοί πούνε κάτου το ξέρουνε.
Μα δεν την θέλω ‘γώ την φίλη που με τα λόγια μόνο μ’ αγαπάει.
ὧν τοὔργον, Ἅιδης χοἰ κάτω ξυνίστορες·
λόγοις δ᾽ ἐγὼ φιλοῦσαν οὐ στέργω φίλην.Кто другом был на деле - знает тень
Сошедшего в Аид; а тех, кто любит
Лишь на словах, - не надо мне.Whose was the deed, Hades and the dead are witnesses: a friend in words is not the friend that I love.
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Όχι αδελφούλα μου μη με περιφρονήσης
μαζύ σου να μη πεθάνω και το νεκρό κι’ εγώ να μη τιμήσω.
μήτοι, κασιγνήτη, μ᾽ ἀτιμάσῃς τὸ μὴ οὐ
θανεῖν τε σὺν σοὶ τὸν θανόντα θ᾽ ἁγνίσαι.Сестра,
Не оскорбляй меня, позволь, оплакав
Родную тень, с тобою умереть?Nay, sister, reject me not, but let me die with thee, and duly honour the dead.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Μη μου πεθάνης εσύ και μη παίρνης για δικά σου αυτά που ούτε με το δάκτυλο σου ακούμπησες·
εγώ που πεθαίνω είμ’ αρκετή.
μή μοι θάνῃς σὺ κοινὰ μηδ᾽ ἃ μὴ ᾽θιγες
ποιοῦ σεαυτῆς. ἀρκέσω θνῄσκουσ᾽ ἐγώ.Ты не умрешь со мной: ты недостойна.
Я умереть хочу одна.Share not thou my death, nor claim deeds to which thou hast not put thy hand: my death will suffice.
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Και τι τη θέλω τη ζωή μου αφού θα χάσω εσένα;
καὶ τίς βίος μοι σοῦ λελειμμένῃ φίλος;Увы!
Зачем мне жить, когда тебя не будет?And what life is dear to me, bereft of thee?
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
‘Ρώτα τον Κρέοντα· τώρα γιαυτόνε θα φροντίζης.
Κρέοντ᾽ ἐρώτα· τοῦδε γὰρ σὺ κηδεμών.Спроси о том Креонта, чей закон
Ты чтила свято.Ask Creon; all thy care is for him.
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Γιατί με πονείς μ’ αυτά, ανώφελα για ‘σένα;
τί ταῦτ᾽ ἀνιᾷς μ᾽, οὐδὲν ὠφελουμένη;Пощади! Напрасно
Не унижай меня!Why vex me thus, when it avails thee nought?
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Λυπούμαι που το κάνω, και που σε περγελώ.
ἀλγοῦσα μὲν δῆτ᾽ εἰ γελῶ γ᾽ ἐν σοὶ γελῶ.Когда смеюсь
Я над тобой, я за тебя страдаю.Indeed, if I mock, 'tis with pain that I mock thee.
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Μα πες μου πώς και τώρα να σ’ ωφελήσω εγώ ;
τί δῆτ᾽ ἂν ἀλλὰ νῦν σ᾽ ἔτ᾽ ὠφελοῖμ᾽ ἐγώ;О, чем помочь тебе?Tell me,—how can I serve thee, even now?
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Τον εαυτό σου σώσε· δεν σε ζηλεύω που θα γλυτώσης.
σῶσον σεαυτήν· οὐ φθονῶ σ᾽ ὑπεκφυγεῖν.Лишь о себе
Заботься; верь: я твоему спасенью
Завидовать не буду.Save thyself: I grudge not thy escape.
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Ωιμένα, δυστυχισμένη, γιατί να μην έχω κι’ εγώ την τύχη σου ;
οἴμοι τάλαινα, κἀμπλάκω τοῦ σοῦ μόρου;Горе мне!
Я участи твоей, твоих страданий
Не разделю.Ah, woe is me! And shall I have no share in thy fate?
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Εσύ ‘προτίμησες να ζεις κι’ εγώ να πεθάνω.
σὺ μὲν γὰρ εἵλου ζῆν, ἐγὼ δὲ κατθανεῖν.Тебе хотелось жить,
Мне - умереть.Thy choice was to live; mine, to die.
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Αλλά σου είχα ‘πη της αιτίες μου εγώ.
ἀλλ᾽ οὐκ ἐπ᾽ ἀῤῥήτοις γε τοῖς ἐμοῖς λόγοις.Как я тебя молила!..At least thy choice was not made without my protest.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Εσύ πώς είχες δίκηο ‘νόμιζες με της ‘δικές σου,
κ’ εγώ με της ‘δικές μου.
καλῶς σὺ μὲν τοῖς, τοῖς δ᾽ ἐγὼ ᾽δόκουν φρονεῖν.Ты пред людьми права, а я хочу
Быть правою перед тенями мертвых.One world approved thy wisdom; another, mine.
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Έτσι είμαστε ίσα κι’ ίσα στην αμαρτία μας.
καὶ μὴν ἴση νῷν ἐστιν ἡ ᾽ξαμαρτία.Но мы в одном с тобой виновны…Howbeit, the offence is the same for both of us.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Θάρρευε, εσύ ακόμα ζεις, μα η δική μου η ψυχή
καιρό είναι πεθαμμένη, για να ωφελάη αυτούς που έχουν πεθάνει.
θάρσει· σὺ μὲν ζῇς, ἡ δ᾽ ἐμὴ ψυχὴ πάλαι
τέθνηκεν, ὥστε τοῖς θανοῦσιν ὠφελεῖν.Нет.
Живи, сестра. Будь твердою, мужайся.
А я уже навеки отошла
К моим теням возлюбленным…Be of good cheer; thou livest; but my life hath long been given to death, that so I might serve the dead.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Αυτά τα κορίτσια, εγώ λεω πώς τώρα δα φανερώθηκε άμυαλο·
η άλλη ήταν από πάντα.
τὼ παῖδε φημὶ τώδε τὴν μὲν ἀρτίως
ἄνουν πεφάνθαι, τὴν δ᾽ ἀφ᾽ οὗ τὰ πρῶτ᾽ ἔφυ.Я вижу:
Одна из них безумной родилась
И только что сошла с ума другая.Lo, one of these maidens hath newly shown herself foolish, as the other hath been since her life began.
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Ποτέ, βασιληά, δεν μένει ο νους εκ γενετής σ’ εκείνους που δυστυχούνε,
αλλά τον χάνουν.
οὐ γάρ ποτ᾽, ὦναξ, οὐδ᾽ ὃς ἂν βλάστῃ μένει
νοῦς τοῖς κακῶς πράσσουσιν, ἀλλ᾽ ἐξίσταται.Владыка, ум скорбевшего - не тот,
Что был до скорби: изменяет душу
Страдание.Yea, O king, such reason as nature may have given abides not with the unfortunate, but goes astray.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Εσένα σούφυγε όταν εζήλεψες να κριματίσης μαζύ με τους κακούργους.
σοὶ γοῦν, ὅθ᾽ εἵλου σὺν κακοῖς πράσσειν κακά.Должно быть, разум твой
Затмила скорбь: вот почему так жаждешь
Ты разделить с преступными вину.Thine did, when thou chosest vile deeds with the vile.
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Μήπως είναι ζωή που θα κάνω χωρίς αυτήν, μονάχη;
τί γὰρ μόνῃ μοι τῆσδ᾽ ἄτερ βιώσιμον;Ах, что мне жизнь, когда сестры не будет!What life could I endure, without her presence?
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Μην την λες αυτήν, γιατί πειά δεν είναι.
ἀλλ᾽ ἥδε μέντοι μὴ λέγ᾽· οὐ γὰρ ἔστ᾽ ἔτι.Не говори о ней: ее уж нет
Среди живых.Nay, speak not of her 'presence'; she lives no more.
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Μα θα σκοτώσης λοιπόν του παιδιού σου την αρραβωνιαστικιά ;
ἀλλὰ κτενεῖς νυμφεῖα τοῦ σαυτοῦ τέκνου;И ты убьешь невесту
Возлюбленного сына?But wilt thou slay the betrothed of thine own son?
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Είναι άλλα χωράφια για όργωμα.
ἀρώσιμοι γὰρ χἀτέρων εἰσὶν γύαι.Для мужей -
Довольно жен: земли всегда довольно
Для пахарей!Nay, there are other fields for him to plough.
Ισμήνη
Ἰσμήνη
Исмена
Ismene
Δεν θάναι σαν κι αυτήν μ’ εκείνον ταιριασμένοι.
οὐχ ὥς γ᾽ ἐκείνῳ τῇδέ τ᾽ ἦν ἡρμοσμένα.Поверь, он не найдет
Такой души, ему родной и близкой.But there can never be such love as bound him to her.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Εγώ συχαίνομαι κακές γυναίκες για τους γυιούς.
κακὰς ἐγὼ γυναῖκας υἱέσι στυγῶ.Чтоб взял жену порочную мой сын,
Я не хочу.I like not an evil wife for my son.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Ω Αίμον, αγάπη μου, πως σε ντροπιάζει ο πατέρας σου,
ὦ φίλταθ᾽ Αἷμον, ὥς σ᾽ ἀτιμάζει πατήρ.О бедный, милый Гемон,
Тебя отец бесчестно предает!Haemon, beloved! How thy father wrongs thee!
Προς την Αντιγόνη.
Πρὸς τὴν Ἀντιγόνην.АнтигонеTo Antigone.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Πολύ με ενοχλείς κι εσύ κι η παντρειά σου.
ἄγαν γε λυπεῖς καὶ σὺ καὶ τὸ σὸν λέχος.Оставь меня, чтоб не слыхал я больше
Ни о тебе, ни о любви твоей!Enough, enough of thee and of thy marriage!
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Μήπως να του την υστέρησης θέλης του παιδιού σου;
ἦ γὰρ στερήσεις τῆσδε τὸν σαυτοῦ γόνον;Ты разлучишь их?Wilt thou indeed rob thy son of this maiden?
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Ο Άδης είναι που θα χαλάση αυτόν τον γάμο.
Ἅιδης ὁ παύσων τούσδε τοὺς γάμους ἔφυ.Смерть их разлучит.'Tis Death that shall stay these bridals for me.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Αποφασισμένο είναι φαίνεται, αυτή για να πεθάνη.
δεδογμέν᾽, ὡς ἔοικε, τήνδε κατθανεῖν.Она умрет, - и знать, что нет спасенья!..'Tis determined, it seems, that she shall die.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Και για σένα και για μένα. Ας μη χάνωμε πειά καιρό
παρά πηγαίνετε την μέσα, δούλοι, και να της δέσουν καλά. αυτές της γυναίκες
και να μη της αφίσουν ελεύθερες, γιατί κι οι θαρρετοί φεύγουν, σαν ιδούν το τέλος της ζωής
με τον Άδη να πλησιάζη.
καὶ σοί γε κἀμοί. μὴ τριβὰς ἔτ᾽, ἀλλά νιν
κομίζετ᾽ εἴσω, δμῶες· ἐκ δὲ τοῦδε χρὴ
γυναῖκας εἶναι τάσδε μηδ᾽ ἀνειμένας.
φεύγουσι γάρ τοι χοἰ θρασεῖς, ὅταν πέλας
ἤδη τὸν, Ἅιδην εἰσορῶσι τοῦ βίου.Она умрет! Не медлите, рабы:
Во внутренность дворца их уведите.
Вы там должны стеречь их, никуда
Не выпускать: спасенья ищут в бегстве
И смелые, когда грозит им казнь.Determined, yes, for thee and for me.—( To the two attendants .) No more delay—servants, take them within! Henceforth they must be women, and not range at large; for verily even the bold seek to fly, when they see Death now closing on their life.
Οι δούλοι απομακρύνουν την Αντιγόνη και την Ισμήνη υπό φρούρηση.
Οἱ δοῦλοι ἀπάγουσι τὴν Ἀντιγόνην καὶ τὴν Ἰσμήνην φρουρουμένας.Рабы уводят под стражей Антигону и Исмену.The slaves lead Antigone and Ismene away under guard.
Οι ακόλουθοι αποχωρούν, φρουρώντας την Αντιγόνη και την Ισμήνη. Ο Κρέων παραμένει.
Οἱ ὀπαδοὶ ἀπέρχονται, φρουροῦντες τὴν Ἀντιγόνην καὶ τὴν Ἰσμήνην. Κρέων δὲ μένει.Служители уходят, уводя под стражей Антигону и Исмену. Креонт остается.Exeunt attendants, guarding Antigone and Ismene .— Creon remains .
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Ευτυχισμένοι εκείνοι που η ζωή τους πέρασε χωρίς κακοτυχία,
γιατί οποιανού σπίτι
απ’ τους θεούς έρθη και σαλέψη
δεν τ’ απολείπει συφορά και σέρνεται
από γεννηά σε γεννηά. Σαν το φουσκωμένο κύμα
στου Πόντου την ανεμοζάλη,
που το πιάνει απ’ τη Θράκη ο σίφουνας
και το ρίχνει στο τρισκότιδο βυθό
και απ’ το βάθος κυλάει τη μαύρην άμμο
και βαρυά στενάζοντας αχολογούν τα θαλασσόδαρτα ακρογιάλια.
Έτσι θωρώ της αρχαίες συφορές
της γεννηάς των Λαβδακιδών
θα πέφτουν επάνω σ’ άλλες συφορές
και ούτε φέρνει η μια γεννηά στην άλλη απαλλαγή,
παρά κάποιος από τους θεούς την ρημάζει ολοένα
και γλυτωμός δεν είναι.
Να τώρα, ότι που σηκώθηκε ένα φως
‘πάνω απ’ την τελευταία ρίζα
στο σπίτι του Οιδίπου,
και πάλι το θερίζει το ‘ματόβαφο κοπίδι των θεών του κάτω κόσμου,
μαζύ ξεμυαλισιά στα λόγια
και της τρέλλας Ερινύς.
Τη δύναμί σου, Δία, ποιος άνδρας θα μπορούσε
ξεπερνώντας την να την ‘μποδίση ;
που ούτε ο ύπνος, και όλα ας τα πιάνη,
ποτέ θα σου την πάρη,
-ούτε οι ακούραστοι μήνες θα την σκορπίσουν.
Σ’ αγέραστα χρόνια βασίλειο έχεις του Ολύμπου
και φεγγόβολη δόξα.
Για το ύστερο και για το μέλλον
και για τα περασμένα νόμος που αυτός θε να κρατήση.
Σ’ όλη την οικουμένη
από θνητού ζωή
δεν απολείπει ποτέ η δυστυχία.
Επειδή η πολυγυρίστρα ελπίδα
σε πολλούς ανθρώπους είναι ευχάριστη,
πολλούς όμως ξεγελά σ’ ανόητες επιθυμίες
και τον ανήξερο πλανεύει
ως που να καή κανείς
απλώνοντας το ποδάρι του στη φλόγα της φωτιάς.
Ένας λόγος ‘ξακουσμένος ‘φανερώθη
από καποιανού σοφία.
Το κακό φαίνεται καπότες νάν’ καλό σ’ εκείνον
πού ένας θεός του συνεπαίρνει τόνου για να τον καταστρέψη.
Αλλά πολύ λίγον καιρό θα κάνη χωρίς συφορά.
Να όμως ο Αίμων, το πιο νέο παιδί σου.
Άραγε έρχεται θλιμμένος για τη μοίρα
της Αντιγόνης, της μέλλουσας νύφης του,
πονεμένος που χάνει τον γάμο του;
εὐδαίμονες οἷσι κακῶν ἄγευστος αἰών.
οἷς γὰρ ἂν σεισθῇ θεόθεν δόμος, ἄτας
οὐδὲν ἐλλείπει γενεᾶς ἐπὶ πλῆθος ἕρπον·
ὅμοιον ὥστε ποντίαις οἶδμα δυσπνόοις ὅταν
Θρῄσσαισιν ἔρεβος ὕφαλον ἐπιδράμῃ πνοαῖς,
κυλίνδει βυσσόθεν κελαινὰν θῖνα καὶ
δυσάνεμοι, στόνῳ βρέμουσι δ᾽ ἀντιπλῆγες ἀκταί.
ἀρχαῖα τὰ Λαβδακιδᾶν οἴκων ὁρῶμαι
πήματα φθιτῶν ἐπὶ πήμασι πίπτοντ᾽,
οὐδ᾽ ἀπαλλάσσει γενεὰν γένος, ἀλλ᾽ ἐρείπει
θεῶν τις, οὐδ᾽ ἔχει λύσιν. νῦν γὰρ ἐσχάτας ὕπερ
ῥίζας ὃ τέτατο φάος ἐν Οἰδίπου δόμοις,
κατ᾽ αὖ νιν φοινία θεῶν τῶν νερτέρων
ἀμᾷ κόνις λόγου τ᾽ ἄνοια καὶ φρενῶν ἐρινύς.
τεάν, Ζεῦ, δύνασιν τίς ἀνδρῶν ὑπερβασία κατάσχοι;
τὰν οὔθ᾽ ὕπνος αἱρεῖ ποθ᾽ ὁ πάντ᾽ ἀγρεύων,
οὔτε θεῶν ἄκματοι μῆνες, ἀγήρῳ δὲ χρόνῳ
δυνάστας κατέχεις Ὀλύμπου μαρμαρόεσσαν αἴγλαν.
τό τ᾽ ἔπειτα καὶ τὸ μέλλον
καὶ τὸ πρὶν ἐπαρκέσει
νόμος ὅδ᾽, οὐδὲν ἕρπει
θνατῶν βιότῳ πάμπολύ γ᾽ ἐκτὸς ἄτας.
ἁ γὰρ δὴ πολύπλαγκτος ἐλπὶς πολλοῖς μὲν ὄνασις ἀνδρῶν,
πολλοῖς δ᾽ ἀπάτα κουφονόων ἐρώτων·
εἰδότι δ᾽ οὐδὲν ἕρπει, πρὶν πυρὶ θερμῷ πόδα τις
προσαύσῃ. σοφίᾳ γὰρ ἔκ του κλεινὸν ἔπος πέφανται.
τὸ κακὸν δοκεῖν ποτ᾽ ἐσθλὸν
τῷδ᾽ ἔμμεν ὅτῳ φρένας
θεὸς ἄγει πρὸς ἄταν·
πράσσει δ᾽ ὀλίγιστον χρόνον ἐκτὸς ἄτας.
ὅδε μὴν Αἵμων, παίδων τῶν σῶν
νέατον γέννημ᾽· ἆρ᾽ ἀχνύμενος
τάλιδος ἥκει μόρον Ἀντιγόνης,
ἀπάτης λεχέων ὑπεραλγῶν;Благо тем, кто всю жизнь без печали провел.
Но когда потрясут небожители
Твое счастье, твой дом, - это бедствие
От тебя через все поколенья пройдет:
Так, фракийскою бурей гонимые,
Проносясь через бездны подводные,
Поднимают со дна волны черный песок,
И полны берега потрясенные
Воплем и грохотом.
Многолетняя скорбь переходит в семье
Лабдакидов от прадедов к правнукам.
Нет спасенья: беды за бедами,
Смерть за смертью: их губит безжалостный бог.
Оставалась от рода Эдипова
Только слабая ветвь, беззащитная,
Луч, блеснувший во мраке… Но вот и тебя,
О последняя жертва безумия,
Поражают кровавой секирою
Боги подземные.
Громовержец, разве может
Человеческая сила
Власть твою преодолеть?
Зевс, один не побежденный
Сном, владыкой всех живущих,
И теченьем быстрых лет,
Не стареющий, всесильный, -
Над Олимпом светозарным
В блеске вечном ты царишь.
Нами же, слабыми, жалкими,
Ныне, и в прошлом, и в будущем
Правит закон: в человеческой
Жизни скорбям не причастного
Нет ничего.
А лукавая надежда,
Утешительница смертных,
Увлекает, обманув
Легкокрылые желанья,
И незнающих ведет
Прямо к бездне, прямо к смерти.
И прославлено недаром
Изреченье мудреца:
Если тебя небожители,
Смертный, ведут к преступлению, -
Злое тогда тебе кажется
Добрым - и знай, что погибели
Не избежишь.
Видишь, царь, подходит Гемон,
Твой любимый сын: должно быть,
О несчастной Антигоне
Он горюет, о невесте,
Ложа брачного лишен.Blest are they whose days have not tasted of evil. For when a house hath once been shaken from heaven, there the curse fails nevermore, passing from life to life of the race; even as, when the surge is driven over the darkness of the deep by the fierce breath of Thracian sea-winds, it rolls up the black sand from the depths, and there is a sullen roar from wind-vexed headlands that front the blows of the storm.
I see that from olden time the sorrows In the house of the Labdacidae are heaped upon the sorrows of the dead; and generation is not freed by generation, but some god strikes them down, and the race hath no deliverance.
For now that hope of which the light had been spread above the last root of the house of Oedipus—that hope, in turn, is brought low—by the blood-stained dust due to the gods infernal, and by folly in speech, and frenzy at the heart.
Thy power, O Zeus, what human trespass can limit? That power which neither Sleep, the all-ensnaring, nor the untiring months of the gods can master; but thou, a ruler to whom time brings not old age, dwellest in the dazzling splendour of Olympus.
And through the future, near and far, as through the past, shall this law hold good: Nothing that is vast enters into the life of mortals without a curse.
For that hope whose wanderings are so wide is to many men a comfort, but to many a false lure of giddy desires; and the disappointment comes on one who knoweth nought till he burn his foot against the hot fire.
For with wisdom hath some one given forth the famous saying, that evil seems good, soon or late, to him whose mind the god draws to mischief; and but for the briefest space doth he fare free of woe.
But lo, Haemon, the last of thy sons;—comes he grieving for the doom of his promised bride, Antigone, and bitter for the baffled hope of his marriage?
Στο βάθος φαίνεται ο Αίμων.
Πόρρωθεν φαίνεται ὁ Αἵμων.Вдали показывается Гемон.Haemon is seen in the distance.
Μπαίνει ο Αίμων.
Εἰσέρχεται ὁ Αἵμων.Входит Гемон.Enter Haemon .
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Γλήγορα θα το μάθωμε καλλίτερα παρ’ απ’ τους μάντες.
Παιδί μου. Μήπως έρχεσαι μανιασμένος στον πατέρα σου;
επειδή άκουσες πώς καταδικάσθηκε η μελλόνυμφη σου ;
ή μ’ ό,τι κάναμ’ εμείς πάντα θέλαμε το καλό σου ;
τάχ᾽ εἰσόμεσθα μάντεων ὑπέρτερον.
ὦ παῖ, τελείαν ψῆφον ἆρα μὴ κλύων
τῆς μελλονύμφου πατρὶ λυσσαίνων πάρει;
ἢ σοὶ μὲν ἡμεῖς πανταχῇ, δρῶντες φίλοι;Тотчас мы все узнаем. Милый Гемон,
Врагом ли ты приходишь, услыхав,
Что я обрек на смерть твою невесту,
Иль все ж отец твой дорог для тебя?We shall know soon, better than seers could tell us.—My son, hearing the fixed doom of thy betrothed, art thou come in rage against thy father? Or have I thy good will, act how I may?
Αίμων
Αἵμων
Гемон
Haemon
Πατέρα, δικός σου είμαι και συ με κυβερνάς με της καλές σου γνώμες,
που εγώ βέβαια θα της ακολουθήσω,
γιατί καμμιά παντρειά δε θ’ αξιωθή να μου σταθή ψηλότερα
από τα σένα, σαν με οδηγείς καλά.
πάτερ, σός εἰμι, καὶ σύ μοι γνώμας ἔχων
χρηστὰς ἀπορθοῖς, αἷς ἔγωγ᾽ ἐφέψομαι.
ἐμοὶ γὰρ οὐδεὶς ἀξιώσεται γάμος
μείζων φέρεσθαι σοῦ καλῶς ἡγουμένου.Тебе я весь принадлежу; давая
Разумные советы, ты ведешь
Меня к добру. Ни для какого брака
Не отступлю от мудрости твоей.Father, I am thine; and thou, in thy wisdom, tracest for me rules which I shall follow. No marriage shall be deemed by me a greater gain than thy good guidance.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Τέτοια, παιδί μου, πρέπει νάναι η καρδιά σου
και πάντα να στέκης πίσω από τη γνώμη του πατέρα·
για δαύτο κ’ οι άνθρωποι κάνουν ευχές
να γεννήσουν παιδιά υπάκουα και να τάχουνε στο σπίτι
για να ‘κδικουνται τον εχθρό και τον φίλο να τιμούν
μαζύ με τον πατέρα.
