1. ДЗЕЯ ПЕРШАЯ. Перад першай зьявай. Действие 1: перед первым явлениемAct 1: before Scene 1
Час вячэрні. Даволі абшырны пакой, беднаваты, падробнамяшчанску абстаўлены. З правага боку — бліжэй да рампы — адны дзьверы, з левага — двое. Напроць два вакны на вуліцу. Справа ў належным месцы стол, у іншых мясцох — пара малых столікаў, на адным з іх грамафон, крэслы венскія і мяккія плюшавыя. У кутку зьлева вялікае люстра (трумо). На сьценах у рамах колькі тандэтных абразоў — портрэтаў высока-пастаўленых асоб, балалайка, пажарніцкая куртка і каска.
Вечер. Довольно просторная комната, бедновато обставленная на мелкобуржуазный лад. Справа, ближе к рампе, одна дверь, слева — две. Напротив — два окна на улицу. Справа, на подходящем месте, стол; в других местах — пара небольших столиков, на одном из них граммофон; венские стулья и мягкие плюшевые кресла. В левом углу большое зеркало — трюмо. На стенах в рамках несколько дешёвых картинок — портретов высокопоставленных особ, балалайка, пожарная куртка и каска.Evening. A fairly spacious room, rather poorly furnished in petty-bourgeois fashion. On the right, nearer the footlights, one door; on the left, two. Opposite, two windows looking onto the street. A table stands in a suitable place on the right; elsewhere, a couple of small tables, one bearing a gramophone; bentwood chairs and upholstered plush armchairs. A large looking glass stands in the left-hand corner. On the walls hang several cheap framed pictures—portraits of high-ranking personages—a balalaika, a fireman's jacket and helmet.
2. ДЗЕЯ ПЕРШАЯ. ЗЬЯВА І Действие 1, явление 1Act 1, Scene 1
ГАНУЛЯ — ЯНКА
ГАНУЛЯ — ЯНКАHANULIA — YANKA
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
сядзіць і робіць панчоху; чуваць стук у дзьверы з левага боку, што далей ад рампы
сидит и вяжет чулок; слышен стук в левую дверь, дальнюю от рампыseated, knitting a stocking; a knock is heard at the left-hand door farther from the footlights
Калі ласка! заходзьце!
Пожалуйста! Входите!Please! Come in!
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
уваходзіць
входитenters
Выбачайце, цётачка, што так часта назаляюся вам, але, бачыце, неяк моташна зрабілася аднаму сядзець, дык вось і прышоў да вас у госьці.
Простите, тётушка, что так часто вам докучаю, но, видите ли, как-то тоскливо стало одному сидеть, вот и пришёл к вам в гости.Forgive me, auntie, for troubling you so often, but you see, sitting alone began to weigh on me, so I came to pay you a visit.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Ды што за цэрамоніі! Можаце гасьціць у мяне хоць кожны дзень ад раньня да вечара — мне самой весялей, бо хоць вы ў нас нядаўна закватаравалі, а ўжо лічу вас, як свайго чалавека. Толькі ня стукайце там папанску ў дзьверы, а проста ўваходзьце і ўсё тут.
Да что за церемонии! Можете гостить у меня хоть каждый день с утра до вечера — мне самой веселее. Хоть вы у нас недавно поселились, а я уже считаю вас своим человеком. Только не стучите там по-господски в дверь, а просто входите, и всё тут.Oh, why stand on ceremony! You may visit me every day from morning till night—it cheers me up too. You've only just taken lodgings with us, but I already think of you as one of our own. Only don't go knocking at the door like a fine gentleman: just come straight in, that's all.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Дзякую вам за шчырасьць і ласку, хоць і сам ня ведаю, чым я на ўсё гэта заслужыў.
Благодарю вас за доброту и ласку, хоть сам и не знаю, чем всё это заслужил. Где же ваш молодой хозяин?Thank you for your kindness and affection, though I don't know what I've done to deserve it all. Where is your young master?
Пауза
ПаузаPause
. Дзе-ж гэта гаспадар ваш малады?
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Паляцеў у горад таго-сяго купіць. Сягоньня імяніны яго, дык мо‘ той ці сёй здарыцца ў хату.
Улетел в город кое-что купить. Сегодня его именины, так, может, кто-нибудь и заглянет.Off he flew into town to buy a few things. It's his name day today, so someone or other may drop in.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Шкада, што я раней аб гэтым ня ведаў. То-ж належала і аб падарунку якім падумаць.
Жаль, что я раньше этого не знал. Надо было бы и о каком-нибудь подарке подумать.A pity I didn't know sooner. I ought to have thought of some little present.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Э, мой сынок! Ня тыя цяпер часы на падарункі. Гэтая вайна ды бязладзьдзе, ці як там кажуць, рэволюцыя, пахавалі тыя хвіліны, калі людзі маглі думаць і аб падарунках.
Эх, сынок! Не те нынче времена, чтобы подарки дарить. Эта война да беспорядки, или, как там говорят, революция, похоронили то время, когда люди могли думать и о подарках.Ah, my boy! These are no times for presents. This war and all this disorder—or revolution, as they call it—have buried the days when people could think of presents too.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
А во, сын ваш не забыўся, аднак, аб імянінах?
А ваш сын, однако, про именины не забыл?Yet your son hasn't forgotten his name day?
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Не забыўся, бо малады яшчэ і ў галаве пуста. Падумайце, скасавалі чыноўніцтва, застаўся бяз службы і хоць-бы што, ні на грош таей сталасьці. Адно маракуе ўсё аб тым, як ізноў вернуцца нейкія там яго рангі і клясы і ўсялякае дабро само пасыпецца з неба.
Не забыл, потому что ещё молод и в голове пусто. Подумайте: чиновничество упразднили, остался без службы, а ему хоть бы что — ни на грош серьёзности. Только и мечтает, как опять вернутся какие-то там его чины и классы и всякое добро само с неба посыплется.He hasn't, because he's young yet and his head is empty. Just think: they abolished the civil service, he's lost his post, and he doesn't care a jot—not a pennyworth of sense in him. All he dreams of is his precious ranks and grades coming back, and every blessing falling into his lap from heaven.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
А што ж ён, павашаму, павінен рабіць у гэтае чыноўніцкае безрабоцьце?
А что же, по-вашему, он должен делать, пока чиновники без работы?And what do you think he ought to do while officials are out of work?
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Што? Хоць-бы ўзяў, як іншыя, ды падвучыўся боты шыць, або хоць латаць. Ну латаў-бы, і капейка жывая была-б у хаце, а так…
Что? Взял бы, как другие, да научился сапоги шить или хоть чинить. Чинил бы — и живая копейка в доме была бы, а так …What? He could learn to make boots, like other people, or at least to mend them. Mend a few boots, and there'd be ready money in the house. But as it is …
Махнула рукамі
Махнула рукамиThrows up her hands
.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Трудна такому далікатнаму панічу за гэтакую чорную работу ўзяцца.
Трудно такому изнеженному барчуку за такую чёрную работу взяться.It's hard for such a delicate young gentleman to take up rough work like that.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Які там ён далікатны! Я сама з ягоным бацькам — людзі вясковыя. Мой нябожчык гаспадар жыў пры бацькох на маленькім надзеле. Адзін яшчэ сяк-так мясьціўся ў сям‘і, а як жаніўся, дык і не хапіла абаім месца. Тады мы ўзялі і пайшлі сюды ў Менск шукаць службы. Спачатку было вельмі цяжка, а пасьля нічога сабе. Я мыла людзям бялізну, а ён прыстроіўся ў акружным судзе: быў там пры вешалках і кур‘ерам. А вядома, у судзе: народу ўсялякага прыходзіць шмат, ды пакуль там хто дойдзе да вышэйшага начальства, пачынаць мусіў сьпярша ад ніжэйшага. Гэткім ладам недастачы вялікай не цярпелі, ды нават хлопца свайго праз усялякія там навукі да чыноўніцтва давялі. Пасьля мой памёр, вечны яму пакой, а я засталася адна са сваім Мікіткай. Так што, як бачыце, ніякай далікатнасьці нямашака.
Какой он там изнеженный! Мы с его отцом сами деревенские. Покойный мой муж жил с родителями на маленьком наделе. Один ещё кое-как помещался в семье, а женился — на двоих и места не хватило. Тогда мы взяли да и пошли сюда, в Минск, службы искать. Сначала было очень тяжело, а потом ничего. Я людям бельё стирала, а он пристроился в окружном суде: при вешалках служил и курьером. А в суде, известно, всякого народу много приходит, и пока кто до высшего начальства доберётся, начинать приходилось с низшего. Так большой нужды мы не терпели, да даже мальчика своего через всякие там науки до чиновничества довели. Потом мой умер, царство ему небесное, а я осталась одна со своим Микиткой. Так что, как видите, никакой изнеженности нет.Delicate, indeed! His father and I were country folk ourselves. My late husband lived with his parents on a tiny plot of land. Alone, he could just about fit into the household; once he married, there wasn't room for two. So we came here to Minsk to look for work. At first it was terribly hard, then we managed well enough. I washed people's linen, and he found a place at the district court, minding the cloakroom and running messages. And at a court, you know, all sorts of people come in; before they could reach the higher officials, they had to begin with the lower ones. So we never suffered much want, and even put our boy through all his schooling till he became an official. Then my husband died, God rest his soul, and I was left alone with my Mikita. So, as you see, there's nothing delicate about us.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
А я спачатку меркаваў іначай. Бо дзе-ж там! Ён гэтак заўсёды хоча сябе паказаць, як-бы сам губарнатар.
А я сперва думал иначе. Ещё бы! Он всегда так себя выставляет, словно сам губернатор.I thought otherwise at first. No wonder! He's always putting on airs as if he were the governor himself.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Гэта, мабыць, ён наглядзеўся, бо служыў у губарнатарскай канцэлярыі за нейкага там рэгістратара.
Наверно, насмотрелся, потому что служил в губернаторской канцелярии каким-то там регистратором.He must have picked it up by watching: he served in the governor's office as some sort of registrar.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Ах, вось яно што! Але гэта не бяда. Калі ён вышаў родам з сялян, то ніякай працы не павінен чурацца, асабліва павінна яго пацягнуць туды, адкуль прышоў, на вёску, дзе столькі поля някратанага ляжыць. І мне здаецца, што яго туды пацягне.
Ах, вот оно что! Но это не беда. Если он родом из крестьян, то никакой работы не должен чураться. Особенно должно его тянуть туда, откуда вышел, — в деревню, где столько нетронутого поля лежит. И мне кажется, его туда потянет.Ah, that explains it! But no matter. If he comes of peasant stock, he ought not to shrink from any work. Above all, he should feel drawn back where he came from, to the country, where so much ground lies untouched. And I think he will feel that pull.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Ня цягне яго і туды, мой саколік, ой, ня цягне! Стары згарусьціў быў лішнюю сотню, маніўся кусочак зямлі з хатай купіць, але ня ўсьпеў. А яму, свайму Мікітку, што я наталкавалася, каб зьісьціў бацькаву думку, — не паслухаў. Цяпер ні зямелькі з хатай, ні грошай… А мне ўжо старасьць на носе. Як падумаю, што бяда зноў прыцісьне, што зноў прыдзецца людзям бялізну мыць, дык аж рукі вянуць ад нейкага жалю горкага.
Не тянет его и туда, соколик мой, ой, не тянет! Старик скопил лишнюю сотню, собирался клочок земли с хатой купить, да не успел. А ему, своему Микитке, сколько я твердила, чтобы отцовскую мечту исполнил, — не послушался. Теперь ни земельки с хатой, ни денег… А у меня старость уже на носу. Как подумаю, что нужда опять прижмёт, что опять придётся людям бельё стирать, так руки и опускаются от горькой тоски.He feels no pull there either, my dear, none at all! His father had scraped together an extra hundred, meaning to buy a bit of land with a cottage, but never lived to do it. And how often I begged my Mikita to carry out his father's wish—he wouldn't listen. Now there's neither land nor cottage nor money… And old age is upon me. When I think of want pressing us again, of washing other people's linen again, my arms go limp with bitter sorrow.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Э, цётачка! Ня так ужо дрэнна, як вам здаецца. Устаткуецца ваш Мікітка з часам і пойдзе па розум да галавы. А цяпер ён-жа яшчэ малады ў вас.
Эх, тётушка! Не так уж плохо, как вам кажется. Остепенится ваш Микитка со временем и возьмётся за ум. А сейчас он у вас ещё молодой.Ah, auntie! Things aren't as bad as you imagine. Your Mikita will settle down in time and find some sense. He's still young, after all.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Ды разумеецца малады, яшчэ зусім малады! Яно-ж і наракаць на яго роднай маці гэтак не выпадае, але падчас, як прыдзе нешта нейкае, дык і гаворыш, і гаворыш; спачатку палягчае на сэрцы, а пасьля і шкадуеш. Ён-жа маё родненькае дзіцё, ды адзін, як той васілёк у жыце.
Да, конечно, молод, совсем ещё молод! Родной матери и жаловаться-то так на него не пристало, но иной раз как что-то нахлынет, так говоришь и говоришь; сперва на сердце легче, а потом и жалеешь. Он ведь моё родное дитятко, да единственное — как василёк во ржи.Yes, of course he's young, still so young! His own mother shouldn't complain of him like this, but sometimes something comes over you, and you talk and talk; your heart feels lighter at first, then you're sorry. He's my own dear child, my only one, like a cornflower in the rye.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
на бок
в сторонуaside
О, гэтакіх адных у нас многа, толькі-ж яны не васількі, а праклятае зельле на нашай беднай зямлі!
О, таких единственных у нас много, только они не васильки, а проклятые сорняки на нашей бедной земле !Oh, we have plenty of such only children, only they're no cornflowers—they're accursed weeds on our poor soil !
Ходзіць па пакоі
Ходит по комнатеWalks about the room
.
3. ДЗЕЯ ПЕРШАЯ. ЗЬЯВА ІІ Действие 1, явление 2Act 1, Scene 2
ГАНУЛЯ — ЯНКА — МІКІТА
ГАНУЛЯ — ЯНКА — МИКИТАHANULIA — YANKA — MIKITA
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
уваходзіць з пакупкамі
входит с покупкамиenters with his purchases
О, меджду протчым і профэсар у нас! Здрасьціце!
О, между прочим, и профессор у нас! Здрасте!Oh, incidentally, the professor is here too! Good day!
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Майму кватэрнаму гаспадару нізка кланяюся! Апрача гэтага пазвольце, пане рэгістратар, павіншаваць вас з імянінамі. Жычу вам надзець шліфы калежскага асэсара.
Моему квартирному хозяину нижайший поклон! А сверх того позвольте, господин регистратор, поздравить вас с именинами. Желаю вам надеть погоны коллежского асессора.My humblest bow to my landlord! And allow me, Mr Registrar, to wish you a happy name day. May you don the shoulder straps of a collegiate assessor.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Дзякую, меджду протчым, дзякую! Шчыра мяне цешыць, што вы аб гэтым не забыліся. Жадаю, каб і праз год мы ў гэтай кватэры віншаваліся.
Спасибо, между прочим, спасибо! Искренне рад, что вы об этом не забыли. Желаю, чтобы и через год мы в этой квартире друг друга поздравляли.Thank you, incidentally, thank you! I'm sincerely pleased you haven't forgotten. May we still be exchanging congratulations in this apartment a year from now.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Аб гэтым трудна загадзя варажыць, бо я ў скорасьці зусім выяжджаю з Менску на вёску.
Об этом трудно заранее гадать, потому что я скоро совсем уезжаю из Минска в деревню.That's hard to predict, for I'll soon be leaving Minsk altogether for the country.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Як-жа гэта, пане настаўнік? Мы ўжо да вас прывыклі, што мне здавалася, ніколі не разлучымся.
Как же так, господин учитель? Мы уже к вам так привыкли, мне казалось, никогда не расстанемся.How can that be, sir? We've grown so used to you, I thought we'd never part.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Там, на вёсцы, я патрабней, чымся тут, а да таго — ня люблю я гораду: вельмі ўжо ў ім цяжкае паветра.
Там, в деревне, я нужнее, чем здесь. К тому же не люблю я город: уж очень тяжёлый в нём воздух.I'm needed more in the country than here. Besides, I don't like the city: its air weighs too heavily on me.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
да Ганулі
к Ганулеto Hanulia
Меджду протчым, мамаша, прышыкуйце закуску, бо незадоўга і госьці зьбяруцца.
Между прочим, мамаша, приготовьте закуску, скоро и гости соберутся .Incidentally, Mamma, get the refreshments ready: the guests will soon be gathering .
Стаўляе на бок пляшку
Отставляет бутылкуSets a bottle aside
.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Эгэ! І пляшку бачу. А кажуць, што няможна дастаць…
Эге! Вижу и бутылку. А говорят, не достать…Aha! I see a bottle too. And they say you can't get any…
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Усё можна, толькі асьцярожна.
Всё можно, только осторожно. Вот селёдка, вот к ней лук, а вот сало, а тут… между прочим, кильки… гости пальчики оближут .Anything is possible, if you're careful. Here are herrings, onions to go with them, here's cured pork fat, and here… incidentally, sprats… the guests will lick their fingers .
ГАНУЛЯ зьбірае пакупкі
ГАНУЛЯ собирает покупкиHANULIA gathers up the purchases
. Вось тут селядцы, во, цыбуля да іх, а вот сала, а тут… меджду протчым — кілечкі… пальцы госьцікі абліжуць.
ГАНУЛЯ з пакупкамі выходзіць
ГАНУЛЯ выходит с покупкамиHANULIA leaves with the purchases
.
4. ДЗЕЯ ПЕРШАЯ. ЗЬЯВА III Действие 1, явление 3Act 1, Scene 3
ЯНКА — МІКІТА
ЯНКА — МИКИТАYANKA — MIKITA
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Гучны, як уважаю, баль у вас будзе.
Шумный, как я вижу, у вас будет бал.You're planning quite a grand ball, I see.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
О, так! У нашым чыноўніцкім становішчы іначай няможна. Як чуць што зблышыў, дык і пачнуцца ўсялякія суды ды перасуды: адзін будзе казаць, што па службе атрымаў паніжэньне, другі — што ў карты прагуляўся, а трэці — што скнэра, а гэта — найгорш, і так пайшла пісаць губэрня, — не адцярэбішся. Становішча, меджду протчым, пане мой, абавязвае.
О да! При нашем чиновничьем положении иначе нельзя. Чуть что упустишь — и начнутся всякие толки да пересуды: один скажет, по службе понизили, другой — в карты проигрался, третий — скупердяй, а это хуже всего. И пошла писать губерния — не отобьёшься. Положение, между прочим, сударь, обязывает.Oh, yes! A man of our official standing has no choice. Overlook the slightest thing and the gossip begins: one says you've been demoted, another that you've lost at cards, a third that you're a miser—and that's the worst of all. Then the whole province starts scribbling: there's no shaking it off. Position, incidentally, my dear sir, carries obligations.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
А вы плюнулі-б на тое, хто што кажа, ды жылі сваім адумам. Пры тым, якое тут чорта чыноўніцкае становішча, калі яно ўжо не стаіць, а ляжыць, ды як яшчэ ляжыць — як трухлявая калода!
А вы плюнули бы на то, кто что говорит, да жили своим умом. К тому же какое к чёрту чиновничье положение, когда оно уже не стоит, а лежит, да ещё как лежит — трухлявой колодой!You ought to stop caring what anyone says and use your own judgement. Besides, what the devil is this official standing, when it no longer stands but lies flat—and lies there like a rotten log!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Меджду протчым, гэта яно ляжыць так сабе — да часу, а потым зварухнецца і падымецца.
Между прочим, оно так лежит — до поры, а потом шевельнётся и поднимется.Incidentally, it's only lying there for the time being; then it will stir and rise again.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Чакай, бабка, Пятра!.. Пакуль ваша гэта становішча ўстане, то вас саміх чэрві паточаць. Ды скажэце, калі ласка, каму і нашто патрэбна гэта ваша з мёртвых паўстаньне? Ды каму, якую тут карысьць вы прыносілі, як яшчэ стаялі?
Жди, бабушка, Петрова дня!.. Пока ваше положение поднимется, вас самих черви источат. Да скажите, пожалуйста, кому и зачем нужно ваше воскресение из мёртвых? Кому какую пользу вы приносили, когда ещё стояли?Keep waiting, Granny, till Saint Peter's Day!.. By the time your standing rises again, the worms will have eaten you. And tell me, pray, who needs your resurrection from the dead, and why? What good did you ever do anyone when you still stood upright?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Мы цьвёрда стаялі на варце сьвятога расійскага самаўладзтва і баранілі тутэйшую рускую народнасьць ад „інародчаскага засільля“. Во яно што, меджду протчым!
Мы твёрдо стояли на страже святого российского самодержавия и защищали здешнюю русскую народность от «инородческого засилья». Вот оно что, между прочим!We stood firm in defence of holy Russian autocracy and protected the local Russian nationality against “alien domination.” That's what, incidentally!
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Няма чаго казаць — баранілі! У лапці абувалі, з торбамі пушчалі, ды ў сібірскія катаргі вывозілі. Гэта называецца — баранілі!
Нечего сказать — защищали! В лапти обували, с сумой пускали, да на сибирскую каторгу вывозили. Это у вас называется — защищали!Fine protection indeed! You put them in bast shoes, sent them out begging, and carted them off to Siberian penal servitude. That's what you call protection!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
А што вы, новасьпечаныя рэспубліканцы, хэ-хэ-хэ! беларусы ці як там… што вы маніцёся бараніць, бо дагэтуль, меджду протчым, вы яшчэ нічога не ўбаранілі.
А вы, свежеиспечённые республиканцы, хе-хе-хе! белорусы, или как там… что вы собираетесь защищать? Ведь до сих пор, между прочим, вы ещё ничего не защитили.And you newly baked republicans, heh-heh-heh! Belarusians, or whatever you call yourselves… what do you mean to defend? So far, incidentally, you haven't defended a thing.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Мы баронім саміх сябе ад вашай навалы.
Мы защищаем самих себя от вашего нашествия.We're defending ourselves against your onslaught.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
А, меджду протчым, нічога ня выходзіць: вашы сходкі ці там зьезды раскідаюцца, а саміх на казённы хлеб садзяць. Хэ-хэ-хэ! раскідаюць, — во, і ўсё тут.
А между прочим, ничего не выходит: ваши сборища или съезды разгоняют, а вас самих на казённые харчи сажают. Хе-хе-хе! Разгоняют — вот и всё.Yet, incidentally, nothing comes of it: your gatherings, or congresses, get broken up, and you're put on prison rations. Heh-heh-heh! Broken up—that's all there is to it.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Але, раскідаюць, але! Толькі-ж думак нашых і сам люцыпар не раскідае, — бо мы служым вялікай ідэі вызваленьня.
Да, разгоняют, да! Только наших мыслей и сам Люцифер не разгонит: мы служим великой идее освобождения.Yes, they break them up, yes! But Lucifer himself cannot scatter our thoughts: we serve the great idea of liberation.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Усё гэта глупства. Меджду протчым, ідэя — вельмі скупая пані: ні шэлега сваім слугам ня плаціць, хоча, каб на яе ўсе дарма працавалі. А ў мяне, хэ-хэ-хэ! пане профэсар, душа рэальная: хто мне лепей плаціць, таму і служу і кіхаць хачу на ўсякія ідэі. Мая лінія жыцьця вельмі простая.
Всё это вздор. Между прочим, идея — очень скупая барыня: своим слугам ни гроша не платит, хочет, чтобы все на неё даром работали. А у меня, хе-хе-хе! господин профессор, душа практическая: кто лучше платит, тому и служу, а на всякие идеи мне начхать. Моя линия жизни очень прямая.It's all nonsense. Incidentally, an idea is a very stingy lady: she doesn't pay her servants a penny, she wants everyone working for nothing. But I, heh-heh-heh! Mr Professor, have a practical soul: I serve whoever pays me best, and I sneeze at all these ideas. My course in life is perfectly straight.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Памыляецеся, пане рэгістратар. Ваша лінія ня простая — а крывабокая, — цямняцкая ваша лінія, і ўжо вядзе вас туды, адкуль не варочаюцца.
Ошибаетесь, господин регистратор. Ваша линия не прямая, а кривая: тёмная у вас линия, и она уже ведёт туда, откуда не возвращаются.You're mistaken, Mr Registrar. Your course isn't straight, it's crooked—a benighted course, already leading you where no one comes back from.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
стукаючы кулаком па стале
стуча кулаком по столуbanging his fist on the table
Меджду протчым… меджду протчым… вы мяне абражаеце. Я не цямняк, пане… пане дырэктар беларускай басоты.
Между прочим… между прочим… вы меня оскорбляете. Я не тёмный человек, господин… господин директор белорусской голытьбы.Incidentally… incidentally… you're insulting me. I'm no benighted fool, Mr… Mr Director of the Belarusian rabble.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Выбачайце, я крыху пагарачыўся.
Простите, я немного погорячился .Forgive me, I lost my temper a little .
Выходзіць у свой пакой
Уходит в свою комнатуGoes into his room
.
5. ДЗЕЯ ПЕРШАЯ. ЗЬЯВА IV Действие 1, явление 4Act 1, Scene 4
МІКІТА — ГАНУЛЯ
МИКИТА — ГАНУЛЯMIKITA — HANULIA
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
увайшоўшы пры апошніх словах Мікітавых
войдя при последних словах Микитыentering at Mikita's last words
Ты ізноў з ім павадзіўся?
Ты опять с ним поссорился?Have you quarrelled with him again?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Меджду протчым, я з ім ня вадзіўся, а толькі аб політыцы паспрачаўся.
Между прочим, я с ним не ссорился, только о политике поспорил.Incidentally, I didn't quarrel with him, we merely argued about politics.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
накрывае стол
накрывает на столlays the table
Гэтымі сваімі спрэчкамі людзям толькі кроў псуеш.
Своими спорами ты людям только кровь портишь.All your arguments do is make people's blood boil.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Псуюць і яны мне. Не магу-ж я, меджду протчым, мамаша, набраць у губу вады і маўчаць, калі ён бэсьціць мае жыцьцёвыя погляды. Меджду протчым, абавязак мой — паказаць гэтым новым завадзілам іхняе належнае месца. Хай знаюць, што і мы тое-сёе ў політыцы кемім. Апрача таго, здаецца, што ад нашага кватаранта бальшавіцкім духам пахне, а мне ад гэтага паху ў носе круціць.
И они мне портят. Не могу же я, между прочим, мамаша, набрать в рот воды и молчать, когда он поносит мои жизненные взгляды. Между прочим, мой долг — указать этим новым зачинщикам их надлежащее место. Пусть знают, что и мы кое-что в политике смыслим. Кроме того, кажется, от нашего квартиранта большевистским духом пахнет, а у меня от этого запаха в носу свербит.They make mine boil too. I can't sit with my mouth full of water, incidentally, Mamma, and say nothing while he abuses my views on life. Incidentally, it's my duty to show these new agitators their proper place. Let them know we understand a thing or two about politics as well. Besides, our lodger seems to smell of Bolshevism, and that smell makes my nose itch.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
А калі бальшавік, дык што? Бальшавік таксама чалавек.
А если большевик, так что? Большевик тоже человек.And if he's a Bolshevik, what of it? A Bolshevik's a human being too.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Можа чалавек, а можа і не, бо з нашымі рангамі і клясамі абходзіцца зусім не пачалавецку.
Может, человек, а может, и нет, потому что с нашими чинами и классами он совсем не по-человечески обходится. Между прочим, мамаша, я попрошу вас… я этого хочу… Среди прочих гостей у меня сегодня будут одна мадам, поп, исправник и пан. Вот если кто-нибудь из них обратится к вам, старайтесь отвечать в нос и поменьше употребляйте простых выражений. С мадамой не говорите «барыня», а «мадам-синьора»; с попом — не «батюшка», а «отец духовный»; с исправником — не «господин исправник», а «ваше родие»; а с паном — не просто «пан», а «ясновельможный пан граф». Всё это здешние грата-персоны, между прочим, люди одинаковых со мной взглядов и почти одинаковых чинов, так что я хочу, чтобы они знали: моя родня стоит не ниже их родни.Perhaps he is, perhaps he isn't: he treats our ranks and grades in a very inhuman fashion. Incidentally, Mamma, I must ask you… I insist… Among my guests today will be a madam, a priest, a police chief and a Polish gentleman. If any of them speaks to you, try to answer through your nose and use fewer common expressions. With madam, don't say “my lady,” say “madame-signora”; with the priest, not “Father,” but “spiritual father”; with the police chief, not “Mr Police Chief,” but “Your Bornship”; and with the gentleman, not simply “sir,” but “most illustrious Count.” These are all local personae gratae, incidentally, people with my outlook and almost my rank, and I want them to know that my family stands no lower than theirs.
Пауза
ПаузаPause
. Меджду протчым, мамаша, я папрашу вас… я гэтага хачу… З-паміж іншых гасьцей будуць у мяне сягоньня: адна мадам, поп, спраўнік і пан. Вось, калі хто з іх зьвернецца да вас з якім словам, то вы старайцеся адказваць у нос і меней ужывайце простых выразаў. Калі з мадамай зойдзе гутарка, то не кажэце — панечка, а мадам-сіньёра, калі з папом, то — ня бацюшка, а ацец духоўны, калі з спраўнікам, то — ня пан спраўнік, а ваша родзіе, а калі з панам, то — ня проста пане, а — ясьне пане грабя. Усё гэта тутэйшыя грата-пэрсоны, меджду протчым, людзі аднальковага са мной сьветагляду і амаль што не аднальковых рангаў, так што хачу я, каб яны ведалі, што і радня мая ня ніжэй стаіць ад іхняй радні.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Ну і госьці! Адкуль ты іх выкапаў? Яны-ж уперад у нас ня бывалі.
Ну и гости! Откуда ты их выкопал? Ведь прежде они у нас не бывали.Some guests! Where did you dig them up? They've never been here before.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Ня бывалі… ня бывалі… Меджду протчым, уперад была іншая політычна-экономічная сытуацыя, пры якой ня ўсюды яны маглі пабываць, а цяперака, як з большага рангі і клясы абшліфаваліся, вось яны, гэтыя мае госьці, і складаюць нам першым візыту.
Не бывали… не бывали… Между прочим, прежде была другая политико-экономическая ситуация, при которой не всюду они могли бывать. А теперь, когда чины и классы в основном пообтёрлись, вот они, мои гости, и наносят нам первый визит.Never been… never been… Incidentally, the political and economic situation used to be different, and they couldn't visit just anywhere. But now that the ranks and grades have mostly had their edges rubbed off, these guests of mine are paying us their first visit.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
А хай-бы ляпей не складалі, а то скачы перад імі няма ведама як!
Лучше бы не наносили, а то пляши перед ними неизвестно как!Better they didn't, than have us dancing attendance goodness knows how!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Вы толькі, меджду протчым, мамаша, адказвайце, як я вас вучыў, а ўсялякіх іншых цэрамоній буду я сам даглядаць. Ага, яшчэ адно: як будзеце вітацца, то адну нагу на зад адцягвайце — рабеце рэваранс. А важней за ўсё, старайцеся як найгусьцей у нос.
Вы только, между прочим, мамаша, отвечайте, как я вас учил, а за всеми прочими церемониями я сам прослежу. Ах да, ещё одно: когда будете здороваться, отставляйте одну ногу назад — делайте реверанс. А главное, старайтесь как можно гуще в нос.Just answer as I've taught you, incidentally, Mamma; I'll see to all the other ceremonies myself. Oh, one more thing: when greeting them, put one foot back—make a curtsy. Above all, sound as richly nasal as you can.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
махнуўшы рукой
махнув рукойwith a wave of dismissal
У нос, дык у нос!
В нос так в нос!Through my nose, then!
Уваходзіць ЯНКА
Входит ЯНКАYANKA enters
6. ДЗЕЯ ПЕРШАЯ. ЗЬЯВА V Действие 1, явление 5Act 1, Scene 5
МІКІТА — ГАНУЛЯ — ЯНКА
МИКИТА — ГАНУЛЯ — ЯНКАMIKITA — HANULIA — YANKA
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
увайшоўшы, да Ганулі
войдя, к Ганулеentering, to Hanulia
Вось я ўспомніў, цётачка, адну сваю справу і мушу прасіць вашай у гэтым помачы. Надовечы я атрымаў ліст з вёскі ад сваёй быўшай вучаніцы, у якім піша яна, што з бацькамі сваімі прыедзе ка мне у госьці. А гэта можа здарыцца нават сягоньня. Усё было-б добра, але бяда ў тым, што яны тут ня маюць нікога знаёмага, дык ня будзе ім дзе…
Я вот вспомнил, тётушка, об одном своём деле и должен попросить вашей помощи. На днях получил письмо из деревни от бывшей ученицы: она пишет, что приедет ко мне в гости с родителями. Это может случиться даже сегодня. Всё бы хорошо, да беда в том, что здесь у них никого знакомого нет, так что им негде будет…I've just remembered something, auntie, and must ask for your help. The other day I received a letter from a former pupil in the country, saying she'd come to visit me with her parents. They might even arrive today. All would be well, except they know nobody here, so they'll have nowhere to…
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
… Пераначаваць. Ну, гэта не бяда! Можна будзе і ў нас. Ложкаў, праўда, лішніх няма, дык во тут на падлозе што-небудзь падмосьцім і перасьпяць ноч.
…Переночевать. Ну, это не беда! Можно и у нас. Лишних кроватей, правда, нет, так вот здесь на полу что-нибудь постелем — и переночуют.…Spend the night. Well, that's no trouble! They can stay here. We have no spare beds, true, but we'll spread something on the floor here, and they can sleep on it.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Яно так, меджду протчым, але у мяне сягоньня важныя госьці будуць, дык можа вашым гасьцём гэта будзе не па нутру?
Оно так, между прочим, но у меня сегодня будут важные гости. Может, вашим гостям это придётся не по нраву?Quite so, incidentally, but I'm expecting important guests today. Perhaps your guests won't find that to their liking?
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Я пастараюся, каб яны вам і вашым важным гасьцём не заміналі.
Я постараюсь, чтобы они вам и вашим важным гостям не мешали.I'll see that they don't disturb you or your important guests.
7. ДЗЕЯ ПЕРШАЯ. ЗЬЯВА VІ Действие 1, явление 6Act 1, Scene 6
МІКІТА — ГАНУЛЯ — ЯНКА — НАСТА
МИКИТА — ГАНУЛЯ — ЯНКА — НАСТАMIKITA — HANULIA — YANKA — NASTA
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
высоўваючы галаву з правых дзьвярэй
высовывая голову из правой двериputting her head through the right-hand door
Ці можна?
Можно?May I?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Калі ласка! Меджду протчым, просім, просім!
Пожалуйста! Между прочим, просим, просим!Please! Incidentally, do come in, do!
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
уваходзіць
входитenters
Добры вечар! Як жывы-здаровы?
Добрый вечер! Как поживаете?Good evening! How are you keeping?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Дазвольце пазнаёміць: мамзэль Наста Пабягунская — настаўнік Янка Здольнік, меджду протчым, гэта той… хэ-хэ-хэ!.. беларус, аб якім я ўжо вам успамінаў… хэ-хэ-хэ! Ня улюбецеся толькі.
Позвольте познакомить: мадемуазель Наста Побегунская — учитель Янка Здольник. Между прочим, это тот… хе-хе-хе!.. белорус, о котором я уже вам упоминал… хе-хе-хе! Только не влюбитесь.Allow me to introduce you: Mademoiselle Nasta Pabiahunskaya—Yanka Zdolnik, a schoolteacher. Incidentally, he's that… heh-heh-heh!.. Belarusian I mentioned to you… heh-heh-heh! Only don't fall in love.
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
да Янкі
к Янкеto Yanka
Вельмі цікава з вамі пазнаёміцца! Нам такіх як найболей патрэбна.
Очень интересно с вами познакомиться! Нам таких побольше бы.How very interesting to meet you! We need as many of your sort as possible.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Дзякую за гонар!
Благодарю за честь! А нам такое знакомство ни интересно, ни нужно.Thank you for the honour! As for us, such acquaintances are neither interesting nor wanted.
На бок
В сторонуAside
. А для нас і ня цікава і не патрэбна такое знаёмства.
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
Ці ня можна ад гэтых паноў дзе на хвіліну мне схавацца?
Нельзя ли мне на минутку где-нибудь спрятаться от этих господ?Could I hide away from these gentlemen somewhere for a moment?
Паказвае на мігі, што мусіць папудравацца і паправіць валасы
Показывает жестами, что ей нужно припудриться и поправить волосыGestures that she must powder her face and arrange her hair
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Можна, можна! Пойдзем са мною ў другі пакой.
Можно, можно! Пойдёмте со мной в другую комнату .Certainly, certainly! Come with me into the other room .
Вышлі
УходятThey leave
.
8. ДЗЕЯ ПЕРШАЯ. ЗЬЯВА VІІ Действие 1, явление 7Act 1, Scene 7
МІКІТА — ЯНКА
МИКИТА — ЯНКАMIKITA — YANKA
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Праўдзівая Пабягунская. Хто яна такая?
Настоящая Побегунская. Кто она такая?A true Miss Running-About. Who is she?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Так сабе — надта мілая і сымпатычная, меджду протчым, мамзэль. На ўсе бакі вядзе шырокае знаёмства. Мае заўсёды аб усім і аб усіх з пэўных крыніц пэўныя весткі, любіць заўсёды і ўсюды, дзе трэба і ня трэба, уткнуць свае тры грошы. Меджду протчым, павінен вам сказаць, што яна першая ды, мабыць, апошняя слабасьць майго сэрца. Колькі раз рабіў ужо ёй асьведчыны, каб, значыцца, аддала мне сваю руку, але штось ня клеіцца. Кажа, як будзеце асэсарам, тады выйду, а за рэгістратара, кажа, не хачу. І хоць ты ёй з пальца высьсі тое асэсарства, а падавай і ўсё тут. Але я надзеі ня трачу. Зьменяцца політычныя сытуацыі, атрымаю ад начальства асэсарскую рангу, і мамзэль Наста будзе маёй, бо асоба, як бачыце, спрытная.
Так себе — очень милая и приятная, между прочим, мадемуазель. Повсюду обширные знакомства водит. Всегда обо всём и обо всех имеет верные сведения из верных источников, любит везде, где нужно и не нужно, вставить свои три гроша. Между прочим, должен сказать, что она первая и, пожалуй, последняя слабость моего сердца. Сколько раз уже делал ей предложение — чтобы, значит, отдала мне свою руку, — да что-то не клеится. Говорит: станете асессором — выйду, а за регистратора, говорит, не хочу. И хоть из пальца высоси ей это асессорство, а подай, и всё тут. Но я надежды не теряю. Изменится политическая ситуация, получу от начальства асессорский чин — и мадемуазель Наста будет моей: особа, как видите, ловкая.Nothing special—a very sweet and charming mademoiselle, incidentally. She has extensive acquaintances in every direction. She always has reliable news about everything and everyone from reliable sources, and loves putting in her three pennies everywhere, wanted or not. Incidentally, I must tell you she's my heart's first weakness, and probably its last. I've proposed to her goodness knows how often—asked her hand, that is—but somehow it won't come together. “Become an assessor,” she says, “and I'll marry you; I don't want a registrar.” Conjure up that assessorship out of thin air if you must, but give it her, that's final. Still, I don't lose hope. The political situation will change, my superiors will grant me the assessor's rank, and Mademoiselle Nasta will be mine: a resourceful person, as you see.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Спрытная, спрытная! Але і пры зьмененых сытуацыях каб вы толькі з сваім асэсарствам і з гэтай мамзэляй ня вылецелі ў трубу.
Ловкая, ловкая! Только и при изменившейся ситуации как бы вам с вашим асессорством и этой мадемуазелью не вылететь в трубу .Resourceful indeed! Only, even when the situation changes, take care you don't go down the drain, assessorship, mademoiselle and all .
Вышаў у свой пакой
Уходит в свою комнатуGoes into his room
.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Зайздрасьць яго так і разьбірае, меджду протчым.
Зависть так его и разбирает, между прочим.He's eaten up with envy, incidentally.
Дастае з шуфляды ў стале чыноўніцкія адзнакі і перад люстрам прымяркоўвае іх. Уваходзяць НАСТА і ГАНУЛЯ
Достаёт из ящика стола чиновничьи знаки отличия и примеряет их перед зеркалом. Входят НАСТА и ГАНУЛЯTakes official insignia from a table drawer and tries them on before the mirror. NASTA and HANULIA enter
9. ДЗЕЯ ПЕРШАЯ. ЗЬЯВА VІІІ Действие 1, явление 8Act 1, Scene 8
МІКІТА — НАСТА — ГАНУЛЯ
МИКИТА — НАСТА — ГАНУЛЯMIKITA — NASTA — HANULIA
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
Аей, што я бачу?! Бяз усякае цэрамоніі нашаму дзявоцкаму стану конкурэнцыю робіце: — як кокетка, фліртуеце з люстэркам. А яшчэ калежскі рэгістратар!
Ах, что я вижу?! Без всяких церемоний с нами, девушками, соперничаете: как кокетка, флиртуете с зеркалом. А ещё коллежский регистратор!Oh, what do I see?! You're competing with us maidens without so much as a by-your-leave: flirting with the mirror like a coquette. And a collegiate registrar too!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Але і мамзэль Наста, меджду протчым, сягоньня падфуфырылася, як на баль-маскараду ў Белую залю.
Но и мадемуазель Наста, между прочим, сегодня разоделась, словно на бал-маскарад в Белый зал.But Mademoiselle Nasta, incidentally, is all dressed up today herself, as though for a masked ball in the White Hall.
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
На баль, як на баль, а з гасьцямі спаткацца прыдзецца, дык чаму-ж крыху і не паднядзеліцца?
На бал или не на бал, а гостей встречать придётся — отчего же и не принарядиться немного?Ball or no ball, there'll be guests to meet—why shouldn't I put on my Sunday best?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
А так, так! На тое-ж сягоньня мае імяніны.
Да, да! На то и мои именины сегодня.Yes, yes! That's what my name day's for.
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
Ды я не аб імянінных гасьцёх.
Да я не об именинных гостях.I'm not speaking of your name-day guests.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Аб якіх-жа гасьцёх яшчэ, меджду протчым?
О каких же ещё гостях, между прочим?What other guests, incidentally?
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
Які-ж вы недагадлівы!
Какой же вы недогадливый!How slow you are!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Ах, ужо ведаю-вы аб немцах!?
Ах, уже знаю — вы о немцах?!Ah, now I know—you mean the Germans?!
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
Няўжо-ж аб кім? Я з пэўных крыніц маю пэўныя весткі, што яны яшчэ сягоньня будуць у Менску.
А о ком же? У меня есть верные сведения из верных источников: ещё сегодня они будут в Минске.Who else? I have reliable information from reliable sources: they'll be in Minsk this very day.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
О, ліханька! Каб хаця не ўваліліся на імяніны, а то сапсуюць усю абедню. А так, меджду протчым, хай сабе ідуць, гэта мне пад руку — буду зноў засядаць у губарнатарскай канцылярыі.
Ох, беда! Хоть бы на именины не ввалились, а то всю обедню испортят. А вообще, между прочим, пусть идут — мне это на руку: опять засяду в губернаторской канцелярии.Oh, dear! Let's hope they don't barge in on my name day and spoil the whole service. Otherwise, incidentally, let them come—it suits me: I'll be back at a desk in the governor's office.
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
Ого! так адразу. А я чула ад пэўнай асобы, што немцы як прыходзяць, то першым чынам направа і налева хапаюць усіх на работы — капаць акопы, а гэта не губарнатарская канцылярыя.
Ого! Так уж и сразу. А я слышала от надёжного человека: когда немцы приходят, они сперва всех подряд хватают на работы — окопы рыть, а это вам не губернаторская канцелярия.Ho! Just like that? I heard from a reliable person that when the Germans arrive, the first thing they do is seize everyone left and right for labour—digging trenches. That's no governor's office.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Хэ-хэ-хэ! Я ўжо ведаў аб гэтым і загадзя забарыкадаваўся. Глядзеце!
Хе-хе-хе! Я уже знал и заранее забаррикадировался. Смотрите!Heh-heh-heh! I knew that already and fortified myself in advance. Look!
Зьнімае з сьцяны і надзяе пажарніцкую куртку і каску
Снимает со стены и надевает пожарную куртку и каскуTakes the fireman's jacket and helmet off the wall and puts them on
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
І што гэта значыць?
И что это значит?And what's that supposed to mean?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
А тое, што немцы пажарнікаў на работы не бяруць. Ну, вось я і падумаў аб гэтым раней і ўпісаўся ў Менскую пажарную дружыну.
А то, что немцы пожарных на работы не берут. Вот я заранее об этом подумал и записался в Минскую пожарную дружину. Ай, гости идут! Между прочим, мамаша, занавесьте чем-нибудь окна, хоть одеялами… а я побегу встречать.It means the Germans don't take firemen for labour. So I thought ahead and enrolled in the Minsk fire brigade. Ah, the guests are coming! Incidentally, Mamma, cover the windows with something, blankets perhaps… I'll run to greet them.
Чуваць зьлева званок
Слева слышен звонокA bell is heard on the left
. Ай, госьці ідуць! Меджду протчым, мамаша, завесьце чым-небудзь вокны, можа-коўдрамі… а я пабягу спаткаць.