Και όποιος ανωφέλευτα γεννάει παιδιά,
τι άλλο να του ‘πη κανείς, παρά πώς βάσανα του γεννήθηκαν·
και πολύ περιγέλοιο γι αυτά απ’ τους εχτρούς του;
μη λοιπόν ποτέ, παιδί μου, αφήσης τα λογικά σου να σου φύγουν
στην ηδονή υποταγμένος για χάρι μιας γυναίκας,
γιατί να ξέρης πώς κακή ψυχρή γίνεται η αγκαλιά
με μια κακιά γυναίκα μέσ’ το σπίτι,
γιατί ποια πληγή είναι μεγαλείτερη απ’ τον κακό το φίλο ;
φτύσ’ τη λοιπόν και συ, σαν εχτρά σου που είναι
και άφησε την κόρη μάλλονα να παντρευθή στον Άδη,
γιατί αφού την έπιασα εγώ ολοφάνερα να παρακούη
αυτή μονάχα απ’ όλη την πολιτεία
δε θενά ‘βγω ψεύστης τώρα στον κόσμο,
αλλά θα τη σκοτώσω·
ας πάη να φωνάζη και να καταριέται γι’ αυτά στο Δία,
τον παραστάτη της συγγένειας,
γιατί αν στο αίμα μου τ’ άπρεπο φυσικό το θρέψω εγώ,
πολύ περισσότερο θα το θρέψω στους έξω απ’ τη γεννηά μου.
Όποιος στους σπιτικούς του δείχνεται άντρας μ’ αρετή,
και στην πολιτεία μέσα δίκαιος θα φανή’
εκείνον όμως που αμάρτησε και ή με τη βία χαλάει τους νόμους
ή θέλει να προστάζη σ’ όσους κυβερνούν,
αυτός ποτέ του από μένα δε θε να ‘παινευθή,
παρά όποιονε έβαλεν άρχοντα η πολιτεία, αυτόν πρέπει ν’ ακούμε,
και στα μικρά και στα δίκαια και στα ενάντια·
και τέτοιος ένας άνδρας, εγώ θαρρώ,
καλά θα κυβέρνα, και να τον κυβερνούν καλά θα δέχεται
και μέσ’ την ανεμοζάλη του πολέμου θα μένη όπου τον πρόσταξαν,
τίμιος παραστάτης και καλός.
Αγκαλά τίποτα πειό μεγαλείτερο κακό δεν είναι από την αναρχία·
Αυτή ρημάζει πολιτείες, αυτή σπίτια αναστατώνει,
αυτή μέσα στα δόρατα που πολεμούν αντάμα
φέρνει του φευγιού της ραησιές·
όπου όμως στέκονται τα σώματα ολόρθα, σώζει τους περισσότερους η πειθαρχία.
Έτσι πρέπει να διαφεντεύη κανείς τον νόμο και την τάξι
και ποτέ να μη νικιέται απ’ τη γυναίκα·
καλλίτερο είναι, αν είναι ανάγκη, μπροστά απ’ τον άνδρα να ξεπέσουμε
και να μη λεγόμαστε απ’ της γυναίκες πειό κατώτεροι.
οὕτω γάρ, ὦ παῖ, χρὴ διὰ στέρνων ἔχειν,
γνώμης πατρῴας πάντ᾽ ὄπισθεν ἑστάναι.
τούτου γὰρ οὕνεκ᾽ ἄνδρες εὔχονται γονὰς
κατηκόους φύσαντες ἐν δόμοις ἔχειν,
ὡς καὶ τὸν ἐχθρὸν ἀνταμύνωνται κακοῖς
καὶ τὸν φίλον τιμῶσιν ἐξ ἴσου πατρί.
ὅστις δ᾽ ἀνωφέλητα φιτύει τέκνα,
τί τόνδ᾽ ἂν εἴποις ἄλλο πλὴν αὑτῷ πόνους
φῦσαι, πολὺν δὲ τοῖσιν ἐχθροῖσιν γέλων;
μή νύν ποτ᾽, ὦ παῖ, τὰς φρένας ὑφ᾽ ἡδονῆς
γυναικὸς οὕνεκ᾽ ἐκβάλῃς, εἰδὼς ὅτι
ψυχρὸν παραγκάλισμα τοῦτο γίγνεται,
γυνὴ κακὴ ξύνευνος ἐν δόμοις. τί γὰρ
γένοιτ᾽ ἂν ἕλκος μεῖζον ἢ φίλος κακός;
ἀλλὰ πτύσας ὡσεί τε δυσμενῆ μέθες
τὴν παῖδ᾽ ἐν Αἴδου τήνδε νυμφεύειν τινί.
ἐπεὶ γὰρ αὐτὴν εἷλον ἐμφανῶς ἐγὼ
πόλεως ἀπιστήσασαν ἐκ πάσης μόνην,
ψευδῆ γ᾽ ἐμαυτὸν οὐ καταστήσω πόλει,
ἀλλὰ κτενῶ. πρὸς ταῦτ᾽ ἐφυμνείτω Δία
ξύναιμον. εἰ γὰρ δὴ τά γ᾽ ἐγγενῆ φύσει
ἄκοσμα θρέψω, κάρτα τοὺς ἔξω γένους
ἐν τοῖς γὰρ οἰκείοισιν ὅστις ἔστ᾽ ἀνὴρ
χρηστός, φανεῖται κἀν πόλει δίκαιος ὤν.
ὅστις δ᾽ ὑπερβὰς ἢ νόμους βιάζεται
ἢ τοὐπιτάσσειν τοῖς κρατύνουσιν νοεῖ,
οὐκ ἔστ᾽ ἐπαίνου τοῦτον ἐξ ἐμοῦ τυχεῖν.
ἀλλ᾽ ὃν πόλις στήσειε τοῦδε χρὴ κλύειν
καὶ σμικρὰ καὶ δίκαια καὶ τἀναντία.
καὶ τοῦτον ἂν τὸν ἄνδρα θαρσοίην ἐγὼ
καλῶς μὲν ἄρχειν, εὖ δ᾽ ἂν ἄρχεσθαι θέλειν,
δορός τ᾽ ἂν ἐν χειμῶνι προστεταγμένον
μένειν δίκαιον κἀγαθὸν παραστάτην.
ἀναρχίας δὲ μεῖζον οὐκ ἔστιν κακόν.
αὕτη πόλεις ὄλλυσιν, ἥδ᾽ ἀναστάτους
οἴκους τίθησιν, ἥδε συμμάχου δορὸς
τροπὰς καταῤῥήγνυσι· τῶν δ᾽ ὀρθουμένων
σῴζει τὰ πολλὰ σώμαθ᾽ ἡ πειθαρχία.
οὕτως ἀμυντέ᾽ ἐστὶ τοῖς κοσμουμένοις,
κοὔτοι γυναικὸς οὐδαμῶς ἡσσητέα.
κρεῖσσον γάρ, εἴπερ δεῖ, πρὸς ἀνδρὸς ἐκπεσεῖν,
κοὐκ ἂν γυναικῶν ἥσσονες καλοίμεθ᾽ ἄν.И хорошо, дитя мое, что воля
Отцовская тебе дороже всех
Желаний. Вот за что мне мил послушный
И добрый сын: он мстит врагу отца;
Его друзей он так же чтит и любит,
Как самого родителя; а тот.
Кто сыновей рождает бесполезных,
Тот скорбь себе рождает и врагам
Великое посмешище. О Гемон,
Ты мудростью не жертвуй никогда
Для женщины: покажутся супругу
Холодными объятья злой жены,
Живущей с ним без мира и согласья.
Что может быть губительней друзей
Неистинных? Изменницу отвергни, -
Пускай других в Аиде женихов
Себе найдет. В непослушанье дерзком
Одну ее в народе уличив,
Я не солгу пред городом и смерти
Ее предам, хотя б на помощь Зевса
Она звала, хранителя семьи.
Покорности и от чужих не требуй,
Кто воспитал мятежный дух в семье;
А кто в делах домашних мудр, - сумеет
И городом разумно управлять,
И властвовать, и покоряться власти.
Во всем ему доверься: будет он
В смятенье битв незаменимым другом
И воином бестрепетным; но тех,
Кто царствовать мечтает над царями,
Презрев закон, - я тех не похвалю.
Чтить волю тех, кто правит нами, должно
Не только в легком, но и в трудном деле.
Нет хуже зла, чем дух мятежный: гонит
От очага домашнего людей,
И воинов он обращает в бегство
Постыдное, и губит города.
А граждане, покорные владыке,
Спасаются. И так, оберегать
Нам следует закон, не допуская,
Чтоб женщина владела нами. Нет,
Когда мне пасть назначено Судьбою,
Пускай паду я от руки мужей, -
Но женщине не покорюсь вовеки!Yea, this, my son, should be thy heart's fixed law,—in all things to obey thy father's will. 'Tis for this that men pray to see dutiful children grow up around them in their homes,—that such may requite their father's foe with evil, and honour, as their father doth, his friend. But he who begets unprofitable children—what shall we say that he hath sown, but troubles for himself, and much triumph for his foes? Then do not thou, my son, at pleasure's beck, dethrone thy reason for a woman's sake; knowing that this is a joy that soon grows cold in clasping arms,—an evil woman to share thy bed and thy home. For what wound could strike deeper than a false friend? Nay, with loathing, and as if she were thine enemy, let this girl go to find a husband in the house of Hades. For since I have taken her, alone of all the city, in open disobedience, I will not make myself a liar to my people—I will slay her.
So let her appeal as she will to the majesty of kindred blood. If I am to nurture mine own kindred in naughtiness, needs must I bear with it in aliens. He who does his duty in his own household will be found righteous in the State also. But if any one transgresses, and does violence to the laws, or thinks to dictate to his rulers, such an one can win no praise from me. No, whomsoever the city may appoint, that man must be obeyed, in little things and great, in just things and unjust; and I should feel sure that one who thus obeys would be a good ruler no less than a good subject, and in the storm of spears would stand his ground where he was set, loyal and dauntless at his comrade's side.
But disobedience is the worst of evils. This it is that ruins cities; this makes homes desolate; by this, the ranks of allies are broken into headlong rout; but, of the lives whose course is fair, the greater part owes safety to obedience. Therefore we must support the cause of order, and in no wise suffer a woman to worst us. Better to fall from power, if we must, by a man's hand; then we should not be called weaker than a woman.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Εμείς, αν δεν μας ‘κλέψαν τα γερατειά την γνώσι, θαρρούμε
πώς φρόνιμα λόγια είπες για όσα είπες.
ἡμῖν μέν, εἰ μὴ τῷ χρόνῳ κεκλέμμεθα,
λέγειν φρονούντως ὧν λέγεις δοκεῖς πέρι.Насколько я, годами удрученный,
Могу судить, - ты правду говоришь.To us, unless our years have stolen our wit, thou seemest to say wisely what thou sayest.
Αίμων
Αἵμων
Гемон
Haemon
Πατέρα, οι θεοί βάζουν μέσ’ τους ανθρώπους το λογικό
απ’ ό,τι έχομε το πειό ανώτερο κι’ εγώ πώς δεν τα λες εσύ σωστά αυτά
ούτε θα ‘μπόρεγα ούτε θά’ξερα να πω·
αλλά κι’ απ’ τάλλο μέρος γένεται νάναι το δίκαιο·
αντίς για σένα βρέθηκα να προσέχω σ’ όλα όσα λεν ή κάνουν
ή παν’ να κατηγορήσουν, γιατί το μάτι το δικό σου το τρέμει ο κόσμος
για να πη λόγο που να μη ευχαριστηθής σαν τον ακούσης·
εγώ όμως δύναμαι και ακούω κρυφά πώς την κόρη την κλαίει ολ’ η πόλις,
γιατί απ’ όλες της γυναίκες αθωότερη,
χάνεται τρισάθλια για δοξασμένες πράξες.
«Αυτή που τον αδελφό της σαν έπεσε σκοτωμένος δεν άφησε άθαφτο, να φαγωθή απ’ τα σκυλιά
πού τρων το κρέας ωμό, ούτ’ από κανένα όρνιο·
δεν είν’ άξια αυτή χρυσό βραβείο να πάρη;»
Έτσι σιγοτριγυρνά ο λόγος.
Πατέρα μου, για μένα, όταν εσύ εισ’ ευτυχισμένος
δεν είναι άλλο κτήμα πειό πολύτιμο
γιατί πειό μεγαλήτερο στολίδι υπάρχει παρά νάναι δοξασμένος και νανθή για τα παιδιά ο πατέρας
και για τον πατέρα τα παιδιά;
μη βαστάς μέσα σου τώρα μια μονάχα γνώμη,
πως καθώς εσύ το λες, κι’ όχι αλλοιώς είν’ το σωστό,
γιατ’ όποιος θαρρεί ή πώς μονάχ’ αυτός μυαλό, ή γλώσσα έχει, που δεν έχει άλλος, ή ψυχή,
αυτούς αν τους ανοίξης από μέσα κούφιοι δείχνονται·
παρά ο άντρας, και σοφός να είναι, να μαθαίνη
πολλά δεν είναι ντροπή, και να μη παραεπιμένη·
βλέπεις στη ακροποταμιές τα δένδρα,
όσα το ρεύμα ακλουθούνε, βαστούνε τα κλαδιά τους άσπαστα
ενώ σαν αντιστέκονται, χάνονται μαζύ με τον κορμό τους ξέρριζα,
καθώς και εις το καράβι, όποιος στηλώνει
το ποδάρι δυνατά και δεν υποχωρεί καθόλου,
πέρνει τη τούμπα και τ’ αποδέλοιπο ταξείδι του
το κάνει με το θρονί ανάποδα και κολυμπώντας.
Λοιπόν έλα, άφησε το θυμό σου κι’ άλλαξε ιδέα·
γιατί αν είναι ναρθή μια γνώμη κι’ από μένα τον νεώτερο,
λεω πώς μεγάλη αξία στον άνδρα είναι,
να γεννηθή με κάθε λογής σοφία γεμάτος·
αλλά και πάλι, επειδή δεν είναι και πολύ συνειθισμένο πράμμα,
καλό είναι να μαθαίνη κι’ απ’ όσους λέν’ καλά.
πάτερ, θεοὶ φύουσιν ἀνθρώποις φρένας,
πάντων ὅσ᾽ ἐστὶ κτημάτων ὑπέρτατον.
ἐγὼ δ᾽ ὅπως σὺ μὴ λέγεις ὀρθῶς τάδε,
οὔτ᾽ ἂν δυναίμην μήτ᾽ ἐπισταίμην λέγειν.
γένοιτο μεντἂν χἀτέρῳ καλῶς ἔχον.
σοῦ δ᾽ οὖν πέφυκα πάντα προσκοπεῖν ὅσα
λέγει τις ἢ πράσσει τις ἢ ψέγειν ἔχει.
τὸ γὰρ σὸν ὄμμα δεινὸν, ἀνδρὶ δημότῃ
λόγοις τοιούτοις, οἷς σὺ μὴ τέρψει κλύων·
ἐμοὶ δ᾽ ἀκούειν ἔσθ᾽ ὑπὸ σκότου τάδε,
τὴν παῖδα ταύτην οἷ᾽, ὀδύρεται πόλις,
πασῶν γυναικῶν ὡς ἀναξιωτάτη
κάκιστ᾽ ἀπ᾽ ἔργων εὐκλεεστάτων φθίνει.
ἥτις τὸν αὑτῆς αὐτάδελφον ἐν φοναῖς
πεπτῶτ᾽ ἄθαπτον μήθ᾽ ὑπ᾽ ὠμηστῶν κυνῶν
εἴασ᾽ ὀλέσθαι μήθ᾽ ὑπ᾽ οἰωνῶν τινος.
οὐχ ἥδε χρυσῆς ἀξία τιμῆς λαχεῖν;
τοιάδ᾽ ἐρεμνὴ σῖγ᾽ ἐπέρχεται φάτις.
ἐμοὶ δὲ σοῦ πράσσοντος εὐτυχῶς, πάτερ,
οὐκ ἔστιν οὐδὲν κτῆμα τιμιώτερον,
τί γὰρ πατρὸς θάλλοντος εὐκλείας τέκνοις
ἄγαλμα μεῖζον, ἢ τί πρὸς παίδων πατρί;
μή νυν ἓν ἦθος μοῦνον ἐν σαυτῷ φόρει,
ὡς φὴς σύ, κοὐδὲν ἄλλο, τοῦτ᾽ ὀρθῶς ἔχειν.
ὅστις γὰρ αὐτὸς ἢ φρονεῖν μόνος δοκεῖ,
ἢ γλῶσσαν, ἣν οὐκ ἄλλος, ἢ ψυχὴν ἔχειν,
οὗτοι διαπτυχθέντες ὤφθησαν κενοί.
ἀλλ᾽ ἄνδρα, κεἴ τις ᾖ σοφός, τὸ μανθάνειν
πόλλ᾽, αἰσχρὸν οὐδὲν καὶ τὸ μὴ τείνειν ἄγαν.
ὁρᾷς παρὰ ῥείθροισι χειμάῤῥοις ὅσα
δένδρων ὑπείκει, κλῶνας ὡς ἐκσῴζεται,
τὰ δ᾽ ἀντιτείνοντ᾽ αὐτόπρεμν᾽ ἀπόλλυται.
αὕτως δὲ ναὸς ὅστις ἐγκρατῆ πόδα
τείνας ὑπείκει μηδέν, ὑπτίοις κάτω
στρέψας τὸ λοιπὸν σέλμασιν ναυτίλλεται.
ἀλλ᾽ εἶκε καὶ θυμῷ μετάστασιν δίδου.
γνώμη γὰρ εἴ τις κἀπ᾽ ἐμοῦ νεωτέρου
πρόσεστι, φήμ᾽ ἔγωγε πρεσβεύειν πολὺ
φῦναι τὸν ἄνδρα πάντ᾽ ἐπιστήμης πλέων·
εἰ δ᾽ οὖν, φιλεῖ γὰρ τοῦτο μὴ ταύτῃ ῥέπειν,
καὶ τῶν λεγόντων εὖ καλὸν τὸ μανθάνειν.Дарованный богами, разум в людях
Прекраснее всего, что в мире есть.
Я не скажу, сказать я не посмею,
Что ты неправду говоришь, о нет!
Но, может быть, отец, есть доля правды
И у других. Мне легче знать про то,
Что думает народ, что порицает,
Меж тем как царь единым взором страх
Внушает тем, чьи праведные речи
Ему не льстят. И вот я знаю, царь,
Что втайне все невинную жалеют
И сетуют, что ожидает смерть
Позорная за подвиг дочь Эдипа
Несчастную, что не хотела труп
Погибшего в бою родного брата
В добычу птиц и кровожадных псов,
Лишенного могилы, бросить в поле.
«Не должно ли наградой золотой
Ее почтить?" - так в городе глухая
Молва идет. А для меня, отец,
И жизнь и честь твоя всего дороже,
Затем, что сын величием отца
Бывает горд, отец - величьем сына.
Не думай же, что истина тебе
Принадлежит и никому другому:
Кто всех умом мечтает превзойти,
И мужеством, и даром слова, часто
Ничтожней всех; а истинный мудрец
Упорствовать не будет в заблужденье:
Благой совет он примет не стыдясь.
Так дерево, поникшее ветвями,
Не падает, а гордый ствол, поток
Бушующий с корнями вырывает;
Так мореход, свой парус не сложив
Под бурею, спасается на утлой
Скамье гребцов - обломке корабля.
Забудь же гнев, скажи, что отменяешь
Ты приговор. Насколько я могу,
Как юноша, судить о том, - нельзя
Желать, чтоб все рождались мудрецами, -
А если ум - столь редкий дар, то пусть
Хоть умному совету люди внемлют.Father, the gods implant reason in men, the highest of all things that we call our own. Not mine the skill—far from me be the quest!—to say wherein thou speakest not aright; and yet another man, too, might have some useful thought. At least, it is my natural office to watch, on thy behalf, all that men say, or do, or find to blame. For the dread of thy frown forbids the citizen to speak such words as would offend thine ear; but I can hear these murmurs in the dark, these moanings of the city for this maiden; 'no woman,' they say, 'ever merited her doom less,—none ever was to die so shamefully for deeds so glorious as hers; who, when her own brother had fallen in bloody strife, would not leave him unburied, to be devoured by carrion dogs, or by any bird:—deserves not she the meed of golden honour?'
Such is the darkling rumour that spreads in secret. For me, my father, no treasure is so precious as thy welfare. What, indeed, is a nobler ornament for children than a prospering sire's fair fame, or for sire than son's? Wear not, then, one mood only in thyself; think not that thy word, and thine alone, must be right. For if any man thinks that he alone is wise,—that in speech, or in mind, he hath no peer,—such a soul, when laid open, is ever found empty.
No, though a man be wise, 'tis no shame for him to learn many things, and to bend in season. Seest thou, beside the wintry torrent's course, how the trees that yield to it save every twig, while the stiff-necked perish root and branch? And even thus he who keeps the sheet of his sail taut, and never slackens it, upsets his boat, and finishes his voyage with keel uppermost.
Nay, forego thy wrath ; permit thyself to change. For if I, a younger man, may offer my thought, it were far best, I ween, that men should be all-wise by nature; but, otherwise—and oft the scale inclines not so—'tis good also to learn from those who speak aright.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Σ’ εσένα βασιληά ταιριάζει, αν λέη τίποτα σωστό
να το μάθης, κι εσύ πάλιν απ’ αυτόν· γιατί κι’ οι δυο μιλήσατε καλά.
ἄναξ, σέ τ᾽ εἰκός, εἴ τι καίριον λέγει,
μαθεῖν, σέ τ᾽ αὖ τοῦδ᾽· εὖ γὰρ εἴρηται διπλῇ.В чем Гемон прав - послушайся его;
А ты прими совет отца: разумно
Вы говорили оба.Sire, 'tis meet that thou shouldest profit by his words, if he speaks aught in season, and thou, Haemon, by thy father's; for on both parts there hath been wise speech.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Εμείς πούμαστε τόσων χρονών, θα μάθωμε τώρα να κρίνωμεν
από έναν τόσον δα;
οἱ τηλικοίδε καὶ διδαξόμεσθα δὴ
φρονεῖν ὑπ᾽ ἀνδρὸς τηλικοῦδε τὴν φύσιν;Непристойно
Мне юношей выслушивать советы
В моих летах.Men of my age—are we indeed to be schooled, then, by men of his?
Αίμων
Αἵμων
Гемон
Haemon
Δεν λεω τίποτα άδικο· κι αν είμαι νέος εγώ,
μην κυττάς τα χρόνια μου περισσότερο παρά τα έργα μου.
μηδὲν τὸ μὴ δίκαιον· εἰ δ᾽ ἐγὼ νέος,
οὐ τὸν χρόνον χρὴ μᾶλλον ἢ τἄργα σκοπεῖν.Будь справедлив, отец:
Не сколько лет я жил, а сколько правды
В моих речах, подумай.In nothing that is not right; but if I am young, thou shouldest look to my merits, not to my years.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Έργα σου λες να τιμάς που κάνουν τ’ άπρεπα ;
ἔργον γάρ ἐστι τοὺς ἀκοσμοῦντας σέβειν;Речь твоя
Лишь об одном: что следует преступным
Потворствовать.Is it a merit to honour the unruly?
Αίμων
Αἵμων
Гемон
Haemon
Μα ούτε θάλεγα εγώ ποτέ να σεβασθήτε τους κακούς.
οὐδ᾽ ἂν κελεύσαιμ᾽, εὐσεβεῖν εἰς τοὺς κακούς.Я не просил тебя
Преступного щадить.I could wish no one to show respect for evil-doers.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Μήπως τέτοι’ αρρώστεια δεν είναι πούπαθε κι’ αυτή;
οὐχ ἥδε γὰρ τοιᾷδ᾽ ἐπείληπται νόσῳ;Ты не считаешь
Виновной Антигону?Then is not she tainted with that malady?
Αίμων
Αἵμων
Гемон
Haemon
Δεν το λέει σ’ αυτή τη Θήβα μέσα ολάκαιρος λαός.
οὔ φησι Θήβης τῆσδ᾽ ὁμόπτολις λεώς.Нет, отец.
Все граждане и весь народ фиваиский
Ее вины не признают.Our Theban folk, with one voice, denies it.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Ώστε οι πολίτες θα μας ‘πούν τι πρέπει να προστάζουμε ;
πόλις γὰρ ἡμῖν ἁμὲ χρὴ τάσσειν ἐρεῖ;Народ
Не может мне повелевать.Shall Thebes prescribe to me how I must rule?
Αίμων
Αἵμων
Гемон
Haemon
Βλέπεις που το είπες τώρ’ αυτό σαν νάσουν πολύ νέος;
ὁρᾷς τόδ᾽ ὡς εἴρηκας ὡς ἄγαν νέος;О царь,
Теперь не я - ты сам заговорил,
Как юноша неопытный и пылкий.See, there thou hast spoken like a youth indeed.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Για άλλον ή για μένα έχω νάμ’ άρχοντας της χώρας;
ἄλλῳ γὰρ ἢ ᾽μοὶ χρή με τῆσδ᾽ ἄρχειν χθονός;В моей земле я царствую один.Am I to rule this land by other judgment than mine own?