Выбягае. ГАНУЛЯ завешвае вокны. НАСТА круціцца каля люстра. Уваходзяць ГОСЬЦІ ў парваных верхніх вопратках, якія МІКІТА зьнімае і выносіць у другі пакой. ПОП апускае падоткнутыя полы сутаны. Пасьля прывітаньня ГОСЬЦІ рассаджваюцца і крытычным вокам аглядаюць кватэру
Выбегает. ГАНУЛЯ занавешивает окна. НАСТА вертится перед зеркалом. Входят ГОСТИ в разорванной верхней одежде; МИКИТА снимает её с них и уносит в другую комнату. ПОП опускает подоткнутые полы сутаны. Поздоровавшись, ГОСТИ рассаживаются и критически оглядывают квартируHe runs out. HANULIA covers the windows. NASTA preens before the mirror. The GUESTS enter in torn outer garments, which MIKITA removes and carries into another room. The PRIEST lets down the tucked-up skirts of his cassock. After exchanging greetings, the GUESTS take their seats and inspect the apartment critically
10. ДЗЕЯ ПЕРШАЯ. ЗЬЯВА ІX Действие 1, явление 9Act 1, Scene 9
МІКІТА — НАСТА — ГАНУЛЯ — ДАМА — ПОП — СПРАЎНІК — ПАН
МИКИТА — НАСТА — ГАНУЛЯ — ДАМА — ПОП — ИСПРАВНИК — ПАНMIKITA — NASTA — HANULIA — LADY — PRIEST — POLICE CHIEF — GENTLEMAN
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
як госьці ўвайшлі і разьдзеліся, надскакваючы
когда гости вошли и разделись, услужливо суетясьbustling obsequiously as the guests enter and remove their coats
Міласьці прашу! Прашу пакорна! Маю гонар пазнаёміць меджду протчым, мая мамаша, а гэта — мамзэль Наста Пабягунская.
Милости прошу! Покорнейше прошу! Имею честь представить: между прочим, моя мамаша, а это мадемуазель Наста Побегунская.Welcome! Most humbly welcome! I have the honour of presenting, incidentally, my mamma; and this is Mademoiselle Nasta Pabiahunskaya.
Дама
Дама
Lady
углядаючыся пільна цераз акуляры з ручкай на Мікіту
пристально разглядывая Микиту сквозь лорнетstudying Mikita intently through her lorgnette
Што гэта ў вас, мусье, за такі орыгінальны ўбор? Напамінае сабой форму а ля кум пажарны.
Что это у вас, месье, за оригинальный наряд? Напоминает форму а-ля кум-пожарный.What an original outfit you have, monsieur! It resembles a uniform à la Godfather Fireman.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
глянуўшы на сябе
посмотрев на себяlooking down at himself
Мадам-сеньёра, вы згадалі. Гэта… Як яно… гэта… меджду протчым, прынёс мне мой прыдворны кравец для меркі, а я так захапіўся найясьнейшымі гасьцямі
Мадам-синьора, вы угадали. Это… как его… это… между прочим, мой придворный портной принёс на примерку, а я так увлёкся светлейшими гостями , что и снять забыл. Между прочим, я заказал себе этот вицмундир с определённой целью… Приходят немцы, начнутся балы, рауты, маскарады — а у меня уже готов маскарадный костюм. Но простите, светлейшие гости, пойду всё-таки сниму, между прочим.Madame-signora, you have guessed. This… what do you call it… this… incidentally, my court tailor brought it for a fitting, and I was so carried away by my most illustrious guests that I forgot to take it off. Incidentally, I ordered this undress uniform for a particular purpose… The Germans are coming, there'll be balls, receptions, masquerades—and I've my fancy-dress costume ready. But forgive me, most illustrious guests—I'll go and take it off, incidentally.
ГОСЬЦІ ківаюць галовамі
ГОСТИ кивают головамиThe GUESTS nod
, што і забыўся зьняць. Меджду протчым, я заказаў сабе гэты віц-мундзір з пэўнай мэтай… Прыходзяць немцы, пачнуцца балі, рауты, маскарады, а ў мяне во і гатоў маскарадны касьцюм. Але, выбачайце, найясьнейшыя госьці, — пайду ўжо скіну, меджду протчым.
Выходзіць і варочаецца ў чыноўніцкай форме з усімі адзнакамі
Выходит и возвращается в чиновничьем мундире со всеми знаками отличияLeaves and returns in his civil-service uniform with all his insignia
Дама
Дама
Lady
ізноў узіраючыся на Мікіту
снова разглядывая Микитуexamining Mikita again
Ах, мусье! але вы фарсун: у вас мундзір са шліфамі.
Ах, месье, какой вы щёголь! У вас мундир с погонами.Ah, monsieur, what a dandy! Your uniform has shoulder straps.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
А гэта зроблена спэцыяльна для маіх, меджду протчым, найславутнейшых гасьцей: хацеў прыняць іх, як і калісь прымаў розных дастойных асоб.
Это специально для моих, между прочим, именитейших гостей: хотел принять их, как когда-то принимал разных достойных особ.I've done it specially for my, incidentally, most distinguished guests: I wished to receive them as I once received various worthy personages.
Спраўнік
Исправник
Police Chief
Тады дазвольце і я свой мундзір удастойню.
Тогда позвольте и мне мой мундир облагородить.Then allow me to confer distinction on my uniform too.
Дастае з кішэні пагоны і прышпільвае. ДАМА памагае. Чуваць званок. ГАНУЛЯ выходзіць і прыводзіць з сабой АЛЕНКУ і ГАРОШКУ, які, уваходзячы ў хату, выбівае аб пазногаць попел з люлькі
Достаёт из кармана погоны и пристёгивает. ДАМА помогает. Слышен звонок. ГАНУЛЯ выходит и приводит АЛЕНКУ и ГОРОШКУ; входя, он выбивает из трубки пепел о ноготьTakes shoulder straps from his pocket and fastens them on. The LADY helps. A bell rings. HANULIA goes out and brings in ALENKA and HAROSHKA, who knocks the ashes from his pipe against a fingernail as he enters
11. ДЗЕЯ ПЕРШАЯ. ЗЬЯВА X Действие 1, явление 10Act 1, Scene 10
ТЫЯ-Ж — АЛЕНКА — ГАРОШКА
ТЕ ЖЕ — АЛЕНКА — ГОРОШКАTHE SAME — ALENKA — HAROSHKA
Аленка
Аленка
Alenka
узіраючыся ў пісульку
всматриваясь в запискуpeering at a scrap of paper
Ці тут жыве дзядзька… як яго?! дзядзька Мікіта Зносак?
Здесь живёт дядька… как его?! дядька Микита Зносак?Does Uncle… what's his name?! Uncle Mikita Znosak live here?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
І ня дзядзька, і ня Мікіта, і ня Зносак, а тут жыве, меджду протчым, колежскі рэгістратар Нікіцій Зносілов.
Не дядька, не Микита и не Зносак! Здесь живёт, между прочим, коллежский регистратор Никиций Зносилов.Neither Uncle, nor Mikita, nor Znosak! Living here, incidentally, is Collegiate Registrar Nikitsy Znosilov.
Аленка
Аленка
Alenka
Я… Я ня ведаю…
Я… я не знаю…I… I don't know…
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
А калі ня ведаеце, то чаго улезьлі ў чужую хату, меджду протчым.
Если не знаете, зачем в чужой дом влезли, между прочим?If you don't know, why have you barged into someone else's home, incidentally?
Аленка
Аленка
Alenka
Бачыце, мы з таткам шукаем нашага настаўніка Здольніка.
Понимаете, мы с папой ищем нашего учителя Здольника.You see, Father and I are looking for our schoolteacher, Mr Zdolnik.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Ах, так-бы адразу і сказалі, дзеткі! Ён тут. Зараз паклічу,
Ах, так бы сразу и сказали, деточки! Он здесь. Сейчас позову. Господин учитель! К вам гости пришли.Oh, you should have said so at once, my dears! He's here. I'll call him. Teacher, sir! You have visitors.
Стукае ў Янкавы дзьверы
Стучит в дверь ЯнкиKnocks at Yanka's door
. Пане настаўнік! Да вас госьці прышлі.
12. ДЗЕЯ ПЕРШАЯ. ЗЬЯВА XІ Действие 1, явление 11Act 1, Scene 11
ТЫЯ-Ж — ЯНКА
ТЕ ЖЕ — ЯНКАTHE SAME — YANKA
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
увайшоўшы і вітаючыся
войдя и здороваясьentering and greeting them
Вось мілыя, дарагія госьцікі! А я ўсё разважаў, ці прыедзеце сягоньня, ці не.
Вот милые, дорогие гости! А я всё гадал, приедете сегодня или нет. Это, тётушка, те самые путешественники, о которых я вам говорил: моя самая способная ученица Аленка, а это её отец, Лявон Горошка, — лучший хозяин во всём селе.My dear, welcome visitors! I kept wondering whether you'd arrive today or not. These, auntie, are the travellers I told you about: my most gifted pupil, Alenka, and her father, Liavon Haroshka, the finest farmer in the whole village.
Да ГАНУЛІ
к ГАНУЛЕto HANULIA
. Гэта, цётачка, тыя самыя падарожнікі, аб якіх я вам успамінаў: мая найздальнейшая вучаніца Аленка, а гэта бацька яе, Лявон Гарошка — найлепшы гаспадар з усяго сяла.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
прыпамінаючы
припоминаяtrying to remember
Лявон Гарошка… Лявон Гарошка… Як-жа гэта так? Ці вы ня з Дуброўкі?
Лявон Горошка… Лявон Горошка… Как же это? Вы не из Дубровки?Liavon Haroshka… Liavon Haroshka… Why, aren't you from Dubrouka?
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
Але, мая мілая, з Дуброўкі!
Да, милая моя, из Дубровки!Indeed, my dear, from Dubrouka!
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Ну, цяпер успомніла! Гэта-ж мы блізкія сваякі: твой дзед і мая бабка былі родныя брат і сястра. Але чаго-ж мы стаім? Сядайце, мае даражэнькія! Пане настаўнік, папрасеце, каб селі.
Ну, теперь вспомнила! Да ведь мы близкие родственники: твой дед и моя бабушка были родными братом и сестрой. Но что же мы стоим? Садитесь, дорогие! Господин учитель, попросите их сесть.Now I remember! Why, we're close relations: your grandfather and my grandmother were brother and sister. But why are we standing? Sit down, my dears! Teacher, sir, ask them to sit.
Сядаюць воддаль ад іншых ГАСЬЦЕЙ
Садятся поодаль от остальных ГОСТЕЙThey sit some distance from the other GUESTS
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
адыходзіць ад сваіх гасьцей, да Ганулі, на бок
отходит от гостей, к Гануле, в сторонуsteps away from his guests, to Hanulia, aside
Меджду протчым, мамаша, выехалі з гэтым сваяцтвам, як з козамі на торг! Перад маімі гасьцямі ўсю мне рэпутацыю папсавалі. Хаця ня ўздумайце яшчэ за стол іх садзіць.
Между прочим, мамаша, вы со своим родством вылезли, как с козами на ярмарку! Перед моими гостями всю репутацию мне испортили. Только не вздумайте ещё за стол их сажать.Incidentally, Mamma, you've paraded this kinship as though taking goats to market! You've ruined my reputation before my guests. Just don't think of putting them at the table too.
Чуваць з двух бакоў званок. ГАНУЛЯ меціцца ісьці адчыняць, але заклапочана тым, у якія дзьверы ўперад пайсьці
С двух сторон слышны звонки. ГАНУЛЯ собирается открывать, но не знает, к какой двери идти сначалаBells ring on both sides. HANULIA makes to answer them, but is at a loss which door to go to first
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
падбегшы да Ганулі
подбегая к Ганулеrunning up to Hanulia
Вы, мадам, ідзеце адчыняць тыя дзьверы, а я адчыню гэныя.
Вы, мадам, идите откройте ту дверь, а я открою эту.You go and open that door, madam; I'll open this one.
Выходзяць
ВыходятThey leave
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Каго там яшчэ нялёгкае нясе?!
Кого там ещё нелёгкая несёт?!Who the devil's coming now?!
Уваходзяць адначасова з абаіх дзьвярэй УСХОДНІ ВУЧОНЫ і ЗАХОДНІ ВУЧОНЫ, разглядаючыся: УСХОДНІ — праз падзорную палявую трубу, ЗАХОДНІ — праз бінокль, не заўважыўшы спачатку адзін аднаго
Одновременно из обеих дверей входят ВОСТОЧНЫЙ УЧЁНЫЙ и ЗАПАДНЫЙ УЧЁНЫЙ, оглядываясь: ВОСТОЧНЫЙ — в полевую подзорную трубу, ЗАПАДНЫЙ — в бинокль; сперва они не замечают друг другаThe EASTERN SCHOLAR and WESTERN SCHOLAR enter simultaneously through the two doors, looking about: the EASTERN one through a field telescope, the WESTERN through binoculars. At first they do not notice each other
13. ДЗЕЯ ПЕРШАЯ. ЗЬЯВА XІІ Действие 1, явление 12Act 1, Scene 12
ТЫЯ-Ж — УСХОДНІ ВУЧОНЫ — ЗАХОДНІ ВУЧОНЫ
ТЕ ЖЕ — ВОСТОЧНЫЙ УЧЁНЫЙ — ЗАПАДНЫЙ УЧЁНЫЙTHE SAME — EASTERN SCHOLAR — WESTERN SCHOLAR
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
да гасьцей, як увайшлі вучоныя
к гостям, когда вошли учёныеto the guests as the scholars enter
Гэта адны з маіх добрых знаёмых, меджду протчым, паны вучоныя. Сустрэў іх надовечы на Губарнатарскай вуліцы, дзе шукалі праўдзівых тыпаў беларускіх. Я сказаў, што адзін такі тып кватаруе ў мяне, — вось, відаць, і прышлі паглядзець. Паміж іншым, адзін з іх Усходні вучоны, а другі — Заходні.
Это мои добрые знакомые, между прочим, господа учёные. Встретил их на днях на Губернаторской улице: они искали настоящие белорусские типы. Я сказал, что один такой тип у меня квартирует, — вот, видно, и пришли посмотреть. Между прочим, один из них Восточный учёный, а другой — Западный.These are good acquaintances of mine, incidentally, gentlemen of learning. I met them the other day in Governors' Street, looking for genuine Belarusian specimens. I said one such specimen lodged with me—so they've evidently come to have a look. Incidentally, one is an Eastern scholar, the other a Western one.
Усходні вучоны
Восточный учёный
Eastern Scholar
стукнуўшыся з Заходнім
столкнувшись с Западнымbumping into the Western Scholar
Чорт подзеры!
Чёрт подери!Devil take it!
Заходні вучоны
Западный учёный
Western Scholar
Пся крэв!
Пся крев! Собачья кровь!Psia krew! Dog's blood!
Усходні вучоны
Восточный учёный
Eastern Scholar
Ізьвініце, судар!
Извините, сударь!Excuse me, sir!
Заходні вучоны
Западный учёный
Western Scholar
Пшэпрашам пана!
Пшепрашам пана!Przepraszam pana! Excuse me, sir!
Усходні вучоны
Восточный учёный
Eastern Scholar
І вы зьдзесь?
И вы здесь?You here too?
Заходні вучоны
Западный учёный
Western Scholar
І пан ту?
И пан ту?And you here too, pan?
Абодва кланяюцца адзін аднаму і прысутным
Оба кланяются друг другу и присутствующимBoth bow to one another and to those present
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
вітаючыся з вучоным
здороваясь с учёнымgreeting the scholar
Добра трапілі, меджду протчым, паны вучоныя. Вось той хэ-хэ-хэ! беларус, аб якім я вам казаў.
Удачно пришли, между прочим, господа учёные. Вот тот хе-хе-хе! белорус, о котором я вам говорил. Господин учитель, это господа учёные, которые весьма интересуются вашим, хе-хе-хе! белорусским вопросом.You've come at the right moment, incidentally, gentlemen scholars. Here's that heh-heh-heh! Belarusian I told you about. Teacher, sir, these gentlemen scholars are most interested in your, heh-heh-heh! Belarusian question.
Да ЯНКІ
к ЯНКЕto YANKA
. Пане настаўнік, гэта — паны вучоныя, якія вельмі цікавяцца вашым, хэ-хэ-хэ! беларускім пытаньнем.
Усходні вучоны
Восточный учёный
Eastern Scholar
Так вы это і есьць настояшчый белорус?
Так вы это и есть настоящий белорус?So you are this authentic Belarusian?
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Але, пане вучоны! дый не адзін.
Да, господин учёный! И не один. Вот ещё один белорус и две белоруски.Yes, sir! And not the only one. Here is another Belarusian man, and two Belarusian women.
Паказваючы на АЛЕНКУ, ГАРОШКУ, ГАНУЛЮ
Показывая на АЛЕНКУ, ГОРОШКУ, ГАНУЛЮPointing to ALENKA, HAROSHKA and HANULIA
. Во яшчэ адзін беларус і дзьве беларускі.
Усходні вучоны
Восточный учёный
Eastern Scholar
паказваючы на іншых
показывая на остальныхpointing to the others
А це тожа белорусы?
А эти тоже белорусы?And are these also Belarusians?
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
А так, так! Вы згадалі: яны самдзеле тожа-беларусы, з пароды рэнэгатаў і дэгэнэратаў.
Да, да! Вы угадали: они и в самом деле тоже-белорусы, из породы ренегатов и дегенератов.Yes, yes! You've guessed it: they really are also-Belarusians, of the renegade and degenerate breed.
Усходні вучоны
Восточный учёный
Eastern Scholar
Паньске імен і назьвіско?
Паньске имен и назвиско?Your imię and nazwisko—name and surname, pan?
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Янка Здольнік, пане вучоны.
Янка Здольник, господин учёный.Yanka Zdolnik, sir.
Заходні вучоны
Западный учёный
Western Scholar
запісваючы ў нататкі, голасна
делая записи, вслухmaking notes, aloud
Януш Здольніцкі. Незаводне тып Всходнё-Крэсовэго поляка з немалон дозон крві познаньско-гуральскей. Людносьць абэцне розкшэвя сень на две галэньзі родовэ: племен бялорусінув і племен тэж-бялорусінув з походзэня рэнэгатув і дэгэнэратув. Мова ойчыста — огульно-польска, незвычайне удосконалёна, ено з велькон домешкон незрозумялых слув.
Януш Здольницкий. Незаводне — несомненно — тип восточнокресового поляка с немалой дозой познанско-горальской крови. Людность обецне разветвляется на две родовые ветви: племя белорусинов и племя теж-белорусинов, происходящее от ренегатов и дегенератов. Мова ойчиста — общепольская, необычайно усовершенствованная, только с большой примесью непонятных слов.Janusz Zdolnicki. Niezawodnie—unquestionably—a specimen of the Eastern-Borderlands Pole, with no small admixture of Poznań and Highlander blood. The population presently branches into two ancestral lines: the Belarusian tribe and the also-Belarusian tribe, descended from renegades and degenerates. The mowa ojczysta, the mother tongue, is common Polish, extraordinarily perfected, though with a large admixture of unintelligible words.
Усходні вучоны
Восточный учёный
Eastern Scholar
таксама запісваючы ўперамежку з Заходнім вучоным
также делая записи, вперемежку с Западным учёнымalso making notes, alternating with the Western Scholar
Іоан Здольніков. Ісьцінно-русскій ціп Северо-Западной Обласьці і безусловно з прымесью монгольско-фінской крові. Народносьць ныне распадается на две родовыя ветві: племя — белорусы і племя — тожэ-белорусы, ісходзяшчэе от ренегатов і дзегенератов. Родной язык — обшчэрусскій, веліколепно усовершенствованный, но с большой прымесью непонятных слов.
Иоанн Здольников. Истинно русский тип Северо-Западной области и, безусловно, с примесью монголо-финской крови. Народность ныне распадается на две родовые ветви: племя белорусов и племя тоже-белорусов, происходящее от ренегатов и дегенератов. Родной язык — общерусский, великолепно усовершенствованный, но с большой примесью непонятных слов.Ioann Zdolnikov. A truly Russian specimen of the Northwestern Region, undoubtedly with an admixture of Mongol-Finnish blood. The nationality now divides into two ancestral branches: the Belarusian tribe and the also-Belarusian tribe, deriving from renegades and degenerates. The native tongue is common Russian, magnificently perfected, but with a large admixture of incomprehensible words.
Заходні вучоны
Западный учёный
Western Scholar
А тэраз пан бэндзе ласкав поінформоваць, як на белорускім нажэчу бжмі назва ойчызны вашэй?
А тераз пан будет ласкав сообщить, как на белорусском наречии звучит название вашей отчизны?And teraz, pan, will you kindly inform us how the name of your fatherland sounds in the Belarusian dialect?
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Беларусь, пане вучоны.
Беларусь, господин учёный.Belarus, sir.
Заходні вучоны
Западный учёный
Western Scholar
запісваючы
записываяwriting
Пшы баданю бялорусіна высьветлёно надзвычайнон особлівосьць, а мяновіце: вбрэв гісторычным, еографічным, этнографічным, лінгвістычным і дыплёматычным баданём і розправом вшэхпольскім, ойчызнэн свон бялорусіні называён Бялорусь.
При бадании белорусина выяснена чрезвычайная особенность, а именно: вопреки историческим, географическим, этнографическим, лингвистическим и дипломатическим всепольским исследованиям и трудам, своей ойчизной белорусины называют Беларусь.In the badanie, the examination, of the Belarusian, a most extraordinary peculiarity has been established, namely: in defiance of historical, geographical, ethnographic, linguistic and diplomatic all-Polish investigations and treatises, the Belarusians call their ojczyzna—their fatherland—Belarus.
Усходні вучоны
Восточный учёный
Eastern Scholar
запісваючы ўперамежку з Заходнім вучоным
записывая вперемежку с Западным учёнымwriting, alternating with the Western Scholar
Пры опросе белоруса выясьнено необыкновенную особенносьць, а іменно: вопрэкі історычэскім, географічэскім, этнографічэскім, лінгвісьцічэскім і дзіпломацічэскім всероссійскім ісследованіям і трудам, — оцечество своё белорусы почэму-то называют Белоруссія.
При опросе белоруса выяснена необыкновенная особенность, а именно: вопреки историческим, географическим, этнографическим, лингвистическим и дипломатическим всероссийским исследованиям и трудам, отечество своё белорусы почему-то называют Белоруссией.In questioning the Belarusian, an extraordinary peculiarity has been established, namely: contrary to historical, geographical, ethnographic, linguistic and diplomatic all-Russian investigations and works, the Belarusians for some reason call their fatherland Belorussia.
ВУЧОНЫЯ канчаюць пісаць адначасова, бяруцца за падзорныя трубы, азіраюцца. Пауза
УЧЁНЫЕ одновременно заканчивают писать, берутся за подзорные трубы, оглядываются. ПаузаThe SCHOLARS finish writing simultaneously, pick up their viewing instruments, and look about. Pause
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Што, мусьі вучоныя, сэанс ужо ўвесь, меджду протчым?
Что, месье учёные, сеанс уже окончен, между прочим?Well, messieurs scholars, is the session over already, incidentally?
Усходні вучоны
Восточный учёный
Eastern Scholar
Весьма вам благодарен! Моі научныя ісследования на сегодняшній дзень окончэны. Чэсьць імею кланяцься!
Весьма вам благодарен! Мои научные исследования на сегодняшний день окончены. Честь имею кланяться!I am most grateful to you! My scientific investigations are concluded for the day. I have the honour of bidding you farewell!
Заходні вучоны
Западный учёный
Western Scholar
Незьмерне пану вдзенчны естэм. Мое баданя навукова на дзень дзісейшы сон закончонэ. Мам гонар пожэгнаць пана!
Незмерне пану вдзенчны естем — безмерно вам благодарен. Мои научные исследования на сегодняшний день закончены. Мам гонор попрощаться с паном!Niezmiernie wdzięczny—I am immeasurably grateful, pan. My scientific investigations for today are concluded. Mam honor—I have the honour of taking my leave!
ВУЧОНЫЯ Выходзяць, кожны праз другія дзьверы, якімі быў увайшоўшы. МІКІТА, кланяючыся, праводзіць іх да дзьвярэй, далей — ГАНУЛЯ і НАСTА, якія хутка варочаюцца назад
УЧЁНЫЕ выходят, каждый в противоположную дверь той, в которую вошёл. МИКИТА, кланяясь, провожает их; за ним — ГАНУЛЯ и НАСТА, которые быстро возвращаютсяThe SCHOLARS leave, each by the door opposite the one through which he entered. MIKITA escorts them to the doors, bowing; HANULIA and NASTA follow and quickly return
14. ДЗЕЯ ПЕРШАЯ. ЗЬЯВА XІІІ Действие 1, явление 13Act 1, Scene 13
ТЫЯ-Ж (бяз вучоных
ТЕ ЖЕ, без учёныхTHE SAME, without the scholars
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
да праходзячага міма яго Мікіты
к проходящему мимо Микитеto Mikita as he passes
У вас сягоньня, пане рэгістратар, праўдзівы арыстократычны баль, не забыліся нават і аб інтэрмэдыі.
У вас сегодня, господин регистратор, настоящий аристократический бал: даже об интермедии не забыли.You're giving a truly aristocratic ball today, Mr Registrar: you haven't forgotten even the interlude.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
А гэта, меджду протчым, што за такая страва?
А это, между прочим, что за кушанье?And what sort of dish is that, incidentally?
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Ня страва, мой пане, а такая маленькая комэдыя ў вялікай трагікомэдыі.
Не кушанье, сударь, а маленькая комедия в большой трагикомедии.Not a dish, my dear sir, but a little comedy within a great tragicomedy.
Аленка
Аленка
Alenka
Мне — як мне, а татку — адно цыбук звоніць аб зубы: ці-то са страху, ці-то з вялікай пашаны да вучоных.
Мне-то что, а у папы трубка всё об зубы звенит: то ли от страха, то ли от великого почтения к учёным.I'm all right, but Father's pipe keeps rattling against his teeth: whether from fear or deep respect for the scholars, I can't say.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Не разумею.
Не понимаю .I don't understand .
Ідзе да сваіх гасьцей
Идёт к своим гостямGoes over to his guests
.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
да Аленкі і Гарошкі
к Аленке и Горошкеto Alenka and Haroshka
Як-жа вам спадабаліся гэтыя, не пры людзёх кажучы, вучоныя?
Ну как вам понравились эти, не при людях будь сказано, учёные?And how did you like these scholars, if one may call them that in private?
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
Ня пры мне пісаны гэтыя вашыя вучоныя — вот і ўсё тут!
Не при мне сочиняли этих ваших учёных — вот и всё!These scholars of yours weren't written with me in mind—that's all I can say!
Дама
Дама
Lady
да Мікіты
к Микитеto Mikita
Вы, мусье рэгістратар, зрабілі нам сягоньня папраўдзе мілую неспадзеўку гэнымі дзьвюма пэрсонамі, якія толькі што вышлі. Тут у Менску так трудна спаткаць праўдзівага вучонага.
Вы, месье регистратор, сегодня доставили нам поистине приятный сюрприз этими двумя особами, которые только что вышли. Здесь, в Минске, так трудно встретить настоящего учёного.You have given us a truly delightful surprise today, Monsieur Registrar, in those two personages who have just left. It's so hard to meet a real scholar here in Minsk.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Та-а-к, гэта важныя вучоныя. Але мы не такіх яшчэ пабачым, як будзе ў нас у Менску, меджду протчым, унівэрсытэт.
Да-а, это важные учёные. Но мы ещё и не таких увидим, когда у нас в Минске, между прочим, будет университет.Ye-es, they're eminent scholars. But we'll see greater ones still when we have a university in Minsk, incidentally.
Поп
Поп
Priest
Понеже есьць в Мінске духовная семінарыя, то воісьціну ізлішне обрэтаць універсіцет, гдзе будзет провозглашацься греховное сьветское учэніе.
Понеже есть в Минске духовная семинария, то воистину излишне обретать университет, где будет провозглашаться греховное светское учение.Forasmuch as Minsk hath a theological seminary, verily it is superfluous to acquire a university, wherein sinful secular teachings shall be proclaimed.
Спраўнік
Исправник
Police Chief
Памойму, таксама унівэрсытэт непатрэбен, бо завядуцца студэнты, а з імі заўсёды столькі для поліцыі клопату.
По-моему, университет тоже не нужен: заведутся студенты, а от них всегда столько хлопот полиции .In my opinion a university isn't needed either: you'll get students, and they always cause the police so much trouble .
Пауза
ПаузаPause
.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
да Ганулі
к Ганулеto Hanulia
Меджду протчым, мамаша, ці не далі-б чаго закусіць нам, бо салавей аднымі песьнямі сыт ня бывае.
Между прочим, мамаша, не дадите ли нам чего-нибудь закусить? Соловья одними песнями не накормишь.Incidentally, Mamma, might you give us something to eat? A nightingale can't live on songs alone.
ГАНУЛЯ падае закускі. ГОСЬЦІ садзяцца за стол. ПОП у цэнтры
ГАНУЛЯ подаёт закуски. ГОСТИ садятся за стол. ПОП — в центреHANULIA serves the refreshments. The GUESTS sit at the table, the PRIEST in the middle
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
падаўшы закуску да Янкі, Аленкі і Гарошкі
подав закуску Янке, Аленке и Горошкеhaving brought food to Yanka, Alenka and Haroshka
Калі ласка, прашу за стол.
Пожалуйста, прошу к столу.Please, do come to the table.
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
хрысьцячыся
крестясьcrossing himself
Што вы, свацейка?! Я — і такія важныя асобы… яшчэ з лаўкі звалюся з перапуду. Не, не!
Что вы, сваха?! Я — и такие важные особы… Ещё с лавки от страха свалюсь. Нет, нет!What are you saying, kinswoman?! Me—with such grand personages… I'll fall off the bench with fright. No, no!
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
да Ганулі
к Ганулеto Hanulia
Мы пяройдзем у мой пакой, каб вам не замінаць.
Мы перейдём ко мне, чтобы вам не мешать.We'll go into my room so as not to disturb you.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
О, не! Павінны сягоньня тут сядзець. Як-ні-як Мікіткавы імяніны. Калі ня хочаце да ўсіх, то я вам сюды падам закускі.
О нет! Сегодня вы должны здесь сидеть. Как-никак Микиткины именины. Если со всеми не хотите, я вам сюда закуску принесу.Oh, no! You must stay here today. It's Mikita's name day, after all. If you won't join the others, I'll bring your food here.
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
І гэтага, свацейка, ня трэба. Калі пазволіш, то ў мяне ёсьць сёе-тое ў торбе, вот мы і закусім.
И этого, сваха, не надо. Если позволишь, у меня в сумке кое-что есть, вот мы и поедим.No need for that either, kinswoman. If you'll allow it, I've a few things in my bag: we'll eat those.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Рабіце, што хочаце, а толькі з хаты ня пушчу!
Как хотите, а из дому не выпущу!Do as you please, but I won't let you out of the house!
Ідзе да ГАСЬЦЕЙ. ГАРОШКА дастае з торбы сваю закуску і раскладае на століку
Идёт к ГОСТЯМ. ГОРОШКА достаёт из сумки еду и раскладывает на столикеGoes to the GUESTS. HAROSHKA takes his food out of his bag and arranges it on a small table
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
да Ганулі на бок
к Гануле, в сторонуto Hanulia, aside
Меджду протчым, мамаша, я вас прасіў не запрашаць іх, а вы ўсё сваё правіце.
Между прочим, мамаша, я просил вас их не приглашать, а вы всё своё гнёте. Теперь, светлейшие гости, раз мы уже все уселись, можно начинать. За здоровье достойных, между прочим, гостей!Incidentally, Mamma, I asked you not to invite them, yet you keep having your own way. Now, most illustrious guests, since we're all seated, we may begin. To the health of our worthy guests, incidentally!
Да ГАСЬЦЕЙ
к ГОСТЯМto the GUESTS
. Цяпер, найясьнейшыя госьці, калі ўсе мы ўжо ўселіся, можна пачынаць.
Падымаючы чарку
Поднимая рюмкуRaising his glass
. За здароўе дастойных, меджду протчым, гасьцей!
Галасы
Голоса
Voices
О, не! не! За здароўе імяніньніка! Віват! Ура!
О нет, нет! За здоровье именинника! Виват! Ура!Oh, no, no! To the health of our host on his name day! Vivat! Hurrah!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Дзякую, пакорна дзякую! Толькі я мушу ў вас, меджду протчым, мадамы і мусь, папрасіць прабачэньня за скромную, вельмі скромную вячэру. Сучаснае рэволюцыйнае забурэньне, выклікаўшае часовы ўпадак рангаў і клясаў, падкасіла і экономічныя падваліны дабрабыту рускай інтэлігенцыі, так што, калі і скромная вячэра, то не па маёй пэрсональнай віне.
Спасибо, покорнейше спасибо! Только я должен попросить у вас, между прочим, мадам и месье, прощения за скромный, весьма скромный ужин. Нынешняя революционная смута, вызвавшая временный упадок чинов и классов, подорвала и экономические основы благополучия русской интеллигенции. Так что ужин скромен не по моей личной вине.Thank you, my humblest thanks! But I must ask you, incidentally, mesdames and messieurs, to forgive this modest, very modest supper. The present revolutionary upheaval, having caused the temporary decline of ranks and grades, has also undermined the economic foundations of the Russian intelligentsia's prosperity. Thus this modest supper is no personal fault of mine.
Дама
Дама
Lady
Не вячэра скромная, а вы самі, мусье Зносілов, вельмі скромны. Цяпер такую закуску можна спаткаць толькі ў надта высокіх асоб.
Не ужин скромен — вы сами, месье Зносилов, слишком скромны. Теперь такую закуску встретишь лишь у очень высоких особ.It's not the supper that's modest—you yourself, Monsieur Znosilov, are far too modest. Nowadays such refreshments are found only in very exalted circles.
Поп
Поп
Priest
В нынешнія времена дажэ его прэосвяшчэнство воззавідовало-бы сіім блюдам.
В нынешние времена даже его преосвященство позавидовал бы сим блюдам.In these times even His Grace would envy these viands.
Пан
Пан
Gentleman
Ой, часы, часы! Весялей жылі нашы бацькі.
Ох, времена, времена! Наши отцы веселее жили.Ah, the times, the times! Our fathers led merrier lives.
Спраўнік
Исправник
Police Chief
Ды што — бацькі? Я сам як жыў! Фю-фю!
Да что отцы! Я сам как жил! Фью-фью!Never mind our fathers! The life I led myself! Whew-whew!
Дама
Дама
Lady
дапіваючы чарку
допивая рюмкуfinishing her glass
Але напітак ваш, мусье Зносілов, цудоўны — нічым амброзія.
Но ваш напиток, месье Зносилов, чудесен — прямо амброзия.But your drink, Monsieur Znosilov, is wonderful—positively ambrosia.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Мадам-сіньёра, вы згадалі! Так яно і ёсьць: самая натуральная амброзія знамянітай тутэйшай фірмы — а ля самагонка, дастаўленая мне з вінных складаў „Піліп і Ко“.
Мадам-синьора, вы угадали! Так и есть: самая натуральная амброзия знаменитой здешней фирмы а-ля самогон, доставленная мне из винных складов «Филипп и Ко».Madame-signora, you've guessed it! That's exactly what it is: the most natural ambrosia from the celebrated local firm À la Moonshine, delivered to me from the wine warehouses of “Philip and Co.”
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
да дамы
к дамеto the lady
Панечка… Мадама музей! Калі ласка, вось гэты далікатны кусочак яшчэ!..
Барыня… Мадама-музей! Пожалуйста, ещё вот этот нежный кусочек!..My lady… Madame Museum! Please, have this tender little piece too!..
Дама
Дама
Lady
Мэрсі, мэрсі, мадам!
Мерси, мерси, мадам!Merci, merci, madame!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
да Ганулі на бок
к Гануле, в сторонуto Hanulia, aside
Меджду протчым, мамаша, не мадам музей, а мадам-сіньёра… Ці-ж гэта так цяжка? Ды ў нос, у нос!
Между прочим, мамаша, не мадама-музей, а мадам-синьора… Неужели так трудно? И в нос, в нос! А теперь, высокочтимые гости, поднимем тост за наших милейших мадам и мадемуазелей.Incidentally, Mamma, not Madame Museum but madame-signora… Is that so difficult? And through your nose, your nose! Now, most esteemed guests, let us raise a toast to our dearest mesdames and mademoiselles.
да ГАСЬЦЕЙ
к ГОСТЯМto the GUESTS
. А цяпер, высокашанаваныя госьці, падымем тост за нашых наймілейшых мадамаў і мамзэляў.
Галасы
Голоса
Voices
Хай жывуць! Хай цьвітуць нашы кветкі, наша асалода! Віват! Ура!
Да здравствуют! Пусть цветут наши цветочки, наша отрада! Виват! Ура!Long may they live! May our flowers, our delight, blossom! Vivat! Hurrah!
Поп
Поп
Priest
Разверзіся врата адовы і сам анціхрыст со своім сонмом сьвятой Русью завладоша, ежэлі созерцаць всё творымое ныне.
Разверзлись врата адовы, и сам антихрист со своим сонмом святой Русью завладел, ежели созерцать всё творимое ныне.The gates of hell have opened, and Antichrist himself with all his host hath seized Holy Rus, if one behold all that is done in these days.
Спраўнік
Исправник
Police Chief
Ні поліцыі, ні поліцмайстраў!..
Ни полиции, ни полицмейстеров!..No police, no chiefs of police!..
Пан
Пан
Gentleman
Ні маёнткаў, ні бравароў!
Ни имений, ни пивоварен!No estates, no breweries!
Дама
Дама
Lady
Ні раутаў, ні журфіксаў!
Ни раутов, ни журфиксов!No receptions, no regular soirées!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Ні рангаў, ні клясаў, меджду протчым!
Ни чинов, ни классов, между прочим!No ranks, no grades, incidentally!
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
А, памойму, што-небудзь ды ёсьць. Ёсьць, напрыклад, свабода: што хачу, тое раблю. Узяць хоць-бы тое: хто калі да рэволюцыі ў Менску лузаў семячкі? — ніхто! А цяпер усе і ўсюды — і дома, і на вуліцы, і нават у тэатры лузай сабе ды лузай, шапку на вушы нацягнуўшы…
А по-моему, кое-что всё же есть. Есть, например, свобода: что хочу, то и делаю. Хотя бы взять: кто до революции в Минске семечки лузгал? Никто! А теперь все и всюду — и дома, и на улице, и даже в театре: лузгай да лузгай себе, шапку на уши натянув…Well, I think there is something left. Freedom, for instance: I do as I please. Take this: who cracked sunflower seeds in Minsk before the revolution? Nobody! Now everybody does it everywhere—at home, in the street, even in the theatre: crack away to your heart's content, with your cap pulled down over your ears…
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
да папа
к попуto the priest
Бацюшка духавы, сьвяты ўгоднік! Калі ласка, яшчэ вось гэты таўсьцейшы кусочак.
Батюшка духовой, святой угодник! Пожалуйста, ещё вот этот кусочек, пожирнее.Father Spirity, holy saint! Please, have this fatter little piece too.
Поп
Поп
Priest
Благодарствую, матушка, благодарствую!
Благодарствую, матушка, благодарствую!I thank thee, mother, I thank thee!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
да Ганулі на бок
к Гануле, в сторонуto Hanulia, aside
Меджду протчым, мамаша, не сьвяты ўгоднік, а ацец духоўны…
Между прочим, мамаша, не святой угодник, а отец духовный… Теперь, мои высокие гости, я предлагаю тост…Incidentally, Mamma, not a holy saint, but a spiritual father… Now, my exalted guests, I propose a toast…
Да ГАСЬЦЕЙ
к ГОСТЯМto the GUESTS
. Цяпер я, высокія госьці мае, прапаную тоста…
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
Не, не! Я цяпер тоста прапаную. За немцаў. Хай жывуць немцы!
Нет, нет! Теперь я предложу тост. За немцев! Да здравствуют немцы!No, no! It's my turn to propose a toast. To the Germans! Long live the Germans!
Галасы
Голоса
Voices
Хай жывуць! Віват! Ура!
Да здравствуют! Виват! Ура!Long may they live! Vivat! Hurrah!
Няпрыемная пауза. Усе пераглядаюцца паміж сабой
Неловкая пауза. Все переглядываютсяAn uncomfortable pause. They all exchange glances
Дама
Дама
Lady
Можа дарагія гаспадары дазволяць нам устаць?
Может, дорогие хозяева позволят нам встать?May our dear hosts permit us to rise?
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Калі ласка! Выбачайце толькі за недахватку ў ядзе.
Пожалуйста! Только простите, если еды недоставало.Please do! Only forgive us if there wasn't enough to eat.
Галасы
Голоса
Voices
Сыты!.. вельмі сыты!.. дзякуем!.. дзякуем!..
Сыты!.. Очень сыты!.. Спасибо!.. Спасибо!..Quite full!.. Very full!.. Thank you!.. Thank you!..
Выходзяць з-за стала і расьсядаюцца
Встают из-за стола и рассаживаютсяThey leave the table and take seats elsewhere
Поп
Поп
Priest
Не время-лі подумаць нам і о ложэ в очаге домашнем.
Не время ли помыслить нам и о ложе у домашнего очага?Is it not time to turn our thoughts to our beds by the hearth at home?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
І зусім яшчэ ня час, меджду протчым, няйясьнейшыя госьці, вось адсунем стол і…
Совсем ещё не время, между прочим, светлейшие гости. Вот отодвинем стол и…Not nearly time yet, incidentally, most illustrious guests. We'll move the table aside and…
Дама
Дама
Lady
…Патанцуем, мусье Зносілов?
…Потанцуем, месье Зносилов?…Dance, Monsieur Znosilov?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Мадам-сіньёра, вы згадалі.
Мадам-синьора, вы угадали.Madame-signora, you've guessed it.
Дама
Дама
Lady
А вы, мусье рэгістратар, мае слабасьці адгадалі. Я ўміраю бяз танцаў.
А вы, месье регистратор, угадали мою слабость. Я умираю без танцев.And you, Monsieur Registrar, have guessed my weakness. I die without dancing.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Ах, як я рад! Мусьі, згодны на гэта?
Ах, как я рад! Месье, вы согласны?Ah, how glad I am! Messieurs, do you agree?
Галасы
Голоса
Voices
Згодны! Згодны!
Согласны! Согласны!We agree! We agree!
Дама
Дама
Lady
А як з музыкай?
А что с музыкой?And what about music?
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
А грамафон нашто?
А граммофон на что?What else is the gramophone for?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
О, не, не! Толькі не грамафон. Вельмі ён крычыць, а я чалавек асьцярожны, меджду протчым.
О нет, нет! Только не граммофон. Очень уж он орёт, а я человек осторожный, между прочим.Oh, no, no! Anything but the gramophone. It makes too much noise, and I'm a cautious man, incidentally.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Дык на балалайцы, сынок, сыграй: голас у ёй ціхі.
Так на балалайке, сынок, сыграй: она тихая.Then play the balalaika, my boy: it has a quiet voice.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Калі-ж я сам хачу патанцаваць. Можа папрасіць каго?
Да я и сам хочу потанцевать. Может, кого-нибудь попросить?But I want to dance myself. Perhaps we could ask someone?
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Я папрашу нашага дзядзьку-беларуса — ён умее.
Я попрошу нашего дядьку-белоруса — он умеет.I'll ask our Belarusian friend—he knows how.
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
Не, мадам, я лепей папрашу, і ён не адкажа. Я з пэўных крыніц ведаю, што беларусы падатлівы народ.
Нет, мадам, лучше я попрошу, и он не откажет. Из верных источников знаю: белорусы — народ податливый. Друг белорус, сыграйте нам.No, madam, I'd better ask, and he won't refuse. I know from reliable sources that Belarusians are an obliging people. My Belarusian friend, play for us.
Бярэ балалайку і падходзіць да Янкі
Берёт балалайку и подходит к ЯнкеTakes the balalaika and approaches Yanka
. Сябра беларус, пайграйце нам.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
З ахвотай. Хоць раз паскачаце і вы пад маю дудку.
С удовольствием. Хоть раз и вы под мою дудку попляшете.With pleasure. For once you'll dance to my tune too.
Грае вальца. Пачынаецца танец: МІКІТА — з ДАМАЙ, СПРАЎНІК — з НАСТАЙ, ПАН — з ГАНУЛЯЙ, ПОП, ГАРОШКА і АЛЕНКА не танцуюць. Вальц з фігурамі, бяз шаржу, крыху пануры
Играет вальс. Начинаются танцы: МИКИТА — с ДАМОЙ, ИСПРАВНИК — с НАСТОЙ, ПАН — с ГАНУЛЕЙ. ПОП, ГОРОШКА и АЛЕНКА не танцуют. Вальс с фигурами, без шаржа, несколько мрачныйHe plays a waltz. Dancing begins: MIKITA with the LADY, the POLICE CHIEF with NASTA, the GENTLEMAN with HANULIA. The PRIEST, HAROSHKA and ALENKA do not dance. A waltz with figures, without caricature, somewhat sombre
Дама
Дама
Lady
як скончылі танец, да Мікіты
после танца, к Микитеafter the dance, to Mikita
Вы, мусье рэгістратар, праўдзівы артысты ў вальцы. Я ачаравана вашымі віртуознымі „па“.
Вы, месье регистратор, настоящий артист в вальсе. Я очарована вашими виртуозными па.You are a true artist of the waltz, Monsieur Registrar. Your virtuoso steps have enchanted me.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Мадам-сіньёра, вы цераз лад ка мне міласьцівы. Калі і выходзіць у мяне такое-сякое, меджду протчым, „па“, то мушу быць удзячным нашаму з Юраўскай вуліцы танц-клясісту Грачаніну. У яго я скончыў курс гэтых навук.
Мадам-синьора, вы слишком ко мне милостивы. Если мне и удаётся какое-нибудь, между прочим, па, то благодарить должен нашего танцмейстера Гречанина с Юрьевской улицы. У него я прошёл курс этих наук.Madame-signora, you are too kind to me. If I can manage a step or two, incidentally, I owe it to our dancing-master Grechanin of Yuryev Street. I completed my course in those sciences with him.
Дама
Дама
Lady
Я заўважыла адразу, што вы прайшлі добрую адукацыю.
Я сразу заметила, что вы получили хорошее воспитание .I saw at once that you'd had a good education .
Пауза
ПаузаPause
.
Спраўнік
Исправник
Police Chief
Выражаючыся на сучасны лад, бяру сабе слова і ўношу пропозыцыю пакінуць спрэчкі і без рэзолюцыі пайсьці дамоў.
Выражаясь на современный лад, беру слово и вношу предложение: прекратить прения и без резолюции разойтись по домам.To use the modern idiom, I claim the floor and move that we close the debate and go home without a resolution.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Я протэстую, меджду протчым!
Я протестую, между прочим!I protest, incidentally!
Дама
Дама
Lady
Мусье Зносілов, наша большасьць.
Месье Зносилов, большинство за нами.Monsieur Znosilov, we have the majority.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Паддаюся, толькі-ж ня большасьці, а вашаму аднаму голасу, мадам-сіньёра.
Уступаю — только не большинству, а одному вашему голосу, мадам-синьора.I yield—but not to the majority, only to your voice alone, madame-signora.
ГОСЬЦІ падымаюцца, адвітваюцца і апранаюцца ў прынесеныя МІКІТАМ вопраткі. Поп ізноў падтыкае полы, каб выглядаць па-цывільнаму.
ГОСТИ встают, прощаются и надевают принесённую МИКИТОЙ одежду. Поп опять подтыкает полы, чтобы выглядеть по-граждански.The GUESTS rise, take their leave and put on the clothes brought by MIKITA. The priest tucks up his cassock skirts again to look like a civilian.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
перад выходам гасьцей
перед уходом гостейbefore the guests leave
Мадамы і мусьі! мы з мамашай, меджду протчым, вас нямножка правядзём.
Мадам и месье! Мы с мамашей, между прочим, немного вас проводим .Mesdames and messieurs! Mamma and I will see you a little way home, incidentally .
Вышлі
ВыходятThey leave
.
15. ДЗЕЯ ПЕРШАЯ. ЗЬЯВА XІV Действие 1, явление 14Act 1, Scene 14
ЯНКА—АЛЕНКА—ГАРОШКА
ЯНКА — АЛЕНКА — ГОРОШКАYANKA — ALENKA — HAROSHKA
Аленка
Аленка
Alenka
пырснуўшы сьмехам
прыснув со смехуbursting into laughter
Ха-ха-ха! Ну і панскае ігрышча, дык ігрышча! Ха-ха-ха!
Ха-ха-ха! Ну и господское игрище — вот так игрище! Ха-ха-ха!Ha-ha-ha! What grand folk's revels—what a spectacle! Ha-ha-ha!
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
выняўшы люльку з зубоў
вынув трубку изо ртаtaking the pipe from his mouth
Цьфу! Няма на іх доўгай пугі.
Тьфу! Длинной плети на них нет.Pah! They need a good long whip.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Але дзядзька густа іх сваёй піпкай падкурваў. Бачыў, як насамі круцілі ды кіхалі.
Зато дядька их трубочкой хорошенько окуривал. Я видел, как они носами крутили да чихали.Still, you smoked them out nicely with your pipe, uncle. I saw them wrinkling their noses and sneezing.
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
А як іначай з гэткімі? — куралём іх, куралём! Шкада толькі, што маці гэтага імяніньніка ў гэтакую кампанію ўпуталася.
А как ещё с такими? Дымом их, дымом! Жаль только, мать этого именинника в такую компанию впуталась.How else do you deal with their sort? Smoke them out, smoke them out! It's only a pity our name-day host's mother got mixed up with such company.
Аленка
Аленка
Alenka
З удаваным смуткам
с притворной грустьюwith feigned sadness
Не ляжыць у таткі сэрца да іх, ой, не ляжыць!
Не лежит у папы к ним сердце, ой, не лежит!Father's heart doesn't warm to them, oh, it doesn't!
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Цікава, да каго-ж у цябе, Аленка, сэрца ляжыць?
Интересно, а к кому у тебя, Аленка, сердце лежит?I wonder who your heart warms to, Alenka?
Аленка
Аленка
Alenka
Вы ўжо аб гэтым павінны ведаць з майго лісту.
Вы уже должны знать из моего письма.You ought to know from my letter.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
А так: да навукі і навучаньня.
Ах да: к науке и учительству.Ah, yes: learning and teaching.
Аленка
Аленка
Alenka
Але-ж! Вучыцца і навучаць, навучаць і вучыцца. Вось да чаго маё сэрца ляжыць.
Вот именно! Учиться и учить, учить и учиться — вот к чему у меня сердце лежит.Exactly! To learn and teach, to teach and learn—that's what my heart warms to.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Ня была-б то мая найздальнейшая вучаніца.
Иначе ты не была бы моей самой способной ученицей.Otherwise you wouldn't be my most gifted pupil.
Аленка
Аленка
Alenka
Ды яшчэ, як вы казалі, — беларускага роду. Ха-ха-ха! Перахваліце, пане настаўнік. Але ведаеце што… як…
Да ещё, как вы говорили, — белорусского роду. Ха-ха-ха! Перехвалите, господин учитель. Но знаете что… когда…And of Belarusian stock too, as you used to say. Ha-ha-ha! You'll spoil me with praise, sir. But do you know… when…
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Не, ня ведаю.
Нет, не знаю.No, I don't know.
Аленка
Аленка
Alenka
Няможна перабіваць, пане настаўнік, калі іншы хто гавора.
Нельзя перебивать, господин учитель, когда другой говорит.You mustn't interrupt, sir, when someone else is speaking.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Ого! Мы нават сур‘ёзнымі зрабіліся.
Ого! Мы даже стали серьёзными.Ho! We've become quite serious.
Аленка
Аленка
Alenka
Дык вось што. Як выехалі вы з Дуброўкі, я ў шапку ня спала і паехала ў Вільню!
Так вот. Когда вы уехали из Дубровки, я не зевала и отправилась в Вильну!Well, then. When you left Dubrouka, I didn't sit idle: I went to Vilna!
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Аж у Вільню!
Аж в Вильну!All the way to Vilna!
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
А так, аж у Вільню, пане настаўнік.
Да, господин учитель, аж в Вильну.Yes, sir, all the way to Vilna.
Аленка
Аленка
Alenka
Там праслухала настаўніцкія курсы, і цяпер я — ваш таварыш: я таксама настаўнік!
Там прошла учительские курсы, и теперь я ваша коллега: я тоже учитель!I took teacher-training courses there, and now I'm your colleague: I'm a teacher too!
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
жартаўліва
шутливоjokingly
Вельмі прыемна пазнаёміцца з новым конкурэнтам у маёй профэсіі.
Очень приятно познакомиться с новой соперницей по моей профессии.Delighted to meet a new competitor in my profession.
Аленка
Аленка
Alenka
А цяпер я хачу вучыцца на курсістку, потым на доктара…
А теперь я хочу пойти на высшие курсы, потом выучиться на врача…And now I want to attend higher courses, then train as a doctor…
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
А далей?
А дальше?And after that?
Аленка
Аленка
Alenka
Далей… ня ведаю. Але дзеля гэтай мэты мяне татка і ў Менск да вас прытарабаніў.
Дальше… не знаю. Но ради этого папа и притащил меня в Минск, к вам.After that… I don't know. But that's why Father has brought me all the way to Minsk, to you.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Адно трохі ня ў час.
Только немного не вовремя.Only the timing's a little unfortunate.
Аленка
Аленка
Alenka
Ня ў час?
Не вовремя?Unfortunate?
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Так! Гэтыя новыя окупанты ды іншыя згрызоты не даюць табе спакойна працаваць у Менску. На маю думку, найлепей, пакуль што, ехаць на вёску і там прывучаць да навукі людзей і самой ад іх вучыцца. Бо я таксама выяжджаю на вёску.
Да! Эти новые оккупанты и другие беды не дают спокойно работать в Минске. По-моему, пока лучше всего ехать в деревню, там приобщать людей к знаниям и самой учиться у них. Я ведь тоже уезжаю в деревню.Yes! These new occupiers and all the other troubles make it impossible to work peacefully in Minsk. I think the best thing for now is to go to the country, introduce people to learning, and learn from them yourself. I'm leaving for the country too.
Аленка
Аленка
Alenka
І вы? Ну што-ж? на вёску, дык на вёску! Нават хоць у пекла, калі вы параіце…
И вы? Ну что ж, в деревню так в деревню! Хоть в пекло, если вы посоветуете…You too? Well then, the country it is! Even to hell, if you advise it…
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
О, там вельмі горача! Значыцца, згода?
О, там очень жарко! Значит, договорились?Oh, it's very hot there! So, agreed?
Аленка
Аленка
Alenka
падаючы руку
подавая рукуoffering her hand
Згода!
Договорились!Agreed!
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Не адкладаючы справы ў доўгі мех, лахі пад пахі, ды яшчэ заўтра — марш на сьвежае паветра!
Не откладывая дела в долгий ящик: пожитки под мышку, и уже завтра — марш на свежий воздух!Without putting it off: belongings under our arms, and tomorrow—off we march into the fresh air!
Аленка
Аленка
Alenka
Але і кніжак з сабой набяром?
Но и книг с собой возьмём?But we'll take books along too?
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Абавязкова!
Непременно!Of course!
Аленка
Аленка
Alenka
як-бы саромячыся, спускаючы вочы, сьціха
словно стесняясь, опустив глаза, тихоas though shy, lowering her eyes, softly
Але толькі — беларускіх, дзядзька настаўнік!
Только белорусских, дядька учитель!Only Belarusian ones, dear teacher!
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Аб іншых і рэчы быць ня можа.
О других и речи быть не может .No others could even be considered .
Кароткая пауза
Короткая паузаA short pause
.
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
да Аленкі
к Аленкеto Alenka
А ты, сарока, калі ўжо адсакатала сваё, аддала-б настаўніку тое, што прывезла.
А ты, сорока, если уже своё отстрекотала, отдала бы учителю то, что привезла.And you, magpie, if you've finished your chattering, why not give the teacher what you brought?
Аленка
Аленка
Alenka
Калі я саромлюся.
Да я стесняюсь.But I'm shy.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Мабыць нешта надта брыдкое.
Наверно, что-нибудь ужасно некрасивое.It must be something terribly ugly.
Аленка
Аленка
Alenka
І зусім ня брыдкое, а, нават, як цётка Агата казала, дужа прыгожае. Самі гэта скажаце.
Ничуть не некрасивое! Даже, как тётка Агата говорила, очень красивое. Вы и сами так скажете. Примите, пожалуйста, дядька учитель, эту малость от вашей искренне благодарной и преданной ученицы. Эта рубашка из нашего льна, а пояс — из нашей шерсти. Я сама, своими руками, от чистого сердца для вас выткала и вышила.Not ugly at all! Aunt Agata even said it was very beautiful. You'll say so yourself. Please accept this little gift, dear teacher, from your sincerely grateful and devoted pupil. The shirt is made of our flax, and the sash of our wool. I wove and embroidered them for you with my own hands, from the heart.
Дастае з торбы прыгожа вышытую кашулю і саматканы ўзорысты пояс і падае ЯНКУ, сур‘ёзна кажучы
Достаёт из сумки красиво вышитую рубашку и домотканый узорчатый пояс, подаёт ЯНКЕ, серьёзно говоряTakes a beautifully embroidered shirt and a patterned homespun sash from her bag and hands them to YANKA, speaking earnestly
. Прымеце, калі ласка, дзядзька настаўнік, гэту драбніцу ад сваёй шчыра вам удзячнай і адданай вучаніцы. З нашага лёну гэта кашуля і з нашай воўны гэты пояс. А сама я ўласнымі рукамі ад шчырага сэрца для вас выткала і вышыла.
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
падаючы новую, дзераўляную, памастацку зробленую лыжку
подавая новую, искусно сделанную деревянную ложкуhanding him a new, skilfully carved wooden spoon
А ад мяне прымеце вось гэта… З сваёй яблыні й сваімі рукамі зрабіў.
А от меня примите вот это… Сам сделал, своими руками, из своей яблони.And from me, accept this… Made it with my own hands, from my own apple tree.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
расчулены
растроганноdeeply moved
Дзякую, ад усёй душы дзякую! Ня ведаю, чым і заслужыў на гэткую ласку?
Спасибо, от всей души спасибо! Не знаю, чем я заслужил такую доброту !Thank you, thank you with all my heart! I don't know what I've done to deserve such kindness !
Уваходзіць МІКІТА і ГАНУЛЯ
Входят МИКИТА и ГАНУЛЯMIKITA and HANULIA enter
.
16. ДЗЕЯ ПЕРШАЯ. ЗЬЯВА XV Действие 1, явление 15Act 1, Scene 15
ТЫЯ-Ж — МІКІТА — ГАНУЛЯ
ТЕ ЖЕ — МИКИТА — ГАНУЛЯTHE SAME — MIKITA — HANULIA
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
вясёлы, пасьвіствае і напявае
весело, посвистывает и напеваетcheerfully, whistling and humming
Радуйся, вселенная! Абвяшчаю ўсім, усім, усім: немцы окупавалі, меджду протчым, Менск!..
Радуйся, вселенная! Объявляю всем, всем, всем: немцы, между прочим, оккупировали Минск!..Rejoice, O universe! I announce to all, all, all: the Germans, incidentally, have occupied Minsk!..
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Ну і чорт з імі!
Ну и чёрт с ними!Then to hell with them!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
І зусім ня чорт, пане, хэ-хэ-хэ! беларус.
Совсем не чёрт, господин, хе-хе-хе! белорус .Not to hell at all, Mr, heh-heh-heh! Belarusian .
Напявае
НапеваетSings softly
.
♪ Немцы едуць, нашы йдуць, #1
no tracks
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Немцы едуць, нашы йдуць,
Немцы едут, наши идут,Germans ride, our own men stride,
Немцы нашых падвязуць.
Немцы наших подвезут.Germans give our men a ride.
Убачыўшы Мікітавы падарункі
Заметив Микитины подаркиNoticing Mikita's gifts
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Меджду протчым, што гэта ў вас, пане профэсар?
Между прочим, что это у вас, господин профессор?Incidentally, what's that you have, Mr Professor?
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Праўдзівая кашуля, праўдзівы пояс і праўдзівая лыжка.
Настоящая рубашка, настоящий пояс и настоящая ложка.A real shirt, a real sash and a real spoon.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Якія-ж прыгожыя!
Какие красивые!How lovely they are!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Як уважаю, то і вы сягоньня імяніньнік.
Как я вижу, вы тоже сегодня именинник.You're celebrating your name day today too, I see.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
А праўда, імяніньнік, толькі з іншай плянэты.
Правда, именинник, только с другой планеты.True, it's my name day—only on another planet.
Званок. ГАНУЛЯ выходзіць і варочаецца, а з ёю СЬПІЧЫНІ
Звонок. ГАНУЛЯ выходит и возвращается со СПИЧИНИA bell rings. HANULIA goes out and returns with SPICHYNI
17. ДЗЕЯ ПЕРШАЯ. ЗЬЯВА XVІ Действие 1, явление 16Act 1, Scene 16
ТЫЯ-Ж — СЬПІЧЫНІ
ТЕ ЖЕ — СПИЧИНИTHE SAME — SPICHYNI
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
уніжліва вітаючыся
подобострастно здороваясьgreeting him obsequiously
Маё найніжэйшае ўшанаваньне, мусье профэсару! А я думаў, што сягоньня ўжо ня прыдзеце.
Моё нижайшее почтение, месье профессор! А я думал, сегодня уже не придёте.My most humble respects, Monsieur Professor! I thought you weren't coming today after all.
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Справы затрымалі. Але мы затое пазьней пазаймаемся.
Дела задержали. Зато мы попозже позанимаемся.Business detained me. But we'll make up for it with a later lesson.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
да Ганулі, на бок
к Гануле, в сторонуto Hanulia, aside
А гэта што яшчэ за такі позны госьць?
А это что ещё за поздний гость?And who's this late visitor?
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Гэта ня госьць, а нейкі важны дырэктар. Вучыць Мікітку панямецку гергетаць. Хто ён родам — напэўна ня ведаю. Але сам ён кажа, што ён немец, людзі кажуць, што італьлянец, мне здаецца, што ён проста, як і мы, тутэйшы.
Это не гость, а какой-то важный директор. Учит Микитку по-немецки тарабарить. Какого он роду, точно не знаю. Сам говорит, немец; люди говорят, итальянец; а по-моему, он просто, как и мы, здешний.He's no visitor, he's some important director. Teaches Mikita to jabber German. What his origins are, I don't rightly know. He says he's German; people say he's Italian; I think he's just a local, like us.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
да Ганулі
к Ганулеto Hanulia
Меджду протчым, мамаша, апаражнеце стол, бо нам трэба хутчэй вучыцца „урокаў“.
Между прочим, мамаша, освободите стол: нам надо скорее учить «уроки».Incidentally, Mamma, clear the table: we must hurry and learn our “lessons.”
ГАНУЛЯ прыбірае стол, пасьля ладзіць для ГАРОШКАЎ пасьцель на падлозе. Ходзіць у іншыя пакоі
ГАНУЛЯ убирает стол, затем стелет ГОРОШКАМ на полу. Ходит в другие комнатыHANULIA clears the table, then makes up a bed for the HAROSHKAS on the floor. She goes in and out of the other rooms
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
да Аленкі і Гарошкі
к Аленке и Горошкеto Alenka and Haroshka
А мы, пакуль яны будуць вучыцца сваіх „урокаў“, пойдзем у мой пакой.
А мы, пока они учат свои «уроки», пойдём ко мне .And while they're learning their “lessons,” let's go into my room .
Выходзяць
ВыходятThey leave
.
18. ДЗЕЯ ПЕРШАЯ. ЗЬЯВА XVІІ Действие 1, явление 17Act 1, Scene 17
МІКІТА — СЬПІЧЫНІ — ГАНУЛЯ
МИКИТА — СПИЧИНИ — ГАНУЛЯMIKITA — SPICHYNI — HANULIA
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
паклаўшы на стол некалькі тоўстых слоўнікаў
положив на стол несколько толстых словарейputting several thick dictionaries on the table
Меджду протчым, я гатоў, мусье профэсар.
Между прочим, я готов, месье профессор.Incidentally, I'm ready, Monsieur Professor.
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Можам прыступіць, мусье рэгістратар. Учора мы з большага прайшлі аддзел прывітаньняў, сягоньня павінны іх паўтарыць болей стала. Як вы прывітаеце, спаткаўшы немца?
Можем приступать, месье регистратор. Вчера мы в общих чертах прошли раздел приветствий, сегодня нужно повторить их более основательно. Как вы поздороваетесь, встретив немца?We may begin, Monsieur Registrar. Yesterday we covered the section on greetings in broad outline; today we must revise them more thoroughly. How would you greet a German man?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Гута моргэн, гэр гэрманіш!
Гута морген, гер германиш!Goota morgen, Herr Germanish!
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Добра! А цяпер, як вы прывітаеце, спаткаўшы немку?
Хорошо! А теперь как вы поздороваетесь, встретив немку?Good! And now, how would you greet a German woman?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Гута тахт, балабоста прусіш!
Гута тахт, балабоста прусиш!Goota takht, balabosta Prussish!
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
І зусім не балабоста, а фраў. Паўтарэце: фрау, фрау, фрау!
Вовсе не балабоста, а фрау. Повторите: фрау, фрау, фрау!Not balabosta at all, but Frau. Repeat: Frau, Frau, Frau!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Фраву, фраву, фру, фруву… Фраву-ву…
Фраву, фраву, фру, фруву… Фраву-ву…Frawu, frawu, froo, froowu… Frawu-woo…
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Добра! А як вы прывітаеце, спаткаўшы вось такое…
Хорошо! А как вы поздороваетесь, встретив вот такого… маленького немчонка?Good! And how would you greet a little… German child, about this size?
паказвае
показываетindicates the size
малое немчанё?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Шабас гут, гэр кіндар фатэрлянд, меджду протчым!
Шабас гут, гер киндер фатерлянд, между прочим!Shabbes goot, Herr Kinder Vaterland, incidentally!
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Ой, куды вы заехалі, куды вы заехалі? Толькі ня шабас а…
Ой, куда вас занесло, куда занесло! Только не шабас, а… Кто-то или что-то, кажется, как будто где-то стучит?Oh, where have you strayed, where have you strayed! Not Shabbes, but… Someone or something seems to be knocking somewhere?
Далёкі стук у дзьверы зьлева. СЬПІЧЫНІ, ускочыўшы
Далёкий стук в левую дверь. СПИЧИНИ вскакиваетA distant knock at the left-hand door. SPICHYNI jumps up
. Нехта ці нешта, здаецца, як-бы недзе стукае?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
А праўда, меджду протчым, стукае. Можа ўжо гэр гэрманіш?
Правда, между прочим, стучит. Может, уже гер германиш?True, incidentally, a knock. Could it be Herr Germanish already?
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Усякі стук мяне нэрвуе: не магу спакойна выкладаць лекцый. Пакуль што, маю гонар выйсьці. Заўтра пачнем прывітаньні навыварат.
Каждый стук действует мне на нервы: я не могу спокойно читать лекции. Пока имею честь откланяться. Завтра начнём приветствия навыворот .Every knock gets on my nerves: I can't lecture in peace. For now, I have the honour of taking my leave. Tomorrow we'll begin the inside-out greetings .
Хапае шапку і зьнікае ў дзьвярох справа
Хватает шапку и исчезает в правой двериSnatches his hat and disappears through the right-hand door
.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
усьлед Сьпічыні
вслед Спичиниafter Spichyni
Да мілага спатканьня.
До приятного свидания. Между прочим, мамаша, наверно, и правда немец стучит: деликатно. Идите откройте дверь и немного задержите его, пока я переоденусь: ещё, чего доброго, пришёл на работы забирать.Until our next pleasant meeting. Incidentally, Mamma, it probably really is a German knocking: so delicately. Go and open the door and hold him up a little while I change; for all we know he's come to round us up for labour.
Да ГАНУЛІ
к ГАНУЛЕto HANULIA
. Меджду протчым, мамаша, мабыць, папраўдзе немец стукае, бо далікатна. Ідзеце адчынеце дзьверы і крыху прытрымайце яго, пакуль я пераадзенуся, бо, чаго добрага, прышоў на работу хапаць.
Выходзяць абое, пауза
Оба выходят. ПаузаBoth leave. Pause
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
варочаецца пераадзеты папажарніцку з каскай на галаве, з тапаром пры поясе і з жалезякамі, што лазіць па слупох, пры нагах. Становіцца ў позу і напявае
возвращается, переодевшись пожарным: в каске, с топором за поясом и железными когтями для лазанья по столбам на ногах. Принимает позу и напеваетreturns dressed as a fireman, a helmet on his head, an axe at his belt and iron climbing spikes on his feet. Strikes a pose and sings softly
♪ Гусар на саблю опіраясь, #2
no tracks
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Гусар на саблю опіраясь,
Гусар, на саблю опираясь,A hussar, upon his sabre leaning,
В глубокой горэсьці стаял…
В глубокой горести стоял…Stood in the depths of grief…
Уваходзяць ГАНУЛЯ і НЕМЕЦ у вайсковай форме
Входят ГАНУЛЯ и НЕМЕЦ в военной формеHANULIA and a GERMAN in military uniform enter
19. ДЗЕЯ ПЕРШАЯ. ЗЬЯВА XVIII Действие 1, явление 18Act 1, Scene 18
МІКІТА — НЕМЕЦ — ГАНУЛЯ
МИКИТА — НЕМЕЦ — ГАНУЛЯMIKITA — GERMAN — HANULIA
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
бяручы „пад казырок“ і нізка кланяючыся
отдавая честь и низко кланяясьsaluting and bowing low
Гута моргэн, гэр гэрманіш.
Гута морген, гер германиш. Смотри-ка, смотри-ка, и немцы наряжаются а-ля кум-пожарный: это, наверно, чтобы самих на работы не хватали.Goota morgen, Herr Germanish. Well, well, the Germans dress à la Godfather Fireman too: probably so they won't get seized for labour themselves.
На бок
В сторонуAside
. Абач, абач, і немцы адзяюцца ў форму а-ля-кум пажарны, гэта — каб не хапалі, мабыць, іх саміх на работу.
Немец
Немец
German
Ці няможна ў вас папрасіць у гэту манерку трохі вады?
Можно попросить у вас немного воды в эту фляжку?Could I ask you for a little water in this canteen?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
на бок
в сторонуaside
На якую-ж халеру пацеў я столькі над шпрэхэндэйчам, калі яны панашаму лепей ад нас саміх шпрэхаюць? — Але, мабыць, гэта мне здаецца, або ён удае, што ўмее патутэйшаму.
На какого чёрта я столько потел над шпрехендейчем, если они по-нашему шпрехают лучше нас самих? Но, может, мне кажется, или он притворяется, что умеет по-здешнему. Зихензиш… Заразиш… Загляну в словари, как ему ответить. Можно… можно… сколько… сколько… хотите… хотите… воды… воды… Нет этого. Гром бы спалил такие словари! Киндер Фравуву, между прочим, фатерлянд, гер германиш …Why the devil did I sweat so hard over sprechen-deutsch, if they sprechen our language better than we do ourselves? But perhaps I'm imagining it, or he's pretending to speak the local tongue. Zikhenzish… Zarazish… I'll look in the dictionaries to see how to answer him. Can… can… as much… as much… you like… you like… water… water… It's not here. A thunderbolt burn these dictionaries! Kinder Frawuwoo, incidentally, Vaterland, Herr Germanish …
Да НЕМЦА
к НЕМЦУto the GERMAN
. Зіхэнзіш… Заразіш…
На бок
В сторонуAside
. Зірну ў слоўнікі, як яму адказаць.
Шастае слоўнікамі
Роется в словаряхRummages through the dictionaries
. Можна… можна… колькі… колькі… хочаце… хочаце… вады… вады… Няма гэтага. Каб іх пярун спаліў такія слоўнікі!
Да НЕМЦА
к НЕМЦУto the GERMAN
. Кіндэр Фравуву, меджду протчым, фатэрлянд, гэр гэрманіш…
Падказвае на мігі, што ўльле яму вады
Показывает жестами, что нальёт ему водыGestures that he will pour him some water
.
Немец
Немец
German
падышоўшы блізка да Мікіты і прыглядаючыся да формы
подойдя близко к Миките и разглядывая формуcoming close to Mikita and inspecting his uniform
О-о! Што я бачу? Рыхтык рускі генэрал.
О-о! Что я вижу? Точь-в-точь русский генерал. Но хочет дурня валять, чтобы от плена отвертеться. Ваше превосходительство! Как верный немецкий солдат, я должен взять вас в плен, потому что вы русский генерал.Oh! What do I see? The very image of a Russian general. But he wants to play the fool to wriggle out of capture. Your Excellency! As a loyal German soldier I must take you prisoner, for you are a Russian general.
На бок
В сторонуAside
. Але хоча дурня клеіць, каб выкруціцца ад палону.
Бяручы „пад казырок“
Отдавая честьSaluting
. Ваша прэвасхадзіцельства! Я вас павінен, як верны нямецкі салдат, забраць у палон, бо вы рускі генэрал.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
перапужаны
испуганноterrified
Аяяй! Оеей! Куды-ж я падзенуся? Во, меджду протчым, папаўся, як мурза ў студню. Оеей! Оеей! Як-жа яму вытлумачыць, што я не генэрал, а калежскі рэгістратар? Пашукаю яшчэ ратунку ў слоўніках.
Ай-ай-ай! Ой-ой! Куда же я денусь? Вот, между прочим, попался, как мурза в колодец. Ой-ой! Ой-ой! Как объяснить ему, что я не генерал, а коллежский регистратор? Ещё поищу спасения в словарях. Генерал… генерал… пожарная команда… Ой-ой! Ой-ой! Ах ты моя босая команда! Нет в словаре. Где этот Спичини? Какой нечистый унёс его в такую опасную для меня минуту? Ой-ой! Ой-ой! Что он мне наделал своей наукой, этот гер профессор? Ой-ой! Ой-ой!Ay-ay-ay! Oh dear! Where am I to hide? I've landed in it, incidentally, like a Tartar noble in a well. Oh dear! Oh dear! How can I explain I'm no general, only a collegiate registrar? I'll seek salvation in the dictionaries once more. General… general… fire brigade… Oh dear! Oh dear! My barefoot brigade! It's not in the dictionary. Where is that Spichyni? What devil spirited him away at this moment of danger to me? Oh dear! Oh dear! What has that Herr Professor done to me with his teaching? Oh dear! Oh dear!
Шастае слоўнікам
Роется в словареRummages through a dictionary
. Генэрал… генэрал… пажарная каманда… Оеей! Оеей! Мая ты босая каманда. Няма ў слоўніку. Дзе той Сьпічыні? Які яго нячысьцік выкруціў у гэтую небясьпечную для мяне хвіліну? Оеей! Оеей! Што ён нарабіў мне гэты гэр профэсар з сваёй навукай? Оеей! Оеей!
Немец
Немец
German
Я чакаю, ваша прэвасхадзіцельства!
Я жду, ваше превосходительство!I'm waiting, Your Excellency!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Рыхтык, рэхт, меджду протчым, шабас гут, фрау… фатэрлянд… Зараз, зараз! Аяяй! Аяяй! А ратунку аднекуль, а збаўленьня аднекуль. Забярэ ў палон, у нямецкі палон, і жыві там, як хочаш.
Рихтик, рехт, между прочим, шабас гут, фрау… фатерлянд… Сейчас, сейчас! Ай-ай-ай! Ай-ай-ай! Откуда бы помощь, откуда бы спасение! Возьмёт в плен, в немецкий плен, — и живи там как хочешь.Rikhtik, rekht, incidentally, Shabbes goot, Frau… Vaterland… One moment, one moment! Ay-ay-ay! Ay-ay-ay! If only help would come, if only salvation would come! He'll take me prisoner, a German prisoner, and then I'll have to fend for myself.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
ломячы рукі, да немца
ломая руки, к немцуwringing her hands, to the German
А мой-жа паночак, а мой жа немчык! Не бяры ў мяне апошняга Мікітку.
Ах, господин мой, ах, немчик мой! Не забирай у меня последнего Микитку!Oh, my dear sir, my dear German! Don't take away my only Mikita!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Оей! Оей! Што будзе, то будзе, папрабую загаварыць з ім панашаму, можа зразумее. Мусье немец! Ясны пане немец! Я не генэрал, а толькі пажарная каманда… Пажарнік Менскай, меджду протчым, пажарнай дружыны, — дакумант маю на гэта з пячацьцю. Бачыце, я толькі кум пажарны. Каб я з гэтага месца ня зышоў, калі я генэрал!
Ой! Ой! Будь что будет, попробую заговорить по-нашему: может, поймёт. Месье немец! Ясновельможный пан немец! Я не генерал, а только пожарная команда… Пожарный Минской, между прочим, пожарной дружины — у меня на это документ с печатью. Видите, я только кум-пожарный. Да чтоб мне с места не сойти, если я генерал!Oh dear! Oh dear! Come what may, I'll try speaking our language: perhaps he'll understand. Monsieur German! Most illustrious Mr German! I'm no general, only a fire brigade… A fireman of the Minsk fire brigade, incidentally—I've a stamped document to prove it. You see, I'm only Godfather Fireman. May I drop dead here if I'm a general!
Немец
Немец
German
Не магу паверыць, ваша прэвасхадзіцельства! Заўсёды генэралы кажуць, што яны не генэралы, калі іхна генэральства пачынае ім самім бокам вылазіць. А дзеля гэтага — прашу ў палон!
Не могу поверить, ваше превосходительство! Генералы всегда говорят, что они не генералы, когда их генеральство выходит им самим боком. Поэтому — прошу в плен!I cannot believe it, Your Excellency! Generals always say they're not generals when their generalship begins to cost them dear. Therefore—into captivity, if you please!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Оей! Оей! І зразумеў, і не паверыў. Гвалтам робіць генэралам. Чаму-ж ты скрозь дна не правалілася, мая ты пажарная каманда? Аяей! Аяей!
Ой! Ой! Понял и не поверил. Насильно генералом делает. Почему ты сквозь землю не провалилась, моя пожарная команда? Ай-ай-ай! Ай-ай-ай!Oh dear! Oh dear! He understood but didn't believe me. He's making me a general by force. Why couldn't you sink through the earth, my fire brigade? Ay-ay-ay! Ay-ay-ay!
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
ходзячы на хаце і ломячы рукі
ходит по комнате, ломая рукиwalking about the room, wringing her hands
Матачкі мае родныя, бацячкі мае хрышчоныя! Што гэта робіцца? Садом і Гамора!
Матушки родные, батюшки крёстные! Что же это делается? Содом и Гоморра! Господин учитель! Дядька белорус! Спасайте! Немец Микитку в плен тащит!Dear mothers, dear godfathers! What's happening? Sodom and Gomorrah! Teacher, sir! Dear Belarusian friend! Help! The German's dragging Mikita off as a prisoner!
Стукае ў Янкавы дзьверы
Стучит в дверь ЯнкиKnocks at Yanka's door
. Пане настаўнік! Дзядзька беларус! Ратуйце! Немец Мікітку ў палон цягне!
Уваходзяць ЯНКА, АЛЕНКА, ГАРОШКА
Входят ЯНКА, АЛЕНКА, ГОРОШКАYANKA, ALENKA and HAROSHKA enter
20. ДЗЕЯ ПЕРШАЯ. ЗЬЯВА XІX Действие 1, явление 19Act 1, Scene 19
ТЫЯ-Ж — ЯНКА — АЛЕНКА — ГАРОШКА
ТЕ ЖЕ — ЯНКА — АЛЕНКА — ГОРОШКАTHE SAME — YANKA — ALENKA — HAROSHKA
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
стаўшы перад немцам на калені
опустившись перед немцем на колениkneeling before the German
Оей! гэр гэрманіш, кіндар фатэрлянд! балабостачка мой ненаглядны! Ня губі маёй маладосьці — не бяры ў палон! Больш ніколі ня буду генэралам.
Ой! Гер германиш, киндер фатерлянд! Балабосточка мой ненаглядный! Не губи моей молодости — не бери в плен! Больше никогда генералом не буду.Oh dear! Herr Germanish, Kinder Vaterland! My darling little balabosta! Don't ruin my youth—don't take me prisoner! I'll never be a general again.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
чуўшы гэту гутарку
услышав разговорhaving heard the conversation
У чым справа?
В чём дело?What's the matter?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Оей! Оей! Мусье немец зрабіў мяне, меджду протчым, генэралам і хоча ў палон цягнуць, а я не хачу быць генэралам і не хачу ў палон цягнуцца. Оей! Оей! Пане настаўнік, бацька беларус! выбаўляй з ягіпецкай няволі!
Ой! Ой! Месье немец, между прочим, сделал меня генералом и хочет в плен тащить, а я не хочу быть генералом и не хочу в плен тащиться. Ой! Ой! Господин учитель, отец белорус! Избавь от египетского рабства!Oh dear! Oh dear! Monsieur German has made me a general, incidentally, and wants to drag me into captivity, and I don't want to be a general or be dragged into captivity. Oh dear! Oh dear! Teacher, sir, Belarusian father! Deliver me from Egyptian bondage!
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
адвёўшы на бок Мікіту
отведя Микиту в сторонуtaking Mikita aside
Дайце яму тры рублі і адчэпіцца.
Дайте ему три рубля — и отстанет.Give him three roubles, and he'll leave you alone.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Дам дзесяць, а толькі ратуйце, меджду протчым!
Дам десять, только спасайте, между прочим! Ой, деньги остались в регистраторских «между прочим». Одолжите до завтра. Вот вам, ясновельможный месье немец, гер германиш, пока контрибуция, завтра дам аннексию, а там, если не хватит, жён, детей заложу, между прочим, мамашу — только дайте передышку, не тащите в плен!I'll give ten, only save me, incidentally! Oh, the money's still in my registrar's “incidentallies.” Lend me some till tomorrow. Here you are, most illustrious Monsieur German, Herr Germanish: an indemnity for now; tomorrow I'll give you an annexation; and if that isn't enough I'll pawn my wives, my children, incidentally, my mamma—only give me a breathing space, don't drag me into captivity!
Мацае па кішэні
Шарит по карманамFeels in his pockets
. Ой, грошы засталіся ў рэгістратарскіх „меджду протчым“. Пазычце мне да заўтра.
ЯНКА дае яму грошы, МІКІТА падыходзіць да НЕМЦА, становіцца на адно калена і падае грошы
ЯНКА даёт ему деньги. МИКИТА подходит к НЕМЦУ, опускается на одно колено и протягивает деньгиYANKA gives him money. MIKITA approaches the GERMAN, drops to one knee and offers the money
. Вось вам, ясьне мусье немец, гэр гэрманіш, пакуль што контрыбуцыя, заўтра дам энэксыю, а там, калі ня хопіць, жонак, дзяцей залажу, меджду протчым, мамашу, толькі дайце перадышку, не цягнеце ў палон!
Немец
Немец
German
хаваючы грошы
пряча деньгиpocketing the money
Загаварылі-б адразу гэткім языком, ваша прэвасхадзіцельства…
Говорили бы сразу на таком языке, ваше превосходительство…If only you'd spoken that language from the start, Your Excellency…
Бярэ „пад казырок“ і выходзіць
Отдаёт честь и выходитSalutes and leaves
21. ДЗЕЯ ПЕРШАЯ. ЗЬЯВА XX Действие 1, явление 20Act 1, Scene 20
ТЫЯ-Ж БЯЗ НЕМЦА
ТЕ ЖЕ БЕЗ НЕМЦАTHE SAME WITHOUT THE GERMAN
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
зрываючы з сябе і кідаючы па чарзе аб зямлю часткі пажарніцкага ўбору
срывая с себя и по очереди бросая на пол части пожарного обмундированияtearing off the pieces of his fireman's uniform and throwing them on the floor one by one
К чорту пажарніцкую каманду! К чорту пажарніцкую кар‘еру!
К чёрту пожарную команду! К чёрту пожарную карьеру! И немецкое шпрехен к чёрту! Немецкую губернаторскую канцелярию к чёрту! С завтрашнего дня займусь свободной профессией: буду на Койдановской улице немецкими рублями торговать.To hell with the fire brigade! To hell with a fireman's career! And to hell with German sprechen! To hell with the German governor's office! From tomorrow I'll take up an independent profession: I'll trade German roubles in Koidanov Street.
Пускаючы аб зямлю кнігамі
Швыряет книги на полHurls the books to the floor
. І нямецкае шпрэхэн к чорту! нямецкая губарнатарская канцэлярыя к чорту! Ад заўтрашняга дня займуся свабоднай професыяй — буду на Койданаўскай вуліцы гандляваць нямецкімі рублямі.
ГАНУЛЯ падбірае параскіданае, АЛЕНКА штохвіля пырскае сьмехам, ЯНКА насьмешліва ківае галавой, ГАРОШКА пыхкае мацней люлькай і плюе
ГАНУЛЯ подбирает разбросанные вещи. АЛЕНКА то и дело прыскает со смеху. ЯНКА насмешливо кивает головой. ГОРОШКА ещё сильнее пыхтит трубкой и плюётсяHANULIA picks up the scattered things. ALENKA keeps bursting into laughter. YANKA nods mockingly. HAROSHKA puffs harder at his pipe and spits
ЗАСЛОНА
ЗАНАВЕСCURTAIN
22. ДЗЕЯ ДРУГАЯ. Перад першай зьявай. Действие 2: перед первым явлениемAct 2: before Scene 1
Позьняя восень. Сьцюдзёна. Пад-вечар. Месца дзеі — кусок катадральнага пляцу, называнага іначай мянчанамі „Брахалка“, бліжэй ад Койданаўскай вуліцы, з відам насупроць — вежа з гадзіньнікам. Па пляцы колькі дрэў бяз лісьцяў, некалькі садовых лавак. Праз усю дзею праходзяць то сюды, то туды рознага калібру грамадзяне, грамадзянкі і йграе напераменку лера і шарманка. Пры падняцьці заслоны першым праходзіць справа ўлева лернік з лерай, а пасьля шарманшчык з шарманкай. Некалькі быўшых ПАНЯЎ, стоячы радам, прадаюць усялякія хатнія манаткі. Непадалёк ад ПАНЯЎ такі самы тавар прадае ГАНУЛЯ.
Поздняя осень. Холодно. Под вечер. Место действия — часть соборной площади, которую минчане иначе называют «Брехалкой», ближе к Койдановской улице; напротив видна башня с часами. На площади несколько деревьев без листьев и несколько садовых скамеек. На протяжении всего действия туда и сюда проходят граждане и гражданки всякого калибра; попеременно звучат лира и шарманка. При поднятии занавеса первым справа налево проходит лирник с лирой, а за ним шарманщик с шарманкой. Несколько бывших ПАНИ, стоя в ряд, продают всякую домашнюю рухлядь. Неподалёку от ПАНИ таким же товаром торгует ГАНУЛЯ.Late autumn. Cold. Towards evening. The scene is a portion of Cathedral Square, also known to the people of Minsk as “Brakhalka”, near Koidanauskaya Street; opposite stands a clock tower. A few leafless trees and garden benches stand about the square. Throughout the act, citizens of both sexes and every description pass to and fro; a hurdy-gurdy and a barrel organ play in turn. As the curtain rises, a hurdy-gurdy player crosses first from right to left, followed by a barrel-organ player. Several former LADIES stand in a row selling household odds and ends. Nearby, HANULIA sells the same sort of goods.
23. ДЗЕЯ ДРУГАЯ. ЗЬЯВА І Действие 2, явление 1Act 2, Scene 1
ГАНУЛЯ — МІКІТА
ГАНУЛЯ — МИКИТАHANULIA — MIKITA
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
у выцьвіўшым чыноўніцкім асеньнім пальце з настаўленым каўняром, з парасонам уваходзіць справа; да Ганулі
в выцветшем чиновничьем осеннем пальто с поднятым воротником, с зонтом входит справа; Ганулеenters from the right with an umbrella, wearing a faded official's autumn overcoat with its collar turned up; to Hanulia
Меджду протчым, мамаша, прадалі што-небудзь, ці не?
Между прочим, мамаша, продали что-нибудь или нет?Incidentally, Mamma, have you sold anything or haven't you?
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
А ні на іголачку. Як хто зачараваў.
Ни на иголочку. Словно кто заколдовал. У тех тоже никто ничего не купил.Not a needle's worth. As though someone had put a spell on us. Nobody's bought anything from them either.
Паказваючы на ПАНЯЎ
показывая на ПАНИpointing to the LADIES
. У тых таксама ніхто нічога ня купіў.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Нешчасьлівым для гандлю і мне сягонешні дзень выпаў. Каб хто хоць на сьмех запытаўся аб марках. „Рускія“ кажуць — давай, а нямецкія, кажуць, меджду протчым, немцу прадай. А дзе тут таго немца зловіш, калі — па чутках — амаль ня ўсе ўжо з гораду вышлі.
И мне сегодня неудачный для торговли день выпал. Хоть бы кто ради смеха о марках спросил. «Русские, — говорят, — давай, а немецкие, между прочим, немцу продай». А где тут того немца поймаешь, когда, по слухам, чуть ли не все уже из города вышли. Одну минуточку, пан мосье! Хочу вам кое-что предложить. Не соблаговолите ли купить у меня марки?I've had an unlucky day for business too. Not a soul has asked about marks, even for a joke. “Russian money,” they say, “we'll take; but German marks, incidentally, you can sell to a German.” And where am I to catch a German when, by all accounts, practically all of them have left town? Just a moment, Mister Monsieur! I have a little proposition for you. Would you be so kind as to buy some marks from me?
Да праходзячага грамадзяніна
прохожему гражданинуto a passing citizen
. На хвіліначку, пане мусье! Хачу вам нешта запрапанаваць.
Грамадзянін затрымоўваецца
гражданин останавливаетсяthe citizen stops
. Можа з ласкі сваёй купіце ў мяне маркі?
Грамадзянін іронічна і падазронна зьмерыў яго вачыма ды пайшоў
Гражданин насмешливо и подозрительно окинул его взглядом и пошёл дальше.The citizen eyes him with mockery and suspicion, then walks on.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
да праходзячай грамадзянкі
прохожей гражданкеto a passing woman
Панечка, купеце у мяне пацеркі, а можа дамскі нэсэсэр, а можа во гэта? — усё за паўцаны аддам, усё за паўцаны.
Паночка, купите у меня бусы, а может, дамский несессер, а может, вот это? — всё за полцены отдам, всё за полцены. Вот так они все: посмотрит и уйдёт, посмотрит и уйдёт.My dear lady, buy these beads from me, or perhaps a lady's dressing case, or perhaps this here? I'll let it all go for half price, all for half price. They're all alike: look and walk away, look and walk away.