Αίμων
Αἵμων
Гемон
Haemon
Πολιτεία δεν είν’ όποια ενός είναι μονάχα.
πόλις γὰρ οὐκ ἔσθ᾽ ἥτις ἀνδρός ἐσθ᾽ ἑνός.Принадлежать не может одному
Свободная земля.That is no city, which belongs to one man.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Τι, για ‘δική σου δεν περνά ‘κείνου που βασιλεύει;
οὐ τοῦ κρατοῦντος ἡ πόλις νομίζεται;Принадлежит
Земля тому, кто в ней царит по праву.Is not the city held to be the ruler's?
Αίμων
Αἵμων
Гемон
Haemon
Ωραία θα βασίλευες μονάχος ‘στην ερημία.
καλῶς γ᾽ ἐρήμης ἂν σὺ γῆς ἄρχοις μόνος.Не лучше ли в пустыне одному
Тебе царить?Thou wouldst make a good monarch of a desert.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Αυτός καθώς φαίνεται, είναι με τη γυναίκα ένα.
ὅδ᾽, ὡς ἔοικε, τῇ γυναικὶ συμμαχεῖ.Он борется отважно
За женщину!This boy, it seems, is the woman's champion.
Αίμων
Αἵμων
Гемон
Haemon
Αν λες γυναίκα εσένα, ναι, γιατί για σε φροντίζω.
εἴπερ γυνὴ σύ. σοῦ γὰρ οὖν προκήδομαι.Тебя хочу спасти
И честь твою.If thou art a woman; indeed, my care is for thee.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Α ! παληάνθρωπε, μένα δικάζεις, τον πατέρα ;
ὦ παγκάκιστε, διὰ δίκης ἰὼν πατρί;Меня же обвиняя
Во всем?..Shameless, at open feud with thy father!
Αίμων
Αἵμων
Гемон
Haemon
Επειδή σε βλέπω που λαθεύεις και όχι δίκαια.
οὐ γὰρ δίκαιά σ᾽ ἐξαμαρτάνονθ᾽ ὁρῶ.Отец, ты был неправ…Nay, I see thee offending against justice.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Λαθεύω επειδή σέβομαι του θρόνου μου τα δίκαια.
ἁμαρτάνω γὰρ τὰς ἐμὰς ἀρχὰς σέβων;Неправ,
Когда хотел, чтоб граждане законов
Не нарушали?Do I offend, when I respect mine own prerogatives?
Αίμων
Αἵμων
Гемон
Haemon
Δεν τα σέβεσαι, αφού των θεών της τιμές πατείς.
οὐ γὰρ σέβεις τιμάς γε τὰς θεῶν πατῶν.Ты неправ был тем,
Что сам закон божественный нарушил.Thou dost not respect them, when thou tramplest on the gods' honours.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Ω, βρώμικη ψυχή, να είναι αποκάτω από την γυναίκα !
ὦ μιαρὸν ἦθος καὶ γυναικὸς ὕστερον.О, слабая, презренная душа,
Раб женщины!O dastard nature, yielding place to woman!
Αίμων
Αἵμων
Гемон
Haemon
Δεν θα με ‘δης ποτέ σου να ξεπέσω ‘στα αισχρά.
οὔ τἂν ἕλοις ἥσσω γε τῶν αἰσχρῶν ἐμέ.Зато слепого гнева
И низких чувств не буду я рабом!Thou wilt never find me yield to baseness.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Και όμως τα λόγια όλα σου αυτά για ‘κείνην είναι.
ὁ γοῦν λόγος σοι πᾶς ὑπὲρ κείνης ὅδε.За милую ты заступился!All thy words, at least, plead for that girl.
Αίμων
Αἵμων
Гемон
Haemon
Και για σένα και για μένα και για του Άδη τους θεούς.
καὶ σοῦ γε κἀμοῦ, καὶ θεῶν τῶν νερτέρων.Нет!
Я заступился за себя, отец,
За честь твою и за богов подземных.And for thee, and for me, and for the gods below.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Αυτήνα ζωντανή ποτέ σου γυναίκα δεν θα πάρης.
ταύτην ποτ᾽ οὐκ ἔσθ᾽ ὡς ἔτι ζῶσαν γαμεῖς.Довольно слов пустых… Мне жалок тот,
Кем женщина владеет.Thou canst never marry her, on this side the grave.
Αίμων
Αἵμων
Гемон
Haemon
Τότε θα πεθάνη και πεθαίνοντας κι’ άλλον μαζύ παίρνει.
ἣ δ᾽ οὖν θανεῖται καὶ θανοῦσ᾽ ὀλεῖ τινα.Так не хочешь
Ты выслушать меня?Then she must die, and in death destroy another.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Και με φοβέραις ακόμα εδώ μούρχεσαι αναιδή;
ἦ κἀπαπειλῶν ὧδ᾽ ἐπεξέρχει θρασύς;Я все решил:
Твоей женой не будет дочь Эдипа
Здесь, на земле…How! doth thy boldness run to open threats?
Αίμων
Αἵμων
Гемон
Haemon
Φοβέρα το λες ν’ αντιμιλάη κανείς σε λόγια του αέρα;
τίς δ᾽ ἔστ᾽ ἀπειλὴ πρὸς κενὰς γνώμας λέγειν;Когда она умрет,
То и другой погибнет!What threat is it, to combat vain resolves?
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Θα κλάψης για να βάλης γνώσι, συ που είχες αντίς μυαλό αέρα.
κλαίων φρενώσεις, ὢν φρενῶν αὐτὸς κενός.Ты грозишь?Thou shalt rue thy witless teaching of wisdom.
Αίμων
Αἵμων
Гемон
Haemon
Αν πατέρας μου δεν ήσουν, θάλεγα πώς δεν έχεις εσύ τα λογικά σου.
εἰ μὴ πατὴρ ἦσθ᾽, εἶπον ἄν σ᾽ οὐκ εὖ φρονεῖν.Угроза ли ответ речам безумным?..Wert thou not my father, I would have called thee unwise.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Αφού είσαι κλωτσοσκούφι μιας γυναίκας, μη με σκοτίζης.
γυναικὸς ὢν δούλευμα μὴ κώτιλλέ με.Остерегись, чтоб собственные речи,
Оплакав их, ты скоро не назвал
Безумными!..Thou woman's slave, use not wheedling speech with me.
Αίμων
Αἵμων
Гемон
Haemon
Εσύ θέλεις να λες, και ενώ λες, να μην ακούς.
βούλει λέγειν τι καὶ λέγων μηδὲν κλύειν;Когда б отцом ты не был,
Назвал бы я тебя безумцем!Thou wouldest speak, and then hear no reply?
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Αλήθεια. Α, τότε μα τον Όλυμπο μάθε πώς δεν θα το χαρής,
που μ’ έβρισες εμένα.
Πήγαινε, φέρε ‘κείνη τη συχαμένη· με τα μάτια του να την ιδή
τώρα εδώ μπροστά του να πεθάνη, στο πλάι του γαμπρού.
ἄληθες; ἀλλ᾽ οὐ τόνδ᾽ Ὄλυμπον, ἴσθ᾽ ὅτι,
χαίρων ἐπὶ ψόγοισι δεννάσεις ἐμέ.
ἄγαγε τὸ μῖσος ὡς κατ᾽ ὄμματ᾽ αὐτίκα
παρόντι θνῄσκῃ πλησία τῷ νυμφίῳ.Что?
Что говоришь?.. Клянусь Олимпом вечным,
Не отомстив, я не снесу такой
Обиды!.. Воины, сюда ведите
Преступницу: она умрет сейчас же,
Здесь, на глазах его!Sayest thou so? Now, by the heaven above us—be sure of it—thou shalt smart for taunting me in this opprobrious strain. Bring forth that hated thing, that she may die forthwith in his presence—before his eyes—at her bridegroom's side!
Αποχωρεί.
Ἀπέρχεται.Уходит.Exit.
Αίμων
Αἵμων
Гемон
Haemon
Για μένα όχι, μη το θαρρής αυτό ποτέ.
Ούτε μπροστά μου θα πεθάνη, ούτε κι’ εσύ θα με ξαναϊδής
άλλη φορά στα μάτια σου, παρά με τους φίλους σου,
όσοι το θέλουν, κάνε τον τρελλό.
οὐ δῆτ᾽ ἔμοιγε, τοῦτο μὴ δόξῃς ποτέ,
οὔθ᾽ ἥδ᾽ ὀλεῖται πλησία, σύ τ᾽ οὐδαμὰ
τοὐμὸν προσόψει κρᾶτ᾽ ἐν ὀφθαλμοῖς ὁρῶν,
ὡς τοῖς θέλουσι τῶν φίλων μαίνῃ συνών.Нет, не увидят
Глаза мои: я ухожу, отец,
И не вернусь; и с этих пор один,
Среди рабов безумствовать ты можешь!No, not at my side—never think it—shall she perish; nor shalt thou ever set eyes more upon my face:—rave, then, with such friends as can endure thee.
Αποχωρεί ο Αίμων.
Ἀπέρχεται ὁ Αἵμων.Гемон уходит.Exit Haemon .
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Έφυγ’ ο νέος, βασιληά, με βιά απ’ το θυμό του,
και βαρειά γνώμη έχει σαν πονέση τέτοιος νους.
ἁνήρ, ἄναξ, βέβηκεν ἐξ ὀργῆς ταχύς·
νοῦς δ᾽ ἐστὶ τηλικοῦτος ἀλγήσας βαρύς.О царь, ушел он в гневе: берегись.
В такой душе безумный гнев опасен.The man is gone, O king, in angry haste; a youthful mind, when stung, is fierce.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Ας κάνη. Και δεν πάει να σοφισθή και πειό μεγαλήτερα
από όσα είναι των ανθρώπων; τα κορίτσ’ αυτά δεν θα τα ξεγλυτώση
από την τύχη τους.
δράτω· φρονείτω μεῖζον ἢ κατ᾽ ἄνδρ᾽ ἰών·
τὼ δ᾽ οὖν κόρα τώδ᾽ οὐκ ἀπαλλάξει μόρου.Пусть делает что хочет, пусть грозит:
Хотя б он больше мог, чем смертный может,
От казни он ничем их не спасет.Let him do, or dream, more than man—good speed to him!—But he shall not save these two girls from their doom.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Και της δυο λοιπόν εννοείς να της σκοτώσης ;
ἄμφω γὰρ αὐτὼ καὶ κατακτεῖναι νοεῖς;Обеих ли казнишь? Одна виновна…Dost thou indeed purpose to slay both?
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Όχι. Αυτήνα που το χέρι της δεν έβαλε, καλά που μου το λες.
οὐ τήν γε μὴ θιγοῦσαν· εὖ γὰρ οὖν λέγεις.Ты прав: на казнь не буду обрекать
Я той из них, что не касалась трупа.Not her whose hands are pure: thou sayest well.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Και τι θάνατο της άλλης σκοπεύεις να της δώσης ;
μόρῳ δὲ ποίῳ καί σφε βουλεύει κτανεῖν;Какую смерть ты для другой избрал?And by what doom mean'st thou to slay the other?
Αποχωρεί ο Κρέων.
Ἀπέρχεται ὁ Κρέων.Креонт уходит.Exit Creon.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Θα την πάω κατά που ο δρόμος των ανθρώπων χάνεται - στην ερημιά -
και θα την κλείσω ζωντανή στο κατόϊ σκυμμένη στον βράχο
ρίχνοντας την τόση τροφή, όση θέλει το κρίμα της
για να γλυτώση η πολιτεία όλη απ’ τη λέρα.
Κι’ εκεί τον Άδη, που μονάχα σέβεται απ’ όλους τους θεούς,
ας τον παρακάλεση, κι ίσως καταφέρη να μην πεθάνη·
ή να νοιώση πειά, και αν είν’ κι’ αργά, ότι πάει κόπος χαμένος,
να δίνη κανείς τιμή σ’ όσους είναι στον Άδη.
ἄγων ἔρημος ἔνθ᾽ ἂν ᾖ βροτῶν στίβος
κρύψω πετρώδει ζῶσαν ἐν κατώρυχι,
φορβῆς τοσοῦτον ὡς ἄγος μόνον προθείς,
ὅπως μίασμα πᾶσ᾽ ὑπεκφύγῃ πόλις.
κἀκεῖ τὸν Ἅιδην, ὃν μόνον σέβει θεῶν,
αἰτουμένη που τεύξεται τὸ μὴ θανεῖν,
ἢ γνώσεται γοῦν ἀλλὰ τηνικαῦθ᾽ ὅτι
πόνος περισσός ἐστι τἀν Ἅιδου σέβειν.Я уведу ее тропой пустынной
И в каменной пещере, под землей,
Похороню живую, дав ей пищи
Не более, чем нужно для того,
Чтоб города не осквернить убийством.
Из всех богов она лишь бога чтит
Подземного: так пусть к нему взывает,
Чтоб спас ее от смерти; там, в гробнице,
Поймет она, как бесполезно верить
В загробный мир и мертвых чтить.I will take her where the path is loneliest, and hide her, living, in a rocky vault, with so much food set forth as piety prescribes, that the city may avoid a public stain. And there, praying to Hades, the only god whom she worships, perchance she will obtain release from death; or else will learn, at last, though late, that it is lost labour to revere the dead.
Αποχωρεί ο Κρέων.
Ἀπέρχεται ὁ Κρέων.Креонт уходит.Exit Creon .
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Έρωτα ανίκητε με μάχητα.
Έρωτα που καις τα σωθικά,
πού τη νύχτα φωλιάζεις στων κοριτσιών τα μάγουλα
τα τρυφερά
και το πέλαγος περνάς και μέσ’ της στάνες ‘μπαίνεις και στης μοναχικές αυλές,
και κανείς αθάνατος
κανείς από τους ανθρώπους που ζουν μέρες μπορεί να σε ξεφύγη,
και όποιος σ’ έχει, μανίζει.
Εσύ και των δίκαιων της φρένες
στο άδικο σπρώχνεις και στην ατιμία,
εσύ είσαι π’ άναψες και τον καυγά ετούτον
ανάμεσα σ’ άντρες απ’ το ίδιο αίμα.
Στα ματόφρυδα της καλοκρέββατης νύφης
ο πόθος ανθίζει και νικάει,
χωρίς να ψηφάη τους μεγάλους νόμους,
γιατί ανίκητα σε τούτα παίζει
η θεά η Αφροδίτη.
Τώρα κι εγώ πέφτω έξω απ’ τους νόμους
μ’ αυτά που βλέπω
και δεν μπορώ να σταματήσω τη βρύσι τα δάκρυα μου,
αφ’ ου στο θάλαμο το μαύρο που όλοι κείτονται
να προβαίνη θωρώ η Αντιγόνη.
Ἔρως ἀνίκατε μάχαν, Ἔρως, ὃς ἐν κτήμασι πίπτεις,
ὃς ἐν μαλακαῖς παρειαῖς νεάνιδος ἐννυχεύεις,
φοιτᾷς δ᾽ ὑπερπόντιος ἔν τ᾽ ἀγρονόμοις αὐλαῖς·
καί σ᾽ οὔτ᾽ ἀθανάτων φύξιμος οὐδεῖς
οὔθ᾽ ἁμερίων σέ γι᾽ ἀνθρώπων. ὁ δ᾽ ἔχων μέμηνεν.
σὺ καὶ δικαίων ἀδίκους φρένας παρασπᾷς ἐπὶ λώβᾳ,
σὺ καὶ τόδε νεῖκος ἀνδρῶν ξύναιμον ἔχεις ταράξας·
νικᾷ δ᾽ ἐναργὴς βλεφάρων ἵμερος εὐλέκτρου
νύμφας, τῶν μεγάλων πάρεδρος ἐν ἀρχαῖς
θεσμῶν. ἄμαχος γὰρ ἐμπαίζει θεὸς, Ἀφροδίτα.
νῦν δ᾽ ἤδη ᾽γὼ καὐτὸς θεσμῶν
ἔξω φέρομαι τάδ᾽ ὁρῶν ἴσχειν δ᾽
οὐκέτι πηγὰς δύναμαι δάκρυ
τὸν παγκοίτην ὅθ᾽ ὁρῶ θάλαμον
τήνδ᾽ Ἀντιγόνην ἀνύτουσαν.Эрос, бог всепобеждающий,
Бог любви, ты над великими
Торжествуешь, а потом,
Убаюканный, покоишься
На ланитах девы дремлющей,
Пролетаешь чрез моря,
Входишь в хижину убогую.
Ни единый в смертном племени,
Ни единый из богов,
Смерти чуждых, не спасается,
Но страдают и безумствуют
Побежденные тобой.
Ты влечешь сердца к преступному
И к неправедному - праведных.
Вносишь в мирную семью
Ты губительную ненависть;
И единый взор, сияющий
Меж опущенных ресниц
Юной девы, полный негою,
Торжествует над законами
Вековечными богов, -
Потому что все живущее,
Афродита, вечно юная,
Побеждаешь ты, смеясь!
Ныне и мы, старики,
Царскую волю нарушили,
Слез удержать не могли.
Смотрим и плачем от жалости -
Видим: невеста не к брачному -
К смертному ложу идет.Love, unconquered in the fight, Love, who makest havoc of wealth, who keepest thy vigil on the soft cheek of a maiden; thou roamest over the sea, and among the homes of dwellers in the wilds; no immortal can escape thee, nor any among men whose life is for a day; and he to whom thou hast come is mad.
The just themselves have their minds warped by thee to wrong, for their ruin: 'tis thou that hast stirred up this present strife of kinsmen; victorious is the love-kindling light from the eyes of the fair bride; it is a power enthroned in sway beside the eternal laws; for there the goddess Aphrodite is working her unconquerable will.
But now I also am carried beyond the bounds of loyalty, and can no more keep back the streaming tears, when I see Antigone thus passing to the bridal chamber where all are laid to rest.
Στο βάθος εμφανίζεται η Αντιγόνη υπό φρούρηση.
Πόρρωθεν φαίνεται ἡ Ἀντιγόνη φρουρουμένη.Вдали появляется Антигона под стражей.Antigone appears in the distance under guard.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Δέτε με πολίτες της πατρικής μου χώρας
που τον ύστερο μου δρόμο
περπατώ, και το στερνό φως
βλέπω του ήλιου,
και ποτέ πειά· αλλά με σέρνει ζωντανή ο Άδης που τους παίρνει όλους,
στου Αχέροντα το γυαλό, και ούτε υμέναιους
απόχτησα, ούτε κανένα νυφιάτικο τραγούδι
μούψαλαν, παρά τον Αχέροντα θα πάρω άντρα.
ὁρᾶτ᾽ ἔμ᾽, ὦ γᾶς πατρίας πολῖται, τὰν νεάταν ὁδὸν
στείχουσαν, νέατον δὲ φέγγος λεύσσουσαν ἀελίου,
κοὔποτ᾽ αὖθις. ἀλλά μ᾽ ὁ παγκοίτας Ἅιδας ζῶσαν ἄγει
τὰν Ἀχέροντος
ἀκτάν, οὔθ᾽ ὑμεναίων ἔγκληρον, οὔτ᾽ ἐπινύμφειός
πώ μέ τις ὕμνος ὕμνησεν, ἀλλ᾽ Ἀχέροντι νυμφεύσω.Видите, граждане: ныне последний
Путь совершаю, смотрю на последний
Солнца вечернего свет.
Солнца мне больше не видеть вовеки:
К чуждым брегам Ахерона, в могильный,
Всех усыпляющий мрак,
Смерть уведет меня, полную жизни,
Смерть приготовит мне брачное ложе,
Свадебный гимн пропоет.See me, citizens of my fatherland, setting forth on my last way, looking my last on the sunlight that is for me no more; no, Hades who gives sleep to all leads me living to Acheron's shore; who have had no portion in the chant that brings the bride, nor hath any song been mine for the crowning of bridals; whom the lord of the Dark Lake shall wed.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Και όμως ‘παινετή και δοξασμένη
μπαίνεις σ’ αυτό το άντρο των νεκρών
χωρίς να λυώσης από αρρώστεια
ούτ’ από ξίφος να πάς τιμωρημένη,
παρά ελεύτερη και ζωντανή
μονάχ’ εσύ απ’ τους θνητούς θα κατεβής στον Άδη.
οὐκοῦν κλεινὴ καὶ ἔπαινον ἔχουσ᾽
ἐς τόδ᾽ ἀπέρχει κεῦθος νεκύων,
οὔτε φθινάσιν πληγεῖσα νόσοις
οὔτε ξιφέων ἐπίχειρα λαχοῦσ᾽,
ἀλλ᾽ αὐτόνομος ζῶσα μόνη δὴ
θνητῶν Ἅιδην καταβήσει.Не достигнув вечной славы,
Ты идешь в жилище мертвых,
Не в мучительной болезни,
Не добычею врагов, -
Нет, одна из всех живущих
В цвете юности, свободно
Ты за долг идешь на смерть.Glorious, therefore, and with praise, thou departest to that deep place of the dead: wasting sickness hath not smitten thee; thou hast not found the wages of the sword; no, mistress of thine own fate, and still alive, thou shalt pass to Hades, as no other of mortal kind hath passed.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Έχω ακουσμένα για τον πικρό θάνατο πούπαθε
η ξένη απ’ τη Φρυγία,
του Τάνταλου η κόρη, στου Σίπυλου την κορφή·
αυτήν σαν τον κισσό που αιώνια σφίγγει
ο βράχος γύρω της φύτρωσε και την έζωσε
και τώρα η βροχές την λυώνουν
καθώς λέει ο λόγος των ανθρώπων,
και ποτέ το χιόνι δεν της απολείπει
και κάτω από τα πολυδακρυσμένα φρύδια της βρέχονται τα λαιμά της·
ίδια μ’ αυτήν και μένα το ριζικό μου μ’ αποκοιμίζει.
ἤκουσα δὴ λυγρότατον ὀλέσθαι τὰν Φρυγίαν ξέναν
Ταντάλου Σιπύλῳ πρὸς ἄκρῳ, τὰν κισσὸς ὡς ἀτενὴς
πετραία βλάστα δάμασεν, καί νιν ὄμβροι τακομέναν,
ὡς φάτις ἀνδρῶν,
χιών τ᾽ οὐδαμὰ λείπει, τέγγει δ᾽ ὑπ᾽ ὀφρύσι παγκλαύτοις
δειράδας· με δαίμων ὁμοιοτάταν κατευνάζει.Там на вершине Сипила, от горя
Мать Ниобея в скалу превратилась:
Всю, как побеги плюща,
Камень ее охватил, вырастая:
В тучах, под ливнем и тающим снегом,
Плачет она, и дождем
Вечные слезы струятся на лоно.
В каменной, душной тюрьме мне готовят
Боги такую же смерть.I have heard in other days how dread a doom befell our Phrygian guest, the daughter of Tantalus, on the Sipylian heights; how, like clinging ivy, the growth of stone subdued her; and the rains fail not, as men tell, from her wasting form, nor fails the snow, while beneath her weeping lids the tears bedew her bosom; and most like to hers is the fate that brings me to my rest.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Αυτή είναι θεά, και θεογεννημένη
και ‘μείς άνθρωποι θνητών γεννιά.
Και όμως μεγάλο πράμμα ακούγεται
νάχη άνθρωπος στο θάνατο την ίδια τύχη
με τους θεούς.
ἀλλὰ θεός τοι καὶ θεογεννής,
ἡμεῖς δὲ βροτοὶ καὶ θνητογενεῖς.
καίτοι φθιμένῃ μέγα κἀκοῦσαι
τοῖς ἰσοθέοις σύγκληρα λαχεῖν.
ζῶσαν καὶ ἔπειτα θανοῦσαν.Родилась она богиней,
Ты же смертная; но славен
Твой удел: как Ниобея,
Как богиня, ты умрешь.Yet she was a goddess, thou knowest, and born of gods; we are mortals, and of mortal race. But 'tis great renown for a woman who hath perished that she should have shared the doom of the godlike, in her life, and afterward in death.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Ωιμένα με περιγελούν! Γιατί στους θεούς σου
τους πατρικούς, με βρίζεις, πριν ακόμα να χαθώ
και ενώ είμαι μπροστά σου;
ώ πόλι, και σεις άντρες της πολιτείας αυτής πούχετε
τα πολλά χτήματα,
αχ βρυσούλες στη Δίρκη ψηλά και της Θήβας
της καλοαμάξωτης
λόγγε, εσάς τουλάχιστον σας παίρνω μάρτυρες
που άκλαφτη από φίλους, και με τι νόμο
έρχομαι, στο χωματένιο μνήμα
νάβρω τάφο μου ανέλπιστο ·
αχ ! δυστυχισμένη εγώ !
μέσ’ στους ανθρώπους νάμαι χωρίς να είμαι.
Ούτε με ζωντανούς να
κατοικώ ούτε και με νεκρούς . . . . !