Грамадзянка паглядзела-паглядзела тавар і пайшла. ГАНУЛЯ да МІКІТЫ
гражданка рассматривает товар и уходит. ГАНУЛЯ — МИКИТЕthe woman looks over the goods, then leaves. HANULIA to MIKITA
. Вось так усе яны: паглядзіць і пойдзе, паглядзіць і пойдзе.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Меджду протчым, мамаша, я вам не адзін раз казаў і яшчэ кажу: у вас няма зусім гандлярскай жылкі, у вас не хапае нават чуткай кемкасьці ў гандлёва-прамысловых справах, дзе вымагаецца ад прадаўца пэўнай веды ў пазнаваньні душы купляючага і яго грамадзянскага і соцыяльнага становішча. І вось, напрыклад, меджду протчым, вы толькі што запрашалі: „купеце, за паўцаны аддам, за паўцаны“. Разумеецца, кожны падумае, што ў вас зусім дрэнны тавар, якога і за паўцаны ня варта купляць. Таксама паміж купляючымі трэба выдзяляць іхнія рангі і клясы — абавязкова; а вы, як, напрыклад, толькі што, не разгледзеўшыся дакладна, хто які йдзе, кажаце проста з моста: панечка, меджду протчым! А памойму, зусім ня панечка, а самае меншае — мадама, а можа нават і мадам-сіньёра.
Между прочим, мамаша, я вам не раз говорил и ещё говорю: у вас совершенно нет торговой жилки, у вас не хватает даже чуткой смекалки в торгово-промышленных делах, где от продавца требуется известное умение распознавать душу покупателя и его гражданское и социальное положение. Вот, например, между прочим, вы только что зазывали: «Купите, за полцены отдам, за полцены». Разумеется, каждый подумает, что товар у вас совершенно негодный, который и за полцены покупать не стоит. Также среди покупателей нужно различать их ранги и классы — непременно; а вы, как вот сейчас, не разобрав толком, кто идёт, прямо с ходу говорите: паночка, между прочим! А по-моему, вовсе не паночка, а самое меньшее — мадама, а может, даже и мадам-синьора.Incidentally, Mamma, I've told you more than once and I'll tell you again: you have no head for trade at all; you haven't even the sensitive shrewdness required in commercial and industrial affairs, where the seller must have some skill in discerning the buyer's soul and civic and social standing. For instance, incidentally, you were just calling out, “Buy it, I'll let it go for half price, half price.” Naturally, anyone will think your goods are quite worthless and not worth buying even at half price. You must also distinguish the ranks and classes of your buyers—absolutely; whereas you, just now for instance, without properly examining who is coming, blurt out: my dear lady, incidentally! To my mind she is no mere lady, but at the very least a madame, and perhaps even a madame-signora.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Ды якая там яна мадама? Проста нейкая… нейкая…
Да какая же она мадама? Просто какая-то… какая-то…What sort of madame is she? Just some… some…
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
А хоць-бы нават, меджду протчым, і такая нейкая. Усё роўна. У гандлёва-прамысловых адносінах мы павінны рабіць від, што яна і не такая, і ня нейкая. Для нас адно важна: каб тавар куплялі, каб тавар не залежваўся.
А пусть даже, между прочим, и какая-то такая. Всё равно. В торгово-промышленных отношениях мы обязаны делать вид, что она и не такая, и не какая-то. Нам одно важно: чтобы товар покупали, чтобы товар не залеживался. Между прочим, мамаша, я полагаю, что, кроме всего прочего, сегодня ещё и какой-то исключительный день, и никакой торговой «сделки» вам, пожалуй, уже не провести. Поэтому идите с товаром домой и готовьте ужин, а я ещё здесь останусь. Думаю, мне удастся поймать, между прочим, какого-нибудь немца и всучить ему его же марки.Even if she is some such sort, incidentally. It makes no difference. In commercial and industrial relations we must pretend she is neither some nor such. All that matters to us is that the goods should sell and not lie on our hands. Incidentally, Mamma, I consider that, quite apart from everything else, today is somehow an exceptional day, and you probably won't conclude another commercial “transaction”. So take your goods home and get supper ready; I'll stay here a little longer. I think I may catch some German, incidentally, and palm his own marks off on him.
Пауза
Пауза.Pause.
. Меджду протчым, мамаша, я ўважаю, што, апрача ўсяго іншага, сягоньня у дабавак нейкі выключны дзень, і вам ніякай гандлёвай „зьдзелкі“, бадай, ня ўдасца ўжо правесьці. Дзеля гэтага йдзеце з таварам дамоў і шыкуйце вячэру, а я застануся яшчэ тут. Думаю, што мне ўдасца злавіць, меджду протчым, якога немца і ўсучыць яму ягоныя маркі.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
складваючы манаткі
складывая пожиткиpacking up her things
Толькі пільнуйся, сынок, каб ён ня ўздумаў цягнуць цябе ў палон і пры адступленьні, як тады — пры наступленьні.
Только берегись, сынок, чтобы он тебя и при отступлении в плен не потащил, как тогда — при наступлении.Only take care, son, or he'll drag you off as a prisoner on his way out, just as he did on his way in.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Не бядуйце, меджду протчым, мамаша — я заўсёды знайду выхад з найгоршага крытычнага становішча. Ды я-ж прасіў вас, мамаша, не ўспамінаць мне аб гэтай трагедыі майго жыцьця.
Не горюйте, между прочим, мамаша: я всегда найду выход из самого худшего критического положения. Да я ведь просил вас, мамаша, не напоминать мне об этой трагедии моей жизни. Ага! Если встретите профессора герр Спичини, напомните ему, что я уже жду его на практический урок ораторского искусства; вот только схожу на минутку на Койдановскую улицу послушать, какой там курс валюты.Don't worry, incidentally, Mamma: I can always find a way out of the worst critical predicament. Besides, I asked you, Mamma, not to remind me of that tragedy of my life. Ah! If you meet Professor Herr Spichyni, remind him that I'm already waiting for my practical lesson in the art of oratory; I'm just stepping over to Koidanauskaya Street for a moment to hear how the exchange rates stand.
ГАНУЛЯ маніцца выходзіць
ГАНУЛЯ собирается уходитьHANULIA is about to leave
. Ага! Калі спаткаеце профасара гэр Сьпічыні, то напомніце яму, што я ўжо яго чакаю на практычную лекцыю аратарскага мастацтва, вось толькі схаджу на мінутку на Койданаўскую вуліцу паслухаць, як там стаіць курс на валюту.
Пайшоў. ГАНУЛЯ, а за ёй ПАНІ з манаткамі шнурам выходзяць. Па хвілі ўваходзяць ЯНКА і АЛЕНКА
Уходит. ГАНУЛЯ, а за ней ПАНИ со своими пожитками уходят вереницей. Через минуту входят ЯНКА и АЛЕНКА.He leaves. HANULIA leaves, followed in single file by the LADIES with their belongings. After a moment, YANKA and ALENKA enter.
24. ДЗЕЯ ДРУГАЯ. ЗЬЯВА II Действие 2, явление 2Act 2, Scene 2
ЯНКА — АЛЕНКА
ЯНКА — АЛЕНКАYANKA — ALENKA
Аленка
Аленка
Alenka
Здаецца, мы ўгаварыліся тут пачакаць на татку?
Кажется, мы договорились здесь подождать татку?We agreed to wait here for Father, didn't we?
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
А так — тутака. Пакуль прыдзе, можам хвіліну пасядзець.
Да, именно здесь. Пока он придёт, можем минутку посидеть.Yes, right here. We can sit for a minute until he comes.
Аленка
Аленка
Alenka
сеўшы на лаўку, пасьля паузы
сев на скамейку, после паузыafter sitting down on a bench; following a pause
Як вы заўсёды, дзядзька настаўнік, мудра вельмі разважаеце, ажно мяне часам страх бярэ! Вось, напрыклад, ідучы сюды сказалі вы, што мы павінны дабівацца, каб быць ня толькі гаспадарамі самі над сабой, але і над сваёй воляй.
Как вы всегда, дяденька учитель, рассуждаете премудро — мне иной раз даже страшно! Вот, например, по дороге сюда вы сказали, что мы должны добиваться того, чтобы быть хозяевами не только самим себе, но и своей воле.You always reason so wisely, dear teacher, that sometimes you quite frighten me! For instance, on our way here you said we must strive to be masters not only of ourselves but of our own will.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
А як іначай, Аленка. Якімі-б раскошамі матэрыяльнымі нас ні надзялялі, ніколі яшчэ ня будзем шчасьлівы, пакуль чужая воля будзе гаспадаром над нашай воляй. Каб гэтага ня было, мы павінны растаптаць, зьніштожыць доўгавечную ману, якая вучыць, што мы ня ёсьць мы, што мы нейкае нешта, якое абы накарміў, як быдлё, дык і сыта будзе. Мы павінны душу нашу народную выявіць у сваім „я“, у сваёй самабытнасьці і сьмела сягнуць па сваё неадымнае права самім распараджацца гэтым сваім „я“.
А как иначе, Аленка? Какими бы материальными благами нас ни наделяли, мы никогда не будем счастливы, пока чужая воля господствует над нашей волей. Чтобы этого не было, мы должны растоптать, уничтожить вековечную ложь, которая учит, будто мы — не мы, будто мы какое-то нечто, которое лишь накорми, как скотину, и оно будет довольно. Мы должны выразить душу нашего народа в своём «я», в своей самобытности и смело протянуть руку к своему неотъемлемому праву самим распоряжаться этим своим «я».How could it be otherwise, Alenka? Whatever material comforts we are given, we shall never be happy while another's will rules our own. To prevent that, we must trample down and destroy the age-old lie which teaches that we are not ourselves, that we are some nameless thing which need only be fed, like cattle, to be content. We must express our people's soul in our own self, our own identity, and boldly claim our inalienable right to govern that self ourselves.
Аленка
Аленка
Alenka
Але цярністы шлях мусіць прайсьці душа народная, пакуль збавіць гэта сваё „я“ ад чужой няволі.
Но тернистый путь должна пройти душа народа, пока освободит своё «я» от чужой неволи.But the soul of a people must travel a thorny road before it can free its self from foreign bondage.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
ня слухаючы
не слушаяnot listening
Зірні, Аленка, на Менск! Тут калісь, — як сказана ў нашай песьні аб паходзе Ігара, — продкаў нашых галовы снапамі на таку слаліся, душу ім ад цела веялі, а чырвоныя берагі Нямігі ня зернем былі пасеяны, а касьцямі гэных-жа продкаў нашых. З гэтага бачым, што яны за нешта змагаліся, калі пад сьценамі роднага гнязда косьці свае пасеялі… А ўміралі, відаць, з славай, бо ў песьні іхняе ўміраньне засталося вечна жыць. А ці-ж увекавечыць песьня змаганьне і ўміраньне патомкаў? Не! Бо мы змагаемся і ўміраем за чужое.
Посмотри, Аленка, на Минск! Здесь когда-то — как сказано в нашей песне о походе Игоря — головы наших предков снопами на току стлали, душу от тела отвеивали, а кровавые берега Немиги были засеяны не зерном, а костями тех же наших предков. Из этого видно, что они за что-то боролись, если под стенами родного гнезда посеяли свои кости… А умирали, должно быть, со славой, раз их смерть осталась в песне жить вечно. Но увековечит ли песня борьбу и смерть потомков? Нет! Потому что мы боремся и умираем за чужое.Look at Minsk, Alenka! Here once—as our song of Igor's campaign tells us—our forefathers' heads were laid out like sheaves on the threshing floor, their souls winnowed from their bodies, and the crimson banks of the Niamiha were sown not with grain but with those same forefathers' bones. We can see they fought for something, since they sowed their bones beneath the walls of their own nest… And they must have died in glory, for their dying lives for ever in the song. But will a song immortalise the struggle and death of their descendants? No! For we fight and die for what belongs to others.
Аленка
Аленка
Alenka
Шмат хто і з нас ужо змагаецца і ўмірае не за чужое, а за сваё, а песьня аб іх ужо не забудзе.
Многие из нас уже борются и умирают не за чужое, а за своё, и песня о них уже не забудет.Many of us already fight and die for our own cause, rather than another's, and song will never forget them.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Гэта адзінкі, мілая Аленка. А душа агульна-грамадзкая яшчэ дрэме.
Это единицы, милая Аленка. А общая душа народа ещё дремлет.They are only a few, dear Alenka. The collective soul of the people still slumbers.
Аленка
Аленка
Alenka
Скіне сваю дрымоту і душа. Абы толькі гэтыя адзінкі, што ўжо змагаюцца, больш ясных паходняў распалілі і асьвяцілі сьцежкі ўсе для паўстаючай грамады.
Стряхнёт и душа свою дремоту. Только бы те немногие, кто уже борется, зажгли побольше светлых факелов и осветили все тропы для поднимающегося народа.The soul too will shake off its slumber. If only those few who are already fighting will light more bright torches and illuminate every path for the people as they rise.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Што-ж, можа і праўда твая, Аленка. Мы як-бы пачынаем ужо адплюшчваць вочы і паўставаць проці тэй паганай маны, што мы ня ёсьць мы. Але яшчэ хістаемся то ўправа, то ўлева. Яшчэ ясна азначанай мэты ня можам сабе ўявіць. А мэта ў нас адна: Калісь амэрыканцы, змагаючыся з Англіяй за сваю незалежнасьць, напісалі на сваім сьцягу несьмяротныя словы: „Амэрыка для амэрыканцаў“. І гэта памагло: сягоньня Амэрыка вольная. Павінны пайсьці і мы па яе сьлядох і напісаць агністымі рунамі на сваім сьцягу: „Беларусь“…
Что ж, может, ты и права, Аленка. Мы словно уже начинаем открывать глаза и восставать против той поганой лжи, будто мы — не мы. Но ещё качаемся то вправо, то влево. Ещё не можем представить себе ясно обозначенную цель. А цель у нас одна: когда-то американцы, сражаясь с Англией за свою независимость, написали на знамени бессмертные слова: «Америка для американцев». И это помогло: сегодня Америка свободна. Должны и мы пойти по её следам и огненными рунами написать на своём знамени: «Беларусь»…Well, perhaps you are right, Alenka. We seem to be beginning to open our eyes and rise against that vile lie that we are not ourselves. But still we sway now to the right, now to the left. Still we cannot picture a clearly defined goal. Yet we have only one goal: once, when the Americans fought England for their independence, they inscribed immortal words upon their banner: “America for the Americans.” And it helped: today America is free. We too must follow in her footsteps and write in fiery runes upon our banner: “Belarus”…
Уваходзіць МІКІТА
Входит МИКИТА.MIKITA enters.
25. ДЗЕЯ ДРУГАЯ. ЗЬЯВА III Действие 2, явление 3Act 2, Scene 3
ЯНКА — АЛЕНКА — МІКІТА
ЯНКА — АЛЕНКА — МИКИТАYANKA — ALENKA — MIKITA
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
да Янкі, падышоўшы да яго пры апошніх словах і не пазнаўшы
Янке, подойдя к нему на последних словах и не узнав егоto Yanka, approaching during his last words without recognising him
Пане мусье, можа патрабуеце маркі?
Пан мосье, не нужны ли вам марки? Ах, это вы, между прочим, пан профессор!Mister Monsieur, do you need any marks? Ah, it's you, incidentally, Professor!
Пазнаўшы
узнав егоrecognising him
. Ах, гэта вы, меджду протчым, пане профэсар!
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Во, неспадзяванае спатканьне! Як маецеся, пане рэгістратар?
Вот неожиданная встреча! Как поживаете, пан регистратор?What an unexpected meeting! How are you, Mr Registrar?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Дзякую, меджду протчым. Так сабе. Нічога сабе. Што-ж вы тут парабляеце?
Спасибо, между прочим. Так себе. Ничего себе. Что же вы здесь поделываете?Thank you, incidentally. So-so. Not so bad. What are you doing here?
Аленка
Аленка
Alenka
Мы прыехалі татку з палону вызваляць. Бачыце, немцы яго ў абоз пагналі, дык мы, баючыся, каб яго ў Нямеччыну не загналі, паехалі ўсьлед на падмогу. То-ж у мяне адзін татка на цэлым сьвеце, павінна ратаваць!
Мы приехали татку из плена выручать. Понимаете, немцы его в обоз погнали, вот мы и поехали следом на помощь, побоялись, как бы его в Германию не угнали. У меня ведь один татка на всём свете, должна спасать!We've come to get Father out of captivity. You see, the Germans drove him off with their supply train, and we followed to help, afraid they might take him away to Germany. He's the only father I have in the whole world; I have to save him!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Так, так! Было-б няважна, каб зьвезьлі з хаты апошняга, меджду протчым, бацьку.
Да, да! Было бы нехорошо, если бы из дому увезли последнего, между прочим, отца.Yes, yes! It would be unfortunate if they took the last father away from home, incidentally.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
А што вы тут парабляеце, пане рэгістратар: маркі людзям раздаяце?
А вы что здесь делаете, пан регистратор: марки людям раздаёте?And what are you doing here, Mr Registrar: giving out marks to people?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Меджду протчым, не раздаю, а прадаю, а гэта вялікія дзьве розьніцы. Але, як уважаю, то вы яшчэ ня ведаеце, што я для стварэньня сабе новай кар‘еры пакінуў чыноўніцтва і перайшоў на свабодную профэсію.
Между прочим, не раздаю, а продаю, а это две большие разницы. Но, насколько я вижу, вы ещё не знаете, что ради новой карьеры я оставил чиновничество и перешёл на свободную профессию.Incidentally, I'm selling, not giving, and those are two very different differences. But I gather you don't yet know that, to forge myself a new career, I've left the civil service and taken up a liberal profession.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Што-ж гэта? павашаму — гандаль на Койданаўскай біржы валютай — свабодная профэсія?
Что же это? По-вашему, торговля валютой на Койдановской бирже — свободная профессия?What's this? You consider trading currency on the Koidanauskaya exchange a liberal profession?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
А чаму-ж бы ня так? Памойму зусім свабодная. Вось хоць-бы судзіць з таго, што калі я перайшоў на яе, то пачуўся, як птушка тая, зусім свабодным. Меджду протчым, змалку дзён мяне цягнула да свабоды і гандлю.
А почему бы и нет? По-моему, совершенно свободная. Хотя бы судя по тому, что, перейдя на неё, я почувствовал себя свободным, как птица. Между прочим, с малых лет меня тянуло к свободе и торговле.And why shouldn't it be? Entirely free, to my mind. Judging, for instance, by the fact that when I took it up I felt as free as a bird. Incidentally, from my earliest days I was drawn to freedom and trade.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Хіба да свабоднага гандлю сумленьнем і гонарам.
Разве что к свободной торговле совестью и честью.Free trade in conscience and honour, perhaps.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Меджду протчым, дзядзька беларус, вы мяне абражаеце.
Между прочим, дяденька белорус, вы меня оскорбляете.Incidentally, Uncle Belarusian, you insult me.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Выбачайце, пане рэгістратар, — можа я крыху і памыліўся.
Простите, пан регистратор: возможно, я немного ошибся.Forgive me, Mr Registrar: perhaps I was a little mistaken.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Меджду протчым, ня крыху, а зусім памыліўся. Але мяне зласьлівыя гутаркі зайздросных людзей мала абходзяць. На зло ім, незадоўга пераходжу яшчэ на адну свабодную профэсію.
Между прочим, не немного, а совершенно ошиблись. Но злобные разговоры завистливых людей меня мало заботят. Им назло скоро перейду ещё на одну свободную профессию.Incidentally, not a little, but entirely mistaken. However, the spiteful talk of envious people concerns me very little. To spite them, I shall soon take up yet another liberal profession.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Цікава — якую?
Интересно — какую?And what might that be?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Буду аратарам.
Буду оратором.I shall be an orator.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Вы — аратарам? Ха-ха-ха! Ха-ха-ха!
Вы — оратором? Ха-ха-ха! Ха-ха-ха!You—an orator? Ha-ha-ha! Ha-ha-ha!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Меджду протчым, нічога тут сьмешнага. Не сягоньня — заўтра прыходзіць новая ўлада, а з ёй такая політычная сытуацыя, пры якой здольны аратар будзе магчы купацца, як сыр у масьле.
Между прочим, ничего тут смешного. Не сегодня-завтра придёт новая власть, а с ней такая политическая ситуация, при которой способный оратор сможет кататься как сыр в масле.Incidentally, there's nothing funny about it. Any day now a new government will arrive, bringing a political situation in which an able orator can live like a cheese rolling in butter.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Але-ж вы, пане рэгістратар, звар‘яцелі. Вашы дзікія — не скажу чорнасотніцкія — пераконаньні і новая політычная сытуацыя!? Гэта-ж як узьлезеце на вышкі араторыць, то новая сытуацыя такога пытлю задасьць, што і сваіх не пазнаеце. О, не! Гэта свабодная профэсія не для вашага рэгістратарскага сьветагляду.
Да ведь вы, пан регистратор, с ума сошли. Ваши дикие — не скажу черносотенные — убеждения и новая политическая ситуация?! Да стоит вам забраться на трибуну и начать ораторствовать, как новая ситуация так вам всыплет, что своих не узнаете. О нет! Эта свободная профессия не для вашего регистраторского мировоззрения.Why, Mr Registrar, you've lost your mind. Your savage convictions—not to say Black Hundred convictions—and the new political situation?! The moment you climb the rostrum and start orating, the new situation will give you such a thrashing you won't know your own people. Oh no! This liberal profession is no place for your registrar's outlook.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Не разумею, прычым тут мой, меджду протчым, сьветагляд? Можна мець сьветагляд адзін, думаць другое, гаварыць трэцяе, а рабіць чацьвертае, як навучае мой профэсар гэр Сьпічыні. І я пастанавіў у сваёй аратарскай профэсіі моцна прытрымлівацца гэтай мудрасьці.
Не понимаю, при чём тут моё, между прочим, мировоззрение? Можно иметь одно мировоззрение, думать другое, говорить третье, а делать четвёртое, как учит мой профессор герр Спичини. И я решил в своей ораторской профессии крепко держаться этой мудрости.I fail to see what my outlook has to do with it, incidentally. One can hold one outlook, think a second thing, say a third and do a fourth, as my Professor Herr Spichyni teaches. And I have resolved to adhere firmly to this wisdom in my oratorical profession.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Баюся, што гэта мудрасьць дасьць вам чэк на свабоднае месца ў Менскім астрозе.
Боюсь, эта мудрость выдаст вам чек на свободное место в Минском остроге.I'm afraid that wisdom will give you a voucher for a vacant place in Minsk jail.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Меджду протчым, такіх невясёлых рэзультатаў і быць ня можа. Аратар, маючы кожны раз на пагатове адшліфаваны практыкай язык, заўсёды патрапіць выпутацца з бяды.
Между прочим, таких печальных результатов и быть не может. Оратор, у которого всегда наготове отшлифованный практикой язык, непременно сумеет выпутаться из беды.Incidentally, such unhappy results are quite impossible. An orator whose tongue is always ready, polished by practice, will invariably talk his way out of trouble.
Аленка
Аленка
Alenka
А чаму-б вам, пане Нікіці, замест коўзацца па сьлізкіх і небясьпечных для вашай асобы пуцявінах, не заняцца чым-небудзь болей рэальным і грунтоўным. Напрыклад, вы болей прынесьлі-б для сябе і для грамадзянства карысьці, каб узяліся… ну хоць-бы…
А почему бы вам, пан Никици, вместо того чтобы скользить по скользким и опасным для вашей особы дорожкам, не заняться чем-нибудь более настоящим и основательным? Например, вы принесли бы больше пользы и себе, и обществу, если бы взялись… ну хотя бы…But why don't you, Monsieur Nikitsi, instead of slipping along paths so slippery and dangerous to your person, take up something more real and substantial? For instance, you'd do yourself and society more good if you undertook… well, say…
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
перабіваючы
перебиваяinterrupting
… на Камароўцы козы пасьвіць? І чаму-б, самдзеле, ня так? А профэсія чыстая і, разумеецца, свабодная.
…коз пасти на Комаровке? И почему бы, в самом деле, нет? И профессия чистая, и, разумеется, свободная.…herding goats in Kamarouka? And why not, indeed? A clean profession and, of course, a free one.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Меджду протчым, мусье беларус, такая свободная профэсія ня вяжацца з маёй рангай колежскага рэгістратара.
Между прочим, мосье белорус, такая свободная профессия не вяжется с моим рангом коллежского регистратора.Incidentally, Monsieur Belarusian, such a liberal profession is incompatible with my rank of collegiate registrar.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
А шкада, вельмі шкада! Лепей быць добрым пастухом, чымся недапечаным рэгістратарам ці аратарам.
А жаль, очень жаль! Лучше быть хорошим пастухом, чем недопечённым регистратором или оратором.What a pity, what a great pity! Better a good herdsman than a half-baked registrar or orator.
Уваходзіць ГАРОШКА
Входит ГОРОШКА.HAROSHKA enters.
26. ДЗЕЯ ДРУГАЯ. ЗЬЯВА ІV Действие 2, явление 4Act 2, Scene 4
ЯНКА — АЛЕНКА — МІКІТА — ГАРОШКА
ЯНКА — АЛЕНКА — МИКИТА — ГОРОШКАYANKA — ALENKA — MIKITA — HAROSHKA
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
уваходзіць з пугай, пыхкаючы люльку
входит с кнутом, попыхивая трубкойenters with a whip, puffing his pipe
Во добра, што застаў вас! Я ўжо ўсё сваё зрабіў і можам ехаць дамоў.
Вот хорошо, что застал вас! Я уже всё своё сделал, можем домой ехать. И вы здесь, да ещё с зонтом?I'm glad I found you! I've done all I had to do; we can go home. And you're here too, with an umbrella into the bargain?
Пабачыўшы Мікіту
увидев Микитуseeing Mikita
. І вы тут, ды яшчэ з парасонам?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Як бачыце! Меджду протчым, што вы тут, дабрадзею, робіце з пугай: пасьвіце каго?
Как видите! Между прочим, а вы что тут, благодетель, делаете с кнутом: пасёте кого-нибудь?As you see! Incidentally, what are you doing here with a whip, my benefactor: herding someone?
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
А так! Зьбіраўся пасьвіць тутэйшых чынадралаў, але ня ўсьпеў, — прышлося выганяць з Менску абскубандаў.
Да! Собирался здешних чинодралов пасти, да не успел — пришлось обскубантов из Минска выгонять.Yes! I meant to herd the local office-bloodsuckers, but didn't get the chance—I had to drive the ploccupiers out of Minsk.
Аленка
Аленка
Alenka
Не обскубанды, тата, але окупанты.
Не обскубанты, тата, а оккупанты.Not ploccupiers, Father, occupiers.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
І вы, мабыць, яшчэ адно пераблуталі: здаецца, немцы хацелі вас выганяць, пагнаўшы ў абоз…
И вы, кажется, ещё кое-что перепутали: вроде это немцы хотели вас выгнать, погнав в обоз…And I think you've muddled something else: surely it was the Germans who meant to drive you out, by sending you off with their supply train…
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Дзядзька Гарошка зусім не пераблутаў. Усё роўна на яго вышла: окупанты ўцяклі, а ён застаўся.
Дядька Горошка ничего не перепутал. Всё равно вышло по его: оккупанты убежали, а он остался.Uncle Haroshka hasn't muddled anything. It turned out his way all the same: the occupiers fled and he stayed.
Аленка
Аленка
Alenka
зірнуўшы ў бок
взглянув в сторонуlooking to one side
А гэта што за такія пілігрымы брыдуць сюды?
А что это за паломники сюда бредут?And who are these pilgrims trudging this way?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
зірнуўшы
взглянувlooking
Гэта, здаецца, мае быўшыя імянінныя госьці.
Это, кажется, мои бывшие гости на именинах.Those seem to be my former name-day guests.
Уваходзяць шнурам з катомкамі за плячыма і з кіямі ў руках: ДАМА, ПОП, СПРАЎНІК і ПАН
Входят вереницей, с котомками за плечами и палками в руках: ДАМА, ПОП, ИСПРАВНИК и ПАН.The LADY, PRIEST, POLICE CHIEF and GENTLEMAN enter in single file, bundles on their backs and sticks in their hands.
27. ДЗЕЯ ДРУГАЯ. ЗЬЯВА V Действие 2, явление 5Act 2, Scene 5
ТЫЯ-Ж — ДАМА — ПОП — СПРАЎНІК — ПАН
ТЕ ЖЕ — ДАМА — ПОП — ИСПРАВНИК — ПАНTHE SAME — LADY — PRIEST — POLICE CHIEF — GENTLEMAN
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
вітаючыся, надскакваючы
приветствуя, подпрыгиваяbobbing up and down as he greets them
Каго я бачу, меджду протчым. Якое мілае, неспадзяванае спатканьне! Ці не мядзьведзь здох? Цалую ручкі мадам-сіньёры! Айцу духоўнаму маё сыноўняе ўпакарэньне! Вашародзіе, прымеце пакорны прывет! Маё найніжэйшае ўшанаваньне, ясьне пане грабя! Сядайце, калі ласка, сядайце!
Кого я вижу, между прочим! Какая милая, неожиданная встреча! Уж не медведь ли сдох? Целую ручки мадам-синьоре! Духовному отцу — моё сыновнее смирение! Ваше родие, примите покорный привет! Моё нижайшее почтение, ясновельможный пан граф! Садитесь, пожалуйста, садитесь!Whom do I see, incidentally! What a delightful, unexpected encounter! A bear must have died somewhere! I kiss madame-signora's hands! My filial submission to our spiritual father! Your Bornship, accept my humble greeting! My deepest respects, most illustrious Count! Sit down, please, sit down!
Прышоўшыя сядаюць
Пришедшие садятся.The newcomers sit down.
Поп
Поп
Priest
Ох, дзелеса — чудзеса! Прогрэшэнія нашы неісчысьлімыя. Навождзяху оне на себя возьмезьдзіе необозрымое.
Ох, деяния — чудеса! Прегрешения наши неисчислимы. Навлекли они на себя возмездие необозримое.Oh, deeds and wonders! Our transgressions are beyond numbering. They have brought upon themselves retribution beyond measure.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Куды-ж гэта, калі можна спытацца, мадам-сіньёра і мусье свае, меджду протчым, пэрсоны скіравалі?
Куда же, позволено спросить, мадам-синьора и мосье направили свои, между прочим, персоны?May I ask where madame-signora and the messieurs are directing their persons, incidentally?
Спраўнік
Исправник
Police Chief
Часова адступаць прышлося. Эвакуемся туды — на Захад, дзе сэрцу прытульней і грудзям дышыцца „вальготней“.
Пришлось временно отступить. Эвакуируемся туда, на Запад, где сердцу уютнее и груди дышится «вольготнее».We've had to make a temporary retreat. We're evacuating westward, where the heart feels more at home and the chest can breathe “more freely”.
Дама
Дама
Lady
Часова перанашу сваю філянтропійную чыннасьць на тэрыторыю…
Я временно переношу свою филантропическую деятельность на территорию…I am temporarily transferring my philanthropic activities to the territory of…
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
перабіваючы
перебиваяinterrupting
Быўшых нашых ворагаў — гэрманаў, мадам-сіньёра?
Наших бывших врагов — германцев, мадам-синьора?Our former enemies—the Germans, madame-signora?
Дама
Дама
Lady
Мусье рэгістратар, вы згадалі!
Мосье регистратор, вы угадали!Monsieur Registrar, you have guessed it!
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
да пана
пануto the Gentleman
Значыцца, паны, даіцё лататы?
Значит, паны, даёте дёру?So, gentlemen, you're taking to your heels?
Пан
Пан
Gentleman
А так, прыходзіцца, толькі хай там ваша вёска вельмі ў двор мой ня прэцца, бо як вярнуся…
Да, приходится, только пусть ваша деревня не слишком лезет в мою усадьбу, потому что, когда вернусь…Yes, we have to; only let your village keep out of my manor, because when I return…
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
перабіўшы
перебивinterrupting
І ўсё гэта праклятая, меджду протчым, рэволюцыя нарабіла.
И всё это проклятая, между прочим, революция наделала.And all this is the doing of that accursed revolution, incidentally.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Што, кусаецца? Вы, пэўна-б, хацелі і з печкі зваліцца і патыліцы не адбіць? Рэволюцыя, мае паны, ня цётка — па галоўцы гэткіх сваіх прыяцеляў ня гладзіць.
Что, кусается? Вы, пожалуй, хотели и с печи свалиться, и затылка не расшибить? Революция, господа, не тётушка — таких своих приятелей по головке не гладит.What, does it bite? I suppose you wanted to fall off the stove and not crack your skull? Revolution, gentlemen, is no fond auntie: she doesn't pat friends like you on the head.
Дама
Дама
Lady
Мусье беларус, вы, як я ўважаю, напоўнены павевамі новага часу і належыце, мабыць, да новай партыі стоікаў, якія не паддаюцца эвакуацыі і застаюцца на месцы?
Мосье белорус, вы, как я полагаю, исполнены веяний нового времени и, вероятно, принадлежите к новой партии стоиков, которые не поддаются эвакуации и остаются на месте?Monsieur Belarusian, you seem to be filled with the spirit of the new age, and presumably belong to that new party of Stoics who resist evacuation and remain where they are?
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Паддаецца эвакуацыі ў сягонешні час толькі той, у каго або нячыстае сумленьне, або ён сядзеў тут збоку-прыпёку, не раўнуючы, як пустазельле на сялянскай градзе.
В нынешнее время поддаётся эвакуации лишь тот, у кого либо совесть нечиста, либо кто сидел здесь сбоку припёку, словно сорняк на крестьянской грядке.Nowadays the only people who submit to evacuation are those with a guilty conscience, or those who lived here as unwanted hangers-on, like weeds in a peasant's vegetable patch.
Дама
Дама
Lady
да Мікіты
Микитеto Mikita
А вы, мусье рэгістратар, калі прыняць пад увагу довады мусье беларуса, то пэўна заставацца тут ня будзеце і нашым шляхам пойдзеце?
А вы, мосье регистратор, если принять во внимание доводы мосье белоруса, вероятно, здесь не останетесь и пойдёте нашим путём?And you, Monsieur Registrar, taking Monsieur Belarusian's arguments into consideration, surely you will not remain here but follow our path?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Мадам-сіньёра, вы не згадалі: я, меджду протчым, застаюся. Як істы рускі патрыот, я змушаны пакуль што стаяць тут на варце сваіх рангавых і руска-ісьцінных інтарэсаў. Хоць можа я гэтак рызыкую нават сваёй, меджду протчым, пэрсонай, але місію сваю мушу стойка выпаўняць.
Мадам-синьора, вы не угадали: я, между прочим, остаюсь. Как истинный русский патриот, я вынужден пока стоять здесь на страже своих ранговых и истинно русских интересов. Хотя, быть может, этим я рискую даже собственной, между прочим, персоной, но миссию свою обязан стойко выполнять.Madame-signora, you have guessed wrongly: I am staying, incidentally. As a true Russian patriot, I am obliged for the time being to stand guard here over the interests of my rank and my true Russian interests. Though I may thereby endanger even my own person, incidentally, I must steadfastly fulfil my mission.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Мне здаецца, пане рэгістратар, што вы так запуталіся ў сваіх рангах, клясах і свабодных профэсіях, што ўжо ня здольны да ніякае місіі — нават да тэй сваёй роднай, ісьцінарускай місіі.
Мне кажется, пан регистратор, вы так запутались в своих рангах, классах и свободных профессиях, что уже не способны ни к какой миссии — даже к той своей родной, истинно русской миссии.It seems to me, Mr Registrar, that you've become so entangled in your ranks, classes and liberal professions that you are no longer capable of any mission—not even that native, truly Russian mission of yours.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Меджду протчым, не забывайце, пане беларус, што я найздальнейшы вучань акадэмікаў Скрынчанкі й Саланевіча. Апрача таго, нас бацька Пурышкевіч, быўшы ў Менску тут, замеціў і, ад‘яжджаючы, на гэту місію багаславіў.
Между прочим, не забывайте, пан белорус, что я самый способный ученик академиков Скрынченко и Солоневича. Кроме того, отец наш Пуришкевич, будучи здесь, в Минске, заметил нас и, отъезжая, благословил на эту миссию .Incidentally, don't forget, Mr Belarusian, that I am the ablest pupil of the academicians Skrynchanka and Salanievich. Moreover, our father Purishkevich noticed us when he was here in Minsk and blessed us for this mission on his departure .
Пауза
Пауза.Pause.
.
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
да папа
попуto the Priest
А вы, бацюшка, таксама за імі
А вы, батюшка, тоже за ними туда — наутёк?..And you, Father, are you off after them too —running away?..
махнуўшы пугай
махнув кнутомwaving his whip
туды — у прочкі?..
Поп
Поп
Priest
Нет, чадо мое. Акі пастыр, я должэн остацься пры агнцах своіх, я только провожаю сірых сіх, дабы іх напутствоваць на пуць неведомый.
Нет, чадо моё. Как пастырь, я должен остаться при агнцах своих; я только провожаю сих сирых, дабы напутствовать их на путь неведомый.Nay, my child. As a shepherd I must abide with my lambs; I merely accompany these forlorn souls, that I may bless them upon their unknown path.
Спраўнік
Исправник
Police Chief
Але, панове, час нам ужо ў дарогу! Вораг ня сьпіць і ўжо блізка: можа адрэзаць нам усе ходы для адступленьня.
Но, господа, нам уже пора в путь! Враг не дремлет и уже близок: может отрезать все пути к отступлению.But gentlemen, it's time we were on our way! The enemy never sleeps and is already close: he may cut off every line of retreat.
Галасы
Голоса
Voices
А так! Праўда! Час!
Да! Верно! Пора!Yes! Quite right! It's time!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Пагасьцілі-б, мадам-сіньёра і мусьі, яшчэ хоць з хвіліну!..
Погостили бы, мадам-синьора и мосье, ещё хоть минутку!..Do stay, madame-signora and messieurs, just another minute!..
ДАМА, ПОП, СПРАЎНІК, ПАН — устаюць, раскланьваюцца і шнурам выходзяць у праціўны бок, з якога прышлі былі
ДАМА, ПОП, ИСПРАВНИК и ПАН встают, раскланиваются и вереницей уходят в сторону, противоположную той, откуда пришли.The LADY, PRIEST, POLICE CHIEF and GENTLEMAN rise, bow and leave in single file, in the direction opposite to that from which they came.
Поп
Поп
Priest
ідучы ўсьлед за адходзячымі, паказваючы на іх рукой
идя вслед за уходящими, указывая на них рукойfollowing the departing travellers and indicating them with his hand
Акі пціцы небесныя, отлетаюшчы на зімнее время в жаркія страны. Да храніт іх в странствіі мацер неопалімыя купіны і мацер крупіцкая!
Как птицы небесные, отлетающие на зимнее время в жаркие страны. Да хранит их в странствии Матерь Неопалимой Купины и Матерь Крупицкая!Like the birds of heaven, departing for hot lands in the winter season. May the Mother of the Unburnt Bush and the Mother of Krupitsy preserve them in their wanderings!
28. ДЗЕЯ ДРУГАЯ. ЗЬЯВА VІ Действие 2, явление 6Act 2, Scene 6
МІКІТА — ЯНКА — АЛЕНКА — ГАРОШКА
МИКИТА — ЯНКА — АЛЕНКА — ГОРОШКАMIKITA — YANKA — ALENKA — HAROSHKA
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
як тыя вышлі
когда те ушлиafter they have left
Ах, забыўся запрапанаваць ім купіць у мяне маркі! Пэўна з „царскімі“ эвакуюцца.
Ах, забыл предложить им купить у меня марки! Наверняка с «царскими» эвакуируются.Ah, I forgot to offer them my marks! They're surely evacuating with “tsarist” money.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Ня турбуйцеся! Яны, як праўдзівыя патрыоты, з „царскімі“ не разлучаюцца.
Не беспокойтесь! Как настоящие патриоты, они с «царскими» не расстаются.Don't worry! As true patriots, they never part with their “tsarist” money.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Вы, пане настаўнік, як я заўважыў, чагосьці не далюбліваеце нашай чыстай інтэлігенцыі.
Вы, пан учитель, я заметил, почему-то недолюбливаете нашу чистую интеллигенцию.I've noticed, Mr Teacher, that for some reason you're not fond of our pure intelligentsia.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Для вас, як для рускага колежскага рэгістратара, яна можа й чыстая, але для мяне яна — „Варшавске сьмецьце, гразь Масквы“, як сказаў вешчы Шэўчэнка.
Для вас, русского коллежского регистратора, она, может, и чистая, а для меня — «варшавский мусор, грязь Москвы», как сказал вещий Шевченко.To you, a Russian collegiate registrar, they may be pure; but to me they are “Warsaw's rubbish, Moscow's filth”, as the prophetic Shevchenko said.
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
паказваючы пугай
указывая кнутомpointing with his whip
А во яшчэ два дапатопы!
А вот ещё два допотопа!And here come two more relics from before the Flood!
Уваходзяць ВУЧОНЫЯ — адзін з аднаго боку, другі з другога, разглядаючы праз свае падзорныя трубы
Входят УЧЁНЫЕ — один с одной стороны, другой с другой, разглядывая всё в свои подзорные трубы.The SCHOLARS enter, one from either side, surveying everything through their spyglasses.
29. ДЗЕЯ ДРУГАЯ. ЗЬЯВА VІІ Действие 2, явление 7Act 2, Scene 7
ТЫЯ-Ж — УСХОДНІ ВУЧОНЫ — ЗАХОДНІ ВУЧОНЫ
ТЕ ЖЕ — ВОСТОЧНЫЙ УЧЁНЫЙ — ЗАПАДНЫЙ УЧЁНЫЙTHE SAME — EASTERN SCHOLAR — WESTERN SCHOLAR
Усходні вучоны
Восточный учёный
Eastern Scholar
Чорт подзеры!
Чёрт побери!The devil take it!
Заходні вучоны
Западный учёный
Western Scholar
Пся крэв!
Пся крев!Psia krew! Dog's blood!
Усходні вучоны
Восточный учёный
Eastern Scholar
Ізьвініце, судар!
Извините, сударь!Pardon me, sir!
Заходні вучоны
Западный учёный
Western Scholar
Пшэпрашам пана!
Пшепрашам пана!Przepraszam pana! Your pardon, sir!
Усходні вучоны
Восточный учёный
Eastern Scholar
І вы зьдзесь?
И вы здесь?You are here too?
Заходні вучоны
Западный учёный
Western Scholar
І пан ту?
И пан ту?I pan tu? And you here too, sir?
Кланяюцца адзін аднаму і прысутным
Кланяются друг другу и присутствующим.They bow to each other and to those present.
Усходні вучоны
Восточный учёный
Eastern Scholar
да Янкі
Янкеto Yanka
Очэнь кстаці, что вы, господзін белорус, зьдзесь. Необходзімо почэрпнуць от вас сьведенія касацельно церрыторыальных данных обласьці, іменуемой вашым племенем — Белорусь.
Очень кстати, что вы, господин белорус, здесь. Необходимо почерпнуть от вас сведения касательно территориальных данных области, именуемой вашим племенем — Беларусь.It is most opportune that you, Mr Belarusian, are here. We must obtain from you information concerning the territorial particulars of the region called by your tribe Belarus.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
О, наша тэрыторыя, пане вучоны, вельмі вялікая — і вокам не дастаць! Уся Менская Брахалка, на якой вы, як бачу, гэтай тэрыторыі шукаеце, ды яшчэ далей.
О, наша территория, пан учёный, очень велика — и глазом не охватишь! Вся Минская Брехалка, на которой вы, как вижу, эту территорию ищете, да ещё дальше.Oh, our territory, Mr Scholar, is very large—too large for the eye to take in! The whole of Minsk's Brakhalka, where I see you are searching for it, and farther still.
Заходні вучоны
Западный учёный
Western Scholar
А чы не можэце, пане бялорусін, поінформоваць венцэй шчэгулово о тэм вашым „далей“?
А чы не можеце, пан белорусин, поинформовать венцей щегулово об этом вашем «дальше»?A czy nie może pan, Mr Belarusian, inform us more szczegółowo—more particularly—about this “farther still” of yours?
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
З гэтага нічога ня выйдзе, пане вучоны. Бо абхапіць гэтае „далей“ закораткі вашы пяты.
Из этого ничего не выйдет, пан учёный. Чтобы охватить это «дальше», коротковаты ваши пятки.Nothing will come of that, Mr Scholar. Your heels are too short to encompass that “farther still”.
Усходні вучоны
Восточный учёный
Eastern Scholar
Так, так!
Так, так! При опросе аборигенов Северо-Западного края о протяжённости занимаемой ими территории выяснилось, что таковая включает в себя всю область Минской Брехалки да ещё дальше… На вопрос, сколь далеко распространяется оное «дальше», мой собеседник из племени белорусов объяснил на местном общерусском говоре, что для постижения сего «дальше» у науки вообще и в частности у западной науки коротки пятки.Indeed, indeed! Upon questioning the aborigines of the North-Western Territory concerning the extent of the territory they occupy, it emerged that the same comprises the entire district of Minsk Brakhalka and farther still… Asked how far the aforesaid “farther still” extends, my interlocutor of the Belarusian tribe explained, in the local common-Russian dialect, that for the comprehension of this “farther still” science in general, and Western science in particular, has heels that are too short.
Запісваючы ў нататнік
записывая в блокнотwriting in his notebook
. Пры опросе аборыгенов Северо-Западного края о процяжэніі занимаемой імі церрыторыі выясьнілось, что таковая включает в себе всю обласьць Мінской Брэхалкі да ешчо далей… На вопрос, как далеко распространяется оное „далей“, мой собеседнік із племені белоруссов об‘ясьніл на местном обшчэруском говорэ, что для посьціжэнія сего „далей“ у наукі вообшчэ і в частносьці у Западной наукі короткі пяткі.
Заходні вучоны
Западный учёный
Western Scholar
Так, так!
Так, так! Подчас баданья тубыльцув, оседлых на Всходних Кресах польских, о размерах заселённого ими территориума было выяснено, что данный территориум вмещает в себя целиком провинцию Минской Брехалки и ещё дальше… На вопрос, как далеко распространяется оное «дальше», мой информатор, происходящий от белорусинов, заявил на местном общепольском наречии, что для достижения оного «дальше» наука вообще, а в особенности наука восточная, имеет за круткэ пенты — слишком короткие пятки.Tak, tak! In the course of investigating the natives settled in the Polish Eastern Borderlands as to the dimensions of their inhabited territorium, it was established that the said territorium embraces the entire province of Minsk Brakhalka and farther still… To the question of how far the aforesaid “farther still” extends, my informant of Belarusian extraction declared, in the local common-Polish dialect, that for reaching that “farther still” science in general, and Eastern science in particular, possesses za krótkie pięty—heels that are too short.
Запісваючы ў нататнік уперамежку з УСХОДНІМ ВУЧОНЫМ
записывая в блокнот попеременно с ВОСТОЧНЫМ УЧЁНЫМwriting in his notebook, alternating with the EASTERN SCHOLAR
. Подчас баданя тубыльцув, осядлых на Всходніх Крэсах польскіх, о розьмярах замешкалэго пшэз ніх тэрыторыуму зостало высьветлёным, іж данэ тэрыторыум вхланя в себе цалкем провінцыен Мінскей Брэхалкі і ешчэ далей… На запытане, як сень далеко распостшэня овэ „далей“, муй інформатор походзонцы од бялорусінув ожэкл в огульнопольскім мейсцовым нажэчу, іж для осёнгненьця онэго „далей“ наука наогул, а в шчэгульносьці наука Всходня посяда за крутке пенты.
Усходні вучоны
Восточный учёный
Eastern Scholar
скончыўшы пісаць
закончив писатьfinishing his writing
Благодару покорно!
Благодарю покорно!My humble thanks!
Заходні вучоны
Западный учёный
Western Scholar
скончыўшы пісаць
закончив писатьfinishing his writing
Дзенькуен упшэйме!
Дзенькуен упшейме!Dziękuję uprzejmie! My cordial thanks!
Абодва раскланьваюцца і выходзяць — кожны ў праціўны бок, з якога прышоў быў
Оба раскланиваются и уходят — каждый в сторону, противоположную той, откуда пришёл.Both bow and leave, each in the direction opposite to that from which he came.
30. ДЗЕЯ ДРУГАЯ. ЗЬЯВА VІІІ Действие 2, явление 8Act 2, Scene 8
МІКІТА — ЯНКА — АЛЕНКА — ГАРОШКА
МИКИТА — ЯНКА — АЛЕНКА — ГОРОШКАMIKITA — YANKA — ALENKA — HAROSHKA
Аленка
Аленка
Alenka
На гэтых дык няма ніякага ўпынку! Шныраць і шныраць, як сьвіньні ў чужым агародзе.
А на этих никакой управы нет! Всё шныряют и шныряют, как свиньи в чужом огороде.There's no stopping those two! Prowling and prowling, like pigs in someone else's vegetable garden.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Мудрыя людзі — гэтыя вучоныя. Я заўсёды схіляю перад імі сваю, меджду протчым, галаву.
Мудрые люди — эти учёные. Я всегда склоняю перед ними свою, между прочим, голову.Wise men, these scholars. I always bow my head before them, incidentally.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Асабліва перад гэтымі вы павінны як найніжэй схіляць.
Особенно перед этими вам следует склоняться как можно ниже.Before these particular ones you ought to bow as low as possible.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Чаму так?
Почему же?Why so?
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Бо вы ад гэткіх вучоных чэрпаеце сабе ўдзяткадайны клёк для падтрыманьня сваіх рэгістратарскіх кар‘ераў у тутэйшым краі.
Потому что у таких учёных вы черпаете взяткодоходную смекалку для поддержания своих регистраторских карьер в здешнем краю.Because scholars of that sort supply you with the bribe-earning wits to sustain your registrar’s careers in this country.
Аленка
Аленка
Alenka
Ці ня час ужо, дзядзька настаўнік, пакінуць гамонку ды йсьці ў заезд, а то чаго добрага Шая замкне браму?
Не пора ли уже, дяденька учитель, оставить разговоры и идти на постоялый двор, а то, чего доброго, Шая ворота запрёт?Isn't it time, dear teacher, to stop talking and go to the inn? Shaia may lock the gate before we get there.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Ой, час, час!
Ох, пора, пора! А вы, дядька, покупки свои сделали?Oh, it's time, it's time! And have you done your shopping, Uncle?
Да ГАРОШКІ
ГОРОШКЕto HAROSHKA
. А ці вы, дзядзька, пакупкі свае зрабілі?
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
Дзе там! Дарма толькі вытаптаў з паў-Менску, — як у шабас, усе крамы пазачыняны. Паеду без табакі.
Куда там! Только зря пол-Минска истоптал: словно в шаббат, все лавки заперты. Поеду без табаку.Not a bit of it! I've only worn out my feet over half of Minsk for nothing: all the shops are shut as though it were the Sabbath. I'll go home without tobacco.
Аленка
Аленка
Alenka
жартаўліва
шутливоjokingly
Якое няшчасьце! Гэта-ж як у таткі пачнецца вялікі табачны пост, дык задасьць ён усім нам табакі!
Вот беда! Как начнётся у татки великий табачный пост, он всем нам табаку задаст!What a disaster! Once Father's great tobacco fast begins, he'll make us all smoke for it!
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
дабрадушна
добродушноgood-naturedly
Табакі не табакі, а перцу калі-небудзь дастанеш ты ў мяне за свой доўгі язык.
Табаку не табаку, а перцу когда-нибудь ты у меня получишь за свой длинный язык.Tobacco or no tobacco, one day I'll give you pepper for that long tongue of yours.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Хаця не пабецеся стары з малой за табаку. Мушу хутчэй вас адгэтуль весьці.
Смотрите, не подеритесь, старый с малой, из-за табаку. Надо вас скорее отсюда увести. Будьте здоровы, пан регистратор! Желаю вам в новой ораторской профессии достучаться до асессорского ранга.Don't you two start fighting over tobacco, old man and young girl. I'd better get you away from here quickly. Farewell, Mr Registrar! May your new oratorical profession open the door to an assessor's rank.
Да МІКІТА, адвітваючыся
МИКИТЕ, прощаясьto MIKITA, taking his leave
. Бывайце здаровы, пане рэгістратар! Жычу вам у новай аратарскай професіі дастукацца асэсарскай рангі.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
І вам таго самага, пане беларус, у вашай, меджду протчым, беларускай профэсіі.
И вам того же, пан белорус, в вашей, между прочим, белорусской профессии.And the same to you, Mr Belarusian, in your Belarusian profession, incidentally.
ЯНКА, АЛЕНКА і ГАРОШКА выходзяць. Па хвілі ўваходзіць СЬПІЧЫНІ
ЯНКА, АЛЕНКА и ГОРОШКА уходят. Через минуту входит СПИЧИНИ.YANKA, ALENKA and HAROSHKA leave. After a moment SPICHYNI enters.
31. ДЗЕЯ ДРУГАЯ. ЗЬЯВА ІX Действие 2, явление 9Act 2, Scene 9
СЬПІЧЫНІ — МІКІТА
СПИЧИНИ — МИКИТАSPICHYNI — MIKITA
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Даруйце, мусье Зносілов, што змусіў вас крыху на сябе чакаць. Але апошнія дні так многа маю лекцыяў па аратарству, што папасьці ўсюды ў свой час няма аніякай змогі.
Простите, мосье Зносилов, что заставил вас немного подождать. Но в последние дни у меня столько уроков ораторства, что поспеть всюду в своё время совершенно невозможно.Forgive me, Monsieur Znosilov, for keeping you waiting a little. But these last few days I've had so many lessons in oratory that it's quite impossible to be everywhere on time.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Я вельмі рад, што ўсё-ж-такі вам, гэр профэсар, удалося ка мне папасьці. Бо выступаць, меджду протчым, з трыбуны без практычнай лекцыі неяк ні сёе ні тое.
Я очень рад, что вам всё же удалось, герр профессор, ко мне добраться. Потому что выступать, между прочим, с трибуны без практического урока как-то ни то ни сё.I'm delighted that you managed to reach me after all, Herr Professor. For speaking from the rostrum without a practical lesson is, incidentally, neither one thing nor the other.
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Цяпер ужо будзеце магчы выступаць хоць і заўтра. Можам пачынаць, мусье рэгістратар!
Теперь уже сможете выступать хоть завтра. Можем начинать, мосье регистратор!Now you will be able to speak even tomorrow. We may begin, Monsieur Registrar!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Меджду протчым, я гатоў, мусье профэсар!
Между прочим, я готов, мосье профессор!Incidentally, I am ready, Monsieur Professor!
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Узлазьце на трыбуну, мусье рэгістратар.
Забирайтесь на трибуну, мосье регистратор. Так! Так! Теперь примите позу. Немного не так — выпрямите фигуру и выше голову, глаза — вдаль. Левую руку уприте в левый бок. Так! Так! Правая рука остаётся свободной: это чтобы в нужные моменты вашей оратории можно было, стиснув кулак, потрясать ею над аудиторией. Теперь, приняв ораторскую осанку, начинайте речь. Сперва говорите тихим-тихим голосом, потом всё громче, а под конец гряньте громовым голосом и, разумеется, изо всех сил потрясайте кулаками. Ну, теперь начинайте ораторию на тему: «Пролетариат и буржуазия».Climb onto the rostrum, Monsieur Registrar. That's it! That's it! Now assume a pose. Not quite—straighten your figure and raise your head, eyes into the distance. Rest your left hand on your left hip. That's it! That's it! The right hand remains free, so that at appropriate moments in your oration you may clench your fist and shake it over the audience. Now that you have adopted an orator's posture, begin your speech. Start in a very, very quiet voice, then grow steadily louder; at the end, thunder forth and, of course, shake your fists with all your might. Now begin an oration on the subject “The Proletariat and the Bourgeoisie”.
МІКІТА становіцца на лаўцы
МИКИТА становится на скамейкуMIKITA stands on the bench
. Так! Так! Цяпер зрабеце позу. Крыху ня так — прасьцей фігуру і вышэй галаву, вочы — у даль. Левую руку абапрыце на левы клуб. Так! Так! Правая рука застаецца свабоднай — гэта, каб у патрэбных момантах вашай араторыі, можна было, заціснуўшы кулак, патрасаць ёю над аўдыторыяй. Цяпер, калі зрабілі сабе аратарскую паставу, пачынайце прамову. Спачатку кажаце ціхім-ціхім голасам, пасьля штораз — мацней, а пад канец бухаеце грамабойным голасам і, разумеецца, на чым сьвет, патрасаеце кулакамі. Ну, цяпер пачынайце араторыю на тэму: „Пролетарыят і буржуазія“.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Вельмі паважаныя, меджду протчым, мадамы, вельмі паважаныя, меджду протчым, мусьі! Да апошняга часу пролетарыят эксплёатаваў буржуазію. Буржуазія з усіх жыл выбівалася, каб здабыць сабе на чорны дзень якую жменю золата, або кусок якога маёнтку, а пролетарыят, меджду протчым, у гэты бок і пальцам ня ківаў; усёй работы яго было, што толькі, меджду протчым, працаваў, ды йшчэ за гэтую мізэрную працу цягнуў крывавую капейку з беднай буржуазіі. Буржуазія з кожным днём ад недастаткаў таўсьцела — казаў той — расла ня ўвышкі, а ў папярэчкі, меджду протчым, як той гарбуз, а пролетарыят ад роскашы цянеў — казаў той — рос не ўпапярэчкі, а ўвышкі, меджду протчым, як тая тычка. Дзеля таго
Глубокоуважаемые, между прочим, мадамы, глубокоуважаемые, между прочим, мосье! До последнего времени пролетариат эксплуатировал буржуазию. Буржуазия изо всех жил выбивалась, чтобы добыть себе на чёрный день горстку золота или кусочек какого-нибудь имения, а пролетариат, между прочим, и пальцем в эту сторону не шевелил; вся его работа только и была, что, между прочим, трудился, да ещё за этот ничтожный труд тянул кровную копейку из бедной буржуазии. Буржуазия с каждым днём от нужды толстела — как говорится, росла не вверх, а вширь, между прочим, как тыква, а пролетариат от роскоши худел — как говорится, рос не вширь, а вверх, между прочим, как жердь. Поэтому долой!.. Долой!..Most esteemed madames, incidentally, most esteemed messieurs, incidentally! Until recently the proletariat exploited the bourgeoisie. The bourgeoisie strained every sinew to secure a handful of gold or a piece of some estate for a rainy day, while the proletariat, incidentally, never lifted a finger in that direction; all it ever did was work, incidentally, and for this paltry labour it even squeezed hard-earned pennies out of the poor bourgeoisie. Day by day the bourgeoisie grew fat from want—as they say, it grew not upwards but sideways, incidentally, like a pumpkin; whereas the proletariat grew thin from luxury—as they say, it grew not sideways but upwards, incidentally, like a beanpole. Therefore down with!.. Down with!..
трасучы кулаком
потрясая кулакомshaking his fist
далоў!.. далоў!..
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Затрымайцеся на мінутку. У сваёй араторыі вы пераблуталі лёгічныя тэрміны, і там, дзе павінна стаяць першае, у вас чамусьці другое, а дзе — другое, там стаіць першае. Ужо я вам казаў, што тэорыя аратарскага мастацтва ня любіць, каб выкідалася перад аўдыторыяй тое, што ў вас папраўдзе накіпела на вантробе. Можаце думаць усё, што толькі вам падабаецца, але гаварыць абавязаны толькі тое, што іншым падабаецца. Толькі такім чынам вы зробіце сабе на свабоднай аратарскай профэсіі яксьледную асэсарскую кар‘еру. Цяпер папробуйце сказаць араторыю на тэму: „Рэволюцыйная самадысцыпліна“.
Остановитесь на минутку. В своей оратории вы перепутали логические термины: там, где должно стоять первое, у вас почему-то второе, а где второе — там первое. Я уже говорил вам, что теория ораторского искусства не любит, когда перед аудиторией выплёскивают то, что в самом деле накипело в печёнках. Думать можете всё, что вам угодно, но говорить обязаны только то, что угодно другим. Лишь таким образом вы сделаете на свободной ораторской профессии должную асессорскую карьеру. Теперь попробуйте произнести ораторию на тему: «Революционная самодисциплина».Stop for a moment. In your oration you have confused the logical terms: where the first ought to stand, you somehow have the second, and where the second belongs, you have the first. I have already told you that the theory of oratory does not approve of pouring out before an audience whatever is truly boiling in your guts. You may think whatever you please, but you must say only what pleases others. Only in this way will you make a proper assessor's career in the liberal profession of oratory. Now try an oration on the subject “Revolutionary Self-Discipline”.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Ша… Шан… Ня так… Меджду протчым, мае панячкі і мае паночкі! Рэволюцыйная самадысцыпліна… рэволюцыйная самадысцыпліна… гэта такая, меджду протчым, дысцыпліна, што мае два канцы — то яна ўсіх б‘е, то яе ўсе б‘юць, бо контррэволюцыйная дысцыпліна ня сьпіць у шапку. З гэтае прычыны і рэволюцыйная самадысцыпліна ня мае права спаць, меджду протчым, у шапку, бо йначай прасьпіць усю сваю гаспадарку. Дзеля гэтага
Ува… Уваж… Не так… Между прочим, мои паночки и мои паны! Революционная самодисциплина… революционная самодисциплина… это такая, между прочим, дисциплина, у которой два конца: то она всех бьёт, то её все бьют, потому что контрреволюционная дисциплина не дремлет. По этой причине и революционная самодисциплина не имеет права дремать, между прочим, иначе проспит всё своё хозяйство. Поэтому долой… долой… И между прочим…Es… Esteem… No, that's wrong… Incidentally, my ladies and my gentlemen! Revolutionary self-discipline… revolutionary self-discipline… is a sort of discipline, incidentally, with two ends: sometimes it beats everyone, sometimes everyone beats it, because counter-revolutionary discipline isn't caught napping. For that reason revolutionary self-discipline has no right to be caught napping either, incidentally, or it will sleep through the loss of its entire household. Therefore down with… down with… And incidentally…
трасучы кулакамі
потрясая кулакамиshaking his fists
далоў… далоў… І меджду протчым…
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Затрымайцеся. Гэта ў вас вышла нібы лепей. Цяпер выслухайце маленькія дзьве асьцярогі: першае — калі ўзыдзеце на трыбуну, то ёмка зачашэце сабе на галаве думку аб тым, пры якой політычнай сытуацыі выступаеце з араторыяй. Другое — найбліжэйшая політычная сытуацыя, пры якой першы раз прыдзецца выступаць вам публічна, апіраецца на пэўных пляцформах. Дзеля гэтага, перш чымся араторыць, вы павінны выбраць сабе стойкую пляцформу і тольку адну, а ня дзьве або тры, бо йначай можаце паскаўзнуцца і зваліцца з усіх трох разам.
Остановитесь. Это у вас вышло будто бы лучше. Теперь выслушайте два небольших предостережения. Первое: когда взойдёте на трибуну, крепко вчешите себе в голову мысль о том, при какой политической ситуации выступаете с ораторией. Второе: ближайшая политическая ситуация, при которой вам впервые придётся выступать публично, опирается на определённые платформы. Поэтому, прежде чем ораторствовать, вы обязаны выбрать себе прочную платформу и только одну, а не две или три, иначе можете поскользнуться и свалиться со всех трёх разом.Stop. That seems to have come out better. Now listen to two little cautions. First: when you mount the rostrum, comb firmly into your head the thought of the political situation in which you are delivering your oration. Second: the imminent political situation, in which you will first have to speak in public, rests upon certain platforms. So before you orate, you must choose a firm platform, and only one, not two or three; otherwise you may slip and fall off all three at once.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Меджду протчым, магу я зысьці ўжо, мусье профэсар, з трыбуны?
Между прочим, можно мне уже сойти, мосье профессор, с трибуны?Incidentally, may I come down from the rostrum now, Monsieur Professor?
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Можаце ўжо зысьці, мусье рэгістратар, з трыбуны
Можете уже сойти с трибуны, мосье регистратор. Посвятим теперь несколько минут теоретическому освещению некоторых вопросов, связанных с ораторством. Вот, например, как вы понимаете митинг?You may come down from the rostrum now, Monsieur Registrar. Let us devote a few minutes to shedding theoretical light upon certain questions connected with oratory. For instance, what is your understanding of a meeting?
Мікіта зыходзіць
Микита сходитMikita steps down
. Ахвяруем цяпер колькі хвілін на тэорытычнае асьвятленьне некаторых зьвязаных з аратарствам пытаньняў. Вось, напрыклад, як вы сабе разумееце мітынг?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Мітынг, мусье профэсар, мітынг, меджду протчым, гэта нешта такое, што выдумалі ангельцы для тых, якія нічога ня хочуць рабіць, а толькі ходзяць і варон страляюць. Мітынг, меджду протчым, гэта тое самае, што пераліваньне з пустога ў парожняе. Мітынг — гэта тое з вушамі таварыства, дзе араторыць буду я, а слухаць будуць яны, і крычаць будуць: віват, рэгістратар Зносілов! — калі іх па шэрсьці пагладжу, і — далоў, рэгістратар Зносілов! — калі пагладжу іх проці шэрсьці, меджду протчым.
Митинг, мосье профессор, митинг, между прочим, — это нечто такое, что англичане выдумали для тех, кто ничего не хочет делать, а только ходит и ворон считает. Митинг, между прочим, — это то же самое, что переливание из пустого в порожнее. Митинг — это такое общество с ушами, где ораторствовать буду я, а слушать — они, и кричать будут: «Виват, регистратор Зносилов!» — если их по шерсти поглажу, и: «Долой регистратора Зносилова!» — если поглажу против шерсти, между прочим.A meeting, Monsieur Professor, a meeting, incidentally, is something the English invented for people who don't want to do anything, but just wander about counting crows. A meeting, incidentally, is the same as pouring from an empty vessel into another empty vessel. A meeting is a society equipped with ears, where I shall orate and they shall listen, and they shall cry, “Vivat, Registrar Znosilov!” if I stroke them the right way, and “Down with Registrar Znosilov!” if I stroke them against the grain, incidentally.
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Усё гэта як-бы так і як-бы ня так. Але да гэтага яшчэ вернемся. Цяпер мне адкажэце на адно пытаньне на сягоньня будзе годзе. Вы што-небудзь ведаеце аб Савецкім ладзе?
Всё это как будто так и как будто не так. Но к этому мы ещё вернёмся. Теперь ответьте мне на один вопрос, и на сегодня довольно. Знаете ли вы что-нибудь о советском строе?All that is somehow right and somehow wrong. But we shall return to it. Now answer me one question and that will do for today. Do you know anything about the Soviet system?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Оей! Нават добра ведаю.
Ого! Даже очень хорошо знаю.Oh yes! I know it very well indeed.
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Аб гэтым у вас павінен быць ясны, дужа ясны сьветагляд, адным словам — пад арэх.
Об этом у вас должно быть ясное, очень ясное представление, одним словом — под орех.On that point your outlook must be clear, very clear; in a word, neat as a nut.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Савецкі лад… Савецкі лад, меджду протчым, Гэнрых Мотавіч… Савецкі лад… гэта… гэта такая чырвоная паводка… такая, меджду протчым, паводка, аб якой ня сьнілася ні фараону, ні Салямону… Савецкі лад гэта… гэта…
Советский строй… Советский строй, между прочим, Генрих Мотович… Советский строй… это… это такой красный потоп… такой, между прочим, потоп, какой ни фараону, ни Соломону и не снился… Советский строй — это… это…The Soviet system… The Soviet system, incidentally, Henrikh Motavich… The Soviet system… is… is a sort of red flood… a flood, incidentally, such as neither Pharaoh nor Solomon ever dreamed of… The Soviet system is… is…
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
ускочыўшы з лаўкі
вскочив со скамейкиspringing up from the bench
Пардон! У мяне разбушаваліся нэрвы. Сюды машыруе нейкі немец. А я страшэнна ня люблю спатыкацца з ворагам, калі ён наступае і калі ён адступае.
Пардон! У меня разбушевались нервы. Сюда марширует какой-то немец. А я ужасно не люблю встречаться с врагом ни когда он наступает, ни когда отступает.Pardon! My nerves have run wild. Some German is marching this way. And I have a terrible aversion to meeting the enemy, whether he is advancing or retreating.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
О так! Асабліва страшна з ім спатыкацца, меджду протчым, калі ён наступае.
О да! Особенно страшно встречаться с ним, между прочим, когда он наступает.Oh yes! It's particularly frightening to meet him when he is advancing, incidentally.
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Маю гонар кланяцца!
Имею честь откланяться !I have the honour to take my leave !
Шпарка выходзіць. Уваходзіць НАСТА і НЕМЕЦ
быстро уходит. Входят НАСТА и НЕМЕЦleaves hurriedly. NASTA and the GERMAN enter
.
32. ДЗЕЯ ДРУГАЯ. ЗЬЯВА Х Действие 2, явление 10Act 2, Scene 10
МІКІТА — НАСТА — НЕМЕЦ
МИКИТА — НАСТА — НЕМЕЦMIKITA — NASTA — GERMAN
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Наша найніжэйшае, меджду протчым, ушанаваньне, мамзэль Насьце!
Наше нижайшее, между прочим, почтение мамзель Насте!Our very humblest respects, incidentally, to Mademoiselle Nasta!
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
Добры вечар! Добры вечар, мусье Нікіці!
Добрый вечер! Добрый вечер, мосье Никици!Good evening! Good evening, Monsieur Nikitsi!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Што-ж гэта вы, мамзэль Наста, ня самі адны, а з гэрам немцам, як з нявіннай ахвярай свайго, меджду протчым, чарадзейскага сэрца?
Что же это вы, мамзель Наста, не одна, а с герром немцем, словно с невинной жертвой вашего, между прочим, волшебного сердца?What is this, Mademoiselle Nasta? You are not alone, but with Herr German, like an innocent victim of your magical heart, incidentally?
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
Ужо даўно маё сэрца — не маё, а сядзіць у пастцы другога сэрца…
Давно уже моё сердце не моё: сидит в ловушке другого сердца… Чьего?.. Вы, мосье Никици, наверное, знаете. А немец? Как мне доподлинно известно из надёжных источников, это последний из могикан, который, согласно Брестскому договору, сегодня покидает наши минские палестины и направляет шаги туда, откуда пришёл.My heart has long ceased to be my own: it's caught in the trap of another heart… Whose?.. Surely you know, Monsieur Nikitsi. And the German? As I know for certain from reliable sources, he is the last of the Mohicans who, in accordance with the Treaty of Brest-Litovsk, leaves our Minsk neck of the woods today and strides back whence he came.
Усьмяхаючыся
улыбаясьsmiling
. Чыйго?.. Вы, мусье Нікіці, пэўна ведаеце. А немец? Як мне напэўна вядома з пэўных крыніц, то гэта апошні з роду Магіканаў, які, згодна з Берасьцейскай умовай, пакідае сягоньня нашы Менскія палестыны і махае свае крокі туды, адкуль прышоў.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Але й палонных, як уважаю, па дарозе хапае. Ці гэта можа вы дабравольна, меджду протчым?
Но и пленных, насколько я понимаю, по дороге хватает. Или, может, вы добровольно, между прочим?But he takes prisoners on the way too, I take it. Or perhaps you came voluntarily, incidentally?
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
О, немцам цяпер не да чужых генэралаў. Яны цяпер заняты спэцыяльна хапаньнем сваіх-жа ўласных генэралаў. Бо, як чула я ад пэўных асоб, у іх таксама рэволюцыя. А вось гэтага — дык я толькі ахвяравалася правесьці да Брахалкі.
О, немцам теперь не до чужих генералов. Они сейчас заняты исключительно ловлей своих собственных генералов. Потому что, как я слышала от надёжных людей, у них тоже революция. А вот этого я только вызвалась проводить до Брехалки.Oh, the Germans have no time for other people's generals now. They're exclusively occupied with catching their own generals. For, as I've heard from reliable people, they have a revolution too. As for this one, I merely volunteered to show him the way to Brakhalka.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
А ці ня ведаеце, мамзэль Наста, можа яму на дарогу маркі патрэбны, бо я маю да праданьня?
А вы не знаете, мамзель Наста, может, ему на дорогу нужны марки? У меня есть на продажу.Do you happen to know, Mademoiselle Nasta, whether he needs marks for his journey? I have some for sale.
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
Спытайцеся.
Спросите.Ask him.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
да немца
немцуto the German
Меджду протчым, гэр германіш, можа купіце германскія маркі?
Между прочим, герр германиш, не купите ли германские марки?Incidentally, Herr Germanisch, would you care to buy German marks?
Немец
Немец
German
паказвае на мігі, што не разумее у чым рэч
жестами показывает, что не понимает, в чём делоindicates by gestures that he does not understand what is meant
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
дастае портмонэ, а з яго грошы і на мігі паказвае немцу, каб купіў
достаёт кошелёк, из него деньги и жестами предлагает немцу купитьproduces his wallet, takes money from it, and gestures to the German to buy it
Немец
Немец
German
тлумачыць на мігі, што яму грошы ня трэба, „бярэ пад казырок“ і выходзіць
жестами объясняет, что деньги ему не нужны, «берёт под козырёк» и уходитexplains by gestures that he needs no money, “touches his cap in salute” and leaves
33. ДЗЕЯ ДРУГАЯ. ЗЬЯВА XI Действие 2, явление 11Act 2, Scene 11
МІКІТА — НАСТА
МИКИТА — НАСТАMIKITA — NASTA
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
палажыўшы, ня помнячы, портмонэ з грашыма на лаўку
рассеянно положив кошелёк с деньгами на скамейкуabsent-mindedly putting his wallet and money on the bench
Ну і немец, меджду протчым! Сваіх-жа нямецкіх марак не хацеў купіць. Але што гэта — ці ён нямы, што ні слова не адказаў мне на запытаньне?
Ну и немец, между прочим! Своих же немецких марок купить не захотел. Но что это — он немой, что ни словом не ответил на мой вопрос?What a German, incidentally! He wouldn't buy his own German marks. But what's the matter—is he dumb, that he didn't answer my question with a single word?
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
Не нямы, а толькі немец і панашаму не разумее.
Не немой, а только немец, и по-нашему не понимает.He's not dumb, just German; he doesn't understand our language.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Гм! Цікава! А чаму той, што маніўся мяне ў палон, меджду протчым, узяць, як рэпу сек панашаму?
Гм! Любопытно! А почему тот, который собирался меня в плен, между прочим, взять, по-нашему как репу рубил?Hm! Curious! Then why did the one who meant to take me prisoner, incidentally, speak our language as briskly as chopping turnips?
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
А гэта іншая рэч. У іх, як мне з пэўных крыніц вядома, ёсьць спэцы ад усялякіх языкоў, ну вы і нарваліся на гэткага спэца.
А это другое дело. У них, как мне известно из надёжных источников, есть специалисты по всяким языкам, ну вы и наткнулись на такого специалиста .That's another matter. They have experts in all sorts of languages, as I know from reliable sources, and you happened to run into one of those experts .
Пауза
Пауза.Pause.
.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
набок
в сторонуaside
Страшэнна, меджду протчым, адпаведная хвіліна, каб паўтарыць мамзэль Насьце сваю адвечную пропозыцыю.
Ужасно, между прочим, подходящая минута, чтобы повторить мамзель Насте мою извечную пропозицию.An exceedingly opportune moment, incidentally, to repeat my eternal proposition to Mademoiselle Nasta.
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
Аб чым гэта вы так задумаліся, мусье Нікіці?
О чём это вы так задумались, мосье Никици?What are you pondering so deeply, Monsieur Nikitsi?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Ды ўсё аб тым самым, меджду протчым, хэрувімская мамзэль Наста: аб вас мае думы ўпалі ў глыбокую задуму.
Да всё о том же, между прочим, херувимская мамзель Наста: мысли мои о вас впали в глубокую задумчивость.The same old subject, incidentally, cherubic Mademoiselle Nasta: my thoughts of you have fallen into profound thoughtfulness.
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
І глупства робяць гэтыя вашы думы. Я-ж вам ужо цяперся забараніла думаць аба мне, пакуль ня зробіцеся асэсарам! Значыцца, і ня маеце права думаць.
И глупо поступают ваши мысли. Я ведь совсем недавно запретила вам думать обо мне, пока не станете асессором! Значит, и права думать не имеете.Then your thoughts are behaving foolishly. I told you only just now that you were forbidden to think of me until you became an assessor! So you have no right to think.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Не магу вытрываць, сэрафімская, меджду протчым, мамзэль Наста, аніяк не магу вытрываць!
Не могу выдержать, серафимская, между прочим, мамзель Наста, никак не могу выдержать! Мадоннистая мамзель Наста! Любовь моя, между прочим, вулканическая! Подарите же мне наконец вашу обнимательную руку и ваше трепетное сердце! Асессором я буду, вот увидите, буду! Я уже стою на большой дороге к славе, к славе знаменитого, между прочим, оратора. А там, как пить дать, получу асессорство. Между прочим, красным асессором стану! Только примите меня, животворно-родниковая мамзель Наста, в покорные и вечные слуги вашего, между прочим, синьористого сердца.I cannot bear it, seraphic Mademoiselle Nasta, incidentally, I simply cannot bear it! Madonna-like Mademoiselle Nasta! My love is volcanic, incidentally! At last grant me your embracing hand and your trembling heart! I shall be an assessor—you'll see, I shall! Already I stand upon the high road to glory, the glory of a celebrated orator, incidentally. After that, as sure as drinking water, I'll get my assessorship. Incidentally, I'll become a red assessor! Only accept me, life-giving-spring Mademoiselle Nasta, as the humble and eternal servant of your signorial heart, incidentally.
Становіцца на лаўцы перад НАСТАЙ на калені, засланяючы з большага яе й сябе распушчаным парасонам
становится на скамейке перед НАСТОЙ на колени, почти полностью заслоняя её и себя раскрытым зонтомkneels on the bench before NASTA, shielding most of her and himself with his open umbrella
. Мадоністая мамзэль Наста! Каханьне маё, меджду протчым, вульканічнае! Падаруйце-ж мне, нарэшце, сваю абымальную руку і сваё трапятлівае сэрца! Асэсарам буду я, вось пабачыце, што буду! Ужо я стаю на вялікай дарозе да славы, да славы знамянітага, меджду протчым, аратара. А там, як піць даць, атрымаю асэсарства. Меджду протчым, чырвоным асэсарам буду! Толькі прымеце мяне, жыватворнакрынічная мамзэль Наста, у пакорныя і вечныя слугі вашага, меджду протчым, сіньёрыстага сэрца.
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
Хапун вас ня схопіць, мусье Нікіці, калі яшчэ крыху пачакаеце на мае рукі і на маё сэрца. Толькі тады з гэтага квасу будзе піва, калі я з пэўных крыніц напэўна даведаюся, што вы не рэгістратар толькі, а ўжо асэсар. А іншых залётаў, ды іншых каханьняў мой організм ня прымае. Пакіньце кленчыць на лаўцы, а так сабе на зямлі чакайце. Будзьце здаровы! Мушу зьбегаць у вадну пэўную крыніцу.
Хапун вас не схватит, мосье Никици, если ещё немного подождёте моей руки и сердца. Только тогда из этого кваса пиво получится, когда я из надёжных источников доподлинно узнаю, что вы не просто регистратор, а уже асессор. А иных ухаживаний и иных любовей мой организм не принимает. Перестаньте коленопреклоняться на скамейке, ждите лучше на земле. Будьте здоровы! Мне надо сбегать к одному надёжному источнику .The bogeyman won't snatch you, Monsieur Nikitsi, if you wait a little longer for my hand and heart. This weak kvass will turn to beer only when I learn for certain from reliable sources that you are no mere registrar but already an assessor. My organism does not accept other sorts of courtship or love. Stop kneeling on the bench; you can wait perfectly well on the ground. Goodbye! I must run to a certain reliable source .
Выходзіць
уходитleaves
.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
яшчэ кленчачы і працягнуўшы з парасонам рукі усьлед Насьці
всё ещё на коленях, протянув вслед Насте руки с зонтомstill kneeling, stretching his arms and umbrella after Nasta
О, ранга мая асэсарская! О, кляса мая бонтонная, беспардонная!
О, мой ранг асессорский! О, мой класс бонтонный, беспардонный!Oh, my assessor's rank! Oh, my class of bon ton, beyond all pardon!
34. ДЗЕЯ ДРУГАЯ. ЗЬЯВА XІІ Действие 2, явление 12Act 2, Scene 12
МІКІТА — АБАРВАНЕЦ
МИКИТА — ОБОРВАНЕЦMIKITA — RAGGED MAN
Абарванец
Оборванец
Ragged Man
увайшоўшы з таго боку, куды Наста вышла, да кленчачага з працягнутымі рукамі Мікіты
войдя с той стороны, куда ушла Наста, — Миките, стоящему на коленях с протянутыми рукамиentering from the direction in which Nasta left; to Mikita, who is kneeling with outstretched arms
Пажэртвуйце, таварыш, безработнаму!
Пожертвуйте, товарищ, безработному!Give something to an unemployed man, comrade!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
зышоўшы з лаўкі, набок
сойдя со скамейки, в сторонуstepping down from the bench; aside
Пачынаецца! Падумаеш, таварыш?!
Начинается! Подумаешь, товарищ?! Извините, я не товарищ, а, между прочим, буржуа; и, как вам, должно быть, известно, буржуазия ничем не жертвует .Here we go! Comrade, indeed?! Excuse me, I am not a comrade but, incidentally, a bourgeois; and as you presumably know, the bourgeoisie gives nothing away .
Да АБАРВАНЦА
ОБОРВАНЦУto the RAGGED MAN
. Выбачайце, я не таварыш, а, меджду протчым, буржуаз, а як вам хіба ведама, — буржуазія нічым ня жэртвуе.
Сярдзіта адварачваецца набок
сердито отворачиваетсяturns angrily away
.
Абарванец
Оборванец
Ragged Man
патросшы кулаком, набок
погрозив кулаком, в сторонуshaking his fist; aside
Пачакай! Заўтра ты ў мяне йначай запяеш! Заўтра ты ў мяне папросіш пажэртваваць.
Погоди! Завтра ты у меня по-другому запоёшь! Завтра сам у меня пожертвования попросишь .Just wait! Tomorrow you'll sing a different tune! Tomorrow you'll be asking me for charity .
Забірае пакінутае на лаўцы портмоне і выходзіць
берёт оставленный на скамейке кошелёк и уходитtakes the wallet left on the bench and leaves
.
35. ДЗЕЯ ДРУГАЯ. ЗЬЯВА XІІІ Действие 2, явление 13Act 2, Scene 13
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
да праходзячай з чырвоным сьцягам групы грамадзян і грамадзянак
проходящей группе граждан и гражданок с красным флагомto a passing group of men and women carrying a red flag
Мо‘, шаноўныя мадамы і мусьі, патрабуеце купіць марак?
Может, почтенные мадамы и мосье, желаете купить марки? Новенькие… Но новенькие… Где же они? Кто-то стянул! Последние денежки стянул, между прочим, и русские, и немецкие. Завтра и ухватиться будет не за что.Perhaps, esteemed madames and messieurs, you would like to buy some marks? Brand-new… But brand-new… Where are they? Someone's pinched them! Pinched my last little bit of money, incidentally, both Russian and German. Tomorrow I won't have a thing left to work with.
Мацаецца па кішэнях
шарит по карманамfeels through his pockets
. Новенькія… Але новенькія… Дзе-ж яны?
Прыглядаецца на зямлю, на лаўку. Грамадзяне й грамадзянкі, пырснуўшы сьмехам, пайшлі
осматривает землю и скамейку. Граждане и гражданки, прыснув со смеху, идут дальшеlooks over the ground and the bench. The men and women burst out laughing and walk on
. Сьцягнуў нехта! Апошнія грошыкі сьцягнуў, меджду протчым, і рускія і нямецкія. Заўтра ня будзе за што і рук зачапіць.
Апускаецца з уздохам на лаўку, кладзе на паруччы рукі, зьвешвае на іх галаву і ўпадае ў глыбокую напаўсонную задуму. Пауза. Пачынаецца танец ЦЕНЯЎ пад музыку шарманкі. Пасьля некалькіх мінут раптоўна ўрываюцца зыкі вайсковай музыкі, граючай цэрэмоніяльны марш, і крыкі: Ура! Ура! Танцуючыя ЦЕНІ нікнуць. МІКІТА ўскаквае і пад тахт музыкі топчацца на адным месцы. Пасьля быстра выцягвае з кішэні чырвоную хустачку, прывязвае да парасону, становіцца на лаўку і, таксама машыруючы пад музыку на адным месцы, махае каля галавы парасонам з хусткай і крычыць
Со вздохом опускается на скамейку, кладёт руки на подлокотник, роняет на них голову и впадает в глубокую полусонную задумчивость. Пауза. Под музыку шарманки начинается танец ТЕНЕЙ. Через несколько минут внезапно врываются звуки военного оркестра, играющего церемониальный марш, и крики: «Ура! Ура!» Танцующие ТЕНИ исчезают. МИКИТА вскакивает и под музыку топчется на месте. Затем быстро достаёт из кармана красный платок, привязывает к зонту, становится на скамейку и, всё так же маршируя на месте под музыку, размахивает возле головы зонтом с платком и кричит.With a sigh he sinks onto the bench, rests his arms on its armrest, lets his head fall upon them, and lapses into deep, half-drowsy meditation. Pause. The dance of the SHADOWS begins to the music of the barrel organ. After a few minutes the sounds of a military band playing a ceremonial march suddenly break in, together with cries of “Hurrah! Hurrah!” The dancing SHADOWS vanish. MIKITA jumps up and stamps in place to the music. Then he quickly pulls a red handkerchief from his pocket, ties it to his umbrella, climbs onto the bench and, still marching in place to the music, waves the umbrella and handkerchief beside his head and shouts.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Хай жывуць свабодныя профэсіі! Хай жывуць чырвоныя асэсарскія рангі!
Да здравствуют свободные профессии! Да здравствуют красные асессорские ранги!Long live the liberal professions! Long live the red assessors' ranks!
ЗАСЛОНА
ЗАНАВЕСCURTAIN
36. ДЗЕЯ ТРЭЦЯЯ. Перад першай зьявай. Действие 3: перед первым явлениемAct 3: before Scene 1
Той самы, што ў першай дзеі, Мікітавы пакой. У беспарадку накідана ўсякіх хатніх рэчаў, як-бы яны сабраны былі з некалькіх пакояў. Люстра, грамафона і мяккіх крэслаў няма. Шпалеры павыдзіраны і кускамі зьвісаюць к долу. Абразы і малюнкі, — тыя самыя, што ў першай дзеі, — перавернуты тварам да сьцяны. Па ўсіх свабодных мясцох расклеены па сьценах друкаваныя ўрадовыя пастановы, дэкрэты, лёзунгі, загалоўкі тагочасных газэт, плякаты. Вісіць балалайка.
Та же комната Микиты, что и в первом действии. В беспорядке навалены домашние вещи, словно собранные из нескольких комнат. Зеркала, граммофона и мягких кресел нет. Обои ободраны и клочьями свисают до пола. Образа и картины — те же, что в первом действии, — повёрнуты лицом к стене. На всех свободных местах по стенам расклеены печатные правительственные постановления, декреты, лозунги, заголовки тогдашних газет, плакаты. Висит балалайка.Mikita’s room, the same as in Act I. Household belongings lie heaped in disorder, as though gathered from several rooms. The mirror, gramophone and upholstered chairs are gone. The wallpaper is torn off and hangs in strips down to the floor. The icons and pictures—the same as in Act I—are turned to the wall. Printed government resolutions, decrees, slogans, contemporary newspaper headlines and posters cover every available space on the walls. A balalaika hangs there.
Калі падымаецца заслона, ГАНУЛЯ, закасаўшы рукі, мые бялізну у начоўках, непадалёк сядзіць ГАРОШКА і пыхкае люльку.
Когда поднимается занавес, ГАНУЛЯ, засучив рукава, стирает бельё в корыте; неподалёку сидит ГОРОШКА и попыхивает трубкой.As the curtain rises, HANULIA, with her sleeves rolled up, washes linen in a trough; HAROSHKA sits nearby puffing his pipe.
37. ДЗЕЯ ТРЭЦЯЯ. ЗЬЯВА І Действие 3, явление 1Act 3, Scene 1
ГАНУЛЯ — ГАРОШКА
ГАНУЛЯ — ГОРОШКАHANULIA — HAROSHKA
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
Аб чым-жа, тое-гэта, хацеў я казаць?
О чём же, то да сё, я хотел сказать?Now what was it, this and that, I meant to say?
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
А нешта-нейкае аб высяленьні была ў цябе, сваток, гутарка напачатку.
Ты о выселении что-то, сваток, сначала говорил.You began saying something about eviction, my dear fellow.
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
Ага, успомніў! Дык вось, як нашы гэткім чынам апошні суд з князем прайгралі, пачалося тое высяленьне. Але як, свацейка, пачалося!? Нашы ўсё роўна не хацелі пакідаць сваіх загаспадараных сяліб. Ну, што-ж? Нагналі гібель казакаў, сам нават спраўнік з Менску прыехаў. Тады ўсе мужчыны і ўсе кабеты, найболей старэйшыя, паклаліся ўпоперак вуліцы: „Хай высяляюць!“ — сказалі сабе гэтак: „Хай праз нашы галовы ўвойдуць у нашы родныя хаты!“ Ну, разумеецца, казакі не спалохаліся гэтага. Рынулі ўсёй гурмай на конях праз ляжачы народ, а за імі прыстаў на сваёй вараной тройцы. На капусту людзей зрэзалі і на кашу з зямлёй зьмяшалі. Бацька й маці мае таксама там засталіся.
Ага, вспомнил! Так вот, когда наши таким образом проиграли последний суд с князем, началось выселение. Но как началось, сватьюшка! Наши всё равно не хотели покидать обжитых усадеб. Ну и что? Нагнали уйму казаков, сам исправник из Минска приехал. Тогда все мужчины и женщины, особенно старшие, легли поперёк улицы: «Пусть выселяют! — сказали. — Пусть через наши головы входят в наши родные дома!» Ну, конечно, казаков этим не испугали. Они всей гурьбой ринулись на конях через лежащий народ, а за ними пристав на своей вороной тройке. В капусту людей изрубили, в кашу с землёй смешали. Отец и мать мои тоже там остались.Ah, I remember! Well, when our people lost their last lawsuit against the prince like that, the evictions began. But what evictions, my dear! Our people still refused to leave their settled homesteads. So what happened? They sent a host of Cossacks; the police chief himself came from Minsk. Then all the men and women, especially the older ones, lay across the street. “Let them evict us!” they said. “Let them cross over our heads to enter our own homes!” Naturally, that did not frighten the Cossacks. The whole crowd charged on horseback across the people lying there, followed by the officer in his black-horse troika. They chopped people like cabbage and mashed them into the earth. My father and mother stayed there too.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Мы наракаем, што цяпер цяжка жывецца, а як падумаеш, дык і ўперад не вялікі мёд быў.
Мы жалуемся, что теперь тяжело живётся, а подумаешь — и прежде не слишком сладко было.We complain that life is hard now, but when you think about it, it was never very sweet before either.
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
І чамярыца яго ведае, як гэта неяк хітра на сьвеце устроена! Паны былі польскія, законы — рускія; польскія лаюць рускіх, рускія лаюць польскіх, а як прыдзе што да чаго, каб нашага простага чалавека пакрыўдзіць, дык і польскія і рускія ў адну дудку граюць.