οἴμοι γελῶμαι. τί με, πρὸς θεῶν πατρῴων.
οὐκ οἰχομέναν ὑβρίζεις, ἀλλ᾽ ἐπίφαντον;
ὦ πόλις, ὦ πόλεως πολυκτήμονες ἄνδρες·
ἰὼ Διρκαῖαι κρῆναι
Θήβας τ᾽ εὐαρμάτου ἄλσος, ἔμπας ξυμμάρτυρας ὔμμ᾽ ἐπικτῶμαι,
οἵα φίλων ἄκλαυτος, οἵοις νόμοις
πρὸς ἕργμα τυμβόχωστον ἔρχομαι τάφου ποταινίου·
ἰὼ δύστανος, βροτοῖς οὔτε νεκροῖς κυροῦσα
μέτοικος οὐ ζῶσιν, οὐ θανοῦσιν.Вы смеетесь - увы! - надо мной, умирающей.
Оскорбляют меня перед вами, о граждане,
Мой родимый, великий народ!
О диркейские волны, о Фивы, обильные
Колесницами, рощи богов заповедные,
Я в свидетели всех вас зову:
Без суда, без закона, ни в чем не повинную,
Чтобы ввергнуть меня в подземелье, подобное
Темной, страшной могиле, ведут!
И, никем не оплакана,
Там я буду покинута,
Среди мертвых не мертвая,
А живая в гробу!Ah, I am mocked! In the name of our fathers' gods, can ye not wait till I am gone,—must ye taunt me to my face, O my city, and ye, her wealthy sons? Ah, fount of Dircè, and thou holy ground of Thebè whose chariots are many; ye, at least, will bear me witness, in what sort, unwept of friends, and by what laws I pass to the rock-closed prison of my strange tomb, ah me unhappy! who have no home on the earth or in the shades, no home with the living or with the dead.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Προβαίνοντας ίσα με την άκρη του θαρρεμού
χτύπησες βαρειά στο ψηλό βάθρο της Δίκης· παιδί μου,
εσύ ξεπληρώνεις τώρα και του πατέρα σου τα κατορθώματα.
προβᾶσ᾽ ἐπ᾽ ἔσχατον θράσους
ὑψηλὸν ἐς Δίκας βάθρον
προσέπεσες, ὦ τέκνον, πολύ·
πατρῷον δ᾽ ἐκτίνεις τιν᾽ ἆθλον.Ты устремилась, гордая,
К пределу недоступному,
К подножью Правды царственной,
Богини справедливости, -
Но, с высоты низвергнута,
Падешь за грех отца.Thou hast rushed forward to the utmost verge of daring; and against that throne where Justice sits on high thou hast fallen, my daughter, with a grievous fall. But in this ordeal thou art paying, haply, for thy father's sin.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Μου ‘θύμησες λύπες και καϋμούς,
του πατέρα μου τη συφορά την τριθεμέλιωτη,
όλης μας της γενεάς το ριζικό,
των ξακουσμένων Λαβδακιδών.
Αχ! τι δυστυχία, ο γάμος της μητέρας
(πού) μαζύ μ’ αυτόν που ‘γέννησε (‘κοιμήθηκε) τον πατέρα μου
η κακορρίζικη,
και απ’ αυτούς η άμοιρη εγώ γεννήθηκα.
Και τώρα πάω να τους εύρω να κατοικίσωμε μαζύ
εγώ η καταραμένη και απάντρευτη.
Αχ! αδερφέ μου που τέτοιαν ‘πήρες τιμή για την κακή σου τύχη,
και πεθαμένος πούσαι σκότωσες εμένα τη ζωντανή.
ἔψαυσας ἀλγεινοτάτας ἐμοὶ μερίμνας,
πατρὸς τριπόλιστον οἶκτον τού τε πρόπαντος
ἁμετέρου πότμου κλεινοῖς Λαβδακίδαισιν.
ἰὼ ματρῷαι λέκτρων
ἆται κοιμήματά τ᾽ αὐτογέννητ᾽ ἐμῷ πατρὶ δυσμόρου ματρός,
οἵων ἐγώ ποθ᾽ ἁ ταλαίφρων ἔφυν·
πρὸς οὓς ἀραῖος ἄγαμος ἅδ᾽ ἐγὼ μέτοικος ἔρχομαι.
ἰὼ δυσπότμων κασίγνητε γάμων κυρήσας,
θανὼν ἔτ᾽ οὖσαν κατήναρές με.Вы к больному в душе моей, к самому горькому
Прикоснулись: зачем об отце вы напомнили
И о древней семейной беде,
Что преследует дом Лабдакидов наш царственный?
Вот я гибну, на ложе преступном зачатая,
Где несчастный отец мой лежал, -
О, бесчестье! - в объятьях у собственной матери!
Я от них родилась и, богами проклятая
И безбрачная, к ним возвращусь…
Полиник мой возлюбленный,
О, погибший безвременно,
Ты меня, еще полную
Жизни, к мертвым влечешь!Thou hast touched on my bitterest thought,—awaking the ever-new lament for my sire and for all the doom given to us, the famed house of Labdacus. Alas for the horrors of the mother's bed! alas for the wretched mother's slumber at the side of her own son,—and my sire! From what manner of parents did I take my miserable being! And to them I go thus, accursed, unwed, to share their home. Alas, my brother, ill-starred in thy marriage, in thy death thou hast undone my life!
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Να σέβεται κανείς είναι άγια πράξι,
αλλά τη δύναμι εκείνου που είναι δικιά του
να περιφρονή, δεν πάει ποτέ·
εσύ απ’ το κεφάλι σου χάνεσαι κι’ απ’ το γεινάτι σου.
σέβειν μὲν εὐσέβειά τις,
κράτος δ᾽ ὅτῳ κράτος μέλει
παραβατὸν οὐδαμᾷ πέλει·
σὲ δ᾽ αὐτόγνωτος ὤλεσ᾽ ὀργά.Велик закон божественный,
Но людям надо слушаться
И власти человеческой:
В себя ты слишком верила
Душой непобедимою -
И вот за то умрешь!Reverent action claims a certain praise for reverence; but an offence against power cannot be brooked by him who hath power in his keeping. Thy self-willed temper hath wrought thy ruin.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Άκλαφτη, άφιλη, άψαλτη
προβαίνω στο στερνό μου δρόμο,
και δεν μ’ αφίνουν να ‘δω πειά, η καϋμένη,
της λαμπάδες τουρανού το άγιο μάτι,
και για τον δικό μου θάνατο τον αδάκρυτο κανείς απ’ τους φίλους,
δεν στενάζει;
ἄκλαυτος, ἄφιλος, ἀνυμέναιος ταλαίφρων ἄγομαι
τὰν πυμάταν ὁδόν. οὐκέτι μοι τόδε
λαμπάδος ἱερὸν ὄμμα
θέμις ὁρᾶν ταλαίνᾳ.
τὸν δ᾽ ἐμὸν πότμον ἀδάκρυτον
οὐδεὶς φίλων στενάζει.Ныне путь последний совершаю
Без родных, без милых, без участья,
И лучей божественного солнца
Больше мне вовеки не увидеть.
Я одна пред смертью в целом мире,
И никто меня не пожалеет!
Креонт выходит из дворца.Unwept, unfriended, without marriage-song, I am led forth in my sorrow on this journey that can be delayed no more. No longer, hapless one, may I behold yon day-star's sacred eye; but for my fate no tear is shed, no friend makes moan.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Ξέρετε πώς με τα μυριολόγια και της φωνές
πριν να πεθάνη κανείς δεν θα ‘τελείωνε,
αν χρησίμευαν να λέγωνται.
Δεν την παίρνετε απ’ εδώ το γρηγορώτερο;
στο σκεπαστό μνήμα κλείστε την, καθώς είπα εγώ,
κι’ αφήστε την μονάχη κι’ έρημη, και είτε θέλει ας πεθάνη
είτε ζώντας σε τέτοιο σπίτι μέσα ας παντρευτή.
Εμείς είμαστ’ αθώοι σ’ αυτή την κόρη·
μόνον να κατοική ‘δώ ‘πάνω
υστερήθηκε.
ἆρ᾽ ἴστ᾽, ἀοιδὰς καὶ γόους πρὸ τοῦ θανεῖν
ὡς οὐδ᾽ ἂν εἷς παύσαιτ᾽ ἄν, εἰ χρείη λέγειν;
οὐκ ἄξεθ᾽ ὡς τάχιστα; καὶ κατηρεφεῖ
τύμβῳ περιπτύξαντες, ὡς εἴρηκ᾽ ἐγώ,
ἄφετε μόνην ἔρημον, εἴτε χρῇ θανεῖν
εἴτ᾽ ἐν τοιαύτῃ ζῶσα τυμβεύειν στέγῃ·
ἡμεῖς γὰρ ἁγνοὶ τοὐπὶ τήνδε τὴν κόρην
μετοικίας δ᾽ οὖν τῆς ἄνω στερήσεται.Вы знаете ль, что если б плач и стоны
Могли помочь, - преступник никогда
Не прекратил бы жалоб перед смертью?
Ведите же на казнь ее скорей
И, заперев, как я велел, в гробницу
Подземную, вы там ее одну
Оставьте: пусть живет иль умирает.
Но света ей отныне никогда
Уж не видать. А я руки убийством
Не осквернил, я пред богами чист.Know ye not that songs and wailings before death would never cease, if it profited to utter them? Away with her—away! And when ye have enclosed her, according to my word, in her vaulted grave, leave her alone, forlorn—whether she wishes to die, or to live a buried life in such a home. Our hands are clean as touching this maiden. But this is certain—she shall be deprived of her sojourn in the light.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Ώ μνήμα, ώ νυφιάτικο κρεββάτι μου,
ώ βαθύσκαφτο σπίτι, που παντοτεινά
θα με φυλάς, εκεί πάω νάβρω
τούς ‘δικούς μου, που οι περισσότεροι τους ‘χάθηκαν
και τους εδέχθηκε η Φερσέφασσα μέσ’ τους νεκρούς,
τελευταία τους είμ’ εγώ και πάρα πολύ πειό άσχημά τους
κατεβαίνω, πριν να τελειώσω τη ζωή μου.
Όταν σας έρθω, μεγάλη ελπίδα θρέφω,
πώς θα μ’ αγαπάη ο πατέρας μου,
θα μ’ αγαπάς και συ, μητέρα,
και συ κεφάλι μου αδελφικό,
θα μ’ αγαπάς αφ’ ου, όταν πεθάνατε, ·
εγώ σας έλουσα και σας εστόλισα
και στον τάφο σας επάνω έχυσα σπονδές
και τώρα δα, Πολυνείκη μου, επειδή εσκέπασα
το σώμα σου, αυτά κερδίζω.
Ενώ εγώ καλά και δίκαια σ’ ετίμησα, για όσους είναι δίκαιοι.
Γιατί ποτέ, ούτε αν ήμουνα μητέρα με παιδιά,
ούτε αν ο άντρας μου ‘σάπιζε πεθαμένος
δεν θάπαιρνα επάνω μου αυτό τον κόπο, ενάντια στους πολίτες!
τώρα, με ποιο δίκαιο τα λεω αυτά ;
Γιατί άντρας θα μούταν άλλος στη θέσι του πεθαμένου
και παιδί απ’ άλλον άντρα, σαν έχανα εκείνον·
τώρα όμως που ο πατέρας και η μητέρα μου κρύφτηκαν στον Άδη
δεν έχει να μου γεννηθή ποτέ πειά αδερφός,
και επειδή από τέτοιο νόμο σε επροτίμησα εγώ,
ο Κρέων του ‘φάνηκε πώς είναι αμαρτία·
και θάρρητα τρομερή, ώ τ’ αδελφούλη μου κεφάλι αγαπημένο,
και τώρα με σέρνει έτσι πιάνοντας με απ’ τα χέρια,
ανύπαντρη και άψαλτη, χωρίς απ’ το γάμο τίποτα ν’ απολάψω
κι’ ούτε παιδιά να θρέψω,
παρά έρημη από φίλους η άμοιρη,
στους λάκκους των πεθαμένων ζωντανή έρχομαι.
και ποιο δίκηο των θεών παράβηκα
και τι μ’ ωφελεί εμένα την δυστυχισμένη στους θεούς να σηκώσω τη ματιά μου,
ποιόν να φωνάξω σύμμαχο ;
αφ’ ου κάνοντας πράξι θεοσεβούμενη απόχτησα να μ’ έχουν γι’ αθεόφοβη.
Μα αν αυτά είναι και για τους θεούς καλά,
τότε αφ’ ου έπαθα, θα πω, ότι αμάρτησα·
αν όμως εκείνοι έχουν την αμαρτία, να μη πάθουν περισσότερο κακό
απ’ όσα άδικα μου κάνουν.
ὦ τύμβος, ὦ νυμφεῖον, ὦ κατασκαφὴς
οἴκησις ἀείφρουρος, οἷ πορεύομαι
πρὸς τοὺς ἐμαυτῆς, ὧν ἀριθμὸν ἐν νεκροῖς
πλεῖστον δέδεκται Φερσέφασσ᾽ ὀλωλότων·
ὧν λοισθία ᾽γὼ καὶ κάκιστα δὴ μακρῷ
κάτειμι, πρίν μοι μοῖραν ἐξήκειν βίου.
ἐλθοῦσα μέντοι κάρτ᾽ ἐν ἐλπίσιν τρέφω
φίλη μὲν ἥξειν πατρί, προσφιλὴς δὲ σοί,
μῆτερ, φίλη δὲ σοί, κασίγνητον κάρα·
ἐπεὶ θανόντας αὐτόχειρ ὑμᾶς ἐγὼ
ἔλουσα κἀκόσμησα κἀπιτυμβίους
χοὰς ἔδωκα. νῦν δέ Πολύνεικες, τὸ σὸν
δέμας περιστέλλουσα τοιάδ᾽ ἄρνυμαι.
καίτοι σ᾽ ἐγὼ ᾽τίμησα τοῖς φρονοῦσιν εὖ.
οὐ γάρ ποτ᾽ οὔτ᾽ ἄν, εἰ τέκνων μήτηρ ἔφυν,
οὔτ᾽ εἰ πόσις μοι κατθανὼν ἐτήκετο,
βίᾳ πολιτῶν τόνδ᾽ ἂν ᾐρόμην πόνον.
τίνος νόμου δὴ ταῦτα πρὸς χάριν λέγω;
πόσις μὲν ἄν μοι κατθανόντος ἄλλος ἦν,
καὶ παῖς ἀπ᾽ ἄλλου φωτός, εἰ τοῦδ᾽ ἤμπλακον,
μητρὸς δ᾽ ἐν Ἅιδου καὶ πατρὸς κεκευθότοιν
οὐκ ἔστ᾽ ἀδελφὸς ὅστις ἂν βλάστοι ποτέ.
τοιῷδε μέντοι σ᾽ ἐκπροτιμήσασ᾽ ἐγὼ
νόμῳ Κρέοντι ταῦτ᾽ ἔδοξ᾽ ἁμαρτάνειν
καὶ δεινὰ τολμᾶν, ὦ κασίγνητον κάρα.
καὶ νῦν ἄγει με διὰ χερῶν οὕτω λαβὼν
ἄλεκτρον, ἀνυμέναιον, οὔτε του γάμου
μέρος λαχοῦσαν οὔτε παιδείου τροφῆς,
ἀλλ᾽ ὧδ᾽ ἔρημος πρὸς φίλων ἡ δύσμορος
ζῶσ᾽ εἰς θανόντων ἔρχομαι κατασκαφάς.
ποίαν παρεξελθοῦσα δαιμόνων δίκην;
τί χρή με τὴν δύστηνον ἐς θεοὺς ἔτι
βλέπειν; τίν᾽ αὐδᾶν ξυμμάχων; ἐπεί γε δὴ
τὴν δυσσέβειαν εὐσεβοῦσ᾽, ἐκτησάμην.
ἀλλ᾽ εἰ μὲν οὖν τάδ᾽ ἐστὶν ἐν θεοῖς καλά,
παθόντες ἂν ξυγγνοῖμεν ἡμαρτηκότες·
εἰ δ᾽ οἵδ᾽ ἁμαρτάνουσι, μὴ πλείω κακὰ
πάθοιεν ἢ καὶ δρῶσιν ἐκδίκως ἐμέ.Подземная гробница, ты мой вечный
Приют, увы! мой свадебный чертог!
Я ухожу навеки к вам, о тени
Любимые, бесчисленные, к вам,
Сошедшие в жилище Персефоны!
Теперь и я последняя иду,
Покинув жизнь до срока, но с надеждой,
Что встретите вы радостно меня,
Отец, и мать, и милый брат. Бывало
С молитвами я каждому из вас
Надгробные творила возлиянья,
Обмыв тела, украсив и почтив,
И вот теперь за то, что Полиника
Я предала земле, иду на казнь.
Но добрые меня прославят: верьте,
Что если бы я матерью была,
То, вопреки законам, ни супруга,
Ни сыновей не погребла бы, нет!
Вот почему: других детей и мужа
Могла бы я иметь, когда бы муж
Иль сын погиб, - но не другого брата,
Затем, что мой отец и мать туда
Ушли навек, откуда нет возврата…
О милый мой, я чтила выше всех
Тебя, и вот за что меня преступной
Назвал Креонт, и вот за что, схватив,
От всех друзей увлек, от милых сердцу,
Бездетную, не знавшую любви,
Чтоб с мертвыми похоронить живую!
Но в чем вина моя, о боги?.. Нет,
Зачем к богам невнемлющим взываю,
Кого из них о помощи молю?
Воздав им честь, я гибну за нечестье!
Когда неправду терпят сами боги,
Пускай умру, пускай меня зовут
Преступною, - но коль и вы преступны,
Враги мои, то не желаю вам
Страдать сильней, чем я теперь страдаю!Tomb, bridal-chamber, eternal prison in the caverned rock, whither I go to find mine own, those many who have perished, and whom Persephone hath received among the dead! Last of all shall I pass thither, and far most miserably of all, before the term of my life is spent. But I cherish good hope that my coming will be welcome to my father, and pleasant to thee, my mother, and welcome, brother, to thee; for, when ye died, with mine own hands I washed and dressed you, and poured drink-offerings at your graves; and now, Polyneices, 'tis for tending thy corpse that I win such recompense as this.
And what law of heaven have I transgressed? Why, hapless one, should I look to the gods any more,—what ally should I invoke,—when by piety I have earned the name of impious? Nay, then, if these things are pleasing to the gods, when I have suffered my doom, I shall come to know my sin; but if the sin is with my judges, I could wish them no fuller measure of evil than they, on their part, mete wrongfully to me.
And yet I honoured thee, as the wise will deem, rightly. Never, had I been a mother of children, or if a husband had been mouldering in death, would I have taken this task upon me in the city's despite. What law, ye ask, is my warrant for that word? The husband lost, another might have been found, and child from another, to replace the first-born; but, father and mother hidden with Hades, no brother's life could ever bloom for me again. Such was the law whereby I held thee first in honour; but Creon deemed me guilty of error therein, and of outrage, ah brother mine! And now he leads me thus, a captive in his hands; no bridal bed, no bridal song hath been mine, no joy of marriage, no portion in the nurture of children; but thus, forlorn of friends, unhappy one, I go living to the vaults of death.]
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Ακόμα η ίδια ανεμοζάλη της ψυχής μέσα της παραδέρνει.
ἔτι τῶν αὐτῶν ἀνέμων αὑταὶ
ψυχῆς ῥιπαὶ τήνδε γ᾽ ἔχουσιν.Та же буря в душе, та же сила и гнев.
О, мятежное, гордое сердце!Still the same tempest of the soul vexes this maiden with the same fierce gusts.
Προς τους φρουρούς.
Πρὸς τοὺς φύλακας.стражеTo the guards.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Για τούτο κι’ αυτοί που την πηγαίνουν
θα κλάψουν σε λιγάκι, για την άργητα τους.
τοιγὰρ τούτων τοῖσιν ἄγουσιν
κλαύμαθ᾽ ὑπάρξει βραδυτῆτος ὕπερ.Уведите ее: горе вам, о рабы,
Если вы еще будете медлить!Then for this shall her guards have cause to rue their slowness.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Ωιμένα πολύ κοντά στο θάνατο με ‘πήγε αυτός ο λόγος.
οἴμοι, θανάτου τοῦτ᾽ ἐγγυτάτω
τοὔπος ἀφῖκται.Это слово мне смерть возвещает…Ah me! that word hath come very near to death.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Δεν δίνω ελπίδα σε κανέναν να πιστεύει
πως αυτή η απόφαση δεν θα εκτελεστεί σε βάρος της.
θαρσεῖν οὐδὲν παραμυθοῦμαι
μὴ οὐ τάδε ταύτῃ κατακυροῦσθαι.И знай,
Что веленья мои неизменны:
Не избегнешь ты смерти!I can cheer thee with no hope that this doom is not thus to be fulfilled.
Αντιγόνη
Ἀντιγόνη
Антигона
Antigone
Ω πόλι πατρική της Θήβας
και θεοί της γεννηάς μου,
με παίρνουν και δεν αργούν.
Διέτε, σεις οι προύχοντες της Θήβας,
εμένα τη βασιλοπούλα τη μόνη που απόμεινε,
τι παθαίνω, κι’ από ποιους ανθρώπους,
επειδή την ευσέβεια εσεβάσθηκα!
ὦ γῆς Θήβης ἄστυ πατρῷον
καὶ θεοὶ προγενεῖς,
ἄγομαι δὴ κοὐκέτι μέλλω.
λεύσσετε, Θήβης οἱ κοιρανίδαι
τὴν βασιλειδᾶν μούνην λοιπήν,
οἷα πρὸς οἵων ἀνδρῶν πάσχω,
τὴν εὐσεβίαν σεβίσασα.О город родной,
О великие боги отчизны,
Без вины умираю! Старейшины Фив,
И вожди, и народ, посмотрите,
На какие страданья какой человек
Дочь владыки, меня, обрекает за то,
Что почтила я волю бессмертных!O city of my fathers in the land of Thebè! O ye gods, eldest of our race!—they lead me hence—now, now—they tarry not! Behold me, princes of Thebes, the last daughter of the house of your kings,—see what I suffer, and from whom, because I feared to cast away the fear of Heaven!
Απομακρύνουν την Αντιγόνη.
Ἀπάγουσι τὴν Ἀντιγόνην.Антигону уводят.Antigone is led away.
Οι φρουροί οδηγούν την Αντιγόνη έξω.
Οἱ φύλακες ἐξάγουσι τὴν Ἀντιγόνην.Стражи уводят Антигону.Antigone is led away by the guards .
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Και της Δανάης το κορμί υπόμενε
να κάνη αλλαξιά το φως τ’ ουρανού
με χαλκοδεμένη κατοικία.
Κρυμμένη σ’ ένα θάλαμο σαν τάφο την εκλείσαν
κι’ ας ήταν κι’ από γεννηά τιμημένη, κόρη μου,
και μέσα της εφύλαγε του Δία τη χρυσόχυτη γονή.
Είναι φοβερή η δύναμι της μοίρας,
και ούτε πλούτος, ούτ’ ο Άρης, ούτε πύργος
μπορούν να της ξεφύγουν,
και ούτε τα μαύρα καράβια, τα θαλασσοδαρμένα.
Και το χολιασμένο γυιό του Δρίαντα,
το βασιληά των ‘Ηδωνών
επειδή περίπεξε, τον έδεσε σε πέτρινα
βρόχια ο Διόνυσος
κι’ έτσι ξεθυμαίνει της μανίας του
η τρομερή κι’ ανημέρευτη λύσσα.
Και εκείνος το κατάλαβε έπειτα
πώς θεό επρόσβαλε στην τρέλλα του
με γλώσσα περγελάστρα
τότες που εμπόδιζε της θεομέθυστες γυναίκες
στη Βακχική φωτιά
κι’ ερέθιζε της Μούσαις π’ αγαπούνε τον αυλό.
Κοντά στους μαυροκυανούς βράχους
πού δυο θάλασσες αδερφώνουν,
είν’ η αχτές του Βόσπορου
και των Θρακών ο αφιλόξενος Σαλμυδησός.
Εκεί ο Άρης που τη χώρα παραστέκει
είδε στα δυο παιδιά του Φινέα
τη θεοκατάρατη πληγή που τους άνοιξε
η άγρια του γυναίκα σαν τα τύφλωσε,
βγάζοντας, η κακούργα, της κόρες των ματιών τους
χωρίς λόγχες, όχι, παρά με τα νύχια της τα ‘ματωμένα
και με της σαίτας τα μυτερά βελόνια.
Κ’ έλυωναν τα άμοιρα
και την άθλια συφορά τους έκλαιγαν
που για κακό τα ‘ γέννησε η μάνα τους,
κι’ ως τόσο είχε κι’ αυτηνής η γεννιά να κάνη
με τους αρχαιογεννημένους Ερεχθείδες,
κ’ αναστήθηκε μέσα σ’ απόμαυρες σπηλιές
που γύρω φυσομανούνε του πατέρα της οι σίφουνες,
η κόρη του Βορρηά σαν άλογο γοργόποδο
πηδώντας ‘πάνω στους γκρεμνούς,
των θεών η κόρη·
αλλά και σ’ αυτήν επάνω ‘πέσανε η μοίρες η πολύχρονες,
παιδί μου.
ἔτλα καὶ Δανάας οὐράνιον φῶς
ἀλλάξαι δέμας ἐν χαλκοδέτοις αὐλαῖς·
κρυπτομένα δ᾽ ἐν τυμβήρει θαλάμῳ κατεζεύχθη·
καίτοι καὶ γενεᾷ τίμιος, ὦ παῖ παῖ,
καὶ Ζηνὸς ταμιεύεσκε γονὰς χρυσορύτους.
ἀλλ᾽ ἁ μοιριδία τις δύνασις δεινά·
οὔτ᾽ ἄν νιν ὄλβος οὔτ᾽ Ἄρης, οὐ πύργος, οὐχ ἁλίκτυποι
κελαιναὶ νᾶες ἐκφύγοιεν.
ζεύχθη δ᾽ ὀξύχολος παῖς ὁ Δρύαντος,
Ἠδωνῶν βασιλεύς, κερτομίοις ὀργαῖς
ἐκ Διονύσου πετρώδει κατάφαρκτος ἐν δεσμῷ.
οὕτω τᾶς μανίας δεινὸν ἀποστάζει
ἀνθηρόν τε μένος. κεῖνος ἐπέγνω μανίαις
ψαύων τὸν θεὸν ἐν κερτομίοις γλώσσαις.
παύεσκε μὲν γὰρ ἐνθέους γυναῖκας εὔιόν τε πῦρ,
φιλαύλους τ᾽ ἠρέθιζε Μούσας.
παρὰ δὲ κυανεᾶν πελάγει διδύμας ἁλὸς
ἀκταὶ Βοσπόριαι ἥδ᾽ ὁ Θρῃκῶν ἄξενος
Σαλμυδησσός, ἵν᾽ ἀγχίπτολις Ἄρης
δισσοῖσι Φινείδαις
εἶδεν ἀρατὸν ἕλκος
τυφλωθὲν ἐξ ἀγρίας δάμαρτος
ἀλαὸν ἀλαστόροισιν ὀμμάτων κύκλοις
ἀραχθέντων, ὑφ᾽ αἱματηραῖς
χείρεσσι καὶ κερκίδων ἀκμαῖσιν.
κατὰ δὲ τακόμενοι μέλεοι μελέαν πάθαν
κλαῖον, ματρὸς ἔχοντες ἀνύμφευτον γονάν·
ἁ δὲ σπέρμα μὲν ἀρχαιογόνων
ἄντασ᾽ Ἐρεχθειδᾶν,
τηλεπόροις δ᾽ ἐν ἄντροις
τράφη θυέλλαισιν ἐν πατρῴαις
Βορεὰς ἅμιππος ὀρθόποδος ὑπὲρ πάγου
θεῶν παῖς. ἀλλὰ κἀπ᾽ ἐκείνᾳ
Μοῖραι μακραίωνες ἔσχον, ὦ παῖ.Небесного света лишилась, как ты,
Даная в тюрьме медностенной,
Подобной могиле, меж тем, о дитя,
Была она славного рода:
К ней сам Громовержец, любя, нисходил
На лоно дождем златострунным.
Но ужасна сила Рока:
От нее спасти не могут
Ни твердыни, ни войска,
Ни сокровища, ни в море
Ударяемых волнами
Стаи черных кораблей.
Так в каменный гроб заключил Дионис
Дриантова буйного сына,
Владыку Эдонов, за гордость и гнев:
Как ты, он в темнице томился.
Пред силою бога смиряется гнев
В бессильной груди человека:
Он раскаялся, что Вакха
Оскорбил надменной речью,
Вырвал светочи из рук
У божественных вакханок,
Что прогневал муз, влюбленных
В звуки сладостные флейт.
Близ черных утесов двух смежных морей,
Где в грозный обрыв Сальмидесса,
На диком прибрежье фракийском, валы
Босфора, шумя, ударяют,
Где вечно царит беспощадный Арей, -
Погибли два сына Финея:
Злая мачеха пронзила
Им страдальческие очи
Острием веретена;
Свет потух для них навеки,
И о мщенье возопила
Кровь пролитая к богам.
Тоскуя, они вспоминали в тюрьме,
Как бедная мать их погибла.
А царственным родом была и она
Из древней семьи Эрехтидов;
Ее в полуночных пещерах Борей,
Отец, убаюкивал бурей.
Дева мощная взбегала
На вершины ледяные
Легче быстрого коня,
Но, увы! И дочь Борея
Парки дряхлые настигли,
Как и всех, мое дитя!Even thus endured Danaë in her beauty to change the light of day for brass-bound walls; and in that chamber, secret as the grave, she was held close prisoner; yet was she of a proud lineage, O my daughter, and charged with the keeping of the seed of Zeus, that fell in the golden rain.
But dreadful is the mysterious power of fate; there is no deliverance from it by wealth or by war, by fenced city, or dark, sea-beaten ships.
And bonds tamed the son of Dryas, swift to wrath, that king of the Edonians; so paid he for his frenzied taunts, when, by the will of Dionysus, he was pent in a rocky prison. There the fierce exuberance of his madness slowly passed away. That man learned to know the god, whom in his frenzy he had provoked with mockeries; for he had sought to quell the god-possessed women, and the Bacchanalian fire; and he angered the Muses that love the flute.
And by the waters of the Dark Rocks, the waters of the twofold sea, are the shores of Bosporus, and Thracian Salmydessus; where Ares, neighbour to the city, saw the accurst, blinding wound dealt to the two sons of Phineus by his fierce wife,—the wound that brought darkness to those vengeance-craving orbs, smitten with her bloody hands, smitten with her shuttle for a dagger.
Pining in their misery, they bewailed their cruel doom, those sons of a mother hapless in her marriage; but she traced her descent from the ancient line of the Erechtheidae; and in far-distant caves she was nursed amid her father's storms, that child of Boreas, swift as a steed over the steep hills, a daughter of gods; yet upon her also the gray Fates bore hard, my daughter.
Μπαίνει ο μάντης Τειρεσίας με ένα αγόρι για οδηγό.
Εἰσέρχεται ὁ μάντις Τειρεσίας, παιδὸς ἡγουμένου.Входит прорицатель Тиресий с поводырем-мальчиком.Enter the seer Teiresias, led by a boy.
Ο Τειρεσίας μπαίνει από τα δεξιά των θεατών, οδηγούμενος από ένα αγόρι.
Τειρεσίας εἰσέρχεται ἐκ δεξιᾶς τῶν θεατῶν, ὑπὸ παιδὸς ἀγόμενος.Справа от зрителей входит Тиресий; его ведет мальчик.Enter Teiresias , led by a Boy, on the spectators' right .
Τειρεσίας
Τειρεσίας
Тиресий
Teiresias
Άρχοντες της Θήβας μαζύ ερχόμαστε κι’ οι δύο
με του ενού τα μάτια, γιατ’ οι τυφλοί
μόνο με οδηγό βρίσκουνε το δρόμο.
Θήβης ἄνακτες, ἥκομεν κοινὴν ὁδὸν
δύ᾽ ἐξ ἑνὸς βλέποντε· τοῖς τυφλοῖσι γὰρ
αὕτη κέλευθος ἐκ προηγητοῦ πέλει.Старейшины, сюда пришли мы двое,
Но за двоих смотрел один из нас:
Так и всегда - ведет слепого зрячий.Princes of Thebes, we have come with linked steps, both served by the eyes of one; for thus, by a guide's help, the blind must walk.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Τι καινούργιο φέρνεις, γέρω Τειρεσία ;
τί δ᾽ ἔστιν, ὦ γεραιὲ Τειρεσία, νέον;Что нового, Тиресий?And what, aged Teiresias, are thy tidings?
Τειρεσίας
Τειρεσίας
Тиресий
Teiresias
Εγώ θα σου το πω και συ το μάντη άκουγε.
ἐγὼ διδάξω, καὶ σὺ τῷ μάντει πιθοῦ.Я сейчас
Открою все, а ты меня, владыка,
Послушайся.I will tell thee; and do thou hearken to the seer.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Ούτε μπροστήτερα αψήφησα τα λόγια σου.
οὔκουν πάρος γε σῆς ἀπεστάτουν φρενός.Еще я никогда
Не отвергал твоих советов мудрых.Indeed, it has not been my wont to slight thy counsel.
Τειρεσίας
Τειρεσίας
Тиресий
Teiresias
Γι’ αυτό και εκυβέρναγες καλά τούτη την πολιτεία.
τοιγὰρ δι᾽ ὀρθῆς τήνδ᾽ ἐναυκλήρεις πόλιν.И городом доныне управлял
Ты счастливо.Therefore didst thou steer our city's course aright.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Δεν μπορώ να μαρτυρήσω πώς δεν μου χρησίμεψαν.
ἔχω πεπονθὼς μαρτυρεῖν ὀνήσιμα.Я знаю, что во многом
Ты мне помог.I have felt, and can attest, thy benefits.
Τειρεσίας
Τειρεσίας
Тиресий
Teiresias
Να ξέρης τώρα πώς στης τύχης την κόψι επάνω περπατείς.
φρόνει βεβὼς αὖ νῦν ἐπὶ ξυροῦ τύχης.Но счастью твоему
Теперь грозит опасность.Mark that now, once more, thou standest on fate's fine edge.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Τι λες ; Τρομάρα μου φέρνει ο λόγος σου.
τί δ᾽ ἔστιν; ὡς ἐγὼ τὸ σὸν φρίσσω στόμα.Что случилось?
От слов твоих я содрогаюсь.What means this? How I shudder at thy message!
Τειρεσίας
Τειρεσίας
Тиресий
Teiresias
θα το νοιώσης άμα ακούσης της τέχνης μου τα σημάδια.
Ενώ καθόμουν στο θρονί μου που πάντα ‘ξηγάω τα πουλιά,
και μου είναι λιμάνι του κάθε σημαδιού,
ακούω άγνωστο αχό από όρνια που έκραζαν στριγγά,
ανάκατα κι’ ακατανόητα σαν σε κακόν οίστρο,
και εκατάλαβα πώς με τα νύχια τους κομμάτιαζαν τώνα τ’ άλλο,
γιατί βαρειά κροτούσαν η φτερούγες τους.
Τρόμαξα, και αμέσως πήγα να ‘ξετάξω τα καψαλίσματα στους βωμούς που ήταν όλο με φωτιές
αλλά στα σφαχτά που καίγονταν δεν έλαμπε ο Ήφαιστος
παρά έλυωνε και έτρεχε στη στάχτη μέσα το ζουμί απ’ τα μεριά
και κάπνιζε και ‘πετούσε σπίθες και η χολές σκόρπιζαν στον αέρα,
και βρεμμένα έμεναν τα κρέατα απ’ το χυμένο πάχος.
Τέτοια άκουγα από τούτο το παιδί και πώς ‘χαλούσαν η μαντείες με άσχημα σημάδια,
γιατί αυτός εδώ είναι οδηγός σ’ εμένα όπως εγώ στους άλλους.
Κι’ αυτά τα υποφέρν’ η πόλις εξαιτίας του κεφαλιού σου,
γιατ’ οι βωμοί μας και όλες η πυρωστιές εγέμισαν απ’ τα όρνια και τα σκυλιά
πού ‘φάγανε το κρέας του άμοιρου του σκοτωμένου γυιού του Οιδίπου.
Και ύστερα δεν δέχονται πειά παρακάλια και θυσίες οι θεοί από τα ‘μάς,
ούτε των μηριών τη φλόγα, ούτε τα όρνια βγάζουν με τα φτεροχτυπήματά τους
καλοσήμαντους αχούς, αφ’ ου είναι χορτασμένα απ’ το παχύ αίμα του σκοτωμένου.
Για τούτο, γυιέ μου, βάλε γνώσι’ όλ’ οι άνθρωποι τώχουν να πλανεύωνται·
μα και όταν πλανευτή δεν θα είναι άντρας άμυαλος
εκείνος και ούτε και δυστυχής που έχοντας ξεπέσει στο κακό
το διορθώνει και δε μείνει ακούνητος.
Η αυθάδεια όμως περνάει για προστυχιά.
Έλα, κάνε το θέλημα του νεκρού και μη πονείς τον πονεμένο.
Τι, ανδρεία τώχεις να σκοτώσης άλλη μια βολά αυτόν που πέθανε;
Επειδή καλό σου θέλω, λεω σου το καλό,
Και να μαθαίνη κανείς είν’ ευχάριστο πολύ’ απ’ οποίον λέει καλά,
σαν φέρνει κέρδος.
γνώσει, τέχνης σημεῖα τῆς ἐμῆς κλύων.
εἰς γὰρ παλαιὸν θᾶκον ὀρνιθοσκόπον
ἵζων, ἵν᾽ ἦν μοι παντὸς οἰωνοῦ λιμήν,
ἀγνῶτ᾽ ἀκούω φθόγγον ὀρνίθων, κακῷ
κλάζοντας οἴστρῳ καὶ βεβαρβαρωμένῳ.
καὶ σπῶντας ἐν χηλαῖσιν ἀλλήλους φοναῖς
ἔγνων· πτερῶν γὰρ ῥοῖβδος οὐκ ἄσημος ἦν.
εὐθὺς δὲ δείσας ἐμπύρων ἐγευόμην
βωμοῖσι παμφλέκτοισιν· ἐκ δὲ θυμάτων
Ἥφαιστος οὐκ ἔλαμπεν, ἀλλ᾽ ἐπὶ σποδῷ
μυδῶσα κηκὶς μηρίων ἐτήκετο
κἄτυφε κἀνέπτυε, καὶ μετάρσιοι
χολαὶ διεσπείροντο, καὶ καταῤῥυεῖς
μηροὶ καλυπτῆς ἐξέκειντο πιμελῆς.
τοιαῦτα παιδὸς τοῦδ᾽ ἐμάνθανον πάρα,
φθίνοντ᾽ ἀσήμων ὀργίων μαντεύματα.
ἐμοὶ γὰρ οὗτος ἡγεμών, ἄλλοις δ᾽ ἐγώ.
καὶ ταῦτα τῆς σῆς ἐκ φρενὸς νοσεῖ πόλις.
βωμοὶ γὰρ ἡμῖν ἐσχάραι τε παντελεῖς
πλήρεις ὑπ᾽ οἰωνῶν τε καὶ κυνῶν βορᾶς
τοῦ δυσμόρου πεπτῶτος Οἰδίπου γόνου.
κᾆτ᾽ οὐ δέχονται θυστάδας λιτὰς ἔτι
θεοὶ παρ᾽ ἡμῶν οὐδὲ μηρίων φλόγα,
οὐδ᾽ ὄρνις εὐσήμους ἀποῤῥοιβδεῖ βοάς
ἀνδροφθόρου βεβρῶτες αἵματος λίπος.
ταῦτ᾽ οὖν, τέκνον, φρόνησον. ἀνθρώποισι γὰρ
τοῖς πᾶσι κοινόν ἐστι τοὐξαμαρτάνειν·
ἐπεὶ δ᾽ ἁμάρτῃ, κεῖνος οὐκέτ᾽ ἔστ᾽ ἀνὴρ
ἄβουλος οὐδ᾽ ἄνολβος, ὅστις ἐς κακὸν
πεσὼν ἀκῆται μηδ᾽ ἀκίνητος πέλῃ.
αὐθαδία τοι σκαιότητ᾽ ὀφλισκάνει.
ἀλλ᾽ εἶκε τῷ θανόντι μηδ᾽ ὀλωλότα
κέντει· τίς ἀλκὴ τὸν θανόντ᾽ ἐπικτανεῖν;
εὖ σοι φρονήσας εὖ λέγω. τὸ μανθάνειν δ᾽
ἥδιστον εὖ λέγοντος, εἰ κέρδος λέγοι.Царь,
Ты все поймешь, когда тебе приметы
Я расскажу. В убежище, куда
Слетаются пророческие птицы,
Я слышал крик зловещий, гневный, звук
Неведомый; узнав по шуму крыльев,
Что в яростной борьбе когтями рвут
Пернатые друг друга, - полон страха,
На алтарях пылающих искал
Я знамений в огне; но пламя ярко
Над жертвою не вспыхивало: жир
Растопленный был поглощаем пеплом,
И он кипел, дымясь, и желчь алтарь
Обрызгала; белели кости, мяса
Лишенные, нагие. Обо всем
Поведал мне вожатый (этот мальчик
Ведет меня, как я веду народ).
Узнай же, царь, что бедствием великим
И ужасом объят из-за тебя
Весь город: псы и птицы клочья тела,
Лишенного могилы, разнесли
По очагам и жертвенникам, всюду.
Вот почему от граждан ни молитв,
Ни дыма жертв не принимают боги;
И страх царит, и стаи вещих птиц
Безмолвствуют, улившись кровью трупа.
Подумай же об этом: все грешат -
Таков удел живущих; но блаженны
И мудры те, кто кается в грехах
И кто нейдет, познав свою неправду,
Упорствуя, по ложному пути, -
Изобличат упрямых в неразумье.
Помилуй же убитого врага,
Погибшему не мсти. Какая слава
Торжествовать над мертвыми, мой сын?
Благой совет приносит людям радость, -
Не гневайся: я говорил любя.Thou wilt learn, when thou hearest the warnings of mine art. As I took my place on mine old seat of augury, where all birds have been wont to gather within my ken, I heard a strange voice among them; they were screaming with dire, feverish rage, that drowned their language in a jargon; and I knew that they were rending each other with their talons, murderously; the whirr of wings told no doubtful tale.
Forthwith, in fear, I essayed burnt-sacrifice on a duly kindled altar: but from my offerings the Fire-god showed no flame; a dank moisture, oozing from the thigh-flesh, trickled forth upon the embers, and smoked, and sputtered; the gall was scattered to the air; and the streaming thighs lay bared of the fat that had been wrapped round them.
Such was the failure of the rites by which I vainly asked a sign, as from this boy I learned; for he is my guide, as I am guide to others. And 'tis thy counsel that hath brought this sickness on our State. For the altars of our city and of our hearths have been tainted, one and all, by birds and dogs, with carrion from the hapless corpse, the son of Oedipus: and therefore the gods no more accept prayer and sacrifice at our hands, or the flame of meat-offering; nor doth any bird give a clear sign by its shrill cry, for they have tasted the fatness of a slain man's blood.
Think, then, on these things, my son. All men are liable to err; but when an error hath been made, that man is no longer witless or unblest who heals the ill into which he hath fallen, and remains not stubborn.
Self-will, we know, incurs the charge of folly. Nay, allow the claim of the dead; stab not the fallen; what prowess is it to slay the slain anew? I have sought thy good, and for thy good I speak: and never is it sweeter to learn from a good counsellor than when he counsels for thine own gain.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
: Άκουσε, γέρω, εσείς όλοι απάνω σ’ ένανε, εμένα σημαδεύετε.
σαν σκοπευτές και δε μου λείψανε από ‘πάνω μου η προφητείες.
Κυττάτε σεις να βγάλετε λιανά, κουβαλάτε το ήλεκτρο απ’ της Σάρδεις
όσο θέλετε και το Ινδικό χρυσάφι
εκείνον όμως σε τάφο δε θα βάλετε.
Ούτε κι’ οι αετοί του Δία αν ήθε τον αρπάξουν
να πάν να τόνε φάνε μπροστά στου Δία το θρόνο,
ούτε από τέτοιο κρίμα δε θα φοβηθώ ν’ αφήσω να τον θάψουν εκείνον.
Γιατί ξέρω καλά πώς κανείς άνθρωπος δεν έχει δύναμι να προσβάλλη τους θεούς.
Ξεπέφτουν, γέρω Τειρεσία, κι’ οι πειό μεγάλοι απ’ τους θνητούς
και γίνονται κουρέλια ελεεινά σαν λέν’ αισχρά αντίς καλά για κέρδος.
ὦ πρέσβυ, πάντες ὥστε τοξόται σκοποῦ
τοξεύετ᾽ ἀνδρὸς τοῦδε, κοὐδὲ μαντικῆς
ἄπρακτος ὑμῖν εἰμι· τῶν δ᾽ ὑπαὶ γένους
ἐξημπόλημαι κἀμπεφόρτισμαι πάλαι.
κερδαίνετ᾽, ἐμπολᾶτε τἀπὸ Σάρδεων
ἤλεκτρον, εἰ βούλεσθε, καὶ τὸν Ἰνδικὸν
χρυσόν· τάφῳ δ᾽ ἐκεῖνον οὐχὶ κρύψετε,
οὐδ᾽ εἰ θέλουσ᾽, οἱ Ζηνὸς αἰετοὶ βορὰν
φέρειν νιν ἁρπάζοντες ἐς Διὸς θρόνους,
οὐδ᾽ ὣς μίασμα τοῦτο μὴ τρέσας ἐγὼ
θάπτειν παρήσω κεῖνον· εὖ γὰρ οἶδ᾽ ὅτι
θεοὺς μιαίνειν οὔτις ἀνθρώπων σθένει.
πίπτουσι δ᾽, ὦ γεραιὲ Τειρεσία, βροτῶν
χοἰ πολλὰ δεινοὶ πτώματ᾽ αἴσχρ᾽, ὅταν λόγους
αἰσχροὺς καλῶς λέγωσι τοῦ κέρδους χάριν.Старик, метать мне в сердце ваши стрелы,
Как в цель стрелки, вы сговорились: вот
Пришел черед гадателей; родные
Врагам давно уж предали меня.
Что ж, радуйтесь о прибыли, копите
Вы золото индийское, янтарь
Из дальних Сард, но знайте: Полиника
Убитого я не предам земле,
Хотя б орлы Зевесовы добычу
Кровавую на небо унесли
До самого подножья Олимпийца.
Похоронить я не позволю труп,
И не боюсь я оскверненья, зная,
Что из людей не может оскорбить
Богов никто. А ты, о старец, помни:
И опытный и хитрый муж падет,
Коль, ослеплен корыстью, изрекает
Постыдные и лживые слова!Old man, ye all shoot your shafts at me, as archers at the butts;—ye must needs practise on me with seer-craft also;—aye, the seer-tribe hath long trafficked in me, and made me their merchandise. Gain your gains, drive your trade, if ye list, in the silver-gold of Sardis and the gold of India; but ye shall not hide that man in the grave,—no, though the eagles of Zeus should bear the carrion morsels to their Master's throne—no, not for dread of that defilement will I suffer his burial:—for well I know that no mortal can defile the gods.—But, aged Teiresias, the wisest fall with a shameful fall, when they clothe shameful thoughts in fair words, for lucre's sake.
Τειρεσίας
Τειρεσίας
Тиресий
Teiresias
Κρίμα· δεν ξέρετε κανένας σας, δεν λέτε ;
φεῦ.ἆρ᾽ οἶδεν ἀνθρώπων τις, ἆρα φράζεται,Увы, когда б могли постигнуть люди…Alas! Doth any man know, doth any consider…
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Τι πράμμα ; τι το λες αυτό για όλους μας ;
τί χρῆμα; ποῖον τοῦτο πάγκοινον λέγεις;Что? Говори.Whereof? What general truth dost thou announce?
Τειρεσίας
Τειρεσίας
Тиресий
Teiresias
Πως το καλλίτερο χτήμα στον άνθρωπο είν’ ή φρόνησι.
ὅσῳ κράτιστον κτημάτων εὐβουλία;Как дорог ум…How precious, above all wealth, is good counsel.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Όσο και ή κουταμάρα, λέω εγώ, φέρνει βλάβη.
ὅσῳπερ, οἶμαι, μὴ φρονεῖν πλείστη βλάβη.Прибавь:
Как пагубно безумье.As folly, I think, is the worst mischief.
Τειρεσίας
Τειρεσίας
Тиресий
Teiresias
Απ’ αυτή δα την αρρώστεια εσύ είσαι γεμάτος.
ταύτης σὺ μέντοι τῆς νόσου πλήρης ἔφυς.А меж тем
Ты сам объят безумьем.Yet thou art tainted with that distemper.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Δεν θέλω ν’ αντιμιλήσω άσχημα στο μάντη.
οὐ βούλομαι τὸν μάντιν ἀντειπεῖν κακῶς.Отвечать
Я старику не буду оскорбленьем.I would not answer the seer with a taunt.
Τειρεσίας
Τειρεσίας
Тиресий
Teiresias
Και μήπως δεν το κάνεις, σαν λες πώς προφητεύω ψέμματα ;
καὶ μὴν λέγεις, ψευδῆ με θεσπίζειν λέγων.Ты оскорбил меня, когда назвал
Подкупною святую речь пророка.But thou dost, in saying that I prophesy falsely.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Όλο το σόι των προφητών αγαπάει τα λεφτά.