И чёрт его знает, как это хитро на свете устроено! Паны были польские, законы русские; поляки бранят русских, русские поляков, а как надо нашего простого человека обидеть, так и польские, и русские в одну дудку играют.And the devil knows how cunningly this world is arranged! The landlords were Polish, the laws Russian; the Poles curse the Russians, the Russians curse the Poles, but whenever it comes to wronging our ordinary people, both Poles and Russians play the same tune.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Ды яно-ж гэтак, мой сваток. Каму па каму, а нам, казаў той, дык два камы.
Так оно и есть, сваток. Кому один ком, а нам, как говорится, два.That is how it is, my dear. Others get one lump, and we, as they say, get two.
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
Наш настаўнік, Янка, дык той без ніякага нічога, як тапаром сячэ: „Пакуль, кажа, ня зробімся самі сабе гаспадарамі, датуль ніякага ладу ні складу ў нас ня будзе“. Гэты настаўнік добры і дужа разумны чалавек, але трохі галава яго нечым заведзена, бо мала што сам носіцца, як кот з салам, з усялякімі мудрымі думкамі, дык яшчэ, як на тое ліха, і маёй Аленцы ў галаве ўсё дагары нагамі перакуліў. І цяпер тая ужо, як папуга, паўтарае за ім: „Недачаканьне іх! — кажа, — будзем самі сабе гаспадарамі!“
Наш учитель Янка прямо, словно топором рубит: «Пока, говорит, сами себе хозяевами не станем, никакого у нас порядка не будет». Хороший он и очень умный человек, только голова чем-то заведена: мало того что сам со всякими мудрыми мыслями носится, как кот с салом, так ещё и моей Алёнке всё в голове вверх ногами перевернул. Теперь она уже как попугай за ним повторяет: «Не дождутся! Сами себе хозяевами будем!»Our teacher Yanka says it straight, like an axe cutting: “Until we become our own masters, we shall have neither order nor harmony.” He is a good and very clever man, but his head is wound up with something: besides carrying all those clever ideas around like a cat with a piece of fat, he has turned everything upside down in my Alenka’s head too. Now she repeats after him like a parrot: “They’ll wait in vain! We shall be our own masters!”
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Звычайная рэч, мой сваток. Маладое піва заўсёды шуміць.
Обычное дело, сваток. Молодое пиво всегда шумит.That is natural, my dear. Young beer always froths.
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
Так яно, так. Але найчасьцей ад гэтага шуму нам, бацьком, галава баліць. Я табе йшчэ не казаў, мая свацейка, што ў мяне, апрача Аленкі, быў і сын — Юрка. Удалы дзяцюк быў, ах які ўдалы! і таксама шумеў, занадта ўжо шумеў. І што? Самахоць за німашто асіраціў мяне. Служыў тады ён у Маскве на нейкай фабрыцы. А там — помніш — у дзевяцьсот пятым годзе пайшлі забастоўкі ды іншыя непарадкі. Як людзі казалі, і мой Юрка не адстаў. Вылез на вуліцу і давай з іншымі на чым сьвет шумець і крычаць: „Зямлі і волі!“ Разумеецца, за такі крык жандармы і зьбяёдалі яго з гэтага сьвету. Кажу свайму настаўніку, што во да чаго шум і крык такі даводзіць, а ён сьмяецца. „Бо, кажа, твой Юрка за чужую зямлю і волю шумеў і крычаў, а не за сваю, дык нічога з гэтага і ня вышла“.
Так-то так. Только от этого шума чаще всего у нас, родителей, голова болит. Я тебе ещё не говорил, сватьюшка: кроме Алёнки у меня был сын Юрка. Удалой парень, ох какой удалой! И тоже шумел, слишком уж шумел. И что? Добровольно, ни за что осиротил меня. Служил тогда в Москве на какой-то фабрике. А там, помнишь, в девятьсот пятом пошли забастовки и другие беспорядки. Говорили, и мой Юрка не отстал. Вышел на улицу и давай с другими шуметь и кричать во всю глотку: «Земли и воли!» Понятно, за такой крик жандармы и сжили его со света. Говорю учителю: вот до чего шум и крик доводят, а он смеётся. «Твой Юрка, говорит, за чужую землю и волю кричал, не за свою, вот ничего и не вышло» .True enough. But usually all that noise gives us parents a headache. I have not told you yet, my dear: besides Alenka, I had a son, Yurka. A fine lad, oh, so fine! And he made noise too, far too much noise. And what happened? Of his own accord, for nothing, he left me bereaved. He was working at some factory in Moscow. Then, you remember, in 1905 the strikes and other disturbances began. They said my Yurka joined in. Out into the street he went, shouting with the others at the top of his voice: “Land and freedom!” Naturally, for that shouting the gendarmes took him out of this world. I tell our teacher what shouting leads to, and he laughs. “Your Yurka was shouting for somebody else’s land and freedom,” he says, “not his own, so nothing came of it .”
Уваходзіць ЯНКА і АЛЕНКА
Входят ЯНКА и АЛЁНКАYANKA and ALENKA enter
.
38. ДЗЕЯ ТРЭЦЯЯ. ЗЬЯВА IІ Действие 3, явление 2Act 3, Scene 2
ГАНУЛЯ — ГАРОШКА — АЛЕНКА — ЯНКА
ГАНУЛЯ — ГОРОШКА — АЛЁНКА — ЯНКАHANULIA — HAROSHKA — ALENKA — YANKA
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
вітаючыся з Гануляй
здороваясь с Ганулейgreeting Hanulia
Як жывём, цётачка? Даўненька ўжо з вамі ня бачыліся!
Как живём, тётушка? Давно с вами не виделись!How are things, auntie? We have not seen you for ages!
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
пакінуўшы мыцьцё
оставив стиркуleaving her washing
О, даўненька! Бадай, годзікі са два ўжо будзе.
О, давно! Годика два уж будет, пожалуй.Oh, ages! It must be about two years.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Ды з гакам, цётачка.
Да с лишним, тётушка. А дядюшка Горошка, верно, заждался нас? Наверно, дюжину трубок за это время извёл.And more, auntie. And Uncle Haroshka must be tired of waiting for us? He has probably smoked a dozen pipes by now.
Да ГАРОШКІ
К ГОРОШКЕTo HAROSHKA
. А дзядзька Гарошка прачакаўся мабыць на нас? Пэўна люлек з тузін змарнаваў за гэты час.
Аленка
Аленка
Alenka
Тузін — ня тузін, а штук з сем то пэўна-ж татка выпыкаў.
Дюжину не дюжину, а штук семь папа точно выкурил.Perhaps not a dozen, but Father has certainly smoked seven.
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
Не табе іх лічыць, сарока!
Не тебе их считать, сорока! Ушли и пропали, а я сиди в чужом доме и жди их.You need not count them, you magpie! You went away and vanished, leaving me sitting in somebody else’s house waiting for you.
Буркліва
ВорчливоGrumbling
. Пайшлі і прапалі, а мне сядзі тут у чужой хаце і чакай на іх.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Што ты, сваток? Якая-ж гэта чужая табе хата?
Что ты, сваток? Какой же это тебе чужой дом?What are you saying, my dear? How is this somebody else’s house to you?
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Ну, ня бурчэце, дзядзька: у вельмі пільнай справе прышлося нам заседзецца крыху.
Не ворчите, дядюшка: пришлось нам немного задержаться по очень важному делу.Do not grumble, uncle: we had to stay a little longer on very urgent business.
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
Заседзецца, заседзецца! Як прышпілюць вам калі-небудзь хвост на гэтых пасядзінах, то прападзе вам ахвота і стаяць, ня толькі што сядзець. Тое-гэта, палякі на носе, кажуць, што ўжо Навінку забралі, — а яны швэндаюцца сабе!
Задержаться, задержаться! Как вам на этих посиделках хвост прищемят, так расхочется не только сидеть, но и стоять. То да сё, поляки на носу, говорят, уже Новинку взяли, а они себе шляются!Stay longer, stay longer! If your tail gets caught at one of those gatherings, you will lose your taste for standing as well as sitting. This and that, the Poles are upon us; they say they have taken Navinka already, and here you are wandering about!
Аленка
Аленка
Alenka
Трэба-ж было, татачка, прыгледзецца, як рыхтуюцца мянчукі спатыкаць новых окупантаў.
Надо было, папочка, посмотреть, как минчане готовятся встречать новых оккупантов.We had to see, Father, how the people of Minsk are preparing to welcome the new occupiers.
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
Ну, і што там цікавага? Мала йшчэ вас гэтыя абскубанды паскубалі.
И что там интересного? Мало вас ещё эти обскубанты общипали.And what is so interesting? Haven’t those pluckupiers plucked you enough yet?
Аленка
Аленка
Alenka
Не абскубанды, тата, але окупанты, окупанты.
Не обскубанты, папа, а оккупанты, оккупанты .Not pluckupiers, Father, but occupiers, occupiers .
Пауза
ПаузаPause
.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
азіраючыся па пакоі, да Ганулі
оглядывая комнату, к Ганулеlooking around the room, to Hanulia
Але ваша хата, цётачка, надта неяк зьмянілася ад таго часу, як я выехаў ад вас: так выглядае тут усё, як-бы вы толькі-што з іншай кватэры перавезьліся.
Но ваша комната, тётушка, очень изменилась с тех пор, как я уехал: всё тут выглядит так, словно вы только что переехали из другой квартиры.But your room has changed so much since I left, auntie: everything looks as though you have just moved from another flat.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Бачыце, было тут у нас у Менску апошнім часам нейкае палатненьне, дык нас і ўпалатнілі ў адзін пакой, а іншыя — забралі. Той пакой, дзе жылі вы, аддалі нейкаму ў скураной жакетцы, — паміж іншым, ён сягоньня раніцай ужо выехаў ад нас; а з таго боку, дзе была мая спальня і Мікіткавы габінэт, абодва гэныя пакоі заняў нейкі іхні рэдактар, па прозьвішчы Гізульскі. Але, як відаць з усяго, то ён мусіць ня зусім іхні, бо нешта ня зьбіраецца выяжджаць, хоць іхнія амаль ужо ўсе выехалі. Мікітка кажа, што гэты Гізульскі душа, а не чалавек, — надта політычны і знае ўсялякія свабодныя профэсіі.
Видите, тут у нас в Минске последнее время какое-то полотнение было, вот и уполотнили нас в одну комнату, а остальные забрали. Вашу комнату отдали какому-то в кожаной куртке — он, кстати, сегодня утром уже уехал; а с той стороны, где моя спальня и Микитин кабинет, обе комнаты занял их редактор, Гизульский. Только, видать, не совсем он ихний, потому что не собирается уезжать, хотя ихние почти все уехали. Микита говорит: душа, а не человек, очень политичный и всякие свободные профессии знает.You see, there has lately been some sort of compacting here in Minsk, and they compacted us into one room and took the others. Your room went to a fellow in a leather jacket—he left this morning, incidentally. On the other side, where my bedroom and Mikita’s study were, both rooms went to an editor of theirs named Hizulsky. But he cannot quite be one of theirs, because he shows no sign of leaving, though nearly all their people have gone. Mikita says he is a lovely soul, a very political man, who knows every liberal profession.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Асабліва, мабыць, добра знаёмы з профэсіяй провокатарскага мастацтва?
Особенно, наверное, хорошо знаком с профессией провокаторского искусства?Especially, perhaps, with the profession of the art of provocation?
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Хто яго разьбярэ, з якім і з чым ён там знаёмы.
Кто его разберёт, что он там знает.Who can tell what he knows?
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Мусіць, для гэтага політычнага чалавека вы, цётачка, і крэслы свае плюшавыя аддалі, каб мякчэй было яму сядзець, бо гэтых крэслаў штось ня бачу я тут?
Для этого политичного человека вы, тётушка, наверное, и плюшевые кресла отдали, чтобы мягче сиделось? Что-то я их здесь не вижу.Perhaps you gave your plush chairs to that political gentleman too, auntie, so he could sit more comfortably? I do not see them here.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Ды не! Да яго йшчэ пераезду сюды нашы крэслы недзе ў іншае месца спалатнілі.
Да нет! Ещё до его приезда наши кресла куда-то в другое место уполотнили.Oh no! Before he came, our chairs had already been compacted somewhere else.
Аленка
Аленка
Alenka
І грамафон з люстрам таксама?
И граммофон с зеркалом тоже?And the gramophone and mirror too?
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Не, дзетка. Гэтыя рэчы Мікітка мой сёлета на тавараабмен прагандляваў. І вось з усяёй, казаў той, роскашы засталася толькі балалайка, але і тую запісалі на нейкі ўчот.
Нет, деточка. Эти вещи мой Микита в этом году по товарообмену продал. Вот из всей роскоши, как говорится, одна балалайка осталась, да и ту на какой-то учёт записали.No, child. My Mikita bartered those things away this year. Of all our luxuries, as they say, only the balalaika remains, and even that has been put on some register.
Уваходзіць МІКІТА ў вынашанай і палатанай „зашчытнага“ колеру вопратцы, цягнучы за сабой каламажку, у якой: тры тоўстыя вялізныя портфэлі, а чацьверты — меншы; пад імі: колькі малых мяшэчкаў з продуктамі, два селядцы, зьвязаныя лыкам, тры воблы, нанізаныя на аборку, невялічкая стограмовая пляшка з газай, вялікае, быццам з-пад капялюша, пудалка з пудрай, некалькі сучкоў дроў, букетнік для кветак, тры чаркі
Входит МИКИТА в изношенной и залатанной одежде защитного цвета, таща тележку; в ней три толстых огромных портфеля и четвёртый поменьше, а под ними несколько мешочков с продуктами, две селёдки, связанные лыком, три воблы на бечёвке, небольшая стограммовая бутылка с керосином, большая, словно шляпная, коробка с пудрой, несколько сучков дров, подставка для цветов, три рюмки.MIKITA enters in worn, patched khaki clothes, dragging a little cart containing three enormous thick briefcases and a smaller fourth one; beneath them are several small bags of food, two herrings tied with bast, three dried roach on a string, a small hundred-gram bottle of paraffin, a large box of powder, like a hatbox, several pieces of firewood, a flower stand and three little glasses.
39. ДЗЕЯ ТРЭЦЯЯ. ЗЬЯВА III Действие 3, явление 3Act 3, Scene 3
ГАНУЛЯ — ГАРОШКА — АЛЕНКА — ЯНКА — МІКІТА
ГАНУЛЯ — ГОРОШКА — АЛЁНКА — ЯНКА — МИКИТАHANULIA — HAROSHKA — ALENKA — YANKA — MIKITA
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
уцягнуўшы каламажку, вітаючыся з Янкам
втащив тележку, здороваясь с Янкойhaving dragged in the cart, greeting Yanka
Якое прыемнае, меджду протчым, спатканьне, таварыш профэсар! Колькі лет! Колькі зім!
Какая приятная, между прочим, встреча, товарищ профессор! Сколько лет! Сколько зим!What a pleasant meeting, incidentally, Comrade Professor! How many summers! How many winters!
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
І ні колькі лет і ні колькі зім, а ўсяго восем месяцаў, пане рэгістратар, як мы бачыліся. Але, мабыць, цяжкія вашы справы, што так цяжка вам час плыве: месяцы ў цэлыя леты і зімы замяніліся?
И не столько лет, и не столько зим, а всего восемь месяцев, господин регистратор, как мы виделись. Видно, тяжело вам приходится, что время так тяжело тянется: месяцы превратились в целые годы и зимы?Not so many summers or winters, just eight months since we last met, Mr Registrar. But perhaps your affairs are so difficult that time passes heavily for you: months have turned into whole summers and winters?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Так сабе, нічога сабе, меджду протчым, плыве.
Так себе, ничего себе, между прочим, плывёт.It passes tolerably, quite tolerably, incidentally.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Дый што гэта з вамі? Ці ня ўпісаліся вы ў менскія свабодныя гэрцум-сролікі? — як тачнік які, тарабаніце гэту брычку з сабой.
Да что это с вами? Уж не записались вы в минские вольные герцум-сролики? Как какой-нибудь тачечник, гремите с этой бричкой.And what has happened to you? Have you joined Minsk’s free Hertsums and Sroliks? You rattle along with that cart like a barrowman.
Лявон Гарошка
Лявон Горошка
Liavon Haroshka
Мусіць яны пазайздросьцілі конскаму хлебу.
Наверное, позавидовали конскому хлебу.Perhaps he envied the horses their living.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Гэта Мікітка кожны дзень гэтак на службу езьдзіць.
Это Микита каждый день так на службу ездит.That is how Mikita goes to work every day.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
А так, пане профэсар. Пры сучасным політычным і экономічным становішчы Расійскай, меджду протчым, імпэрыі ня можна йначай. Цяпер так: калі конь можа цягаць павозку, то чалавек і пагатове. Натое-ж у нас і абсолютная свабода, каб усё жывое мела абсолютнае раўнапраўе.
А так, господин профессор. При нынешнем политическом и экономическом положении Российской, между прочим, империи иначе нельзя. Теперь так: если лошадь может телегу тащить, человек тем более. На то и абсолютная свобода, чтобы всё живое имело абсолютное равноправие.Indeed, Mr Professor. In the present political and economic situation of the Russian Empire, incidentally, there is no other way. Nowadays, if a horse can pull a cart, a man certainly can. That is why we have absolute freedom: so that every living thing enjoys absolute equality.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Раўнапраўе, то раўнапраўе, але-ж хіба яно вам не загадвае быць штодзень за нейкага саматужнага вазюра?
Равноправие равноправием, только разве оно велит вам ежедневно быть каким-то кустарным возчиком?Equality is equality, but surely it does not order you to be a makeshift carter every day?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
О, не! Каламажку я цягаю з сабой толькі дабравольна і толькі для ўласнай выгады. Папершае: на службу і са службы важу патрэбныя сабе офіцыяльныя, меджду протчым, паперы; падругое: важу, але ўжо толькі са службы, усялякія пайкі, коопэрацыйны тавар і іншае; патрэцяе: вось пападаецца па дарозе якая-небудзь контрабанда, іначай кажучы — рэчы, якія ўвозіць у Менск забаронена: мука, крупы, бульба, сала, масла, цыбуля, рэдзька і гэтаму, меджду протчым, падобнае. Значыцца, выгандляваў цішком, каб ніхто ня бачыў, тое-сёе з гэтай контрабанды на якую-сякую панчоху ці шкарпэтку, палажыў сабе, меджду протчым, на воз і вязі сабе ў сваёй каламажцы. Ну, і ці-ж нявыгодна?
О нет! Тележку таскаю только добровольно и только для своей выгоды. Во-первых, на службу и со службы вожу нужные мне официальные, между прочим, бумаги. Во-вторых, вожу, но уже только со службы, всякие пайки, кооперативный товар и прочее. В-третьих, попадётся по дороге какая-нибудь контрабанда, иначе говоря, вещи, которые запрещено ввозить в Минск: мука, крупа, картошка, сало, масло, лук, редька и тому, между прочим, подобное. Значит, выменял тайком, чтобы никто не видел, кое-что из контрабанды на какой-нибудь чулок или носок, положил, между прочим, на воз и вези себе в тележке. Разве не выгодно?Oh no! I drag my cart entirely voluntarily, entirely for my own convenience. First, I carry the official papers I need to and from work, incidentally. Second, I bring home various rations, cooperative goods and so on, though only from work. Third, I may come upon some contraband on the way—in other words, things forbidden to enter Minsk: flour, groats, potatoes, fat, butter, onions, radishes and the like, incidentally. So I quietly trade a stocking or sock for a little of that contraband, where nobody can see, put it on my cart, incidentally, and wheel it home. Isn’t that convenient?
Аленка
Аленка
Alenka
прабуючы падымаць паасобку портфалі ў каламажцы
пробуя поднимать по одному портфели в тележкеtrying to lift the briefcases in the cart one by one
Ну і цяжкія-ж гэтыя торбы! Ці не каменьне ў іх напакавана?
Какие же тяжёлые эти сумки! Не камни ли в них набиты?How heavy these bags are! Are they packed with stones?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Не каменьне, меджду протчым, мамзэль, а наш хлеб штодзенны.
Не камни, между прочим, мадемуазель, а хлеб наш насущный. В этом портфельчике всякие личные удостоверения: на мою особу, квартиру, воду, отопление, еду, ходьбу и так далее, да ещё документы на право вставать рано и не вставать рано, ходить на службу и не ходить, носить одежду и не носить, держать деньги и не держать, иметь жён и детей и не иметь, свистеть, между прочим, на…Not stones, incidentally, mademoiselle, but our daily bread. This little briefcase holds personal certificates: for my person, my flat, water, heating, food, walking and so forth; also documents authorizing me to get up early or not, go to work or not, wear clothes or not, keep money or not, have wives and children or not, whistle, incidentally, at…
Дастаючы першы портфэль
Доставая первый портфельTaking out the first briefcase
. У гэтым портфэльчыку ўсялякія асабістыя пасьведчаньні: на маю асобу, на маю кватэру, на ваду, на апал, на яду, на хадзьбу і гэтак далей, і яшчэ дакуманты на права ўставаць рана і не ўставаць рана, хадзіць на службу і не хадзіць на службу, насіць вопратку і не насіць вопратку, трымаць грошы і ня трымаць грошы, мець сабе жонак і дзяцей і ня мець сабе жонак і дзяцей, сьвістаць, меджду протчым, на…
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
перабіўшы
перебивinterrupting
А ў гэным другім лантуху?
А в том втором мешке?And what is in that second sack?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
дастаючы другі портфэль
доставая второй портфельtaking out the second briefcase
А ў гэтым, меджду протчым, портфэльчыку ўсялякія дэкрэты, законы, пастановы, загады, рэзолюцыі, інструкцыі аб раўнапраўі ўсіх расаў і падрасаў, усіх нацый і паднацый, усіх народаў і паднародаў, усіх моваў і падмоваў — у нашай ядынай і непадзельнай Літбеларускай рэспубліцы.
В этом, между прочим, портфельчике декреты, законы, постановления, приказы, резолюции, инструкции о равноправии всех рас и подрас, наций и поднаций, народов и поднародов, языков и подъязыков в нашей единой и неделимой Литбелорусской республике. В этом только деньги — жалованье за первые десять дней июля и за две недели вперёд. В этом карапузике важнейшие документы: профсоюза, биржи труда, культпросвета, нашего домкома №157348, где я полноправный секретарь, и так, между прочим, далее. Затем мои бесплатные, между прочим, пайки за июнь, первые десять дней июля и две недели вперёд: семь фунтов отборной отрубной муки, полтора фунта с восьмушкой крупы, два фунта с четвертью гороха, не знаю сколько керосина, полчетверти фунта и два лота соли, а ещё селёдки, тарани, семь с половиной фунтов дров, коробочка, между прочим, пудры а-ля-руж, подставка для цветов, три рюмки — больше, кажется, ничего.In this little briefcase, incidentally, are decrees, laws, resolutions, orders, decisions and instructions on the equality of all races and sub-races, nations and sub-nations, peoples and sub-peoples, languages and sub-languages in our one and indivisible Lithuanian-Belarusian Republic. This one contains only money—my salary for the first ten days of July and two weeks in advance. This little fellow holds the most important papers: trade union, labour exchange, cultural education, our house committee No. 157348, of which I am the fully empowered secretary, and so forth, incidentally. Next come my free rations, incidentally, for June, the first ten days of July and two weeks ahead: seven pounds of choice bran flour, one and a half pounds and an eighth of groats, two and a quarter pounds of peas, I don’t know how much paraffin, an eighth of a pound and two lots of salt, and furthermore herrings, dried fish, seven and a half pounds of firewood, a little box of powder, incidentally, à la rouge, a flower stand and three little glasses. That seems to be all.
Дастаючы трэці портфэль
Доставая третий портфельTaking out the third briefcase
. У гэтым толькі грошы — мая пэнсія за першыя дзесяць дзён гэтага ліпня месяца і за два тыдні наперад.
Дастаючы чацьверты апошні портфэль
Доставая последний, четвёртый портфельTaking out the fourth and last briefcase
. А ў гэтым карапузіку важнейшыя дакуманты: профсаюзу, біржы працы, культасьветы, нашага № 157348 дамкому, у якім я паўнапраўны сакратар, і гэтак, меджду протчым, далей.
Дастаючы іншыя рэчы з каламажкі
Доставая остальные вещи из тележкиTaking the other things out of the cart
. Далей ідуць мае за месяц чэрвень, за першыя дзесяць дзён ліпня і за два тыдні наперад дармовыя, меджду протчым, пайкі: сем фунтаў адборнай атрубянай мукі, паўтара фунта з асьмушкай круп, два фунты з чвэрткай гароху, ня ведаю колькі газы, паўчвэрці фунта і два лоты солі, і да ўсяго гэтага яшчэ: селядцы, тараны, сем з паловай фунтаў дроў, пудэлачка, меджду протчым, пудры, а-ля-руж, падстаўка для кветак, тры чаркі, а болей, здаецца, нічога няма.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Як уважаю, дойная каза вышла з вашай свабоднай профэсіі аратара: столькі грошай, ды яшчэ дармовыя пайкі!
Доходная же корова получилась из вашей свободной профессии оратора: столько денег, да ещё бесплатные пайки!Your liberal profession of public speaking has become quite a milch cow: so much money, and free rations too!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Бачыце, пане профэсар, як вам сказаць, меджду протчым, я ўжо махнуў рукой на ўсе свабодныя профэсіі: штосьці мне яны не шанцуюць.
Видите, господин профессор, как сказать, между прочим: я уже махнул рукой на все свободные профессии — что-то они мне не везут.You see, Mr Professor, how shall I put it, incidentally: I have given up all the liberal professions. They bring me no luck.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Не шанцуюць, бо не за сваё бярэшся. Гэта-ж, трэба вам ведаць, чуць не наклікаў на сваю галаву безгалоўя. Як толькі немцы вышлі, то ён ужо на другі дзень палез на Трэку недзе на вышкі і давай, на чым сьвет, падбухторываць людзей. Спачатку ўсе зьдзівіўшыся глядзелі, сьмяяліся, а пасьля давай шпурляць у яго чым хто папала. Сьцягнулі гвалтам з вышак і нямаведама куды-б зацягнулі. Але на шчасьце заступілася мамзэль Наста і сяк-так выпутала з гэтай бяды.
Не везут, потому что не за своё берёшься. Знаете, он ведь чуть головы не лишился. Как немцы ушли, он уже на другой день полез на Треке куда-то наверх и давай во всю глотку людей подстрекать. Сначала все удивлялись, смотрели, смеялись, а потом стали швырять в него кто чем мог. Силой стащили, и неизвестно, куда бы утащили. Хорошо, мадемуазель Наста заступилась и кое-как из беды выручила.No luck, because you meddle in things that are not yours. You should know he nearly lost his head. The very day after the Germans left, he climbed up somewhere at the Track and began loudly inciting people. At first they stared in surprise and laughed; then they began throwing whatever they could at him. They dragged him down by force, and heaven knows where they would have dragged him. Luckily Mademoiselle Nasta intervened and somehow got him out of trouble.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Меджду протчым, мамаша, вы крыху ня ў тых колерах адмалявалі ўсю гэту трагічную гісторыю. Уся бяда была ў тым, што я не ўгадаў, на якую, меджду протчым, стануць пляцформу, дзеля гэтага пасьлізнуўся і быў змушаны прымусова зыйсьці з трыбуны. І гэтае, меджду протчым, здарэньне пераканала мяне, што кроў свабодных профэсій у маіх жылых яшчэ не цячэ і што маё праўдзівае прызваньне вось у гэтым
Между прочим, мамаша, вы не в тех красках изобразили эту трагическую историю. Беда была в том, что я не угадал, на какую, между прочим, встать платформу, поэтому поскользнулся и вынужден был принудительно покинуть трибуну. Это, между прочим, происшествие убедило меня, что кровь свободных профессий ещё не течёт в моих жилах и настоящее моё призвание вот в чём : бумаги, бумаги и бумаги. Теперь у меня, господин профессор, шестнадцать дневных и восемь вечерних, между прочим, должностей регистратора в разных Минских губернских Совхозах, Нархозах, Комхозах, Домхозах и других отделах, подотделах и полуподотделах, где я, между прочим, сижу себе и сижу, пишу себе и пишу. На мою усердную работу даже начальство, между прочим, обратило внимание и к рангу регистратора добавило почётный подранг, который по-нашему зовётся «Совбур». Беда только в том, что новая, третья по счёту политическая ситуация, между прочим, на неизвестный срок прерывает мою регистраторско-совбурскую карьеру.Incidentally, mamma, you painted this tragic history in rather the wrong colours. The trouble was that I failed to guess which platform to stand on, incidentally, so I slipped and was compelled forcibly to leave the rostrum. That incident, incidentally, convinced me that the blood of the liberal professions does not yet run in my veins, and my true calling is this : papers, papers and papers. Now, Mr Professor, I hold sixteen daytime and eight evening posts as registrar, incidentally, in various Minsk provincial Soviet Farms, National Economies, Communal Economies, House Economies and other departments, subdepartments and half-subdepartments, where, incidentally, I sit and sit, and write and write. Even my superiors, incidentally, noticed my diligent work and added an honorary subrank to my rank of registrar, called “Sovbur” in our language. The only trouble, incidentally, is that this new political situation, the third in succession, interrupts my registrar-and-Sovbur career for an unknown period.
хлопаючы па портфэлях
хлопая по портфелямpatting the briefcases
: паперы, паперы й паперы. Цяпер я, пане профэсар, маю шаснаццаць дзенных і восем вячэрніх, меджду протчым, пасадаў рэгістратара ў розных Менскіх Губэрскіх Саўхозах, Нархозах, Комхозах, Домхозах і іншых аддзелах, пад‘аддзелах і напаўпададдзелах, дзе, меджду протчым, сяджу сабе і сяджу сабе, пішу сабе і пішу сабе. На маю пільную працу нават начальства, меджду протчым, зьвярнула ўвагу і да маёй рангі рэгістратара дабавіла ганаровую падрангу, якая панашаму завецца „Совбур“. Бяда толькі, меджду протчым, што вось новая, па ліку трэцяя, політычная сытуацыя спыняе на няведамы час гэту маю рэгістратарска-совбурскую кар‘еру.
Уваходзяць з дваіх праціўных дзьвярэй ВУЧОНЫЯ
Из двух противоположных дверей входят УЧЁНЫЕ.The SCHOLARS enter through two opposite doors.
40. ДЗЕЯ ТРЭЦЯЯ. ЗЬЯВА ІV Действие 3, явление 4Act 3, Scene 4
ТЫЯ-Ж — ЗАХОДНІ ВУЧОНЫ — УСХОДНІ ВУЧОНЫ
ТЕ ЖЕ — ЗАПАДНЫЙ УЧЁНЫЙ — ВОСТОЧНЫЙ УЧЁНЫЙTHE SAME — WESTERN SCHOLAR — EASTERN SCHOLAR
Заходні вучоны
Западный учёный
Western Scholar
стукнуўшыся з Усходнім
столкнувшись с Восточнымbumping into the Eastern Scholar
Пся крэв!
Пся крев!Psia krew!
Усходні вучоны
Восточный учёный
Eastern Scholar
Чорт подзеры!
Чёрт подери!Devil take it!
Заходні вучоны
Западный учёный
Western Scholar
Пшэпрашам пана!
Пшепрашам пана!Przepraszam pana!
Усходні вучоны
Восточный учёный
Eastern Scholar
Ізьвініце, судар!
Извините, сударь!Excuse me, sir!
Заходні вучоны
Западный учёный
Western Scholar
І пан ту?
И пан тут?And you here too, pan?
Усходні вучоны
Восточный учёный
Eastern Scholar
І вы зьдзесь?
И вы здесь?And you are here?
Кланяюцца самі сабе і прысутным
Кланяются друг другу и присутствующим.They bow to each other and to those present.
Заходні вучоны
Западный учёный
Western Scholar
да Янкі
к Янкеto Yanka
Бардзо на часе, жэ пан обэцным ест. Для взбогацэня нашэй ведзы польскей потшэбнэ сон ешчэ нектурэ шчэгулы о нібы вашым краю. Можэ шановны пан поінформуе цось о пшыродзе так званэй по вашэму Бялай Русі і цось о тэм, яке собе закрэсьляце граніцэ політычнэ.
Бардзо кстати, что пан присутствует. Для обогащения нашей польской науки нужны ещё некоторые подробности о якобы вашем крае. Не сообщит ли шановный пан что-нибудь о природе так называемой по-вашему Белой Руси и о том, какие политические границы вы себе намечаете?Bardzo timely that pan is present. To enrich our Polish knowledge we need a few more particulars about your supposed country. Might the szanowny pan tell us something about the nature of what you call White Rus, and about the political borders you envisage?
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Прырода наша, пане вучоны, прыродная. Маем поле і лес, горы і даліны, рэчкі і вазёры, нават мора мелі называлася Пінскае, — але окупанты зьмяшалі яго з гразёй, дык засталося толькі Пінскае балота. А граніц політычных ня маем, бо і політыкі сваёй ня маем — на чужой політыцы пакуль што езьдзім.
Природа у нас, господин учёный, природная. Есть поля и леса, горы и долины, реки и озёра; даже море было — Пинское, только оккупанты смешали его с грязью, так что осталось Пинское болото. А политических границ нет, потому что своей политики нет — пока на чужой ездим.Our nature, Mr Scholar, is natural. We have fields and forests, hills and valleys, rivers and lakes. We even had a sea, called the Pinsk Sea, but the occupiers mixed it with mud, leaving only the Pinsk Marshes. We have no political borders because we have no politics of our own; for now we ride on other people’s politics.
Усходні вучоны
Восточный учёный
Eastern Scholar
запісваючы ў нататнік
записывая в блокнотwriting in his notebook
Прырода в Русском Северо-Западном крае веліка і обільна, — есть суша і водныя басейны, даже морэ собственное імелось, но благодара врэдным клімацічэскім веяніям с Запада поіменованное морэ утонуло в Пінском болоце. Что касается поліцічэскіх граніц обласьці, то оне в представленіі зьдзешніх обшча-русскіх людзей очень туманны. Всё-жэ прымечается стремленіе расшырыць эці граніцы на Запад.
Природа Русского Северо-Западного края велика и обильна: есть суша и водные бассейны, даже своё море было, но из-за вредных климатических веяний с Запада названное море утонуло в Пинском болоте. Политические границы области в представлении здешних общерусских людей весьма туманны. Всё же замечается стремление расширить их на Запад.Nature in the Russian Northwestern Territory is vast and abundant: there are land and bodies of water, and even a sea of its own existed, but owing to harmful climatic influences from the West, that sea drowned in the Pinsk Marshes. The region’s political borders are very vague in the minds of the local all-Russian people. Nevertheless, a desire to extend those borders westward is perceptible.
Заходні вучоны
Западный учёный
Western Scholar
запісваючы ўперамежку з Усходнім
записывая попеременно с Восточнымwriting alternately with the Eastern Scholar
Пшырода на Польскіх Крэсах Всходніх надзвычай буйна і богата; эгзыстуе лёнд і водозьбёры; край тэн посядал навэт можэ, але, завдзенчаёнц шкодлівым вплывом зэ Всходу, можэ тэ пшэісточыло сень в Піньске блото. Цо сень тычы граніц політычных краю, то взглендэм іх у месцовэй людносьці вшэхпольскей пшэдставене бардзо не яснэ. Еднак, спостшэга сень донжэне розшэжыць овэ граніцэ на Всхуд.
Природа на польских восточных кресах необычайно пышна и богата; есть суша и водоёмы; край имел даже море, но из-за вредных влияний с Востока оно превратилось в Пинское болото. Представление о политических границах края у местного всепольского населения весьма неясное. Однако замечается стремление расширить их на Восток.Nature in the Polish Eastern Borderlands is exceptionally luxuriant and rich; land and bodies of water exist. The country even possessed a sea, but thanks to harmful influences from the East, that sea transformed itself into the Pinsk Marshes. The local all-Polish population’s conception of the country’s political borders is very unclear. However, a desire to extend those borders eastward is observed.
Усходні вучоны
Восточный учёный
Eastern Scholar
Ешчо одзін маленькій вопрос: Вашы землякі не собіраются в будушчэм прыобрэсьці себе морэ вместо утонувшего, чтобы со временем пробіць себе куда-нібудзь окошко — в Европу ілі Азію?
Ещё один маленький вопрос: ваши земляки не собираются в будущем приобрести себе море вместо утонувшего, чтобы со временем пробить куда-нибудь окошко — в Европу или Азию?One more little question: do your countrymen intend to acquire a sea in place of the drowned one, so that in time they can cut themselves a little window somewhere—to Europe or Asia?
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Нам і бяз мора, пане вучоны, хапае дзе тапіцца, як павее пошасьцяй праз усходнія ці заходня „акошкі“.
Нам и без моря, господин учёный, есть где утонуть, когда повеяло поветрием через восточные или западные «окошки».Even without a sea, Mr Scholar, we have plenty of places to drown when pestilence blows through the eastern or western “windows”.
Усходні вучоны
Восточный учёный
Eastern Scholar
запісваючы
записываяwriting
О Дарданелах, о Індзійскіх морях какіх і какіх лібо окошках не помышляют і помышляць не желают, бо, по іх жэ словам, і без того імеют гдзе топіться, когда повеет сквозьнякамі із Запада.
Ни о Дарданеллах, ни об Индийских морях, ни о каких-либо окошках не думают и думать не желают, ибо, по их словам, и без того есть где утонуть, когда повеют сквозняки с Запада.They neither think nor wish to think about the Dardanelles, Indian seas or any little windows, for, in their own words, they already have places to drown when draughts blow from the West.
Заходні вучоны
Западный учёный
Western Scholar
запісваючы ўперамежку з Усходнім
записывая попеременно с Восточнымwriting alternately with the Eastern Scholar
О розшэжэню своіх граніц од можа до можа не мажон і мажыць собе не жычон, поневаж, як самі твердзон, маён гдзе топіць сень і без можа, гды повеён пшэцёнгі зэ Всходу.
О расширении своих границ от моря до моря не мечтают и мечтать не желают, потому что, по их словам, и без моря есть где утонуть, когда повеют сквозняки с Востока.They do not dream of extending their borders from sea to sea, nor wish to dream of it, because, as they themselves maintain, they have places to drown without a sea when draughts blow from the East.
Усходні вучоны
Восточный учёный
Eastern Scholar
скончыўшы пісаць
закончив писатьhaving finished writing
Благодару вас!
Благодарю вас!Thank you!
Заходні вучоны
Западный учёный
Western Scholar
скончыўшы пісаць
закончив писатьhaving finished writing
Дзенькуен пану!
Дзенькуем пану!Dziękuję panu!
ВУЧОНЫЯ кланяюцца і выходзяць кожны ў праціўныя дзьверы, якімі прышоў быў
УЧЁНЫЕ кланяются и выходят каждый в дверь, противоположную той, через которую вошёл.The SCHOLARS bow and leave, each through the door opposite the one by which he entered.
41. ДЗЕЯ ТРЭЦЯЯ. ЗЬЯВА V Действие 3, явление 5Act 3, Scene 5
ГАНУЛЯ — ГАРОШКА — АЛЕНКА — ЯНКА — МІКІТА
ГАНУЛЯ — ГОРОШКА — АЛЁНКА — ЯНКА — МИКИТАHANULIA — HAROSHKA — ALENKA — YANKA — MIKITA
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
да Мікіты
к Микитеto Mikita
Ну і дурыгаловы гэтыя вашы вучоныя!
Ну и дурни эти ваши учёные!What blockheads these scholars of yours are!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Усё гэта, меджду протчым, тутэйшыя людзі: адзін дзякавы сын, а другі — арганіставы.
Все это, между прочим, здешние люди: один — сын дьячка, другой — органиста.They are all local people, incidentally: one is a sexton’s son, the other an organist’s.
Аленка
Аленка
Alenka
Хоць яны і вучоныя і тутэйшыя, а ўсё-ж такі надта сьмешныя.
Хоть они учёные и здешние, а всё-таки очень смешные.They may be scholars and locals, but they are still very funny.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Для асоб з глухой вёскі, мамзэль, можа яны і сьмешныя, але для Менскай рускай, меджду протчым, інтэлігенцыі яны зусім сур‘ёзныя вучоныя.
Для людей из глухой деревни, мадемуазель, они, может, и смешны, но для минской русской, между прочим, интеллигенции — совсем серьёзные учёные.To people from a remote village, mademoiselle, they may seem funny, but to Minsk’s Russian intelligentsia, incidentally, they are thoroughly serious scholars.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Такія сур‘ёзныя, пане совбур, як і сягонешні выгляд вашай хаты, асабліва гэтыя хвасты ад шпалераў ды абразы задам наперад.
Такие же серьёзные, господин совбур, как нынешний вид вашей комнаты — особенно эти хвосты обоев и образа задом наперёд.As serious, Mr Sovbur, as the present appearance of your room—particularly those wallpaper tails and back-to-front icons.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Гэта, пане профэсар, ёсьць вынік майго апошняга, меджду протчым, службовага становішча і апошняй політычнай сытуацыі, якая ўтварылася ў Расійскай, меджду протчым, імпэрыі. Усё гэта вымагала тое-сëе зьмяніць і ў хатніх абставінах, каб такім спосабам надаць болей, меджду протчым, дэмократычнасьці і прастаты.
Это, господин профессор, следствие моего последнего, между прочим, служебного положения и последней политической ситуации в Российской, между прочим, империи. Всё это потребовало кое-что изменить и дома, чтобы придать больше, между прочим, демократичности и простоты.That, Mr Professor, results from my latest official position, incidentally, and the latest political situation in the Russian Empire, incidentally. All this required a few changes to my domestic surroundings too, to give them more democracy and simplicity, incidentally.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Лёгкі і танны спосаб у вас дапасоўвацца да сытуацыі.
Лёгкий и дешёвый у вас способ приспосабливаться.You have an easy and inexpensive way of adapting to the situation.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Надта лёгкі і танны. Глядзеце.
Очень лёгкий и дешёвый. Смотрите: раз, два — готово!Very easy and inexpensive. Look: one, two—and done!
Пераварачвае абразы
Переворачивает образа.Turns the icons round.
. Раз, два! і гатова.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Цікава толькі, як гэта вы з сваім апошнім саўбураўскім становішчам дапасуецеся да самай навейшай політычнай сытуацыі, што круціцца ўжо каля Пярэспы?
Только интересно, как вы со своим нынешним совбурским положением приспособитесь к самой новой ситуации, которая уже вертится возле Переспы?I wonder only how you, with your latest Sovbur position, will adapt to the newest political situation already hovering around Piarespa?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Аб гэтым, я таксама, меджду протчым, не забыўся. Мой профэсар гэр Сьпічыні працуе са мной у даным кірунку ўжо некалькі часу і памагае мне расьцярэбліваць дарогу да будучай маёй кар‘еры ў губарнатарскай канцылярыі. Бяру ў яго лекцыі таго „языка“, з якім прыходзіць новая сытуацыя.
Об этом я тоже, между прочим, не забыл. Мой профессор герр Спичини уже некоторое время работает со мной в этом направлении и помогает расчищать дорогу к будущей карьере в губернаторской канцелярии. Беру у него уроки того «языка», с которым новая ситуация приходит.I have not forgotten that either, incidentally. My professor, Herr Spichyni, has been working with me in that direction for some time, helping clear my path to a future career in the governor’s office. I take lessons in the “language” that comes with the new situation.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Глядзеце толькі, каб гэты гэр Сьпічыні вам ня ўставіў і тут сьпіц, як і перад нямецкай сытуацыяй.
Смотрите только, чтобы герр Спичини и тут вам палки в колёса не вставил, как перед немецкой ситуацией.Only beware that Herr Spichyni does not put spokes in your wheels here too, as he did before the German situation.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Меджду протчым, гэр Сьпічыні таму ня вінен, што напладзілі сабе людзі языкоў, як тая трусіха трусянят, і мне, меджду протчым, як ідуць немцы — вучыся панямецку, як ідуць палякі — вучыся папольску, а як будуць ісьці нейкія іншыя — вучыся панейкаму паіншаму. І гэр Сьпічыні тут ня пры чым. Эх, каб я быў, меджду протчым, царом! Завёў-бы я ад Азіі да Аўстраліі, ад Афрыкі да Амэрыкі і ад Смаленску да Бэрліну адзін непадзельны рускі язык, і жыў-бы сабе тады прыпяваючы. А то круці галавой над языкамі, як баран які над студняй.
Между прочим, герр Спичини не виноват, что люди наплодили языков, как крольчиха крольчат: мне, между прочим, немцы идут — учись по-немецки, поляки — по-польски, а другие придут — учись ещё по-другому. Герр Спичини тут ни при чём. Эх, будь я, между прочим, царём! Ввёл бы от Азии до Австралии, от Африки до Америки, от Смоленска до Берлина один неделимый русский язык — и жил бы припеваючи. А так крути головой над языками, как баран над колодцем.Incidentally, Herr Spichyni is not to blame because people have bred languages like a rabbit breeds young. When the Germans come, I must, incidentally, learn German; when the Poles come, Polish; and when somebody else comes, some other language. Herr Spichyni has nothing to do with it. Ah, if I were tsar, incidentally! I would establish one indivisible Russian language from Asia to Australia, Africa to America and Smolensk to Berlin, and live merrily ever after. Instead, I must puzzle over languages like a ram over a well.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Бачыў бог, што ня даў сьвіньні рог, а рэгістратару панаваньня. Але чаму-б вам, колежскій рэгістратар Нікіцій Зносілов, ня стацца тым, чым вы самдзеле ёсьць: Мікіта Зносак — і мілагучна і патутэйшаму, ды языкоў ня трэба мяняць, як цыган коні?