τὸ μαντικὸν γὰρ πᾶν φιλάργυρον γένος.Но говорят, что деньги любят все
Гадатели.Well, the prophet-tribe was ever fond of money.
Τειρεσίας
Τειρεσίας
Тиресий
Teiresias
Κι’ οι βασιληάδες πάλε την αισχροκέρδεια.
τὸ δ᾽ ἐκ τυράννων αἰσχροκέρδειαν φιλεῖ.А все тираны - прибыль
Бесчестную.And the race bred of tyrants loves base gain.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Ξέρεις πώς αυτό που λες, το λες στον άρχοντα σου;
ἆρ᾽ οἶσθα ταγοὺς ὄντας ἃν λέγῃς λέγων;Старик, ты позабыл,
С кем говоришь!Knowest thou that thy speech is spoken of thy king?
Τειρεσίας
Τειρεσίας
Тиресий
Teiresias
Το ξέρω, γιατί από μένα κρατάς δική σου αυτή την πόλι.
οἶδ᾽· ἐξ ἐμοῦ γὰρ τήνδ᾽ ἔχεις σώσας πόλιν.Я не забыл, что город
Тебе спасти помог!I know it; for through me thou hast saved Thebes.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Είσαι μάντης σοφός εσύ, άλλα το άδικο αγαπάς.
σοφὸς σὺ μάντις, ἀλλὰ τἀδικεῖν φιλῶν.Гадать умеешь -
Но правды нет в душе твоей.Thou art a wise seer; but thou lovest evil deeds.
Τειρεσίας
Τειρεσίας
Тиресий
Teiresias
Θα με κάνης, όσα έχ’ ακούνητα μέσ’ την καρδιά μου να σου ‘πω.
ὄρσεις με τἀκίνητα διὰ φρενῶν φράσαι.Смотри,
Ты высказать меня принудишь тайну,
Хранимую доныне.Thou wilt rouse me to utter the dread secret in my soul.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Λέγε τα, μόνο για κέρδη μη μιλάς.
κίνει, μόνον δὲ μὴ ᾽πὶ κέρδεσιν λέγων.Только пусть
Подкупны вновь слова твои не будут.Out with it!—Only speak it not for gain.
Τειρεσίας
Τειρεσίας
Тиресий
Teiresias
Αυτό ίσαμε τα τώρα τώκανα για χάρι σου.
οὕτω γὰρ ἤδη καὶ δοκῶ τὸ σὸν μέρος.Правдивы были все мои слова.Indeed, methinks, I shall not,—as touching thee.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Να ξέρης πως εμένα μ’ αυτά δε με πουλάς.
ὡς μὴ ᾽μπολήσων ἴσθι τὴν ἐμὴν φρένα.Меня, старик, ты обмануть не можешь.Know that thou shalt not trade on my resolve.
Τειρεσίας
Τειρεσίας
Тиресий
Teiresias
Εσύ όμως να ξέρης, πώς δε θα τελέψη πολλούς γύρους βιαστικός ο ήλιος
πού από τα σπλάχνα σου ένα νεκρό θα δώσης,
νεκρών αλλαξιά, για οποίον έβαλες απ’ τον επάνω κόσμο κάτω,
και μια ψυχή για τιμωρία σε τάφο ‘σπίτωσες,
και πάλι που των κάτω θεών ξεκλεμένον
βαστάς, εδώ άθαφτο και ανάγιαστο νεκρό,
ενώ ούτε εσένα ανήκει ούτε των θεών επάνω,
πάρα του κεφαλιού σου γίνονται όλα αυτά και με τη βία.
Να σε τιμωρήσουν παραφυλάν αυτές που παίρνουν την αμαρτία κατόπιν,
η Ερρινύες του Άδου και των θεών, να σε πιάσουν στα κρίματά σου επάνω.
Κύττα τώρα αν στα λέω αυτά επειδή μ’ έχουν χρυσώσει.
Δε θα περάση πολύς καιρός και θ’ ακουστούν στα σπίτια σου
θρήνοι απ’ άντρες και γυναίκες.
Κάθε πολιτεία εχθρά σηκώνεται, όταν
ή από σκυλιά η από θεριά
σπαραχτούν και λερωθούν τα λείψανα της,
ή κανένα όρνιο κουβαλήση ανόσια μυρουδιά στην πόλι την κατοικημένη·
τέτοιες, γιατί με ‘πίκρανες, απ’ το θυμό μου,
σαν τοξότης σούριξα σαϊτιές στην καρδιά,
που δε θα παν χαμένες, γιατί δε θα ξεφύγης τη φλόγα τους.
Παιδί, πήγαινε με μακρυά από ‘δώ στο σπίτι μου
για να βγάλη το θυμό του αυτόν σε πειό νεώτερο,
και να μάθη να κρατάη τη γλώσσα του ησυχώτερη
και το νου με πειό καλλίτερη γνώσι
απ’ οποίαν έχει ως τώρα.
ἀλλ᾽ εὖ γέ τοι κάτισθι μὴ πολλοὺς ἔτι
τρόχους ἁμιλλητῆρας ἡλίου τελεῖν,
ἐν οἷσι τῶν σῶν αὐτὸς ἐκ σπλάγχνων ἕνα
νέκυν νεκρῶν ἀμοιβὸν ἀντιδοὺς ἔσει,
ἀνθ᾽ ὧν ἔχεις μὲν τῶν ἄνω βαλὼν κάτω
ψυχήν τ᾽ ἀτίμως ἐν τάφῳ κατῴκισας,
ἔχεις δὲ τῶν κάτωθεν ἐνθάδ᾽ αὖ θεῶν
ἄμοιρον, ἀκτέριστον, ἀνόσιον νέκυν.
ὧν οὔτε σοὶ μέτεστιν οὔτε τοῖς ἄνω
θεοῖσιν, ἀλλ᾽ ἐκ σοῦ βιάζονται τάδε.
τούτων σε λωβητῆρες ὑστεροφθόροι
λοχῶσιν Ἅιδου καὶ θεῶν Ἐρινύες,
ἐν τοῖσιν αὐτοῖς τοῖσδε ληφθῆναι κακοῖς.
καὶ ταῦτ᾽ ἄθρησον εἰ κατηργυρωμένος
λέγω· φανεῖ γὰρ οὐ μακροῦ χρόνου τριβὴ
ἀνδρῶν γυναικῶν σοῖς δόμοις κωκύματα.
ἐχθραὶ δὲ πᾶσαι συνταράσσονται πόλεις,
ὅσων σπαράγματ᾽ ἢ κύνες καθήγνισαν
ἢ θῆρες ἤ τις πτηνὸς οἰωνός, φέρων
ἀνόσιον ὀσμὴν ἑστιοῦχον ἐς πόλιν.
τοιαῦτά σου, λυπεῖς γάρ, ὥστε τοξότης
ἀφῆκα θυμῷ, καρδίας τοξεύματα
βέβαια, τῶν σὺ θάλπος οὐχ ὑπεκδραμεῖ.
ὦ παῖ, σὺ δ᾽ ἡμᾶς ἄπαγε πρὸς δόμους, ἵνα
τὸν θυμὸν οὗτος ἐς νεωτέρους ἀφῇ,
καὶ γνῷ τρέφειν τὴν γλῶσσαν ἡσυχαιτέραν
τὸν νοῦν τ᾽ ἀμείνω τῶν φρενῶν ἢ νῦν φέρει.Узнай же все: еще немного раз
Обычный круг колеса бога солнца
На небесах свершат, и - смерть за смерть -
На голову, любимую тобою,
Обрушится отмщение за то,
Что заключил ты в гроб живую душу,
Невинную к теням низверг в Аид,
А мертвого - в земле лишил приюта
Последнего и обесчестил труп,
На что ни люди права не имеют,
Ни боги. Ты насилье совершил,
Ты преступил закон, и духи мщенья,
Эриннии божественные, смерть
Несущие, тебя подстерегают,
Чтоб муками за муки отплатить.
Ты назовешь и нынче речь пророка
Подкупною?.. Но близок час, Креонт,
Когда твой дом наполнят стоны женщин
И вопль мужей; восстанут города
Враждебные, где птица, пес голодный
Иль зверь кусок добычи проносил
И осквернял тяжелый запах трупа
Святой огонь семейных алтарей?
Как в цель стрелок, тебе я прямо в сердце
Кидаю стрелы гнева моего,
И ты от ран их жгучих не спасешься!..
Домой, дитя! Я слишком стар; пускай
Не надо мной - над теми, кто моложе,
Он истощит свой гнев. Уйдем скорей:
Должна Судьба надменного смиренью
И мудрости безумца научить.Then know thou—aye, know it well—that thou shalt not live through many more courses of the sun's swift chariot, ere one begotten of thine own loins shall have been given by thee, a corpse for corpses; because thou hast thrust children of the sunlight to the shades, and ruthlessly lodged a living soul in the grave; but keepest in this world one who belongs to the gods infernal, a corpse unburied, unhonoured, all unhallowed. In such thou hast no part, nor have the gods above, but this is a violence done to them by thee. Therefore the avenging destroyers lie in wait for thee, the Furies of Hades and of the gods, that thou mayest be taken in these same ills.
And mark well if I speak these things as a hireling. A time not long to be delayed shall awaken the wailing of men and of women in thy house. And a tumult of hatred against thee stirs all the cities whose mangled sons had the burial-rite from dogs, or from wild beasts, or from some winged bird that bore a polluting breath to each city that contains the hearths of the dead.
Such arrows for thy heart—since thou provokest me—have I launched at thee, archer-like, in my anger,—sure arrows, of which thou shalt not escape the smart.—Boy, lead me home, that he may spend his rage on younger men, and learn to keep a tongue more temperate, and to bear within his breast a better mind than now he bears.
Αποχωρεί ο Τειρεσίας.
Ἀπέρχεται ὁ Τειρεσίας.Тиресий уходит.Exit Teiresias .
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Έφυγε ο γέρως, βασιληά, με προφητείες φριχτές
κι’ όλοι μας ξέρουμε, απ’ τον καιρό που η τρίχες μας γένηκαν από μαύρες άσπρες,
πώς ποτέ του αυτός στην πολιτεία δεν ήρθε να λαλήση ψέμμα.
ἁνήρ, ἄναξ, βέβηκε δεινὰ θεσπίσας·
ἐπιστάμεσθα δ᾽, ἐξ ὅτου λευκὴν ἐγὼ
τήνδ᾽ ἐκ μελαίνης ἀμφιβάλλομαι τρίχα,
μή πώ ποτ᾽ αὐτὸν ψεῦδος ἐς πόλιν λακεῖν.О царь, предрек ужасное гадатель!
А никогда - так помню я с тех пор,
Как белыми из черных стали кудри
На голове моей, - пророк не лгал.The man hath gone, O king, with dread prophecies. And, since the hair on this head, once dark, hath been white, I know that he hath never been a false prophet to our city.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Το είδα κι’ εγώ και μου ταράζει την ψυχή.
Κακό είναι να υποχωρή κανείς,
αλλά και ‘κείνος π’ αντιστέκεται
είναι κοντά η συμφορά που θα τόνε λυπήση.
ἔγνωκα καὐτὸς καὶ ταράσσομαι φρένας.
τό τ᾽ εἰκαθεῖν γὰρ δεινόν, ἀντιστάντα δὲ
ἄτῃ πατάξαι θυμὸν ἐν δεινῷ πάρα.Увы, ты прав! В душе моей - смятенье.
И уступить мне тяжко, и боюсь,
Противостав, погибнуть.I, too, know it well, and am troubled in soul. 'Tis dire to yield; but, by resistance, to smite my pride with ruin—this, too, is a dire choice.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Τώρα χρειάζεται καλή σκέψι, γυιέ του Μενοικέως Κρέων.
εὐβουλίας δεῖ, παῖ Μενοικέως, λαβεῖν.Будь разумным,
Креонт, о сын Менойка!Son of Menoeceus, it behoves thee to take wise counsel.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Τι πρέπει να κάνω, πες μου, κι’ εγώ θ’ ακούσω.
τί δῆτα χρὴ δρᾶν; φράζε. πείσομαι δ᾽ ἐγώ.Но скажи,
Что делать мне? Я твой совет исполню.What should I do, then? Speak, and I will obey.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Πήγαινε και βγάλε το κορίτσι απ’ το βαθύσκαφτο σπίτι,
και κάνε τάφο του παραριγμένου.
ἐλθὼν κόρην μὲν ἐκ κατώρυχος στέγης
ἄνες, κτίσον δὲ τῷ προκειμένῳ, τάφον.Убитого скорей земле предай,
Невинную освободи от казни.Go thou, and free the maiden from her rocky chamber, and make a tomb for the unburied dead.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Και το βρίσκεις αυτό καλό ; λες να πάω πίσω ;
καὶ ταῦτ᾽ ἐπαινεῖς καὶ δοκεῖς παρεικαθεῖν;Ты уступить советуешь?And this is thy counsel? Thou wouldst have me yield?
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Όσο μπορείς πειό γλήγορα, βασιληά μου, επειδή
η τιμωρίες των θεών γοργόποδες προκάνουν όσους θέλουν το κακό.
ὅσον γ᾽, ἄναξ, τάχιστα· συντέμνουσι γὰρ
θεῶν ποδώκεις τοὺς κακόφρονας βλάβαι.О да.
Спеши, Креонт, затем, что божьи кары
Торопятся навстречу злым.Yea, King, and with all speed; for swift harms from the gods cut short the folly of men.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Ωιμένα μόλις το μπορώ,
μα η καρδιά με σπρώχνει να το κάνω·
με την ανάγκη δε θέλω να ‘μπω σε κακό πόλεμο.
οἴμοι· μόλις μέν, καρδίας δ᾽ ἐξίσταμαι
τὸ δρᾶν· ἀνάγκῃ δ᾽ οὐχὶ δυσμαχητέον.Увы,
Я не могу бороться с неизбежным;
Мне тяжело, но надо уступить.Ah me, 'tis hard, but I resign my cherished resolve,—I obey. We must not wage a vain war with destiny.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Έλα, κάνε τώρα αυτά και μη πάη ο νους σου σ’ άλλο.
δρᾶ νυν τάδ᾽ ἐλθὼν μηδ᾽ ἐπ᾽ ἄλλοισιν τρέπε.Иди - и сам, другим не поручая,
Исполни все.Go, thou, and do these things; leave them not to others.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Καθώς είμαι πηγαίνω.
Ελάτε, ελάτε, όσοι μ’ ακολουθάτε
και όσοι είν’ εδώ μπροστά, και όσοι λείπουν.
Πάρτε αξίνες στα χέρια και τρέξετε
στο μέρος το απόμακρο .........
................................
εγώ αφ’ ου μια και άλλαξα τη γνώμη,
όπως ο ίδιος έδεσα
έτσι και θα λύσω,
γιατί φοβάμαι μην είναι το καλλίτερο
τη ζήση του να περνάη κανείς
βαστώντας τους βαλμένους νόμους.
ὧδ᾽ ὡς ἔχω στείχοιμ᾽ ἄν· ἴτ᾽ ἴτ᾽ ὀπάονες,
οἵ τ᾽ ὄντες οἵ τ᾽ ἀπόντες, ἀξίνας χεροῖν
ὁρμᾶσθ᾽ ἑλόντες εἰς ἐπόψιον τόπον.
ἐγὼ δ᾽, ἐπειδὴ δόξα τῇδ᾽ ἐπεστράφη,
αὐτός τ᾽ ἔδησα καὶ παρὼν ἐκλύσομαι.
δέδοικα γὰρ μὴ τοὺς καθεστῶτας νόμους
ἄριστον ᾖ σῴζοντα τὸν βίον τελεῖν.Иду сейчас. О слуги,
Бегите же, скорей бегите все,
И кто со мной и кто остался дома,
Туда, на холм, секиры захватив,
Спешите! Сам ту девушку в темницу
Я заключил - и ныне, отменив
Мой приговор, я сам хочу свободу
Ей возвратить. Кто знает, для людей
Здесь, на земле, не лучшая ли доля -
Храня закон, окончить мирно жизнь?Even as I am I'll go:—on, on, my servants, each and all of you,—take axes in your hands, and hasten to the ground that ye see yonder! Since our judgment hath taken this turn, I will be present to unloose her, as I myself bound her. My heart misgives me, 'tis best to keep the established laws, even to life's end.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Εσύ με τα χίλια ονόματα στολίδι της νύφης του Κάδμου
και του Δία του βαρυβροντηχτή γεννηά,
που νοιάζεσαι την ξακουσμένη Ιταλία
και στην κοσμοσύχναστη Ελευσίνα, στον κόρφο της Δηούς
βασιλεύεις,
Βάκχε,
που στων Βακχών την πρώτη πολιτεία κάθεσαι
τη Θήβα, κοντά στο κυλάμενο νερό του Ισμηνού
και απάνω, στη σπορά του άγριου Δράκου.
Εσέν’ απάνω από το Δίλοφο βράχο αγναντεύει
ο καπνός και η αναλαμπή της φλόγας
εκεί που η Κωρύκιες νύμφες
χορεύουν Βακχικά, και της Κασταλίας η πηγή.
Εσένα ακολουθούνε με πομπή όλοι οι κισσένιοι
φράχτες απ’ τα βουνά της Νύσσας, κι’ η πράσινες
πλαγιές των αμπελιών με τα πολλά σταφύλια,
μέσ’ των τραγουδιών το θεϊκό αλαλητό
σαν έρχεσαι να μας ιδής και τους δρόμους διαβαίνεις της Θήβας.
Αυτήνα εσύ πάρα πολύ χτιμάς
από κάθε πόλη πειότερο
μαζύ με τη μάννα σου τη κεραυνοχτυπημένη,
και τώρα που όλη την πολιτεία έπιασε αρρώστεια δυνατή.
Έλα εσύ να μας γιάννης με το ποδαρικό σου
ροβολώντας από τη ράχη πάνω του Παρνασού
ή από το πέραμα που θαλασσοβουίζει.
Ωχ! εσύ που παίρνεις το χορό με τ’ αστέρια που λαμποκοπούν
και παραστέκεις στης νύχτας το ξεφάντωμα, παιδί, γέννημα του Δία,
φανερώσου, Βασιληά, μαζύ με της βακχικές γυναίκες
που σ’ ακολουθάνε και γύρω σου ολονυχτίς σε χορεύουνε,
εσένα που σκορπίζεις την ξεφωνητή χαρά.
πολυώνυμε, Καδμείας νύμφας ἄγαλμα
καὶ Διὸς βαρυβρεμέτα
γένος, κλυτὰν ὃς ἀμφέπεις
Ἰταλίαν, μέδεις δὲ
παγκοίνοις, Ἐλευσινίας
Δῃοῦς ἐν κόλποις, Βακχεῦ Βακχᾶν
ὁ ματρόπολιν Θήβαν
ναιετῶν παρ᾽ ὑγρῶν
Ἰσμηνοῦ ῥείθρων ἀγρίου τ᾽ ἐπὶ σπορᾷ δράκοντος
σὲ δ᾽ ὑπὲρ διλόφου πέτρας στέροψ ὄπωπε
λιγνύς, ἔνθα Κωρύκιαι
στείχουσι νύμφαι Βακχίδες,
Κασταλίας τε νᾶμα.
καί σε Νυσαίων ὀρέων
κισσήρεις ὄχθαι χλωρά τ᾽ ἀκτὰ
πολυστάφυλος πέμπει,
ἀμβρότων ἐπέων
εὐαζόντων Θηβαΐας ἐπισκοποῦντ᾽ ἀγυιάς·
τὰν ἐκ πᾶσαι τιμᾷς ὑπερτάταν πόλεων
ματρὶ σὺν κεραυνίᾳ·
καὶ νῦν, ὡς βιαίας ἔχεται
πάνδαμος πόλις ἐπὶ νόσου,
μολεῖν καθαρσίῳ ποδὶ Παρνασίαν ὑπὲρ κλιτὺν
ἢ στονόεντα πορθμόν.
ἰὼ πῦρ πνειόντων χοράγ᾽ ἄστρων, νυχίων
φθεγμάτων ἐπίσκοπε,
παῖ Διὸς γένεθλον, προφάνηθ᾽
ὦναξ, σαῖς ἅμα περιπόλοις
Θυίαισιν, αἵ σε μαινόμεναι πάννυχοι χορεύουσι
τὸν ταμίαν Ἴακχον.Многоименный потомок
Тяжкогремящего бога,
Девы Кадмейской отрада,
О Дионис всемогущий,
На берегах Италийских
И в Элевзисе царящий,
Там, где для таинств Деметры
Сходятся все племена,
Вакх, обитающий в славных
Фивах, отчизне вакханок,
Где над потоком Исмены
Древле Драконовы зубы
Грозным посевом взошли!
Вакх, ты сидишь, окруженный
Облаком вечно блестящим,
Там, над вершиной двойною,
Где корикийские нимфы
Мчатся в вакхической пляске,
Там, где Кастальские воды
Сладко лепечут, - из рощи
Горной, увитой плющом,
Ты по отрогам нисейским
В зелени лоз виноградных,
Вакх, среди криков священных,
О покровитель народа,
Сходишь в предместия Фив!
Ты, как мать свою, громом
Пораженную, любишь,
Вакх, родимые Фивы
Больше всех городов.
Ныне в бедствии тяжком
Ты приди к нам на помощь
От вершины Парнаса
Иль чрез волны морские,
Через шумный пролив!
К нам, о чадо Зевеса!
К нам, о бог, предводитель
Пламенеющих хоров
Полуночных светил,
С шумом, песнями, криком
И с безумной толпою "
Дев, объятых восторгом,
Вакха славящих пляской,
К нам, о радостный бог!O thou of many names, glory of the Cadmeian bride, offspring of loud-thundering Zeus! thou who watchest over famed Italia, and reignest, where all guests are welcomed, in the sheltered plain of Eleusinian Deô! O Bacchus, dweller in Thebè, mother-city of Bacchants, by the softly-gliding stream of Ismenus, on the soil where the fierce dragon's teeth were sown!
Thou hast been seen where torch-flames glare through smoke, above the crests of the twin peaks, where move the Corycian nymphs, thy votaries, hard by Castalia's stream.
Thou comest from the ivy-mantled slopes of Nysa's hills, and from the shore green with many-clustered vines, while thy name is lifted up on strains of more than mortal power, as thou visitest the ways of Thebè:
Thebè, of all cities, thou holdest first in honour, thou, and thy mother whom the lightning smote; and now, when all our people is captive to a violent plague, come thou with healing feet over the Parnassian height, or over the moaning strait!
O thou with whom the stars rejoice as they move, the stars whose breath is fire; O master of the voices of the night; son begotten of Zeus; appear, O king, with thine attendant Thyiads, who in night-long frenzy dance before thee, the giver of good gifts, Iacchus!
Μπαίνει ο Αγγελιαφόρος.
Εἰσέρχεται ὁ Ἄγγελος.Входит вестник.Enter Messenger.
Ο Αγγελιαφόρος μπαίνει από τα αριστερά των θεατών.
Ὁ Ἄγγελος εἰσέρχεται ἐξ ἀριστερᾶς τῶν θεατῶν.Слева от зрителей входит вестник.Enter Messenger , on the spectators' left hand .
Αγγελιαφόρος
Ἄγγελος
Вестник
Messenger
Εσείς που κατοικείτε γύρω στα σπίτια του Κάδμου
και του Αμφίωνα,
τη ζωή του ανθρώπου εγώ ποτέ δε θα ‘ παινέψω
ούτε θα ‘πώ κακό,
κι ας είναι ό,τι κι’ αν είναι,
γιατί πάντα η τύχη τον σηκώνει
κ’ η τύχη τον γκρεμίζει πάλι
κι’ αυτόν που ζη ευτυχισμένος κι’ αυτόν που κακοπερνά,
και δε μπορεί κανείς να προφητεύση στους θνητούς το τι τους μέλλεται·
να, και ο Κρέων που μια φορά, θαρρώ, ήτανε ζηλευτός,
έσωσε απ’ τους εχθρούς του Κάδμου αυτή τη γη
και παίρνοντας τη μοναρχία της χώρας όλη επάνω του βασίλευε,
ανθίζοντας μέσ’ των ευγενικών παιδιών του τη σπορά.
Και τώρα όλα τα χάνει· γιατί όταν το σώμα του ανθρώπου
δεν αισθάνεται πειά γλύκα, πες τον πώς δεν ζη
παρά είναι ζωντανός νεκρός.
Έχε όσα θέλεις πλούτια στο σπίτι σου και ζήσε σαν βασιληάς·
όταν λείπη από αυτά η χαρά, τάλλα εγώ ούτε για του καπνού τον ίσκιο δεν τα ‘ξαγοράζω
αντί για την χαρά.
Κάδμου πάροικοι καὶ δόμων Ἀμφίονος,
οὐκ ἔσθ᾽ ὁποῖον στάντ᾽ ἂν ἀνθρώπου βίον
οὔτ᾽ αἰνέσαιμ᾽ ἂν οὔτε μεμψαίμην ποτέ.
τύχη γὰρ ὀρθοῖ καὶ τύχη καταῤῥέπει
τὸν εὐτυχοῦντα τόν τε δυστυχοῦντ᾽ ἀεί·
καὶ μάντις οὐδεὶς τῶν καθεστώτων βροτοῖς.
Κρέων γὰρ ἦν ζηλωτός, ὡς ἐμοί, ποτέ,
σώσας μὲν ἐχθρῶν τήνδε Καδμείαν χθόνα
λαβών τε χώρας παντελῆ μοναρχίαν
ηὔθυνε, θάλλων εὐγενεῖ τέκνων σπορᾷ·
καὶ νῦν ἀφεῖται πάντα. τὰς γὰρ ἡδονὰς
ὅταν προδῶσιν ἄνδρες, οὐ τίθημ᾽ ἐγὼ
ζῆν τοῦτον, ἀλλ᾽ ἔμψυχον ἡγοῦμαι νεκρόν.
πλούτει τε γὰρ κατ᾽ οἶκον, εἰ βούλει, μέγα
καὶ ζῆ τύραννον σχῆμ᾽ ἔχων· ἐὰν δ᾽ ἀπῇ
τούτων τὸ χαίρειν, τἄλλ᾽ ἐγὼ καπνοῦ σκιᾶς
οὐκ ἂν πριαίμην ἀνδρὶ πρὸς τὴν ἡδονήν.Наследники чертогов Амфиона
И Кадма, жизнь людская такова,
Что не могу я ни хвалить всецело,
Ни порицать ее, но вечно Рок,
По прихоти, то к счастию возносит
Несчастного, то низвергает вновь;
И предсказать грядущее не может
Никто. Креонт родную землю спас,
Держал в руках бразды верховной власти
И, окружен цветущими детьми,
Он зависти был некогда достоин, -
И вот теперь, как дым, исчезло все.
Мне кажутся живыми мертвецами,
А не людьми, кто потерял навек
Все радости: имей богатство, силу,
Величие, но если у тебя
Нет счастья, то все. что ты имеешь.
Ничтожнее, чем тень от облаков.Dwellers by the house of Cadmus and of Amphion, there is no estate of mortal life that I would ever praise or blame as settled. Fortune raises and Fortune humbles the lucky or unlucky from day to day, and no one can prophesy to men concerning those things which are established. For Creon was blest once, as I count bliss; he had saved this land of Cadmus from its foes; he was clothed with sole dominion in the land; he reigned, the glorious sire of princely children. And now all hath been lost. For when a man hath forfeited his pleasures, I count him not as living,—I hold him but a breathing corpse. Heap up riches in thy house, if thou wilt; live in kingly state; yet, if there be no gladness therewith, I would not give the shadow of a vapour for all the rest, compared with joy.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Τι άλλη δυστυχία στους βασιληάδες φέρνεις τώρα πάλι;
τί δ᾽ αὖ τόδ᾽ ἄχθος βασιλέων ἥκεις φέρων;Но о какой беде, владык постигшей,
Ты возвестить пришел?And what is this new grief that thou hast to tell for our princes?
Αγγελιαφόρος
Ἄγγελος
Вестник
Messenger
Πέθαναν, κι’ αυτοί που ζουν είν’ αίτιοι στο θάνατο τους.
τεθνᾶσιν. οἱ δὲ ζῶντες αἴτιοι θανεῖν.Он умер; тот,
Кто жив еще, - виновник смерти.Death; and the living are guilty for the dead.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Κι’ ο φονηάς ποιος είναι ; ποιος εσκοτώθη; λέγε.
καὶ τίς φονεύει; τίς δ᾽ ὁ κείμενος; λέγε.Кто же
Виновник, кто погибший? Говори.And who is the slayer? Who the stricken? Speak.
Αγγελιαφόρος
Ἄγγελος
Вестник
Messenger
Ο Αίμων ‘χάθηκε, σκοτωμένος στο αίμα του κυλιέται.
Αἵμων ὄλωλεν· αὐτόχειρ δ᾽ αἱμάσσεται.Не от руки враждебной умер Гемон.Haemon hath perished; his blood hath been shed by no stranger.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Πώς, από του πατέρα του το χέρι, η από το δικό του;
πότερα πατρῴας ἢ πρὸς οἰκείας χερός;От собственной иль от руки отца?By his father's hand, or by his own?
Αγγελιαφόρος
Ἄγγελος
Вестник
Messenger
Ο ίδιος με το ‘δικό του, γιατί εκάκιωσε του πατέρα του για ‘κείνο το φόνο.
αὐτὸς πρὸς αὑτοῦ, πατρὶ μηνίσας φόνου.Отца за смерть невесты проклиная,
Он умертвил себя.By his own, in wrath with his sire for the murder.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Αϊ γέρω ! είδες πώς ‘βγήκε αληθινός ο λόγος σου.
ὦ μάντι, τοὔπος ὡς ἄρ᾽ ὀρθὸν ἤνυσας.Увы, Тиресий,
Пророчество твое свершилось!O prophet, how true, then, hast thou proved thy word!
Αγγελιαφόρος
Ἄγγελος
Вестник
Messenger
Αφού έγιναν έτσι αυτά, τώρα πρέπει για τάλλα να σκεφθούμε.
ὡς ὧδ᾽ ἐχόντων τἄλλα βουλεύειν πάρα.Должно
И о другом подумать…These things stand thus; ye must consider of the rest.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Να, όμως βλέπω και τη δόλια Ευρυδίκη του Κρέοντα τη γυναίκα.
Άραγε νάκουσε για του παιδιού της το χαμό,
ή κατά τύχη βγαίνει απ’ τα δώματα ;
καὶ μὴν ὁρῶ τάλαιναν Εὐρυδίκην ὁμοῦ
δάμαρτα τὴν Κρέοντος. ἐκ δὲ δωμάτων
ἤτοι κλύουσα παιδὸς ἢ τύχῃ πάρα.Подожди:
Несчастную мы видим Эвридику,
Жену царя; случайно, может быть,
Иль услыхав о сыне, из чертога
Она идет.Lo, I see the hapless Eurydicè, Creon's wife, approaching; she comes from the house by chance, haply,—or because she knows the tidings of her son.
Μπαίνει η Ευρυδίκη.
Εἰσέρχεται ἡ Εὐρυδίκη.Входит Эвридика.Enter Eurydicè.
Μπαίνει η Ευρυδίκη.
Εἰσέρχεται ἡ Εὐρυδίκη.Входит Эвридика.Enter Eurydicè .
Ευρυδίκη
Εὐρυδίκη
Эвридика
Eurydice
Άνθρωποι εσείς που στέκεσθε όλοι μαζύ, άκουσα τα τι έλεγαν
καθώς έκανα να ‘βγω απ’ το σπίτι για να πάω με περικάλια να προσπέσω στην Παλλάδα,
και ό,τι άνοιγα με τα κλειδιά τα μάνταλα της πύλης να σηκώσω,
‘πήρε το αυτί μου για σπιτική μου δυστυχία μια μιλιά
κι’ έπεσα χάμου ξερή απ’ την τρομάρα μου,
και με σήκωσαν η δούλες.
Μα εσείς πέστε μου πάλι τι ήταν ο λόγος,
γιατί δεν είμ’ αμάθητη στης δυστυχίες, να τ’ ακούσω.
ὦ πάντες ἀστοί, τῶν λόγων ἐπῃσθόμην
πρὸς ἔξοδον στείχουσα, Παλλάδος θεᾶς
ὅπως ἱκοίμην εὐγμάτων προσήγορος.
καὶ τυγχάνω τε κλῇθρ᾽ ἀνασπαστοῦ πύλης
χαλῶσα καί με φθόγγος οἰκείου κακοῦ
βάλλει δι᾽ ὤτων· ὑπτία δὲ κλίνομαι
δείσασα πρὸς δμωαῖσι κἀποπλήσσομαι
ἀλλ᾽ ὅστις ἦν ὁ μῦθος αὖθις εἴπατε·
κακῶν γὰρ οὐκ ἄπειρος οὖσ᾽ ἀκούσομαι.О граждане, в дверях
Услышала я весть: во храм Паллады
Молиться шла о помощи - и вдруг,
Когда с ворот запор отодвигала,
Весть о беде мне поразила слух,
И, чувств лишась от страха, навзничь пала
Я на руки служанкам; но, молю,
Что б ни было, скажите мне всю правду:
К несчастиям привыкла я давно.People of Thebes, I heard your words as I was going forth, to salute the goddess Pallas with my prayers. Even as I was loosing the fastenings of the gate, to open it, the message of a household woe smote on mine ear: I sank back, terror-stricken, into the arms of my handmaids, and my senses fled. But say again what the tidings were; I shall hear them as one who is no stranger to sorrow.
Αγγελιαφόρος
Ἄγγελος
Вестник
Messenger
Εγώ, καλή μου κυρά, και εδώ που είμαι θα στο πω,
και ούτε θ’ αφήσω τίποτε απ’ όσα είν’ αλήθεια.
τι ; να σου μιλήσω μαλακά και έπειτα σ’ αυτά να βγούμε ψεύτες;
μόν’ η αλήθεια στέκει παντοτεινά ορθή.
Εγώ κατά πόδι ακολουθούσα τον άντρα σου, στο ψηλό αλώνι,
εκεί οπού έκειτο ακόμα αξιοδάκρυτο σπαραγμέν’ από τα σκυλιά
το σώμα του Πολυνείκη. Και αφού τη θεά που στο δρόμο παραστέκει
παρακαλέσαμε και τον Πλούτωνα να πάψη την οργή του και να μας καλοβλέπη,
τον ‘λούσαμε σε καθαρό λουτρό και απάνω σε κλαριά νεόκοπα εκάψαμε το λείψανο
και μνημούρι ολόρθο από της πατρίδος του τη γη του χωματώσαμε·
και έπειτα ‘γυρίσαμε πάλι για το θωλωτό του Άδη νυφοκρέββατο, το λιθοστρωμμένο,
που ήταν μέσα η κόρη. Κάποιος όμως άκουσε στριγγό ξεφωνητό να βγαίνη απ’ το θάλαμο τον αφορισμένο
κι έτρεξε να το φανέρωση του αφέντη μας του Κρέοντα.
Και σ’ αυτόν γύρω καθώς ‘πρόβαινε σιμότερα η ίδια θλιβερή φωνή ‘πετούσε, πειό αδύνατη
και απ’ τα τρίσβαθα στενάζοντας βγάζει κλαψάρικη λαλιά:
«Κακορρίζικος εγώ· καλά το ‘μάντεψα λοιπόν ;
και τώρα περπατώ απ’ όσους στη ζωή μου ‘πέρασαν το πειό θλιβερώτερο δρόμο.
Τού παιδιού μου η φωνή με τριγυρνάει. Εσείς ‘περέτες
τρέξτε γλήγορα, κάτω εκεί, σταθήτε ‘μπρος στον τάφο,
και απ’ τον αρμό του χώματος σαν η πέτρα σηκωθή,
μπαίνοντας στο άνοιγμα του τάφου κυττάχτε του Αίμονος είν’ η φωνή π’ ακούω,
η ξεγελιέμαι από τους θεούς ;»
ἐγώ, φίλη δέσποινα, καὶ παρὼν ἐρῶ
κοὐδὲν παρήσω τῆς ἀληθείας ἔπος.
τί γάρ σε μαλθάσσοιμ᾽ ἂν ὧν ἐς ὕστερον
ψεῦσται φανούμεθ᾽; ὀρθὸν ἁλήθει᾽ ἀεί.
ἐγὼ δὲ σῷ ποδαγὸς ἑσπόμην πόσει
πεδίον ἐπ᾽ ἄκρον, ἔνθ᾽ ἔκειτο νηλεὲς
κυνοσπάρακτον σῶμα Πολυνείκους ἔτι·
καὶ τὸν μέν, αἰτήσαντες ἐνοδίαν θεὸν
Πλούτωνά τ᾽ ὀργὰς εὐμενεῖς κατασχεθεῖν
λούσαντες ἁγνὸν λουτρόν, ἐν νεοσπάσιν
θαλλοῖς ὃ δὴ λέλειπτο συγκατῄθομεν,
καὶ τύμβον ὀρθόκρανον οἰκείας χθονὸς
χώσαντες αὖθις πρὸς λιθόστρωτον κόρης
νυμφεῖον Ἅιδου κοῖλον εἰσεβαίνομεν.
φωνῆς δ᾽ ἄπωθεν ὀρθίων κωκυμάτων
κλύει τις ἀκτέριστον ἀμφὶ παστάδα,
καὶ δεσπότῃ Κρέοντι σημαίνει μολών.
τῷ δ᾽ ἀθλίας ἄσημα περιβαίνει βοῆς
ἕρποντι μᾶλλον ἆσσον, οἰμώξας δ᾽ ἔπος
ἵησι δυσθρήνητον· ὦ τάλας ἐγώ,
ἆρ᾽ εἰμὶ μάντις; ἆρα δυστυχεστάτην
κέλευθον ἕρπω τῶν παρελθουσῶν ὁδῶν;
παιδός με σαίνει φθόγγος. ἀλλὰ πρόσπολοι,
ἴτ᾽ ἆσσον ὠκεῖς καὶ παραστάντες τάφῳ
ἀθρήσαθ᾽, ἁρμὸν χώματος λιθοσπαδῆ
δύντες πρὸς αὐτὸ στόμιον, εἰ τὸν Αἵμονος
φθόγγον συνίημ᾽ ἢ θεοῖσι κλέπτομαι.Я расскажу, царица, все, что видел,
И ничего не утаю. Увы,
Зачем твой слух баюкать лестью? Правду
Узнав, лжецом ты назовешь меня,
А скрыть ее нельзя. С твоим супругом
На горную равнину мы взошли,
Туда, где труп непогребенный, жалкий,
Добыча псов, растерзанный, лежал,
И, помолясь Гекате и Плутону,
Чтоб гнев они смягчили, и обмыв
Усопшего, мы труп сожгли на ветках
Олив, в лесу нарубленных, и холм
Насыпали высокий из родимой
Земли, потом в чертоги к новобрачной,
В подземную гробницу мы сошли.
Но кто-то, вдруг из недр неосвещенной
Могилы крик далекий услыхав,
Сказал о том Креонту; подошел он,
И жалобы достигли до него.
«О горе мне, - он молвил с тяжким вздохом,
Исполнилось предчувствие мое.
Из всех путей я ныне самый тяжкий
Свершаю путь: то сына моего
Зловещий крик. Скорей бегите, слуги,
И, отвалив надгробную плиту,
Проникните во внутренность пещеры:
То Гемон ли взывал иль божеством
Обманут я, - узнайте".Dear lady, I will witness of what I saw, and will leave no word of the truth untold. Why, indeed, should I soothe thee with words in which I must presently be found false? Truth is ever best.—I attended thy lord as his guide to the furthest part of the plain, where the body of Polyneices, torn by dogs, still lay unpitied. We prayed the goddess of the roads, and Pluto, in mercy to restrain their wrath; we washed the dead with holy washing; and with freshly-plucked boughs we solemnly burned such relics as there were. We raised a high mound of his native earth; and then we turned away to enter the maiden's nuptial chamber with rocky couch, the caverned mansion of the bride of Death. And, from afar off, one of us heard a voice of loud wailing at that bride's unhallowed bower; and came to tell our master Creon.
And as the king drew nearer, doubtful sounds of a bitter cry floated around him; he groaned, and said in accents of anguish, 'Wretched that I am, can my foreboding be true? Am I going on the wofullest way that ever I went? My son's voice greets me.—Go, my servants,—haste ye nearer, and when ye have reached the tomb, pass through the gap, where the stones have been wrenched away, to the cell's very mouth,—and look, and see if 'tis Haemon's voice that I know, or if mine ear is cheated by the gods.'
Η Ευρυδίκη επιστρέφει στο σπίτι.
Ἡ Εὐρυδίκη εἰς τὴν οἰκίαν ἀπέρχεται.Эвридика уходит в дом.Eurydicè retires into the house .
Αγγελιαφόρος
Ἄγγελος
Вестник
Messenger
Και μεις στης προσταγές του πικραμένου αφέντη μας πήγαμε να ‘δούμε
και μεσ’ το στερνό το μνήμα είδαμε τη μια κρεμασμένη απ’ το λαιμό
με κλωστένιο βρόχο απ’ το πέπλο της δεμένο,
τον άλλον μπροστά της πεσμένο χάμου απ’ τη μέση να την κρατάη
θρηνώντας για τη νύφη που χάθηκε και πήγε κάτου
και για του πατέρα του τα έργατα και το νυφοκρέββατό του το δυστυχισμένο·
και καθώς το είδε ο Κρέων πικρά βογκώντας προβαίνει μέσα και του φωνάζει μ’ αναφιλητό :
«Δυστυχισμένε μου, τι κάνεις αυτού, στο νου τι σούρθε,
σε τι συφορά έπεσες ; έλα έξω, παιδί μου, γονατιστός σε παρακαλώ»,
Μα το παιδί, άγρια ματιά στήλωσε απάνω του, τον έφτυσε κατά μούτρα
και χωρίς διόλου να απάντηση έπειτα τράβηξε του σπαθιού του τη δίκοπη λεπίδα,
και ο πατέρας πρόφθασε ορμώντας έξω και του ξέφυγε·
τότε, ο άραχλος, κατεπάνου του γυρίζει το θυμό του,
και όπως στέκονταν, έμπηξε το σίδερο μες τα πλευρά του,
και με τα χέρια του που είχαν παραλύσει, έχοντας ακόμη τα λογικά του,
αγκαλιάζει την παρθένο, και καθώς ξεφυσούσε, με δύναμι
πετιέται κόκκινο αίμα βρύσι απάνου στης χλωμές παρειές του κοριτσιού,
Και τώρα κείτεται νεκρός σε νεκρής πλευρό ο δόλιος
το γάμο του γιορτάζοντας στου Άδη τα παλάτια· όμως απόδειξε στον κόσμο
πως για έναν άνδρα η ασυλλογισιά είναι το μεγαλείτερο κακό.
τάδ᾽ ἐξ ἀθύμου δεσπότου κελευσμάτων
ἠθροῦμεν· ἐν δὲ λοισθίῳ τυμβεύματι
τὴν μὲν κρεμαστὴν αὐχένος κατείδομεν,
βρόχῳ μιτώδει σινδόνος καθημμένην,
τὸν δ᾽ ἀμφὶ μέσσῃ περιπετῆ προσκείμενον,
εὐνῆς ἀποιμώζοντα τῆς κάτω φθορὰν
καὶ πατρὸς ἔργα καὶ τὸ δύστηνον λέχος.
ὁ δ᾽ ὡς ὁρᾷ σφε, στυγνὸν οἰμώξας ἔσω
χωρεῖ πρὸς αὐτὸν κἀνακωκύσας καλεῖ·
ὦ τλῆμον, οἷον ἔργον εἴργασαι· τίνα
νοῦν ἔσχες; ἐν τῷ συμφορᾶς διεφθάρης;
ἔξελθε, τέκνον, ἱκέσιός σε λίσσομαι.
τὸν δ᾽ ἀγρίοις ὄσσοισι παπτήνας ὁ παῖς,
πτύσας προσώπῳ κοὐδὲν ἀντειπών, ξίφους
ἕλκει διπλοῦς κνώδοντας. ἐκ δ᾽ ὁρμωμένου
πατρὸς φυγαῖσιν ἤμπλακ᾽· εἶθ᾽ ὁ δύσμορος
αὑτῷ χολωθείς, ὥσπερ εἶχ᾽, ἐπενταθεὶς
ἤρεισε πλευραῖς μέσσον ἔγχος, ἐς δ᾽ ὑγρὸν
ἀγκῶν᾽ ἔτ᾽ ἔμφρων παρθένῳ προσπτύσσεται.
καὶ φυσιῶν ὀξεῖαν ἐκβάλλει ῥοὴν
λευκῇ παρειᾷ φοινίου σταλάγματος.
κεῖται δὲ νεκρὸς περὶ νεκρῷ, τὰ νυμφικὰ
τέλη λαχὼν δείλαιος εἰν Ἅιδου δόμοις,
δείξας ἐν ἀνθρώποισι τὴν ἀβουλίαν
ὅσῳ μέγιστον ἀνδρὶ πρόσκειται κακόν.И, не медля,
Мы сделали, как царь нам повелел.
И в глубине гробницы темной, видим,
Повесилась несчастная, связав
Из тонкого покрова петлю. Рядом,
Сжимая труп в объятиях, стоял
Жених ее, оплакивая свадьбу
Печальную, и гнев отца, и смерть
Возлюбленной. Креонт увидел сына
И подошел к нему и возопил:
«Несчастный, что ты сделал, что с тобою?
Какую смерть избрал? Молю, уйдем
Отсюда прочь!" Но молча, страшным взором
Он на отца взглянул и обнажил
Двуострый меч. Спасаясь от удара,
Креонт бежал, и ярость обратил
На самого себя несчастный Гемон:
Он бросился на острие меча.
Клинок пронзил его, и с мыслью темной,
Предсмертною, он милую обнять
Слабеющей рукой старался; тяжко
Дыша, струей кровавой обагрил
Он бледные ланиты юной девы.
Так скорбный брак в жилище тихой смерти
Он заключил. Там, с мертвой мертвый, спит
Он вечным сном, пример являя людям,
Как пагубно безумие любви.This search, at our despairing master's word, we went to make; and in the furthest part of the tomb we descried her hanging by the neck, slung by a thread-wrought halter of fine linen; while he was embracing her with arms thrown around her waist,—bewailing the loss of his bride who is with the dead, and his father's deeds, and his own ill-starred love.
But his father, when he saw him, cried aloud with a dread cry and went in, and called to him with a voice of wailing:—'Unhappy, what a deed hast thou done! What thought hath come to thee? What manner of mischance hath marred thy reason? Come forth, my child! I pray thee—I implore!' But the boy glared at him with fierce eyes, spat in his face, and, without a word of answer, drew his cross-hilted sword:—as his father rushed forth in flight, he missed his aim;—then, hapless one, wroth with himself, he straightway leaned with all his weight against his sword, and drove it, half its length, into his side; and, while sense lingered, he clasped the maiden to his faint embrace, and, as he gasped, sent forth on her pale cheek the swift stream of the oozing blood.
Corpse enfolding corpse he lies; he hath won his nuptial rites, poor youth, not here, yet in the halls of Death; and he hath witnessed to mankind that, of all curses which cleave to man, ill counsel is the sovereign curse.
Η Ευρυδίκη αποχωρεί βιαστικά.
Ἡ Εὐρυδίκη σπουδῇ ἀπέρχεται.Эвридика поспешно уходит.Eurydicè hurries out.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Τι να βάλω με το νου μου; έφυγε πάλι η γυναίκα προτού πή λόγο καλό η κακό.
τί τοῦτ᾽ ἂν εἰκάσειας; ἡ γυνὴ πάλιν
φρούδη, πρὶν εἰπεῖν ἐσθλὸν ἢ κακὸν λόγον.Недоброе предвижу я: царица
От нас ушла, ни слова не сказав.What wouldst thou augur from this? The lady hath turned back, and is gone, without a word, good or evil.
Αγγελιαφόρος
Ἄγγελος
Вестник
Messenger
Κ’ εγώ εθάμμαξα, αλλά παρηγοριούμαι με την ελπίδα
πώς σαν άκουσε τη συφορά του παιδιού της,
δεν θα πάη να μοιρολογήση στην πόλι έξω·
μέσα στο σπίτι με της δούλες ολόγυρα της
θα καθήση να κλάψη για το πένθος της·
γιατί δεν είν’ αμάθητη από καλή γνώμη,
ώστε να λαθέψη.
καὐτὸς τεθάμβηκ᾽· ἐλπίσιν δὲ βόσκομαι
ἄχη τέκνου κλύουσαν ἐς πόλιν γόους
οὐκ ἀξιώσειν, ἀλλ᾽ ὑπὸ στέγης ἔσω
δμωαῖς προθήσειν πένθος οἰκεῖον στένειν.
γνώμης γὰρ οὐκ ἄπειρος, ὥσθ᾽ ἁμαρτάνειν.И я смущен: быть может, скорбь о сыне
Она толпе стыдится показать
И во дворец пошла к своим рабыням
Оплакивать семейную беду?
За женщину столь мудрую бояться
Нам нечего…I, too, am startled; yet I nourish the hope that, at these sore tidings of her son, she cannot deign to give her sorrow public vent, but in the privacy of the house will set her handmaids to mourn the household grief. For she is not untaught of discretion, that she should err.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
δεν ξέρω, ωιμένα, και η πάρα πολλή σιωπή
κακό σημάδι φαίνεται, καθώς και το πολύ ξεφωνητό το ανωφέλετο.