Знал Бог, кому не дать рогов: свинье — рогов, регистратору — власти. Но почему бы вам, коллежский регистратор Никиций Зносилов, не стать тем, кто вы на деле: Микитой Зносаком? И звучно, и по-здешнему, и не надо языки менять, как цыган лошадей.God knew why He gave the pig no horns and the registrar no power. But why should you, Collegiate Registrar Nikitsy Znosilov, not become what you really are: Mikita Znosak? It sounds pleasant and local, and you need not change languages like a gypsy changes horses.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Як гэта разумець, меджду протчым?
Как это понимать, между прочим?What do you mean, incidentally?
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
А надта проста: стаць на свой тутэйшы грунт, на той грунт, на якім узрасьлі вашы бацькі, дзяды.
Очень просто: встать на свою здешнюю почву, где выросли ваши отцы и деды.Very simply: stand on your own local soil, the soil on which your fathers and grandfathers grew up.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Меджду протчым, вы напамыкаеце, сябра беларус, каб я стаў не на свой, а на ваш — беларускі, хэ-хэ-хэ! грунт.
Между прочим, друг белорус, вы намекаете, чтобы я встал не на свою, а на вашу — белорусскую, хе-хе-хе! — почву.Incidentally, my Belarusian friend, you imply that I should stand not on my soil but on yours—Belarusian soil, heh-heh-heh!
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
А хоць-бы й так.
Хотя бы и так.Even so.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Меджду протчым, пане настаўнік, яшчэ я ня ўпаў з сваім гонарам так нізка, каб лезьці ў вашу, выбачайце, мужыцкую беларускую кампанію. Вы можа параіце мне яшчэ і вашага Тарашкевіча граматыку зубрыць?
Между прочим, господин учитель, я ещё не пал со своей гордостью так низко, чтобы лезть в вашу, простите, мужицкую белорусскую компанию. Может, ещё посоветуете грамматику вашего Тарашкевича зубрить?Incidentally, Mr Teacher, my pride has not fallen so low that I should join your, pardon me, peasant Belarusian company. Perhaps you will advise me to cram your Tarashkevich’s grammar too?
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
А чаму-ж бы не?
А почему бы нет?And why not?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Ха-ха-ха! Ха-ха-ха! І жартаўнік-жа вы, дзядзька беларус, нязвычайны вы жартаўнік! Ха-ха ха! Ня маючы што рабіць, інтэрнацыянальная інтэлігенцыя выдумала гэты нейкі нацыянальны беларускі язык, а вы хацелі-б заставіць нас, руска-ісьціную тутэйшую, меджду протчым, інтэлігенцыю сушыць над ім свае апошнія мазгі. Ха-ха-ха! Вось дык дадумаліся! Ха-ха-ха! Меджду протчым, пане беларус, мне ваш
Ха-ха-ха! Ха-ха-ха! Ну и шутник вы, дядюшка белорус, необыкновенный шутник! Ха-ха-ха! От нечего делать международная интеллигенция выдумала этот национальный белорусский язык, а вы хотите заставить нас, истинно русскую здешнюю, между прочим, интеллигенцию, последние мозги над ним сушить. Ха-ха-ха! До чего додумались! Ха-ха-ха! Между прочим, господин белорус, ваш «демократический» язык мне не нужен, когда есть мой, между прочим, материнский русский язык.Ha-ha-ha! Ha-ha-ha! What a joker you are, Uncle Belarusian, an extraordinary joker! Ha-ha-ha! With nothing better to do, the international intelligentsia invented this national Belarusian language, and you would make us, the truly Russian local intelligentsia, incidentally, rack our last remaining brains over it. Ha-ha-ha! What an idea! Ha-ha-ha! Incidentally, Mr Belarusian, I do not need your “democratic” language when I have my own maternal Russian language, incidentally.
з націскам
с нажимомwith emphasis
„дэмократычны“ язык непатрэбен, калі я маю свой, меджду протчым, мацярынскі рускі язык.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
О так, так! Для вашага гонару падавай вам мацярынскі язык цароў, Мураўёвых-вешацеляў, Распуцінаў, Азэфаў і ўсея кампаніі падобных ім, а на свой, папраўдзе для вас родны, як вы кажаце, язык, вам напляваць. Эх русацяп, вы русацяп! Але годзе аб гэтым! Калісь вы, пане рэгістратар, апомніцеся, але каб ня было запозна.
Да, да! Для вашей гордости подавай материнский язык царей, Муравьёвых-вешателей, Распутиных, Азефов и всей подобной компании, а на свой, по-настоящему родной язык вам наплевать. Эх вы, русотяп! Но довольно! Когда-нибудь вы опомнитесь, господин регистратор, лишь бы не поздно. Теперь к вам, тётушка, без спора, с просьбой: можно нам с моей компанией у вас переночевать? Не хочется другого ночлега искать.Yes, yes! Your pride demands the maternal language of tsars, Muravyovs the hangmen, Rasputins, Azefs and all their kind, while you spit upon your own truly native language. Ah, you Russian bungler! But enough! One day you will come to your senses, Mr Registrar, if only it is not too late. Now, auntie, I come to you with a request rather than an argument: may my companions and I spend the night here? We do not feel like looking elsewhere for lodging.
Да ГАНУЛІ
К ГАНУЛЕTo HANULIA
. Цяпер я да вас, цётачка, толькі ня з спрэчкай, а з просьбай: ці ня можна будзе ў вас мне з маёй кампаніяй пераначаваць? Шукаць іншага месца для начлегу неяк ня хочацца.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
А начуйце, мае дзеткі, начуйце, колькі хочаце! Гэны пакой, дзе вы кватаравалі, свабодны, дык і лезьце пакуль што туды.
Ночуйте, деточки, сколько хотите! Комната, где вы жили, свободна, туда пока и идите.Stay, my children, as long as you like! The room where you lived is free, so go in there for now.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Шчыра дзякую!
Сердечно благодарю !Thank you warmly !
Выходзіць з АЛЕНКАЙ і ГАРОШКАЙ. Уваходзіць СЬПІЧЫНІ
Выходит с АЛЁНКОЙ и ГОРОШКОЙ. Входит СПИЧИНИ.Leaves with ALENKA and HAROSHKA. SPICHYNI enters.
.
42. ДЗЕЯ ТРЭЦЯЯ. ЗЬЯВА VІ Действие 3, явление 6Act 3, Scene 6
ГАНУЛЯ — МІКІТА — СЬПІЧЫНІ
ГАНУЛЯ — МИКИТА — СПИЧИНИHANULIA — MIKITA — SPICHYNI
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Вельмі паважанаму профэсару маё шчырае, меджду протчым, прывітаньне! Як гэта міла з вашага боку, што нават і ў гэтакі трывожны крыху час вы не забываецеся аб маёй адукацыі!
Моё сердечное, между прочим, приветствие глубокоуважаемому профессору! Как мило, что даже в такое тревожное время вы не забываете о моём образовании!My heartfelt greetings, incidentally, to the most esteemed professor! How kind of you not to forget my education even at this somewhat alarming time!
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Я толькі выпаўняю сваю місію, як і вы, мусье Зносілов, сваю місію. А ўзяўся за гуж — не кажы, што ня дуж.
Я лишь исполняю свою миссию, как вы, мсье Зносилов, свою. Взялся за гуж — не говори, что не дюж.I merely fulfil my mission, as you fulfil yours, Monsieur Znosilov. Having taken up the reins, do not complain that you lack strength.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
выкладаючы слоўнікі
выкладывая словариlaying out dictionaries
Зусім справядліва, мусье профэсар. Мы з вамі высока трымаем свае сьцягі: вы сьцяг, меджду протчым, навучаньня, а я сьцяг, меджду протчым, вартаваньня. І наша патомства калісь занатуе, меджду протчым, нашы іменьні на залатой дошцы. Меджду протчым, мамаша, можа пакініце на хвіліну гэты пакой, пакуль у нас будуць цягнуцца лекцыі.
Совершенно верно, мсье профессор. Мы высоко держим наши знамёна: вы — знамя, между прочим, обучения, я — знамя, между прочим, охранения. Потомство когда-нибудь занесёт, между прочим, наши имена на золотую доску. Между прочим, мамаша, может, оставите ненадолго комнату, пока у нас идут уроки ?Quite right, Monsieur Professor. We hold our banners high: yours the banner of teaching, incidentally, mine the banner of guarding, incidentally. Posterity will someday inscribe our names, incidentally, on a golden tablet. Incidentally, mamma, perhaps you will leave the room for a moment while our lessons continue ?
ГАНУЛЯ выходзіць
ГАНУЛЯ выходитHANULIA leaves
.
43. ДЗЕЯ ТРЭЦЯЯ. ЗЬЯВА VІІ Действие 3, явление 7Act 3, Scene 7
МІКІТА — СЬПІЧЫНІ
МИКИТА — СПИЧИНИMIKITA — SPICHYNI
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Можам прыступіць, мусье рэгістратар!
Можем приступать, мсье регистратор!We may begin, Monsieur Registrar!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Я ўжо гатоў, мусье профэсар!
Я уже готов, мсье профессор!I am ready, Monsieur Professor!
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Мы ўжо з вамі прайшлі прывітаньні звычайныя і ўчора пачалі так званыя прывітаньні шыварат-навыварат. Паўторым тое, што пачалі. Як будзе: сабачая твая кроў?
Мы уже прошли обычные приветствия, а вчера начали так называемые приветствия шиворот-навыворот. Повторим начатое. Как будет: собачья твоя кровь?We have covered ordinary greetings and yesterday began the so-called greetings inside out. Let us revise. How do you say: your dog’s blood?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Пся крэў, затрацона душа.
Пся крев, затрацона душа.Psia krew, zatracona dusza.
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Як будзе: згінь ты прападзі, нячыстая сіла?
Как будет: сгинь ты, пропади, нечистая сила?How do you say: be gone and perish, unclean spirit?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Ідзь пан до сту д‘яблув за Буг.
Идзь пан до сту дьяблув за Буг.Idź pan do stu diabłów za Bug.
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Вельмі добра, дужа добра! Самае важнае, што не забыліся „за Буг“. А цяпер, як будзе: ня лезь, бо дастанеш поўху?
Очень хорошо! Главное, что «за Буг» не забыли. А как будет: не лезь, а то оплеуху получишь?Very good, excellent! The main thing is that you remembered “beyond the Bug”. Now, how do you say: keep away or you will get a slap?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Нех се пан не наставя, бо достанеш по пыску і ўтонеш в Немідзэ.
Нех се пан не наставя, бо достанешь по пыску и утонешь в Немиге.Niech się pan nie nastawia, bo dostaniesz po pysku and drown in the Niamiha.
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Віншую, віншую! Зусім добра. Поступ у навуцы вялікі. Папрабуем затое з іншай бочкі. Перакулеце на наш манер такі зварот: ешчэ Польска не згінэла.
Поздравляю! Совсем хорошо. Успех в науке большой. Попробуем из другой бочки. Переверните на наш лад такой оборот: ещё Польска не сгинела.Congratulations, congratulations! Quite good. Great progress in your studies. Now let us try something from another barrel. Turn this expression into our manner: Jeszcze Polska nie zginęła.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Яшчэ Польшча ня згінула, але зьбіраецца згінуць.
Ещё Польша не погибла, но собирается погибнуть.Poland has not yet perished, but intends to perish.
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
А цяпер ператлумачце: Двадзесьце пеньць.
А теперь переведите: «Двадзесьце пеньць».Now translate: dwadzieścia pięć.
Уваходзіць НАСТА
Входит НАСТА.NASTA enters.
44. ДЗЕЯ ТРЭЦЯЯ. ЗЬЯВА VІІІ Действие 3, явление 8Act 3, Scene 8
МІКІТА — СЬПІЧЫНІ — НАСТА
МИКИТА — СПИЧИНИ — НАСТАMIKITA — SPICHYNI — NASTA
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
Можаце віншавацца, панове! З пэўных крыніц я напэўна даведалася, што ўжо „нашы“ занялі Менск.
Можете поздравлять друг друга, господа! Из достоверных источников я точно узнала: «наши» уже заняли Минск.You may congratulate one another, gentlemen! I have learned for certain from reliable sources that “our people” have already occupied Minsk.
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Як гэта, мамзэль, — нашы?
Как это, мадемуазель, наши?What do you mean, mademoiselle—our people?
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
Ну, палякі, калі вам гэта, пане профэсар, лепей падабаецца.
Ну, поляки, если вам, господин профессор, так больше нравится.The Poles, if you prefer that, Mr Professor.
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Выбачайце, мусье Зносілов, але мы на сягоньня лекцыю спынім. Мушу йсьці пільнаваць хаты. Маю гонар кланяцца!
Простите, мсье Зносилов, но на сегодня урок прекратим. Надо дом стеречь. Имею честь откланяться!Forgive me, Monsieur Znosilov, but we shall end today’s lesson. I must guard my house. I have the honour to take my leave!
Хоча йсьці
Собирается уйти.About to leave.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
А як-жа, мусье профэсар, з гэтым „двадзесьце пеньць“?
А как же, мсье профессор, с этим «двадзесьце пеньць»?But what about that “dwadzieścia pięć”, Monsieur Professor?
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Заўтра, мусье рэгістратар, пройдзем на практычнай лекцыі.
Завтра, мсье регистратор, пройдём на практическом уроке .We shall cover it tomorrow in a practical lesson, Monsieur Registrar .
Выходзіць
Выходит.Leaves.
.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
крычыць
кричитshouts
Меджду протчым, мамаша! Дзядзька беларус! Палякі ў Менску!
Между прочим, мамаша! Дядюшка белорус! Поляки в Минске!Incidentally, mamma! Uncle Belarusian! The Poles are in Minsk!
Уваходзяць ЯНКА і ГАНУЛЯ
Входят ЯНКА и ГАНУЛЯ.YANKA and HANULIA enter.
45. ДЗЕЯ ТРЭЦЯЯ. ЗЬЯВА ІX Действие 3, явление 9Act 3, Scene 9
МІКІТА — НАСТА — ЯНКА — ГАНУЛЯ
МИКИТА — НАСТА — ЯНКА — ГАНУЛЯMIKITA — NASTA — YANKA — HANULIA
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Што? у Менску пажар?
Что? В Минске пожар?What? Is Minsk on fire?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Не пажар, дзядзька беларус, а палякі, палякі! Разумееце?
Не пожар, дядюшка белорус, а поляки! Поляки! Понимаете?Not a fire, Uncle Belarusian, but Poles! Poles! Do you understand?
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Ну, гэта ўсё роўна.
Это всё равно.It amounts to the same thing.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Вам, чалавеку бяз рангаў і клясаў у прошлым, і без надзеі на асэсарства ў будучым, пэўна, што ўсё роўна, але для мяне, меджду протчым… Гэ-гэ! А цяпер далоў совбурскую форму!
Вам, человеку без рангов и классов в прошлом и без надежды на асессорство в будущем, конечно, всё равно; но мне, между прочим… Ге-ге! А теперь долой совбурскую форму! Ах, пардон! Забыл, что мадемуазель Наста здесь. Но вот это и сейчас можно, между прочим, к чёрту послать.For you, a man without ranks and classes in the past and no hope of becoming an assessor in the future, of course it is all the same; but for me, incidentally… Heh-heh! And now, off with the Sovbur uniform! Ah, pardon! I forgot Mademoiselle Nasta was here. But these things can be sent to the devil right now, incidentally.
Хоча скідаць куртку
Хочет снять куртку.About to take off his jacket.
. Ах, пардон! Я забыўся, што мамзэль Наста тут. Але вось гэта можна і цяпер паслаць, меджду протчым, к чорту.
Пачынае кідаць аб зямлю портфэлі, апрача портфэлю з грашыма
Начинает бросать на пол портфели, кроме портфеля с деньгами.Begins throwing the briefcases on the floor, except the one containing money.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Ці не пасьпяшыліся, пане рэгістратар, пляваць у карытца, — каб ня прышлося напіцца.
Не поторопились ли вы, господин регистратор, плевать в корытце, из которого ещё придётся пить?Have you been too hasty, Mr Registrar, in spitting into the trough from which you may still have to drink?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
пакінуўшы кідаць портфэлі
перестав бросать портфелиceasing to throw the briefcases
Чаму, меджду протчым?
Почему, между прочим?Why, incidentally?
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
А як ізноў унеспадзеўкі тыцне ў Менск ваша совбурскае начальства? Што тады вы бяз гэтых торбаў запяяце?
А если опять неожиданно сунется в Минск ваше совбурское начальство? Что тогда без этих сумок запоёте?What if your Sovbur superiors suddenly turn up in Minsk again? What tune will you sing then without those bags?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
А праўда, меджду протчым, праўда, — я крыху зарапартаваўся. Быўшае, цяперашняе і будучае начальства заўсёды і ўсюды трэба шанаваць і мець навоку, калі ня хочаш папсаваць свае паперы. Меджду протчым, мамаша, схавайце гэтыя портфэлі — можа дзе пад комін, ці куды іх падсунеце. Пакіньце толькі портфэль з маёй пэнсіяй.
Верно, между прочим, верно — я немного зарапортовался. Бывшее, нынешнее и будущее начальство всегда и везде надо почитать и иметь в виду, если не хочешь испортить свои бумаги. Между прочим, мамаша, спрячьте портфели, хоть под печку, или куда их засунете. Оставьте только портфель с жалованьем. А я у гостей пардона попрошу и на минуту отлучусь изменить внешний вид согласно самой новейшей, между прочим, политической ситуации.True, incidentally, true—I got a little carried away. Past, present and future superiors must always and everywhere be respected and kept in mind, unless you want to spoil your papers. Incidentally, mamma, hide these briefcases, under the stove perhaps, or wherever you can put them. Leave only the one with my salary. I shall beg my guests’ pardon and step away for a moment to change my outward appearance according to the very newest political situation, incidentally.
ГАНУЛЯ па аднаму носіць портфэлі
ГАНУЛЯ уносит портфели по одному.HANULIA carries the briefcases away one by one.
. А я папрашу пардону ў гасьцей і на хвіліну адлучуся зьмяніць свой знадворны выгляд, згодна з самай навейшай, меджду протчым, політычнай сытуацыяй.
Дастае з скрынкі вопратку і выходзіць. Колькі хвілін ЯНКА і НАСТА застаюцца на сцэне моўчкі, ня ведаючы, што з сабой рабіць
Достаёт из сундука одежду и выходит. Несколько минут ЯНКА и НАСТА остаются на сцене молча, не зная, что делать.Takes clothes from a chest and leaves. For several minutes YANKA and NASTA remain silently on stage, not knowing what to do with themselves.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
уваходзіць пераадзеты ў сваю чыноўніцкую форму з усімі адзнакамі, акручваючыся на пяце
входит в своей чиновничьей форме со всеми знаками отличия, поворачиваясь на пяткеenters in his official’s uniform with all its insignia, turning on his heel
Ну, як, шаноўныя, меджду протчым, мамзэлі і мусьі? Той самы ды ня той самы! Ці-ж не мэтаморфоза?
Ну как, уважаемые, между прочим, мадемуазели и мсье? Тот же, да не тот! Разве не метаморфоза?Well, esteemed mademoiselles and messieurs, incidentally? The same man, yet not the same! Isn’t it a metamorphosis?
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
Я захоплена вашай, мусье Нікіці, метаморфозай!
Я восхищена вашей метаморфозой, мсье Никици!I am enchanted by your metamorphosis, Monsieur Nikitsi!
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Перакуліцца з нічога ў нішто — не вялікая мэтаморфоза.
Из ничего превратиться в ничто — невелика метаморфоза.Turning from nothing into nothing is no great metamorphosis.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
як-бы не пачуўшы, да Ганулі
словно не услышав, к Ганулеas though he has not heard, to Hanulia
Меджду протчым, мамаша, трэба хутчэй залю прывесьці да чалавечага падабенства. Выносьце першым чынам начоўкі з бялізнай, а я, меджду протчым, вытарабаню каламажку. Ага! Кідайце сюды ў павозку бялізну, а наверх стаўляйце начоўкі — гэтак за адным замахам усё выцягнем.
Между прочим, мамаша, надо скорее залу в человеческий вид привести. Сначала выносите корыто с бельём, а я, между прочим, тележку вытащу. Ага! Кидайте сюда в тележку бельё, а корыто сверху — одним махом всё вывезем. Теперь стены отсовбурим. Вы, между прочим, мамаша, чем-нибудь прикалывайте свисающие полосы обоев, а я образа правильной стороной поверну.Incidentally, mamma, we must quickly make the room look human again. First take out the trough and washing, and I shall wheel out the cart, incidentally. Ah! Throw the washing into the cart and put the trough on top; then we can take it all out at once. Now let us de-Sovbur the walls. Mamma, incidentally, pin up those dangling strips of wallpaper with something, while I turn the icons the right way round.
Паклаўшы бялізну і начоўкі з вадой на каламажку, вывозяць: ГАНУЛЯ цягне, а МІКІТА падпіхае. Праз хвілю варочаюцца
Положив бельё и корыто с водой на тележку, вывозят: ГАНУЛЯ тянет, МИКИТА толкает. Через минуту возвращаются.Having put the washing and water-filled trough on the cart, they wheel it out: HANULIA pulls and MIKITA pushes. They return after a moment.
. А цяпер займемся адсабураваць сьценкі. Вы, меджду протчым, мамаша, прышпільвайце чым-небудзь адвіснутыя матузы ад шпалераў, а я адкулю на добры бок абразы.
ГАНУЛЯ Падшпільвае шпалеры, МІКІТА пераварачвае абразы, НАСТА ім памагае. Праз нейкую хвіліну ўваходзяць: ДАМА, ПОП, СПРАЎНІК, ПАН
ГАНУЛЯ прикалывает обои, МИКИТА переворачивает образа, НАСТА помогает. Через некоторое время входят ДАМА, ПОП, ИСПРАВНИК, ПАН.HANULIA pins up the wallpaper, MIKITA turns the icons round, and NASTA helps. After a moment the LADY, PRIEST, POLICE CHIEF and GENTLEMAN enter.
46. ДЗЕЯ ТРЭЦЯЯ. ЗЬЯВА Х Действие 3, явление 10Act 3, Scene 10
МІКІТА — НАСТА — ЯНКА — ГАНУЛЯ — ДАМА — ПОП — СПРАЎНІК — ПАН
МИКИТА — НАСТА — ЯНКА — ГАНУЛЯ — ДАМА — ПОП — ИСПРАВНИК — ПАНMIKITA — NASTA — YANKA — HANULIA — LADY — PRIEST — POLICE CHIEF — GENTLEMAN
Поп
Поп
Priest
Мір очагу сему!
Мир очагу сему!Peace be unto this hearth!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
усьцешыўшыся, вітаецца
обрадовавшись, здороваетсяgreeting them joyfully
Ах! Каго я, меджду протчым, бачу? Мадам-сіньёра! — цалую ручкі. Ацец духоўны! — даўно чакаю вашага благаслаўленьня. Вашаму родзію пакорны прывет і падчыненьне! Ясьне пану грабю нізка кланяюся! Ах! Якімі-такімі шляхамі пазволілі сабе прыбыць сюды, меджду протчым, доўга чаканыя госьці?
Ах! Кого я, между прочим, вижу? Мадам-синьора — целую ручки! Отец духовный — давно вашего благословения жду! Вашему родию покорное приветствие и подчинение! Ясновельможному графу низко кланяюсь! Ах! Какими путями изволили сюда прибыть, между прочим, долгожданные гости ?Ah! Whom do I see, incidentally? Madame-signora, I kiss your hands! Spiritual father, I have long awaited your blessing! Humble greetings and submission to Your Bornship! A low bow to His Illustrious Lordship the Count! Ah! By what paths have you been pleased to come here, incidentally, my long-awaited guests ?
ГОСЬЦІ ўсім кланяюцца, сядаюць, — ПОП бліжэй да вакна
ГОСТИ кланяются всем и садятся; ПОП ближе к окну.The GUESTS bow to everyone and sit down; the PRIEST nearest the window.
.
Спраўнік
Исправник
Police Chief
Разам з новай окупацыйнай уладай прымашыравалі ў Менск.
Вместе с новой оккупационной властью примаршировали в Минск.We marched into Minsk with the new occupying authorities.
Дама
Дама
Lady
І лічылі сваім абавязкам, мусье рэгістратар, злажыць вам першаму сваю першую па прыезьдзе сюды візыту.
И считали долгом, мсье регистратор, первым делом после приезда нанести визит вам.And considered it our duty, Monsieur Registrar, to pay you our first visit on arriving here.
Пан
Пан
Gentleman
Ваша гасьціннасьць у тыя, цяжкія для нашага стану, часы абавязвала мяне як найхутчэй прывітаць вас ад сябе і ад маіх…
Ваше гостеприимство в тяжёлое для нашего сословия время обязывало меня поскорее приветствовать вас от себя и моих…Your hospitality at that difficult time for our estate obliged me to greet you as soon as possible on behalf of myself and my…
Поп
Поп
Priest
Душа мая возрадавалася пры созерцаніі, како агнцы сіі возврацяшэся в стадо свое. І прышэд я с німі дабы однім веселіем возвеселіціся з вамі, чадо мое, рэгістратор!
Душа моя возрадовалась, созерцая, как агнцы сии возвратились в своё стадо. И пришёл я с ними, дабы единым веселием возвеселиться с вами, чадо моё, регистратор!My soul rejoiced in beholding how these lambs returned unto their fold. And I came with them that we might rejoice with you in one rejoicing, my child, Registrar!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Бяда мая! чым-жа я буду гасьцей высокадастойных прымаць? Меджду протчым, мамаша, ці там ня знойдзецца чаго пайковага закусіць?
Беда моя! Чем же угощать высокодостойных гостей? Между прочим, мамаша, не найдётся ли чего-нибудь из пайка закусить?Oh, my trouble! What shall I offer these most worthy guests? Incidentally, mamma, can you find something from our rations for a bite to eat?
Галасы
Голоса
Voices
Ня трэба! Ня трэба! Дзякуем!
Не надо! Не надо! Спасибо!No need! No need! Thank you!
Спраўнік
Исправник
Police Chief
Мы ужо пасьпелі ня толькі закусіць, але й выпіць крыху. Ацец духоўны таксама пасьпеў пагасьціць у нас.
Мы уже успели и поесть, и немного выпить. Отец духовный тоже у нас погостил.We have already had something to eat and a little to drink. Our spiritual father has visited us too.
Поп
Поп
Priest
Трапеза была обільная, яствы упітацельныя: амэрыканскае сала…
Трапеза была обильная, яства питательные: американское сало…The repast was abundant, the foods nourishing: American pork fat…
Спраўнік
Исправник
Police Chief
Амэрыканскі кумпяк…
Американский окорок…American ham…
Пан
Пан
Gentleman
Амэрыканская булка…
Американская булка…American bread…
Дама
Дама
Lady
Амэрыканскае какао…
Американское какао…American cocoa…
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
набок
в сторонуaside
Амэрыканскія фігі.
Американские фиги.American figs.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Мінуўшая політычная, меджду протчым, сытуацыя нічога падобнага нам у пайкох не давала.
Прежняя политическая, между прочим, ситуация ничего такого в пайках не давала.The previous political situation, incidentally, gave us nothing of that kind in our rations.
Спраўнік
Исправник
Police Chief
Затое цяперашняя усё дасьць.
Зато нынешняя всё даст.But the present one will give you everything.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
на бок
в сторонуaside
Нават узяткі.
Даже взятки.Even bribes.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Але пакуль-што-якое, мне ад сэрца, меджду протчым, хацелася-б дастойна пачаставаць і павесяліць высокіх парсон.
Но всё же мне от души, между прочим, хотелось бы достойно угостить и развеселить высокие особы.Nevertheless, I would sincerely like, incidentally, to entertain these exalted persons and offer them a worthy treat.
Дама
Дама
Lady
А ведаеце, мусье Зносілов, — бяду гэту можна лёгка паправіць. У мяне зьявілася цудоўная ідэя: той вечар у вас на імянінах, перад выхадам немцаў, такое мілае ўражаньне пакінуў, што я вельмі была-б шчасьлівай, каб сягоньня яго паўтарыць.
Знаете, мсье Зносилов, эту беду легко поправить. У меня чудесная мысль: вечер ваших именин перед уходом немцев оставил такое приятное впечатление, что я была бы счастлива повторить его сегодня.You know, Monsieur Znosilov, that trouble can easily be remedied. I have a wonderful idea: your name-day evening before the Germans left made such a charming impression that I should be very happy to repeat it today.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Мадам-сіньёра, я ўвесь да вашых, меджду протчым, услугаў! Значыцца, пачынаем ад пачастунку. Меджду протчым, мамаша, чым хата багата.
Мадам-синьора, я весь к вашим, между прочим, услугам! Значит, начинаем с угощения. Между прочим, мамаша, чем дом богат.Madame-signora, I am entirely at your service, incidentally! Then we begin with refreshments. Incidentally, mamma, whatever the house can offer.
Дама
Дама
Lady
О не, мусье рэгістратар, — вы не згадалі! Дзякуючы таму, што мы ўжо частаваліся, паўторым сягоньня толькі другую частку програмы таго вечару.
О нет, мсье регистратор, не угадали! Мы ведь уже угощались, поэтому сегодня повторим лишь вторую часть программы того вечера.Oh no, Monsieur Registrar, you have not guessed! Since we have already eaten, today we shall repeat only the second part of that evening’s programme.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Танцы, меджду протчым?
Танцы, между прочим?Dancing, incidentally?
Дама
Дама
Lady
Мусье, цяпер вы згадалі!
Мсье, теперь угадали! Думаю, уважаемое общество со мной согласно?Monsieur, now you have guessed! I think the esteemed company agrees with me?
Да прысутных
К присутствующимTo those present
. Я думаю, што шаноўнае таварыства са мною згодна?
Галасы
Голоса
Voices
Згодны! згодны!
Согласны! Согласны!We agree! We agree!
Дама
Дама
Lady
А цяпер, мусье Зносілов, дазвольце накруціць грамафон.
А теперь, мсье Зносилов, позвольте завести граммофон.And now, Monsieur Znosilov, allow me to wind up the gramophone.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Грамафон… грамафон… меджду протчым, грамафон, мадам-сіньëра, у… у рэпарацыі.
Граммофон… граммофон… между прочим, граммофон, мадам-синьора, в… в ремонте.The gramophone… the gramophone… incidentally, madame-signora, the gramophone is being… being repaired.
Дама
Дама
Lady
Тады дазвольце мне балалайку.
Тогда дайте балалайку. Я попрошу этого мсье сыграть. Мсье белорус, не откажите, сыграйте нам вальс!Then let me have the balalaika. I shall ask this monsieur to play it. Monsieur Belarusian, do not refuse us: play us a waltz!
МІКІТА падае
МИКИТА подаёт.MIKITA hands it to her.
. Я папрашу гэтага мусье
паказвае на ЯНКУ
указывает на ЯНКУpoints to YANKA
, каб сыграў на балалайцы.
Падыходзіць і падае ЯНКУ балалайку
Подходит и подаёт ЯНКЕ балалайку.Approaches and hands the balalaika to YANKA.
. Мусье беларус, не адмоўцеся, сыграйце нам вальца!
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Магу сыграць. Калі тут кампанія ваша ўладзіла танцкляс для окупантаў, дзе кожны з іх заходзіць і танцуе сваё „Гоцаца“, дык чаму-ж бы мне ў гэтым танцклясе і не пайграць.
Могу сыграть. Раз ваша компания устроила тут танцкласс для оккупантов, куда каждый заходит и пляшет своё «Гоцаца», почему бы мне в этом танцклассе не поиграть?I can play. Since your company has set up a dancing class for occupiers here, where each one comes in and dances his own “Hotsatsa”, why should I not play in that dancing class?
Дама
Дама
Lady
Вельмі прыемна з вашага боку!
Очень любезно с вашей стороны!How very kind of you!
ЯНКА грае вальца. Танцуюць тры пары ў тым самым парадку, што ў першым акце. ПОП таксама не танцуе. У пачатку танцаў уваходзяць АЛЕНКА і ГАРОШКА
ЯНКА играет вальс. Танцуют три пары в том же порядке, что в первом действии. ПОП опять не танцует. В начале танцев входят АЛЁНКА и ГОРОШКА.YANKA plays a waltz. Three couples dance in the same order as in Act I. The PRIEST again does not dance. ALENKA and HAROSHKA enter as the dancing begins.
47. ДЗЕЯ ТРЭЦЯЯ. ЗЬЯВА XІ Действие 3, явление 11Act 3, Scene 11
ТЫЯ-Ж — АЛЕНКА — ГАРОШКА
ТЕ ЖЕ — АЛЁНКА — ГОРОШКАTHE SAME — ALENKA — HAROSHKA
Поп
Поп
Priest
пільна угледзеўшыся ў акно, потым да танцуючых
пристально посмотрев в окно, затем к танцующимhaving peered intently through the window, then to the dancers
Чады моі, остановіцесь! В сію обіцель градзе большэвік.
Чада мои, остановитесь! В сию обитель грядёт большевик.My children, cease! A Bolshevik cometh unto this dwelling.
Танцуючыя
Танцующие
Dancers
пакінуўшы танцаваць
перестав танцеватьceasing to dance
Як?… што?.. адкуль?..
Как? Что? Откуда?How? What? Where from?
Паміж Мікітавымі гасьцямі перапуд і бегатня
Гости Микиты в испуге бегают.Panic and running about among Mikita’s guests.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
зірнуўшы ў акно
посмотрев в окноlooking through the window
А такі-ж градзе і да нас… Ой-ей!.. і з аружжам у руках! А казалі, што іх ужо няма. Ой-ей!.. ой-ей!.. Мамзэль Наста, якія ж гэта няпэўныя вашы пэўныя крыніцы!
А ведь грядёт к нам… Ой-ей! И с оружием в руках! Говорили, их уже нет. Ой-ей!.. Ой-ей!.. Мадемуазель Наста, какие же недостоверные ваши достоверные источники!He really is coming to us… Oh dear! And with a weapon in his hands! They said they were gone. Oh dear! Oh dear! Mademoiselle Nasta, how unreliable your reliable sources are!
Галасы
Голоса
Voices
Трэба хавацца! Хутчэй! Хавацца!
Надо прятаться! Скорее! Прятаться!We must hide! Quickly! Hide!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Мамзэль Наста, перакульвайце задам наперад абразы
Мадемуазель Наста, поверните образа задом наперёд! Мадам-синьора, прячьтесь сюда! Ваше родие, сюда! А вы, господин пан, вот сюда! Отец духовный, между прочим…Mademoiselle Nasta, turn the icons back to front! Madame-signora, hide here! Your Bornship, here! And you, my lord, over here! Spiritual father, incidentally…
НАСТА пераварачвае абразы
НАСТА переворачивает образа.NASTA turns the icons round.
. Мадам-сіньёра, хавайцеся сюды! Ваша родзіе, сюды! а вы, пане пан, во сюды! Ацец духоўны, меджду протчым…
Поп
Поп
Priest
Не суеціцеся обо мне, сын мой! Моі облачэнія зашчытой мне от всякіх зол земных.
Не суетитесь обо мне, сын мой! Облачение моё защищает от всякого зла земного.Do not trouble yourself about me, my son! My vestments protect me from all earthly evils.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Меджду протчым, мамаша, я залезу сюды, а вы станьце так, каб мяне засланіць. Вось так! Ну, цяпер можа йсьці.
Между прочим, мамаша, я залезу сюда, а вы встаньте так, чтобы загородить меня. Вот так! Теперь может идти.Incidentally, mamma, I shall crawl in here, and you stand so as to conceal me. That’s it! Now he may come.
Пауза досыць доўгая. ЯНКА іронічна ўсьміхаецца, АЛЕНКА пырскае здушаным сьмехам, ГАРОШКА пыхкае люльку і плюе. НАСТА порыцца каля абразоў. Уваходзіць ЧЫРВОНААРМЕЕЦ з абломкам стрэльбы
Довольно долгая пауза. ЯНКА иронически улыбается, АЛЁНКА прыскает сдавленным смехом, ГОРОШКА попыхивает трубкой и плюёт. НАСТА возится возле образов. Входит КРАСНОАРМЕЕЦ с обломком ружья.A fairly long pause. YANKA smiles ironically, ALENKA bursts into stifled laughter, HAROSHKA puffs his pipe and spits. NASTA fusses with the icons. The RED ARMY SOLDIER enters with a broken rifle.
48. ДЗЕЯ ТРЭЦЯЯ. ЗЬЯВА XІІ Действие 3, явление 12Act 3, Scene 12
ТЫЯ-Ж — ЧЫРВОНААРМЕЕЦ
ТЕ ЖЕ — КРАСНОАРМЕЕЦTHE SAME — RED ARMY SOLDIER
Чырвонаармеец
Красноармеец
Red Army Soldier
Ці ня можна ў вас, таварышы, перасядзець, пакуль сьцямнее? Бо я адстаў ад сваёй часьці і толькі ўночы змагу выбрацца з гораду, каб дагнаць сваіх.
Нельзя ли у вас, товарищи, переждать до темноты? Я от своей части отстал и только ночью смогу из города выбраться, чтобы своих догнать.Could I wait here until dark, comrades? I have fallen behind my unit and can only get out of the city at night to catch up with my people.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
вылазячы з укрыцьця, да Чырвонаармейца
вылезая из укрытия, к Красноармейцуcoming out of hiding, to the Red Army Soldier
А, папаўся, меджду прочтым, нарэшце! Складай аружжа! Вывешывай белы флаг! Здавайся ў палон, меджду протчым!
А, попался наконец, между прочим! Сложи оружие! Вывешивай белый флаг! Сдавайся в плен, между прочим!Ah, caught at last, incidentally! Lay down your weapon! Raise a white flag! Surrender as a prisoner, incidentally!
Чырвонаармеец
Красноармеец
Red Army Soldier
палажыў на бок абломак стрэльбы і паглядае, не разумеючы, у чым справа
кладёт обломок ружья в сторону и оглядывается, не понимая, в чём делоputs the broken rifle aside and looks about, not understanding what is happening
Спраўнік
Исправник
Police Chief
вылезшы з іншымі з укрыцьця
вылезая с другими из укрытияcoming out of hiding with the others
Зусім справядліва! Забірайце яго ў палон!
Совершенно правильно! Берите его в плен!Quite right! Take him prisoner!
Дама
Дама
Lady
Ах, мусьі! У вас, як бачу, пачынаюцца вайсковыя змаганьні. Дазвольце мне быць сястрой міласэрдзя.
Ах, мсье! У вас, я вижу, военные действия начинаются. Позвольте мне быть сестрой милосердия.Ah, messieurs! I see military operations are beginning. Allow me to be a nurse.
Спраўнік
Исправник
Police Chief
Наколькі я разумею стратэгію, то, здаецца, справа абыйдзецца без крывяпраліцьця.
Насколько понимаю стратегию, кажется, обойдётся без кровопролития.As far as I understand strategy, I think the matter will end without bloodshed.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
да Чырвонаармейца
к Красноармейцуto the Red Army Soldier
Абвяшчаю вас сваім палонным! Без майго, меджду протчым, дазволу ня маеце права даць і кроку.
Объявляю вас моим пленным! Без моего, между прочим, разрешения шагу ступить не имеете права.I declare you my prisoner! You have no right to take a single step without my permission, incidentally.
Пан
Пан
Gentleman
Надта ўсё добра складаецца для вас, пане рэгістратар. Як зьявіцеся з гэтым палонным да новае ўлады, то ваш прэсьціж адразу падымецца ў яе вачох на сто процантаў.
Очень хорошо всё складывается, господин регистратор. Когда с этим пленным явитесь к новой власти, ваш престиж сразу поднимется в её глазах на сто процентов.Things are turning out very well for you, Mr Registrar. When you present this prisoner to the new authorities, your prestige in their eyes will immediately rise by a hundred per cent.
Спраўнік
Исправник
Police Chief
І вы павінны зараз ісьці са сваёй здабычай у штаб окупацыйных войск. Там вы пачуецеся, як вольны з вольным.
Вы должны немедленно идти с добычей в штаб оккупационных войск. Там почувствуете себя свободным среди свободных.You must go at once with your catch to the headquarters of the occupying forces. There you will feel like a free man among free men.
Пан
Пан
Gentleman
І як роўны з роўным.
И равным среди равных.And an equal among equals.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Значыцца, ужо йду. Мадам-сіньёра і мусьі, ці таксама, меджду протчым?..
Значит, иду. Мадам-синьора и мсье тоже, между прочим?..Then I am going. Madame-signora and messieurs too, incidentally?…
Галасы
Голоса
Voices
Ідзем… Усе ідзем!.. Ідзем!..
Идём! Все идём! Идём!We are going! All of us! We are going!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
да Чырвонаармейца
к Красноармейцуto the Red Army Soldier
Шагам марш у палон! Пачакайце!
Шагом марш в плен! Постойте! А трофеи тоже взять?Quick march into captivity! Wait! Shall we take the trophies too?
Да сваёй кампаніі
К своей компанииTo his companions
. А трофэі таксама забраць?
Галасы
Голоса
Voices
Забіраць! Забіраць!
Взять! Взять!Take them! Take them!
ДАМА, ПОП, СПРАЎНІК, ПАН, МІКІТА, акружыўшы ЧЫРВОНААРМЕЙЦА, выходзяць маршавым крокам
ДАМА, ПОП, ИСПРАВНИК, ПАН и МИКИТА, окружив КРАСНОАРМЕЙЦА, выходят маршевым шагом.The LADY, PRIEST, POLICE CHIEF, GENTLEMAN and MIKITA surround the RED ARMY SOLDIER and march out.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
з абломкам стрэльбы на рамі, напявае
с обломком ружья на плече, напеваетwith the broken rifle on his shoulder, humming
♪ Оруж’ем на солнце сверкая, #3
no tracks
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Оруж’ем на солнце сверкая,
Оружием на солнце сверкая,Their weapons gleaming in the sun,
Под звукі ліхіх трубачэй,
Под звуки лихих трубачей,To the sound of daring trumpeters,
По уліцам пыль подымая
По улицам пыль поднимая,Raising dust along the streets,
Проходзіл полк гусар усачэй…
Проходил полк гусар-усачей…A regiment of moustached hussars marched past…
ЗАСЛОНА
ЗАНАВЕСCURTAIN
49. ДЗЕЯ ЧАЦЬВЕРТАЯ. Перад першай зьявай. Действие 4: перед первым явлениемAct 4: before Scene 1
Час пасьля паўдня. Мікітавы пакой выглядае з большага — як у першай дзеі, разумеецца, без грамафона, люстра і мяккіх крэслаў, некаторыя рэчы спакаваны як у дарогу. Зрэдка далятаюць далёкія гарматныя выстралы.
После полудня. Комната Микиты выглядит примерно так же, как в первом действии, разумеется, без граммофона, зеркала и мягких кресел; некоторые вещи упакованы, словно в дорогу. Изредка доносятся далёкие пушечные выстрелы.Afternoon. Mikita's room looks much as it did in Act One, of course without the gramophone, mirror and upholstered armchairs; some belongings have been packed as though for a journey. Distant cannon shots are heard from time to time.
50. ДЗЕЯ ЧАЦЬВЕРТАЯ. ЗЬЯВА І Действие 4, явление 1Act 4, Scene 1
ГАНУЛЯ, пасьля — ЯНКА — АЛЕНКА
ГАНУЛЯ, затем ЯНКА — АЛЕНКАHANULIA, then YANKA — ALENKA
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
сядзіць на спакаваных вузлох і робіць панчоху
сидит на упакованных узлах и вяжет чулокsits on the packed bundles, knitting a stocking
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
уваходзіць з Аленкай
входит с Аленкойenters with Alenka
Дзень добры, цëтачка! Што вы так задумаліся?
Добрый день, тётушка! О чём вы так задумались?Good day, Auntie! What are you thinking so deeply about?
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Ах, гэта вы, пане настаўнік! І Аленка з вамі… Як я рада, што вы не забыліся нас у гэтыя трывожныя мінуты.
Ах, это вы, пан учитель! И Аленка с вами… Как я рада, что вы не забыли нас в эти тревожные минуты.Ah, it's you, Mr Teacher! And Alenka with you… How glad I am that you haven't forgotten us in these anxious times.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Ці-ж пяршыня для Менску гэтыя трывожныя мінуты? Час было-б, цëтачка, і прывыкнуць да іх.
Разве впервой для Минска такие тревожные минуты? Пора бы, тётушка, и привыкнуть.Are such anxious times anything new to Minsk? It's time we grew used to them, Auntie.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Ды яно-ж так. Але сваім чынам дадзела ўсё гэта, ах, як дадзела!
Да оно-то так. А всё-таки надоело всё это, ох, как надоело!True enough. But still, I'm sick of it all—oh, so sick of it!
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Э! ліха перамелецца і мука будзе.
Э! Беда перемелется, и мука будет. А мы с Аленкой, тётушка, нарочно к вам зашли, чтобы своим счастьем похвастаться.Oh, trouble will be ground down, and flour will come of it. Alenka and I have come especially to see you, Auntie, to boast of our happiness.
Пауза
Пауза.Pause.
. А мы вось з Аленкай сумысьля зайшліся, цётачка, да вас, каб пахваліцца перад вамі сваім шчасьцем.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Нязвычайныя вы людзі, калі яшчэ можаце сягоньня хваліцца шчасьцем.
Необыкновенные вы люди, если и сегодня ещё можете счастьем хвастаться.You must be extraordinary people if you can still boast of happiness today.
Аленка
Аленка
Alenka
А такі-ж нязвычайныя, цëтачка.