οὐκ οἶδ᾽· ἐμοὶ δ᾽ οὖν ἥ τ᾽ ἄγαν σιγὴ βαρὺ
δοκεῖ προσεῖναι χἠ μάτην πολλὴ βοή.Не знаю. Но в беде
Великое безмолвие - такой же
Недобрый знак, как и великий плач.I know not; but to me, at least, a strained silence seems to portend peril, no less than vain abundance of lament.
Αγγελιαφόρος
Ἄγγελος
Вестник
Messenger
Αλλά να ‘δούμε μήπως και κρύβει τίποτα στη ταραγμένη καρδιά·
και ας μπούμε μες στο σπίτι, καλά το λες εσύ.
Και η παρά πολύ σιωπή είναι βαρειό σημάδι.
ἀλλ᾽ εἰσόμεσθα, μή τι καὶ κατάσχετον
κρυφῇ καλύπτει καρδίᾳ θυμουμένῃ,
δόμους παραστείχοντες· εὖ γὰρ οὖν λέγεις,
καὶ τῆς ἄγαν γάρ ἐστί που σιγῆς βάρος.Я во дворец пойду узнать скорее,
Не скрыла ли чего-нибудь в душе
Несчастная. Ты прав: зловещий признак -
Молчание среди великих бед.
Он несет на руках труп сына.Well, I will enter the house, and learn whether indeed she is not hiding some repressed purpose in the depths of a passionate heart. Yea, thou sayest well: excess of silence, too, may have a perilous meaning.
Ο Αγγελιαφόρος αποχωρεί. Μπαίνει ο Κρέων.
Ἀπέρχεται ὁ Ἄγγελος. Εἰσέρχεται ὁ Κρέων.Вестник удаляется. Входит Креонт.Exit Messenger. Enter Creon.
Αποχωρεί ο Αγγελιαφόρος.
Ἀπέρχεται ὁ Ἄγγελος.Вестник уходит.Exit Messenger .
Ο Κρέων μπαίνει από τα αριστερά των θεατών μαζί με ακολούθους, που μεταφέρουν σε νεκρικό φορείο το σκεπασμένο σώμα του Αίμονα.
Κρέων εἰσέρχεται ἐξ ἀριστερᾶς τῶν θεατῶν μετ’ ὀπαδῶν, οἳ ἐπὶ κλίνης φέρουσι τὸν τοῦ Αἵμονος νεκρὸν κεκαλυμμένον.Слева от зрителей входит Креонт со служителями, которые несут на погребальных носилках покрытое тело Гемона.Enter Creon , on the spectators' left, with attendants , carrying the shrouded body of Haemon on a bier .
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Αλλά να, που και ο ίδιος ο βασιληάς έφτασε
κρατώντας στα χέρια του δείγμα ολοφάνερο-
αν μου πέφτη και εμένα λόγος - όχι αλλουνού που έφταιξε
αλλά της αμαρτίας της δικής του.
καὶ μὴν ὅδ᾽ ἄναξ αὐτὸς ἐφήκει
μνῆμ᾽ ἐπίσημον διὰ χειρὸς ἔχων,
εἰ θέμις εἰπεῖν, οὐκ ἀλλοτρίαν
ἄτην, ἀλλ᾽ αὐτὸς ἁμαρτών.Вот и царь. Мертвый сын на руках у него, -
Труп холодный, свидетель безмолвный,
Что над ним - страшно молвить, увы! - не чужой,
Сам отец совершил злодеянье.Lo, yonder the king himself draws near, bearing that which tells too clear a tale,—the work of no stranger's madness,—if we may say it,—but of his own misdeeds.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Ωιμέ του κακοκέφαλου κεφαλιού η αμαρτία πώς ‘τέλεψε
φέρνοντας θάνατο. Αχ ! το φονηά και το σκοτωμένο κυττάτε μαζί του
από μια γεννηά. Ωιμένα κακότυχή μου γνώμη.
Αχ ! παιδί μου, που νέος επήγες με πρώιμο θάνατο
άι, άι, άι, άι, άι, ‘πέθανες, ‘χάθηκες
για δική μου όχι για δική σου κακοκεφαλιά.
ἰὼ
φρενῶν δυσφρόνων ἁμαρτήματα
στερεὰ θανατόεντ᾽,
ὦ κτανόντας τε καὶ
θανόντας βλέποντες ἐμφυλίους.
ὤμοι ἐμῶν ἄνολβα βουλευμάτων.
ἰὼ παῖ, νέος νέῳ ξὺν μόρῳ
αἰαῖ αἰαῖ,
ἔθανες, ἀπελύθης
ἐμαῖς οὐδὲ σαῖς δυσβουλίαις.О, жестокое, непоправимое
Дело рук моих! Вот,
Вот чего я достиг!
Посмотрите: убитый с убийцею
Связан узами кровными.
Ты ушел от меня,
Сын мой! В смерти твоей
Неповинен ты, нет, -
Сам сразил я тебя в цвете жизни, безвременно!Woe for the sins of a darkened soul, stubborn sins, fraught with death! Ah, ye behold us, the sire who hath slain, the son who hath perished! Woe is me, for the wretched blindness of my counsels! Alas, my son, thou hast died in thy youth, by a timeless doom, woe is me!—thy spirit hath fled,—not by thy folly, but by mine own!
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Ωιμέ, αργά ήταν να δης το δίκηο,
οἴμ᾽ ὡς ἔοικας ὀψὲ τὴν δίκην ἰδεῖν.Увы! Постиг ты правду слишком поздно.Ah me, how all too late thou seemest to see the right!
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Ωιμένα, το ξέρω ο δόλιος, Μα στο μυαλό μου κάποιος θεός τότε
βρόντηξε που μου κακόθελε βαρειά, και σ’ άγριο δρόμο μ’ έρριξε,
ώιμέ, πατώντας, με τα πόδια της χαρές μου.
Αχ ! Αχ! βάσανα του άνθρωπου που δε βαστιώνται.
οἴμοι,
ἔχω μαθὼν δείλαιος· ἐν δ᾽ ἐμῷ κάρᾳ
θεὸς τότ᾽ ἄρα τότε μέγα βάρος μ᾽ ἔχων
ἔπαισεν, ἐν δ᾽ ἔσεισεν ἀγρίαις ὁδοῖς,
οἴμοι, λακπάτητον ἀντρέπων χαράν.
φεῦ φεῦ, ὦ πόνοι βροτῶν δύσπονοι.Правду постиг я! О, горе мне! Яростный
Бог, поражая, лишил меня разума,
К бездне увлек, - и теперь
Он торжествует, поправ мое счастье.
О, как бесцельна вся жизнь мимолетная,
Весь человеческий труд!Ah me, I have learned the bitter lesson! But then, methinks, oh then, some god smote me from above with crushing weight, and hurled me into ways of cruelty, woe is me,—overthrowing and trampling on my joy! Woe, woe, for the troublous toils of men!
Μπαίνει ο υπηρέτης.
Εἰσέρχεται ὁ θεράπων.Входит слуга.Enter a Servant.
Ο Αγγελιαφόρος βγαίνει από το σπίτι.
Ὁ Ἐξάγγελος ἐκ τῆς οἰκίας ἐξέρχεται.Из дома выходит вестник.Enter Messenger from the house .
Εξάγγελος
Ἐξάγγελος
Слуга
Second Messenger
Αφέντη μου, τα έχεις και τα παράχεις τα βάσανα,
άλλα βαστάς στα χέρια σου και άλλα πούναι στο σπίτι σου πρόκαναν κι’ όλας,
και ταχιά με τα μάτια σου θε να τα ‘δης.
ὦ δέσποθ᾽, ὡς ἔχων τε καὶ κεκτημένος,
τὰ μὲν πρὸ χειρῶν τάδε φέρων, τὰ δ᾽ ἐν δόμοις
ἔοικας ἥκειν καὶ τάχ᾽ ὄψεσθαι κακά.Ты жертва, царь, всех бедствий: мертвый Гемон -
В руках твоих, а за стеной дворца
Уж новое страданье ждет.Sire, thou hast come, methinks, as one whose hands are not empty, but who hath store laid up besides; thou bearest yonder burden with thee; and thou art soon to look upon the woes within thy house.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Τι είναι πάλι ; χειρότερα ακόμα απ’ τα χειρότερα;
τί δ᾽ ἔστιν αὖ κάκιον ἐκ κακῶν ἔτι;Какое
Страдание ужаснее того,
Что я терплю!And what worse ill is yet to follow upon ills?
Εξάγγελος
Ἐξάγγελος
Слуга
Second Messenger
Η γυναίκα σου ‘πέθανε, η δόλια μάννα αυτουνού του νεκρού·
τώρα δα ‘χτυπήθηκε, κ’ είν’ η πληγές της ανοιχτές.
γυνὴ τέθνηκε, τοῦδε παμμήτωρ νεκροῦ,
δύστηνος, ἄρτι νεοτόμοισι πλήγμασιν.Жена твоя погибла,
Мать Гемона, пронзив себя мечом.Thy queen hath died, true mother of yon corpse—ah, hapless lady!—by blows newly dealt.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Αϊ, άϊ, άϊ, άϊ, λιμάνι του Άδη αχόρταγο,
γιατί, καλέ, με βουλειάζεις ;
Ω, εσύ που ήρθες να μου φέρης της πικρόλογες συφορές, τι λόγο είπες;
Αϊ, άϊ, σκοτωμένον άνθρωπο πήγες να χτυπήσης·
τι λες, παιδί μου ; τι άλλο πάλι θα μου πής;
Αϊ, άϊ, άϊ, άϊ· σφαχτό της συφοράς κείτεται η γυναίκα πεθαμμένη.
ἰώ.
ἰὼ δυσκάθαρτος Ἅιδου λιμήν,
τί μ᾽ ἄρα τί μ᾽ ὀλέκεις;
ὦ κακάγγελτά μοι
προπέμψας ἄχη, τίνα θροεῖς λόγον;
αἰαῖ, ὀλωλότ᾽ ἄνδρ᾽ ἐπεξειργάσω.
τί φής, παῖ; τίν᾽ αὖ λέγεις μοι νέον,
αἰαῖ αἰαῖ,
σφάγιον ἐπ᾽ ὀλέθρῳ
γυναικεῖον ἀμφικεῖσθαι μόρον;Неизбежная, неотвратимая
Смерть, зачем у меня
Отнимаешь ты все,
Все родное? О вестник безжалостный,
Ты сразил полумертвого!
Повтори, что за весть,
Что ты молвил? Ужель
Вслед за сыном моим
Страшной смертью погибла жена моя бедная?Oh Hades, all-receiving, whom no sacrifice can appease! Hast thou, then, no mercy for me? O thou herald of evil, bitter tidings, what word dost thou utter? Alas, I was already as dead, and thou hast smitten me anew! What sayest thou, my son? What is this new message that thou bringest—woe, woe is me!—of a wife's doom,—of slaughter heaped on slaughter?
Οι πόρτες ανοίγουν. Στο βάθος του παλατιού φαίνεται το νεκρό σώμα της Ευρυδίκης.
Ἀνοίγνυνται αἱ θύραι· ἐν μυχῷ τῶν βασιλείων φαίνεται ὁ τῆς Εὐρυδίκης νεκρός.Открываются двери. В глубине дворца виден труп Эвридики.The doors open. Within the palace the corpse of Eurydicè is seen.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Γύρισε και θα ‘δης· δεν την έχουν πειά κρυμμένη μέσα.
ὁρᾶν πάρεστιν· οὐ γὰρ ἐν μυχοῖς ἔτι.Ты видишь сам: вот тело Эвридики.Thou canst behold: 'tis no longer hidden within.
Οι πόρτες του παλατιού ανοίγουν και αποκαλύπτεται το νεκρό σώμα της Ευρυδίκης.
Ἀνοίγνυνται αἱ τῶν βασιλείων θύραι, καὶ δείκνυται ὁ τῆς Εὐρυδίκης νεκρός.Двери дворца раскрываются, и становится видно тело Эвридики.The doors of the palace are opened, and the corpse of Eurydicè is disclosed .
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Ωιμένα, βλέπω με τα μάτια μου το δεύτερο κακό· τι άλλο,
τι άλλο μου μέλλεται ; στα χέρια μου κρατώ ακόμα το παιδί μου, ο κακορρίζικος,
και αντικρύ μου βλέπω τη νεκρή.
Αχ, άχ, καϋμένη μητέρα ! αχ, παιδί μου.
οἴμοι,
κακὸν τόδ᾽ ἄλλο δεύτερον βλέπω τάλας.
τίς ἄρα, τίς με πότμος ἔτι περιμένει;
ἔχω μὲν ἐν χείρεσσιν ἀρτίως τέκνον,
τάλας, τὸν δ᾽ ἔναντα προσβλέπω νεκρόν.
φεῦ φεῦ μᾶτερ ἀθλία, φεῦ τέκνον.Горе мне! Вижу я новое бедствие!..
Чем еще после всего, что я пережил,
Может Судьба мне грозить?
Здесь, на руках моих, Гемон возлюбленный,
Там, во дворце, - его мать. О дитя мое
Бедное! Бедная мать!Ah me,—yonder I behold a new, a second woe! What destiny, ah what, can yet await me? I have but now raised my son in my arms,—and there, again, I see a corpse before me! Alas, alas, unhappy mother! Alas, my child!
Εξάγγελος
Ἐξάγγελος
Слуга
Second Messenger
Έπεσε πληγωμένη βαρειά και αγκάλιασε το βωμό· τα μάτια της έκλεισαν,
Μα πρώτ’ εμοιριολόγησε για το δοξασμένο θάνατο του Μεγαρέα, που ‘πέθανε μπροστήτερα
και πάλι γι’ αυτόν εδώ, και τελευταία για της κακές σου πράξες
καταράσθηκε, εσένα, τον παιδοχτόνο.
ἡ δ᾽ ὀξυθήκτῳ βωμία περὶ ξίφει
λύει κελαινὰ βλέφαρα, κωκύσασα μὲν
τοῦ πρὶν θανόντος Μεγαρέως κλεινὸν λάχος,
αὖθις δὲ τοῦδε, λοίσθιον δὲ σοὶ κακὰς
πράξεις ἐφυμνήσασα τῷ παιδοκτόνῳ.Детей своих оплакав, Мегарея
И Гемона, - когда уж не могла
Поднять очей, покрытых тенью смертной,
Она припала к алтарю, молясь
О том, чтоб месть за гибель сына боги
Обрушили на голову твою.There, at the altar, self-stabbed with a keen knife, she suffered her darkening eyes to close, when she had wailed for the noble fate of Megareus who died before, and then for his fate who lies there,—and when, with her last breath, she had invoked evil fortunes upon thee, the slayer of thy sons.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Αϊ, άϊ, άϊ, άϊ, τρομάρα μου, γιατί δεν μ’ εσκότωνε κανείς απ’ τους φίλους
στο στήθος μπροστά με δίκοπο σπαθί ;
δόλιος εγώ, άϊ, άϊ, άϊ, και με δόλιο τέλος σβύνω.
αἰαῖ αἰαῖ,
ἀνέπταν φόβῳ. τί μ᾽ οὐκ ἀνταίαν
ἔπαισέν τις ἀμφιθήκτῳ ξίφει;
δείλαιος ἐγώ, αἰαῖ,
δειλαίᾳ δὲ συγκέκραμαι δύᾳ.Горе, о, горе мне!
Я содрогаюсь от ужаса.
Лучше бы кто-нибудь, сжалившись,
Сердце пронзил мне мечом!
Нет исцеления
Мукам моим!Woe, woe! I thrill with dread. Is there none to strike me to the heart with two-edged sword?—O miserable that I am, and steeped in miserable anguish!
Εξάγγελος
Ἐξάγγελος
Слуга
Second Messenger
Και γι’ αυτή και για εκείνη τη θανή σε σένα
έρριξε την αιτία η πεθαμμένη·
ὡς αἰτίαν γε τῶνδε κἀκείνων ἔχων
πρὸς τῆς θανούσης τῆσδ᾽ ἐπεσκήπτου μόρωνОна тебя винила в смерти сына
И в гибели своей.Yea, both this son's doom, and that other's, were laid to thy charge by her whose corpse thou seest.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Και με τι τρόπο χάλασε τη ζωή της ;
ποίῳ δὲ κἀπελύσατ᾽ ἐν φοναῖς τρόπῳ;Но как, скажи,
Несчастная себя лишила жизни?And what was the manner of the violent deed by which she passed away?
Εξάγγελος
Ἐξάγγελος
Слуга
Second Messenger
‘Χτυπήθη με το χέρι της μέσ’ στο σκότι, καθώς άκουσε
τι έπαθε το παιδί της, το πολύκλαφτο.
παίσας ὑφ᾽ ἧπαρ αὐτόχειρ αὑτήν, ὅπως
παιδὸς τόδ᾽ ᾔσθετ᾽ ὀξυκώκυτον πάθος.Вонзила в грудь себе двуострый меч,
Узнав про смерть возлюбленного сына.Her own hand struck her to the heart, when she had learned her son's sorely lamented fate.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Ωιμένα σε κανέναν άνθρωπο ποτέ δε θα πέση
σαν τη δική μου κατηγόρια. εγώ, εγώ σε σκότωσα,
άχ! ο άθλιος ! εγώ, αλήθεια λέω· αχ ! άνθρωποι,
πηγαίνετε με γλήγορα, βγάλτε με από δω έξω,
γιατί δεν είμαι πειά άλλο παρά τίποτα.
ὤμοι μοι, τάδ᾽ οὐκ ἐπ᾽ ἄλλον βροτῶν
ἐμᾶς ἁρμόσει ποτ᾽ ἐξ αἰτίας.
ἐγὼ γάρ σ᾽ ἐγὼ ἔκανον, ὢ μέλεος,
ἐγώ, φάμ᾽ ἔτυμον. ἰὼ πρόσπολοι,
ἄγετέ μ᾽ ὅτι τάχιστ᾽, ἄγετέ μ᾽ ἐκποδών,
τὸν οὐκ ὄντα μᾶλλον ἢ μηδένα.Сам я убил ее, граждане,
Слышите ль? Сам я - убийца,
Некого больше винить.
Слуги, возьмите несчастного,
Прочь поскорей уведите:
Кончена, кончена жизнь!Ah me, this guilt can never be fixed on any other of mortal kind, for my acquittal! I, even I, was thy slayer, wretched that I am—I own the truth. Lead me away, O my servants, lead me hence with all speed, whose life is but as death!
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Κερδισμένος θάβγης, αν βγαίνη απ’ τον πόνο κέρδος,
γιατί η συφορά που γλήγορα περνά απ’ όσες μας έρχονται
είναι η καλλίτερη.
κέρδη παραινεῖς, εἴ τι κέρδος ἐν κακοῖς.
βράχιστα γὰρ κράτιστα τἀν ποσὶν κακά.Ты прав: уйти скорей и позабыть -
Последняя отрада для несчастных.Thy counsels are good, if there can be good with ills; briefest is best, when trouble is in our path.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Ας έρθη, ας έρθη, ας φανή κι’ εμένα η γλυκεία θανή μου,
που θα μου φέρη πειά την ύστερη μου μέρα·
ας έρθη, ας έρθη, για να μη ‘δώ πειά άλλη μέρα
με τα μάτια μου.
ἴτω ἴτω,
φανήτω μόρων ὁ κάλλιστ᾽ ἔχων
ἐμοὶ τερμίαν ἄγων ἁμέραν
ὕπατος· ἴτω ἴτω,
ὅπως μηκέτ᾽ ἆμαρ ἄλλ᾽ εἰσίδω.Где ты, желанная?
Смерть, я зову тебя! Где же ты?
День бесконечного отдыха,
День мой последний, приди!
Пусть не увижу я
Солнца вовек!Oh, let it come, let it appear, that fairest of fates for me, that brings my last day,—aye, best fate of all! Oh, let it come, that I may never look upon to-morrow's light.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Αυτά είναι του ύστερου καιρού·
για όσα βλέπομε κάτι να γείνη·
τάλλα θα τα νοιαστούν εκείνοι που τους πρέπει.
μέλλοντα ταῦτα. τῶν προκειμένων τι χρὴ μέλειν
πράσσειν. μέλει γὰρ τῶνδ᾽ ὅτοισι χρὴ μέλεινНо смерть сама придет, а мы подумать
Должны о том, что ближе к нам; и пусть
Заботятся о смерти нашей боги.These things are in the future; present tasks claim our care: the ordering of the future rests where it should rest.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Αυτό που λαχταρίζω, αυτό μονάχα ευχήθηκα.
ἀλλ᾽ ὧν ἐρῶ, τοιαῦτα συγκατηυξάμην.О милости последней я молю!All my desires, at least, were summed in that prayer.
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Μην εύχεσαι τώρα τίποτα, αφού ο άνθρωπος
δεν έχει να ξεφύγη τη γραφτή του μοίρα.
μή νυν προσεύχου μηδέν· ὡς πεπρωμένης
οὐκ ἔστι θνητοῖς συμφορᾶς ἀπαλλαγή.Оставь мольбы и знай: спасенья нет -
Для смертного судьба неотвратима.Pray thou no more; for mortals have no escape from destined woe.
Κρέων
Κρέων
Креонт
Creon
Πάρτε με τον άχρηστο άνθρωπο απ’ εδώ,
που ‘σκότωσα και σένα, παιδί μου, χωρίς να το θέλω, και τούτην.
Τρισάθλιος εγώ και δεν έχω πειά που να γυρίσω τη ματιά μου·
όλα μου ξεφεύγουν, όσα πιάνω στα χέρια· βαρειά συφορά έπεσε στο κεφάλι μου.
ἄγοιτ᾽ ἂν μάταιον ἄνδρ᾽ ἐκποδών,
ὅς, ὦ παῖ, σέ τ᾽ οὐχ ἑκὼν κάκτανον
σέ τ᾽ αὖ τάνδ᾽, ὤμοι μέλεος, οὐδ᾽ ἔχω
ὅπᾳ πρὸς πότερα κλιθῶ· πάντα γὰρ
λέχρια τἀν χεροῖν, τὰ δ᾽ ἐπὶ κρατί μοι
πότμος δυσκόμιστος εἰσήλατο.Сына убийцу и матери
Прочь уведите скорее,
Прочь!.. Но куда мне идти?
Все, что любил я, потеряно,
И на главу мою пала
Страшная кара богов!..Lead me away, I pray you; a rash, foolish man; who have slain thee, ah my son, unwittingly, and thee, too, my wife—unhappy that I am! I know not which way I should bend my gaze, or where I should seek support; for all is amiss with that which is in my hands,—and yonder, again, a crushing fate hath leapt upon my head.
Οι υπηρέτες απομακρύνουν τον Κρέοντα.
Οἱ θεράποντες ἀπάγουσι τὸν Κρέοντα.Слуги уводят Креонта.The servants lead Creon away.
Καθώς οδηγούν τον Κρέοντα μέσα στο σπίτι, ο κορυφαίος του Χορού απαγγέλλει τους τελευταίους στίχους.
Ἀγομένου τοῦ Κρέοντος εἰς τὴν οἰκίαν, ὁ κορυφαῖος τοῦ Χοροῦ λέγει τοὺς τελευταίους στίχους.Пока Креонта уводят в дом, корифей хора произносит заключительные стихи.As Creon is being conducted into the house , the Coryphaeus speaks the closing verses .
Χορός των γερόντων της Θήβας
Χορός
Хор старейшин фиванских
Chorus of Theban Elders
Το πρώτο πράμμα για να ευτυχήση ο άνθρωπος
είναι η φρονιμάδα,
και δεν πρέπει να καταφρονάη κανείς σε τίποτα,
όσα είναι των θεών·
τα μεγάλα λόγια με μεγάλα βάσανα τα ξεπλερώνουν
οι καυχησάρηδες,
και έτσι βάζουνε γνώσι και στα γεράματα.
πολλῷ τὸ φρονεῖν εὐδαιμονίας
πρῶτον ὑπάρχει. χρὴ δὲ τά γ᾽ εἰς θεοὺς
μηδὲν ἀσεπτεῖν. μεγάλοι δὲ λόγοι
μεγάλας πληγὰς τῶν ὑπεραύχων
ἀποτείσαντες
γήρᾳ τὸ φρονεῖν ἐδίδαξαν.Стремишься ли к счастью ты, - прежде всего
Будь мудрым и воли бессмертных,
О смертный, вовек не дерзай преступать;
И верь, что за дерзкие речи
Постигнет безумца великая скорбь
И мудрости поздней научит.Wisdom is the supreme part of happiness; and reverence towards the gods must be inviolate. Great words of prideful men are ever punished with great blows, and, in old age, teach the chastened to be wise.