Да уж необыкновенные, тётушка.We certainly are extraordinary, Auntie.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
І маем чым пахваліцца. Дык слухайце ўважліва, цëтачка, рыхтуйцеся віншаваць: Я, настаўнік, Янка Здольнік…
И есть чем похвастаться. Так что слушайте внимательно, тётушка, готовьтесь поздравлять: я, учитель Янка Здольник…And we have something to boast of. So listen carefully, Auntie, and get ready to congratulate us: I, the teacher Yanka Zdolnik…
Аленка
Аленка
Alenka
перабіраючы
подхватываяtaking up his words
І я, настаўніца Аленка Гарошчышка…
И я, учительница Аленка Горошчишка…And I, the schoolteacher Alenka Haroshchyshka…
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Узялі ды паміж сабой пажаніліся. Цяпер яна мая жонка назаўсёды.
Взяли да и поженились друг с другом. Теперь она моя жена навсегда.Have gone and married each other. Now she is my wife for ever.
Аленка
Аленка
Alenka
І ён таксама — мой муж, але ці назаўсёды — яшчэ паваражу.
И он тоже мой муж, но навсегда ли — ещё погадаю.And he is my husband too, though whether it's for ever—I shall have to tell my fortune yet.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
А мае-ж вы міленькія! Пашлі вам долечка ўсяго найшчасьлівейшага. І павянчаліся ўжо?
Ах вы мои миленькие! Пошли вам судьба всего самого счастливого. И обвенчались уже?Oh, my dear ones! May fate send you every happiness. And have you had the wedding ceremony already?
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
А як думалі, цëтачка? Абавязкова павянчаліся, ды яшчэ як урачыста. Зялёны бор шлюб нам даваў, зоркі дружкамі былі, а расіца срабрыстая шлюбныя персьцені сьвянціла.
А как же вы думали, тётушка? Непременно обвенчались, и ещё как торжественно. Зелёный бор нас венчал, звёзды были дружками, а серебристая роса освящала обручальные кольца.What else did you think, Auntie? We certainly had a ceremony, and a solemn one indeed. The green pinewood married us, the stars were our attendants, and the silvery dew blessed our wedding rings.
Аленка
Аленка
Alenka
А праўда, праўда, цётачка! Шлюб наш быў гэткі ўрачысты.
Правда, правда, тётушка! Такая торжественная у нас была свадьба.It's true, it's true, Auntie! Our wedding was just that solemn.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Ну, і пайшлі плот гарадзіць, каб вы цяміліся, мае-ж вы шлюбоўнікі! А вясельле таксама было? Чаму-ж мяне не паклікалі?
Ну, загородили плетень, чтоб вас, мои венчальники! А свадебный пир тоже был? Почему же меня не позвали?Well, what a fine fence of nonsense you've woven, you newlyweds! And did you have a wedding feast too? Why didn't you invite me?
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Вясельле, цëтачка, адлажылі пакуль што да таго часу, калі апошні окупант ад нас выйдзе, бо пры іх нявесела на вясельлі.
Свадебный пир, тётушка, мы пока отложили до того времени, когда последний оккупант от нас уйдёт: при них свадьба невесёлая.We've postponed the wedding feast, Auntie, until the last occupier leaves us; with them here, a wedding is no merry affair.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Ці не задоўга прыдзецца чакаць на гэта?
Не слишком ли долго придётся ждать?Won't that be rather a long wait?
Аленка
Аленка
Alenka
Ды праўду кажучы, доўга ці коратка — гэта ня важна. Але ў нас, цётачка, важнейшая бяда.
По правде говоря, долго ли, коротко ли — это неважно. Но есть у нас, тётушка, беда поважнее.To tell the truth, a long wait or a short one doesn't matter. But we have a greater trouble, Auntie.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
А што-ж такое?
Что же такое?What is it?
Аленка
Аленка
Alenka
Татку-ж майго йзноў у абоз пагналі. Але так пагналі, што і сьлед згінуў. Ужо тут, у Менску, мы даведаліся, што перш адны гналі, пасьля — другія, потым — зноў тыя самыя, потым — зноў другія, а там далей і няведама, хто гоніць і куды гоніць.
Моего татку опять в обоз погнали. Да так погнали, что и след пропал. Уже здесь, в Минске, мы узнали, что сперва одни гнали, потом другие, затем опять те же самые, потом опять другие, а дальше уже и неизвестно, кто гонит и куда.They've driven my father off with a supply train again. Driven him so far that every trace of him has vanished. Only here in Minsk did we learn that first one lot drove him, then another, then the first lot again, then the others again, and beyond that nobody knows who is driving him, or where.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Ганяюць людзі людзей бяз-дай-прычыны ды ганяюць. А каму гэта патрэбна, дык яны пэўна й самі ня ведаюць.
Гоняют люди людей без всякой причины, всё гоняют. А кому это нужно — наверное, и сами не знают.People drive other people about for no reason at all, on and on. And who needs it, they probably don't know themselves.
Аленка
Аленка
Alenka
Як татку, бывала, бяруць у абоз, дык ён заўсёды і кажа, што едзе окупантаў вывозіць. Але, бедны, возіць, возіць, ды ніяк вывезьці ня можа.
Когда татку забирают в обоз, он всегда говорит, что едет оккупантов вывозить. Только, бедный, возит, возит, а никак вывезти не может.Whenever they take Father for the supply train, he says he's going to cart the occupiers away. But the poor man carts and carts them, and never manages to cart them all away.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Усё роўна, як той дзед з бабай рэпку сваю — цягнулі-цягнулі, ды ніяк не маглі выцягнуць. Але затое татка твой хоць сьвету пабачыць — пад старасьць будзе мець што ўнукам расказваць.
Всё равно как дед с бабкой свою репку — тянули-тянули, а вытянуть не могли. Зато твой татка хоть свет повидает: будет что на старости внукам рассказать.Just like the old man and woman with their turnip: they pulled and pulled but couldn't pull it out. Still, your father will at least see the world; in his old age he'll have something to tell his grandchildren.
Аленка
Аленка
Alenka
як-бы саромліва
словно смущённоas though embarrassed
Ды ў яго яшчэ ўнукаў і няма.
Да у него ещё и внуков нет.But he hasn't any grandchildren yet.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
усьміхаючыся
улыбаясьsmiling
Дык будуць, мае мілыя, будуць.
Так будут, мои милые, будут.Then he will, my dears, he will.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Ой, нешта, мабыць, блазноцкае падумалі, цётачка, бо аж вочы спусьцілі.
Ох, вы, наверное, что-то озорное подумали, тётушка, раз даже глаза опустили.Oh, you must have thought of something naughty, Auntie, to lower your eyes like that.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
А бадай вы пакісьлі, мае дзеткі! І старую ў грэх вядзіцё. Давайце лепей аб чым іншым пагамонім. Во, якраз успомніла. Былі ж і сягоньня гэныя нібы вучоныя Мікіткавы. Аб вас, пане настаўнік, пыталіся. Хацелі, кажуць, даведацца, які магнэс болей вас да сябе цягне — усходні, ці заходні.
Да чтоб вы скисли, детки мои! И старую во грех вводите. Давайте лучше о другом поговорим. Вот, как раз вспомнила. И сегодня были эти будто бы учёные Микиткины. О вас, пан учитель, спрашивали. Хотят, говорят, узнать, какой магнит вас сильнее притягивает — восточный или западный.Oh, may you turn sour, my children! Leading an old woman into sin too. Let's talk about something else. There, I've just remembered. Those supposed scholars of Mikita's were here again today. They asked after you, Mr Teacher. They want to know, they say, which magnet attracts you more—the Eastern or the Western.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Трэ‘ было, цётачка, сказаць, што ні той, ні сëй, а тутэйшы.
Надо было, тётушка, сказать, что ни тот ни другой, а здешний.You should have told them, Auntie, neither of those, but the one here at home.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Я так і падумала, але не сказала, бо пабаялася, што не патраплю вучоным павучонаму адказаць.
Я так и подумала, да не сказала: побоялась, что не сумею учёным по-учёному ответить.That's just what I thought, but I didn't say it; I was afraid I wouldn't know how to give scholars a scholarly answer.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
А болей нічога ня пыталіся?
А больше ни о чём не спрашивали?And they didn't ask anything else?
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Нічога, толькі паміж сабой тое-сëе павучонаму пагаманілі, праз свае падзіральнікі туты-сюды зірнулі ды пайшлі. Усходні вучоны сказаў, што пойдзе на Захад, а Заходні сказаў, што пойдзе на Ўсход.
Ни о чём. Только меж собой о том о сём по-учёному поговорили, сквозь свои подсматриватели туда-сюда посмотрели и ушли. Восточный учёный сказал, что пойдёт на Запад, а Западный — что пойдёт на Восток.Nothing. They just talked among themselves about this and that in their scholarly way, looked here and there through their peeping-glasses, and left. The Eastern Scholar said he'd go West, and the Western Scholar said he'd go East.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Ну, цяпер яны ня скора з сабой спаткаюцца.
Ну, теперь они нескоро друг с другом встретятся.Well, they won't meet each other again in a hurry now.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
І я так падумала, але не пасьпела гэтага ім сказаць.
И я так подумала, только не успела им сказать.That's just what I thought too, but I didn't have time to tell them.
Уваходзіць МІКІТА. На шапцы ў яго вялікі значок з белым арлом, брыль абабіты бляхай; фрэнч і галіфэ новыя, з цёмна-жоўтага сукна, боты жоўтыя. Уваходзіць з напоўненым вядром
Входит МИКИТА. На фуражке у него большой значок с белым орлом, козырёк обит жестью; френч и галифе новые, из тёмно-жёлтого сукна, сапоги жёлтые. Входит с полным ведром.MIKITA enters. His cap bears a large badge with a white eagle; its peak is edged in tin. His tunic and riding breeches are new, made of dark-yellow cloth; his boots are yellow. He carries a full bucket.
51. ДЗЕЯ ЧАЦЬВЕРТАЯ. ЗЬЯВА ІІ Действие 4, явление 2Act 4, Scene 2
ГАНУЛЯ — ЯНКА — АЛЕНКА — МІКІТА
ГАНУЛЯ — ЯНКА — АЛЕНКА — МИКИТАHANULIA — YANKA — ALENKA — MIKITA
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
паставіўшы вядро
поставив ведроputting down the bucket
А, меджду протчым, пан профэсар завітаў да нас. Маë ўшанаваньне! Як я рад, як я рад, што з вамі спаткаўся. Ах, і мамзэль Аленка тут!? Дзень добры, мамзэль, меджду протчым.
А, между прочим, пан профессор к нам пожаловал. Моё почтение! Как я рад, как я рад вас встретить. Ах, и мамзель Аленка здесь?! Добрый день, мамзель, между прочим.Ah, incidentally, the Professor has honoured us with a visit. My respects! How glad I am, how glad to see you. Ah, and Mademoiselle Alenka is here too?! Good day, Mademoiselle, incidentally.
Аленка
Аленка
Alenka
Дзень добры, пане рэгістратар!
Добрый день, пан регистратор! Только я уже не мамзель, а мадама.Good day, Mr Registrar! Only I'm no longer a mademoiselle, but a madame.
З удаваным смуткам
с притворной грустьюwith feigned sadness
. Толькі ж я не мамзэль, а ўжо мадама.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Тым лепей, меджду протчым. Віншую!
Тем лучше, между прочим. Поздравляю!So much the better, incidentally. Congratulations!
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
паказваючы на вядро
указывая на ведроpointing to the bucket
А гэта што ў вас за такая зацірка ў ражцы?
А что это у вас за затирка в бадейке?And what sort of flour porridge have you got in that pail?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Не зацірка, дзядзька беларус, не зацірка, а праўдзівая цэнтра-белсаюзаўская, меджду протчым, патака. Добрыя людзі адчынілі склад з ёю на Нізкім рынку і — бяры, хто хочаш і колькі хочаш. Можаце і вы набраць, меджду протчым.
Не затирка, дяденька белорус, не затирка, а настоящая центробелсоюзовская, между прочим, патока. Добрые люди открыли склад на Нижнем рынке: бери кто хочет и сколько хочет. Можете и вы набрать, между прочим.Not flour porridge, Uncle Belarusian, not porridge, but genuine Tsentrobelsoyuz molasses, incidentally. Kind people have opened a warehouse at the Lower Market: anyone may take as much as he likes. You can get some too, incidentally.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Дзякую за такія дары данайскія!
Благодарю за такие дары данайцев!Thank you for such gifts from the Greeks!
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
А нашыя некаторыя мянчане, асабліва з Камароўкі і Пярэспы, гэткім спосабам апошнія гады і жывуць. Як толькі ўлада мяняецца, робяць сабе запас да новай перамены; мяняецца ўлада зноў — зноў робяць сабе запас да новай перамены, і гэтак ужо каторы год. А сёлета, апрача ўсяго іншага, дык яшчэ і дровы з Ваньковічава лесу самакатам коцяць і коцяць на вяроўках.
А некоторые наши минчане, особенно с Комаровки и Переспы, так последние годы и живут. Как только власть меняется, запасаются до новой перемены; опять меняется власть — опять запасаются до новой перемены, и так уже который год. А в этом году, кроме всего прочего, ещё и брёвна из Ваньковичева леса сами катят да катят на верёвках.And some of our Minsk folk, especially from Kamarouka and Piarespa, have lived that way these last few years. As soon as the government changes, they stock up until the next change; the government changes again, and they stock up again until the next change. It's been going on for years. This year, besides everything else, they're rolling logs out of Vankovich's forest themselves, tugging them along with ropes, on and on.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Бачыў, бачыў. Такая праца йдзе, якраз як пры будове ягіпецкіх пірамідаў.
Видел, видел. Работа кипит точь-в-точь как при строительстве египетских пирамид.I've seen them, I've seen them. Work is going on just as it did when they built the Egyptian pyramids.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Меджду протчым, такое ўмелае скарыстаньне перамен політычных сытуацый — надта лёгкі спосаб забясьпечыць сябе на чорны дзень.
Между прочим, такое умелое использование перемен политической ситуации — очень лёгкий способ обеспечить себя на чёрный день.Incidentally, such skilful use of changes in the political situation is a very easy way to provide for a rainy day.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
А вы гэта забясьпечаньне пачалі, як відаць, ад патакі?
И вы, стало быть, начали эти запасы с патоки?And you've begun your provisioning with molasses, it seems?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Ад большага чаго я не пасьпеў, бо, меджду протчым, апошні час заняты быў эвакуацыйнымі справамі, довадам чаго служаць вось гэтыя запакаваныя рэчы.
За большее я не успел взяться, потому что, между прочим, в последнее время был занят эвакуационными делами, чему свидетельство — вот эти упакованные вещи.I haven't had time for anything bigger, for, incidentally, I've lately been occupied with evacuation matters, as these packed belongings testify.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Дык вы, пане рэгістратар, маніліся пакінуць усе свае руска-ісьціныя варты і ўцякаць з роднага гораду?
Так вы, пан регистратор, собирались бросить все свои истинно русские караулы и бежать из родного города?So you, Mr Registrar, meant to abandon all your truly Russian guard posts and flee your native city?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
А так, пане профэсар, маніўся, меджду протчым.
Да, пан профессор, собирался, между прочим.Yes, Professor, that was my intention, incidentally.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Што-ж, можа, гэта акурат падходзячая была-б для вас профэсія. Езьдзі сабе са сваімі манаткамі ды езьдзі сабе, як гандляр з козамі з кірмашу на кірмаш, туды-сюды езьдзі сабе ды езьдзі. Але ўсё-ж-такі, чаму вы не паехалі?
Что ж, может, для вас это и самая подходящая профессия. Езди себе со своей рухлядью и езди, словно торговец с козами с ярмарки на ярмарку; туда-сюда езди себе и езди. И всё-таки почему вы не уехали?Well, perhaps that would be just the right profession for you. Travelling about with your odds and ends, like a trader taking goats from fair to fair; back and forth, on and on. Still, why didn't you leave?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Вышла малая мітрэнга. Гэты, меджду протчым, рэдактар Гізульскі, што жыў да апошняга часу ў нашай кватэры, абяцаў мне вылатвіць „пшэпустку“ на выезд, але пад‘ашукаў. Сам як пан выехаў, а мяне бяз „пшэпусткі“ пакінуў. Дарма толькі на вакзал з рэчамі сьцягаўся.
Вышла маленькая заминка. Этот, между прочим, редактор Гизульский, который до последнего времени жил у нас на квартире, обещал достать мне «пшепустку» на выезд, но обманул. Сам уехал барином, а меня без «пшепустки» оставил. Только зря с вещами на вокзал таскался.There was a little hitch. That editor Gizulski, incidentally, who was lodging with us until recently, promised to arrange a “przepustka”, a travel permit, for me, but deceived me. He went off like a gentleman himself and left me without a “przepustka”. I dragged my things to the station for nothing.
Аленка
Аленка
Alenka
І вы гэта, пане рэгістратар, так да сэрца ўзялі, што ажно барада ў вас вырасла, бо дагэтуль, здаецца, вы не насілі яе?
И вы, пан регистратор, так это к сердцу приняли, что у вас даже борода выросла? Раньше ведь, кажется, вы её не носили?And did you take it so much to heart, Mr Registrar, that you even grew a beard? I don't think you used to wear one?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
А гэта, меджду протчым, яна вырасла ў зьвязку з політычнымі хмарамі на нашым Менскім горызонце. Мамзэль Наста загадзя папярэдзіла мяне з пэўных крыніц, што пры новай політычнай сытуацыі будуць дабравольна браць маладых мусьі і дабравольна адпраўляць іх на Ўрангелеўскі фронт. Вось я, не зважаючы на тое — выеду ці ня выеду, і пастараўся не выглядаць маладым.
Она, между прочим, выросла в связи с политическими тучами на нашем минском горизонте. Мамзель Наста заранее предупредила меня из надёжных источников, что при новой политической ситуации будут добровольно забирать молодых мосье и добровольно отправлять их на врангелевский фронт. Вот я, независимо от того, уеду или не уеду, и постарался не выглядеть молодым.It grew, incidentally, in connection with the political clouds on our Minsk horizon. Mademoiselle Nasta warned me beforehand, from reliable sources, that in the new political situation young messieurs would be voluntarily taken and voluntarily sent to the Wrangel front. So, whether I left or stayed, I took care not to look young.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Цяпер вам, пане рэгістратар, застаецца толькі прыдумываць новую свабодную профэсію, ці новую клясавую рангу.
Теперь вам, пан регистратор, остаётся лишь придумать новую свободную профессию или новый классовый ранг.Now all that remains for you, Mr Registrar, is to devise a new liberal profession or a new class rank.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Ды я ўжо прыдумаў, меджду протчым, толькі вы мне павінны ў гэтым памагчы.
Я уже придумал, между прочим, только вы должны мне в этом помочь.I've devised it already, incidentally; only you must help me with it.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
З вялікай ахвотай, калі патраплю.
С большой охотой, если сумею.With great pleasure, if I can.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Патрапіце — гэта ваша профэсія. Справа ў тым: я пастанавіў перайсьці ў вашу, меджду протчым, партыю.
Сумеете — это ваша профессия. Дело вот в чём: я решил перейти в вашу, между прочим, партию.You can—it's your profession. Here's the matter: I've decided to join your party, incidentally.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Ды я-ж беспартыйны.
Да я ведь беспартийный.But I belong to no party.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Ну, як вам сказаць? Наогул, меджду протчым, хачу перайсьці на ваш беларускі бок, ці як там. Адным словам, я надумаўся дабівацца беларускага асэсарства.
Ну, как вам сказать? Вообще, между прочим, хочу перейти на вашу белорусскую сторону, или как там. Одним словом, я надумал добиваться белорусского асессорства.Well, how shall I put it? Generally speaking, incidentally, I want to come over to your Belarusian side, or whatever you call it. In a word, I've decided to seek a Belarusian assessorship.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
О, так! зусім зразумела. Цяпер гэта наймаднейшая свабодная профэсія, і кожны жук і жаба хоча на беларушчыне рабіць сабе кар‘еру.
О да! Совершенно понятно. Теперь это самая модная свободная профессия, и каждый жук и жаба хочет на белорусском деле карьеру сделать.Oh yes! Perfectly clear. That's the most fashionable liberal profession now, and every beetle and toad wants to make a career out of the Belarusian cause.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
як-бы не зразумеўшы прытычкі
как будто не поняв колкостиas though he has not understood the barb
Меджду протчым, пане профэсар, новая політычная сытуацыя і ўсё такое прымусілі мяне падумаць аб гэтай кар‘еры. Бо, як мне казала з пэўных крыніц мамзэль Наста, дык у вас заводзіцца нейкая, меджду протчым, Беларуская Рэспубліка. Ужо нават едзе і старшыня Беларускага Рэўкому Чарвякоў — толькі затрымаўся недзе за Менскам на папаску.
Между прочим, пан профессор, новая политическая ситуация и всё такое заставили меня подумать об этой карьере. Ведь, как говорила мне из надёжных источников мамзель Наста, у вас заводится какая-то, между прочим, Белорусская Республика. Уже даже едет председатель Белорусского ревкома Червяков — только где-то за Минском на попасе задержался.Incidentally, Professor, the new political situation and all that have obliged me to consider this career. For, as Mademoiselle Nasta told me from reliable sources, you're setting up some sort of Belarusian Republic, incidentally. Even the chairman of the Belarusian Revolutionary Committee, Cherviakov, is already on his way—only he's stopped for a little grazing somewhere beyond Minsk.
Аленка
Аленка
Alenka
А я чула, што і цётка Бадунова таксама едзе на белай кабыле з Смаленску.
А я слышала, что и тётка Бадунова тоже едет из Смоленска на белой кобыле.And I've heard that Auntie Badunova is coming from Smolensk on a white mare too.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Ну, яна, меджду протчым, эсэр-беларус і ў рахунак ня йдзе: доўга тут не заседзіцца.
Ну, она, между прочим, белоруска-эсерка и не в счёт: долго здесь не засидится.Well, she's a Belarusian Socialist-Revolutionary, incidentally, and doesn't count; she won't stay here long.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Значыцца, вы цьвёрда пастанавілі дабівацца сабе гэтай новай кар‘еры? Баюся я толькі, каб вы ня вышлі на ёй, як залетась на аратарстве; пры тым ваша поўнае дагэтуль ігнораваньне гэтай справы й несьвядомасьць…
Значит, вы твёрдо решили добиваться этой новой карьеры? Я только боюсь, чтобы не вышло у вас так же, как в прошлом году с ораторством; к тому же вы до сих пор совершенно не интересовались этим делом и ничего о нём не знаете…So you've firmly decided to pursue this new career? I'm only afraid it may turn out like last year's oratory; besides, your complete disregard for this cause until now, and your ignorance…
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
перабіваючы
перебиваяinterrupting
Вы, пане настаўнік, не жартуйце. Я ня зусім такі ўжо несьвядомы, меджду протчым, беларус, — нават з вашай літаратурай знаёмы.
Вы, пан учитель, не шутите. Не такой уж я, между прочим, несознательный белорус: даже с вашей литературой знаком.Don't joke, Mr Teacher. I'm not such an unenlightened Belarusian, incidentally: I'm even acquainted with your literature.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Цікава, цікава! Гэта для мяне неспадзеўка.
Интересно, интересно! Для меня это неожиданность.Interesting, interesting! That's a surprise to me.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Дык вось, паслухайце, меджду протчым:
Вот и послушайте, между прочим:Then listen, incidentally:
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Беларусь, мая старонка,
Куток цемнаты,
Жыве Шыла, Грыб, Мамонька, —
Будзеш жыць і ты, меджду протчым.
Беларусь, моя сторонка,
Тёмный уголок,
Живы Шило, Гриб, Мамонько —
Будешь жить и ты, между прочим.Belarus, my native land,
Dark and dismal spot,
Shyla, Hryb, Mamonka live—
You shall live too, incidentally.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
На такім знаёмстве з нашай літаратурай далёка, пане рэгістратар, не заедзеце.
На таком знакомстве с нашей литературой, пан регистратор, далеко не уедешь.That sort of acquaintance with our literature won't take you far, Mr Registrar.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Вось я й надумаўся зьвярнуцца, меджду протчым, з просьбай да вас, каб вы мне ў гэтым памаглі. Прасіў я свайго профэсара Сьпічыні, але ён адказаўся. Кажа, што ён толькі спэц адбеларушчываць, а да абеларушчываньня яго яшчэ змалку адвярнула.
Вот я и решил обратиться к вам, между прочим, с просьбой помочь. Просил своего профессора Спичини, но он отказался. Говорит, что специалист лишь по отбелорусиванию, а от обелорусивания его ещё с детства воротит.So I decided to approach you, incidentally, with a request for help. I asked my Professor Spichyni, but he refused. He says he specialises only in de-Belarusianising; Belarusianising has made his stomach turn since childhood.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Вам простая дарога цяпер: запісацца на курсы беларусазнаўства.
Вам теперь прямой путь — записаться на курсы белорусоведения.Your course is clear now: enrol in Belarusian studies classes.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Паміж намі кажучы, меджду протчым, а дзеля ўсякага такога здарэньня з пару дзён хадзіў на такія курсы, але нічога ў галаву не палезла, асабліва надта трудная для майго рускага ўразуменьня ваша граматыка — гэтыя націскі, націскі…
Между нами говоря, между прочим, я на всякий такой случай пару дней уже ходил на эти курсы, только в голову ничего не полезло; особенно трудна для моего русского разумения ваша грамматика — эти ударения, ударения…Between ourselves, incidentally, just in case of something like this I attended those classes for a couple of days, but nothing would go into my head; your grammar is particularly difficult for my Russian comprehension—all those stresses, stresses…
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
А так, пане рэгістратар, — у нашай граматыцы бяз націскаў ані з месца. Але ўсё-такі вам прыдзецца вярнуцца на гэныя курсы, бо я вам нічога не памагу — сягоньня яшчэ выяжджаю з Аленкай з Менску. Мабыць, і ня скора пабачымся.
Да, пан регистратор, в нашей грамматике без ударений ни с места. Но вам всё-таки придётся вернуться на курсы: я вам помочь не могу — сегодня же уезжаю с Аленкой из Минска. Должно быть, нескоро увидимся.Yes, Mr Registrar, you won't get anywhere in our grammar without stresses. Still, you'll have to return to those classes: I can't help you, for Alenka and I are leaving Minsk today. We probably won't see each other again for a while.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Шкада, вельмі шкада, а я думаў, меджду протчым…
Жаль, очень жаль, а я думал, между прочим…A pity, a great pity; I had thought, incidentally…
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Ды тут нечага й думаць. Ня ўдасца вам гэта асэсарства, дадуць вам совбурства, а штосьці ды будеце мець, бо ці-ж вам ня ўсё роўна?
Да тут и думать нечего. Не получится у вас асессорство — дадут совбурство, а что-нибудь да получите: вам-то не всё ли равно?There's nothing to think about. If an assessorship doesn't work out, they'll give you a Soviet bureaucratship; you'll get something or other, and isn't it all the same to you?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Усё роўна, меджду протчым, і ня ўсё роўна. Беларускае асэсарства, апрача ўсякіх іншых плюсаў, мае ў сабе яшчэ адзін вельмі ласы плюсік — гэта тое, што і пабеларуску, як я пераканаўся, можна праводзіць у тутэйшую сярмяжную шацію вялікія руска-ісьціныя прынцыпы а ядынасьці, непадзельнасьці і самадзяржаўнасьці Расійскай, меджду протчым, імпэрыі.
Всё равно, между прочим, и не всё равно. Белорусское асессорство, кроме всяких других плюсов, заключает в себе ещё один очень лакомый плюсик: и по-белорусски, как я убедился, можно внедрять в здешнюю сермяжную братию великие истинно русские принципы единства, неделимости и самодержавности Российской, между прочим, империи.It is all the same, incidentally, and it isn't. A Belarusian assessorship, besides its various other advantages, has one particularly tasty little advantage: in Belarusian too, as I've discovered, one can instil into the local homespun-clad rabble the great truly Russian principles of the unity, indivisibility and autocracy of the Russian Empire, incidentally.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
О, гэта ўжо провокатарскімі прынцыпамі запахла ад вас! Але сьцеражацеся, пане рэгістратар. Ідзе народ, беларускі сярмяжны народ ідзе, а ён вашаму руска-ісьцінаму рэгістратарству саб‘е рогі.
О, от вас уже провокаторскими принципами запахло! Но берегитесь, пан регистратор. Идёт народ, белорусский сермяжный народ идёт, и вашему истинно русскому регистраторству он рога обломает.Oh, that already smells of an agent provocateur's principles! But beware, Mr Registrar. The people are coming, the Belarusian people in homespun are coming, and they will knock the horns off your truly Russian registrarship.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Я асьцярожны, надта асьцярожны, і за мяне, сябра беларус, ня турбуйцеся.
Я осторожен, очень осторожен, и обо мне, друг белорус, не беспокойтесь. Между прочим, мамаша, у вас польских марок не осталось? Дайте мне: сбегаю что-нибудь куплю, ведь при новой ситуации и эти деньги ничего не будут стоить.I'm careful, very careful, so don't worry about me, my Belarusian friend. Incidentally, Mamma, have you any Polish marks left? Give them to me: I'll run out and buy something, for in the new situation this money too will be worth nothing.
Да ГАНУЛІ
ГАНУЛЕto HANULIA
. Меджду протчым, мамаша, у вас не засталося польскіх марак? Дайце мне, — я зьбегаю чаго-небудзь куплю, бо пры новай сытуацыі і гэтыя грошы нічога варты ня будуць.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
даючы грошы
давая деньгиgiving him money
Купі, сынок, купі, толькі можа чаго з яды знойдзеш. Адно — ідзі асьцярожна, каб цябе ў палон не схапілі, або сам у якую нячыстую гісторыю ня ўпутаўся.
Купи, сынок, купи, только, может, что-нибудь из еды найдёшь. Одно — иди осторожно, чтоб в плен не схватили или сам в какую нечистую историю не ввязался.Buy something, son, buy something—perhaps you can find some food. Only take care on your way, so you aren't taken prisoner and don't get tangled up in some dirty business yourself.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
хаваючы грошы ў галіфэ і выходзячы
пряча деньги в галифе и направляясь к выходуputting the money in his breeches and making for the door
Меджду протчым, я не з такіх, мамаша, каб упутацца.
Между прочим, мамаша, я не из тех, кто ввязывается. С вами ещё увидимся — я скоро вернусь .Incidentally, Mamma, I'm not the sort to get tangled up. I'll see you again—I'll be back soon .
Да ЯНКІ і АЛЕНКІ
ЯНКЕ и АЛЕНКЕto YANKA and ALENKA
. З вамі яшчэ пабачуся — вярнуся хутка.
Выходзіць
уходитleaves
.
52. ДЗЕЯ ЧАЦЬВЕРТАЯ. ЗЬЯВА III Действие 4, явление 3Act 4, Scene 3
ГАНУЛЯ — ЯНКА — АЛЕНКА
ГАНУЛЯ — ЯНКА — АЛЕНКАHANULIA — YANKA — ALENKA
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Ох, неспакойная натура ён у мяне! Кажа — ня ўпутаюся, а ўчора ў такую кашу улез, ажно сорам казаць.
Ох, неспокойная у него натура! Говорит — не ввяжусь, а вчера в такую кашу влез, что и сказать стыдно.Oh, what a restless nature he has! He says he won't get tangled up, but yesterday he got into such a mess I'm ashamed even to tell you.
Аленка
Аленка
Alenka
А што такое?
А что случилось?What happened?
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Ды як-жа! Пайшоў паглядзець на Захараўскую вуліцу, як там паны турбуюць жыдоўскія крамы й спальні. Вось адзін пан, — яго, здаецца, начальнік, — урэпіўся за Мікітку і даў яму цягаць чужыя рэчы ў свой панскі пакой у нейкай гасьцініцы, дык бедны Мікітка як не падарваўся, цягаючы футры ды спадніцы. Добра-ж, калі хто са знаёмых ня бачыў, а йначай пойдзе чутка, што і мой сын у грабежнікі ўпісаўся — а яшчэ чыноўнік, скажуць!
Как же! Пошёл на Захарьевскую улицу посмотреть, как там паны тревожат еврейские лавки и спальни. Вот один пан, кажется его начальник, прицепился к Микитке и заставил таскать чужие вещи в свой барский номер в какой-то гостинице. Бедный Микитка чуть не надорвался, таская шубы и юбки. Хорошо, если никто из знакомых не видел, а иначе пойдёт молва, что и мой сын в грабители записался, — а ещё чиновник, скажут!Well! He went to Zakharyeuskaya Street to watch the gentlemen molesting Jewish shops and bedrooms. One gentleman, his superior I think, fastened onto Mikita and made him carry other people's belongings to his grand room in some hotel. Poor Mikita nearly ruptured himself lugging fur coats and skirts. I hope none of our acquaintances saw him, or word will go round that my son has joined the looters too—and him an official, they'll say!
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Ці-ж ён і цяпер быў чыноўнікам?
Разве он и теперь был чиновником?Was he still an official?
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
А так! Служыў у камісарыяце поліцыі нейкім там разношчыкам; нейкія „пшэпусткі“ іхнія ды іншыя дакумэнты разносіў.
Да! Служил в полицейском комиссариате каким-то разносчиком: их «пшепустки» и прочие документы разносил.Yes! He served in the police commissariat as some sort of dispatch-carrier: he carried their “przepustkas” and other documents about.
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Ня высокае было яго чыноўніцтва, як гэтак.
Невысокое, значит, у него было чиновничество.Not a very exalted official position, then.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Ды яно-ж праўда! А ўсё віна ў тым, што мой Мікітка вучыўся, але, мабыць, — не давучыўся, і вышла з яго ні богу сьвечка, ні чорту качарга. Рэгістратар! А што цяперашнім часам рэгістратар? — Адно глупства!
Да и правда! Во всём виновато, что мой Микитка учился, да, видно, недоучился; вот и вышло из него — ни богу свечка, ни чёрту кочерга. Регистратор! А что в нынешнее время регистратор? Одно недоразумение!True enough! It's all because my Mikita studied, but apparently never finished his studies, and turned out neither a candle for God nor a poker for the devil. A registrar! And what's a registrar nowadays? Nothing but nonsense!
Янка Здольнік
Янка Здольник
Yanka Zdolnik
Так! Ваш рэгістратар быў вялікае нішто і застаўся вялікім нічым. Але, выбачайце, цëтачка! Пара нам і дамоў. Бывайце здаровы і шчасьлівы!
Да! Ваш регистратор был великим ничто и остался великим ничем. Но простите, тётушка! Нам пора домой. Будьте здоровы и счастливы!Yes! Your registrar was a great nothing and has remained a great nothing. But forgive us, Auntie! It's time we went home. Be well and happy!
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
адвітваючыся
прощаясьtaking leave of them
Дзе там тое шчасьце пры маёй старасьці?!
Где уж там счастье на моей старости?!Where am I to find happiness in my old age?!
Аленка
Аленка
Alenka
Як вам, цëтачка, будзе надта маркотна, прыяжджайце да нас на вёску, там сонца весялей сьвеціць, і людзі там лепшыя.
Когда вам, тётушка, совсем тоскливо станет, приезжайте к нам в деревню: там солнце веселее светит и люди добрее.If you grow very lonely, Auntie, come to us in the village: the sun shines more cheerfully there, and the people are kinder.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Добра, дзеткі, прыеду да вас на вясельле.
Хорошо, детки, приеду к вам на свадьбу.Very well, children, I'll come to your wedding.
ЯНКА і АЛЕНКА выходзяць і спатыкаюць на парозе ў напоўбасяцкім абарваным адзеньні ДАМУ і СПРАЎНІКА, з якімі раскланьваюцца
ЯНКА и АЛЕНКА уходят и встречают на пороге ДАМУ и ИСПРАВНИКА в оборванной, почти босяцкой одежде; обмениваются поклонами.YANKA and ALENKA leave, meeting the LADY and POLICE CHIEF on the threshold, dressed in ragged clothes fit almost for tramps; they exchange bows.
53. ДЗЕЯ ЧАЦЬВЕРТАЯ. ЗЬЯВА ІV Действие 4, явление 4Act 4, Scene 4
ГАНУЛЯ — ДАМА — СПРАЎНІК
ГАНУЛЯ — ДАМА — ИСПРАВНИКHANULIA — LADY — POLICE CHIEF
Дама
Дама
Lady
вітаючыся з Гануляй
здороваясь с Ганулейgreeting Hanulia
Ах, мадам, да чаго мы дажыліся?!
Ах, мадам, до чего мы дожили?!Ah, madame, what have we come to?!
Спраўнік
Исправник
Police Chief
Да чаго дажыліся?!
До чего дожили?!What have we come to?!
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Так! Ня важна, паночкі, як бачу, дажыліся: зусім скромна выглядаеце ў гэтым бядацкім адзеньні.
Да, господа, как вижу, дожили неважно: в этом нищенском одеянии выглядите совсем скромно.Yes, my good people, I see you haven't come to much: you look quite modest in those paupers' clothes.
Дама і спраўнік
Дама и исправник
Lady and Police Chief
Занадта скромна!
Слишком скромно!Far too modest!
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Што-ж гэта вам так прышлося абяднець?
Как же это вы так обеднели?How did you come to be so poor?
Дама
Дама
Lady
Ды не абяднець, мадам! Гэта мы так сабе… з прычыны перамены політычнай сытуацыі.
Да не обеднели, мадам! Это мы так… по причине перемены политической ситуации.But we haven't become poor, madame! This is simply… on account of the change in the political situation.
Спраўнік
Исправник
Police Chief
Усё былое вялічча прышлося загнаць у казіны рог і дапасоўвацца да новага часу і новых людзей.
Пришлось всё прежнее величие загнать в козий рог и приспосабливаться к новому времени и новым людям.We've had to cram all our former grandeur into a goat's horn and adapt ourselves to new times and new people.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
А я думала… што-ж гэта я думала? Ага, што вы паехалі з тымі, як і з немцамі.
А я думала… что же я думала? Ага, что вы с теми уехали, как и с немцами.And I thought… what did I think? Ah yes, that you'd left with that lot, just as you did with the Germans.
Спраўнік
Исправник
Police Chief
Пшэпустак усім не хапіла.
Пшепусток на всех не хватило.There weren't enough “przepustkas” to go round.
Дама
Дама
Lady
А я мела пшэпустку, але на адвітальным рауце неяк згубіла.
А у меня была пшепустка, да на прощальном рауте я её как-то потеряла.I had a “przepustka”, but somehow I lost it at the farewell reception.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
І прышлося вам застацца!
И пришлось остаться!So you had to stay!
Дама і спраўнік
Дама и исправник
Lady and Police Chief
Прышлося застацца.
Пришлось остаться.We had to stay.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Бедныя-ж вы! Мой Мікіта таксама застаўся. А той пан, што быў з вамі, — паехаў?
Бедные вы! Мой Микита тоже остался. А тот пан, что с вами был, уехал?You poor things! My Mikita stayed too. Did that gentleman who was with you leave?
Спраўнік
Исправник
Police Chief
Яму хапіла пшэпусткі.
Ему пшепустки хватило.There was a “przepustka” for him.
Дама
Дама
Lady
Ён ня згубіў яе.
Он её не потерял.He didn't lose his.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Паехаў, а вас пакінуў, — не пакампанейску ён зрабіў.
Уехал, а вас оставил: не по-товарищески он поступил.He left and abandoned you: that wasn't very companionable of him.
Спраўнік
Исправник
Police Chief
Але я надта не бядую. Кажуць, сам Брусілаў ідзе побач з нашымі новымі гаспадарамі, дык не павінен-жа ён папусьціць у крыўду такіх вэтэранаў старой гвардыі, як я.
Но я не особенно горюю. Говорят, сам Брусилов идёт рядом с нашими новыми хозяевами; он ведь не должен дать в обиду таких ветеранов старой гвардии, как я.But I'm not very worried. They say Brusilov himself is marching alongside our new masters; surely he won't let veterans of the old guard like me come to harm.
Дама
Дама
Lady
А я маю ўсе даныя на дармовую соцыяльную апеку. Апрача таго, бацюшка, які з намі ў вас гасьціў, абяцаў, калі што якое мяне прыцісьне, дык зробіць протэкцыю ў Прэображэнскі жаночы манастыр.
А у меня все основания для бесплатного социального призрения. К тому же батюшка, который у вас с нами гостил, обещал, если меня что-нибудь прижмёт, устроить протекцию в Преображенский женский монастырь.And I have every qualification for free social relief. Besides, the priest who visited you with us promised, should anything press me too hard, to use his influence to get me into the Transfiguration Convent.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Значыцца, бацюшка таксама ня выехаў?
Значит, батюшка тоже не уехал?So the priest didn't leave either?
Дама
Дама
Lady
Не, ня выехаў.
Нет, не уехал.No, he didn't.
Спраўнік
Исправник
Police Chief
Толькі што пайшоў адбіраць у беларусаў ключы ад Юбілейнага дому.
Только что пошёл отбирать у белорусов ключи от Юбилейного дома.He's just gone to take the keys of the Jubilee House away from the Belarusians.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
І чаго бацюшка палез у гэтую політыку. Пільнаваў-бы лепей ключоў ад архірэйскага дому.
И зачем батюшка полез в эту политику? Лучше бы за ключами архиерейского дома присматривал.What did the priest get mixed up in politics for? He'd do better to look after the bishop's house keys.
Уваходзіць МІКІТА — босы і бяз курткі, у руках кошык з пляшкамі і два рэвольвэры
Входит МИКИТА — босой и без куртки, в руках корзина с бутылками и два револьвера.MIKITA enters, barefoot and without his jacket, carrying a basket of bottles and two revolvers.
54. ДЗЕЯ ЧАЦЬВЕРТАЯ. ЗЬЯВА V Действие 4, явление 5Act 4, Scene 5
ГАНУЛЯ — ДАМА — СПРАЎНІК — МІКІТА
ГАНУЛЯ — ДАМА — ИСПРАВНИК — МИКИТАHANULIA — LADY — POLICE CHIEF — MIKITA
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
А мой-жа ты сыночак! Хто-ж цябе гэта абалваніў?
Ах, сыночек мой! Кто же тебя так обобрал?Oh, my son! Who has stripped you like this?
Дама
Дама
Lady
прыглядаючыся праз лёрнэтку на Мікіту
рассматривая Микиту в лорнетstudying Mikita through her lorgnette
У вас, мусье рэгістратар, фасон касьцюму, як і ў мяне з іх родзіем, — а ля-басяк.
У вас, мосье регистратор, костюм того же фасона, что и у меня с его родием: а-ля босяк.Your costume, Monsieur Registrar, is in the same style as mine and His Bornship's: à la tramp.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
стаўляючы кошык з пакупкамі і кладучы на стале рэвольверы, вітаючыся з гасьцьмі
ставит корзину с покупками, кладёт револьверы на стол и здоровается с гостямиputs down the shopping basket, lays the revolvers on the table and greets the guests
Меджду протчым, мадам-сіньëра, цалую ручкі! Іх родзію чэсьць! Але, пардон, мадамы і мусь! Выбачайце за мой няштодзенны выгляд. Мяне толькі-што спаткала ў дарозе сьмешная прыгода. Калі бег я па гэтыя, меджду протчым, пакупкі, на Зыбіцкай вуліцы спаткалі мяне два, мабыць, апошнія ўцякаючыя паны, папрасілі мяне пастаяць, самі зьнялі куртачку, сказаўшы, што гэта з іхнага сукна, потым папрасілі пасядзець і таксама самі зьнялі боты, сказаўшы, што гэта з іхняй скуры.
Между прочим, мадам-синьора, целую ручки! Его родию — честь! Но пардон, мадамы и мосье! Простите за мой необычный вид. Со мной только что в дороге произошёл забавный случай. Когда я бежал за этими, между прочим, покупками, на Зыбицкой улице меня встретили два, должно быть, последних убегающих пана, попросили постоять, сами сняли курточку, сказав, что она из их сукна, потом попросили посидеть и тоже сами сняли сапоги, сказав, что они из их кожи.Incidentally, madame-signora, I kiss your hands! Honour to His Bornship! But pardon, madames and messieurs! Forgive my unusual appearance. I've just had an amusing adventure on the way. As I was running to make these purchases, incidentally, two gentlemen, presumably the last to flee, met me on Zybitskaya Street, asked me to stand still, and took my jacket off themselves, saying it was made of their cloth; then they asked me to sit down and took off my boots themselves as well, saying they were made of their leather.
Дама
Дама
Lady
А далей?
А дальше?And then?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
А далей таксама хацелі тое-сëе, меджду протчым, зьнімаць, але пачалі падыходзіць людзі, дык падзякавалі і пайшлі.
А дальше собирались ещё кое-что, между прочим, снимать, но начали подходить люди, так что они поблагодарили и ушли.Then they meant to take a few more things off, incidentally, but people began coming up, so they thanked me and left.
Дама
Дама
Lady
Ах, якія-ж усё-такі яны джентльмены! Нават падзякавалі.
Ах, какие же они всё-таки джентльмены! Даже поблагодарили.Ah, what gentlemen they are, after all! They even thanked you.
Спраўнік
Исправник
Police Chief
О, так, так! Пазнаць адразу пана па халявах.
О да, да! Пана сразу по голенищам узнаешь.Oh yes, yes! You can tell a gentleman by his boot tops at once.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
А грошы не адабралі?
А денег не отобрали?And they didn't take your money?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Меджду протчым, мамаша, не адабралі: бачыце, пакупкі прынёс. Гляньце!
Между прочим, мамаша, не отобрали: видите, покупки принёс. Посмотрите!Incidentally, Mamma, they didn't: you see, I've brought the shopping. Look!
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
зірнуўшы ў кошык
заглянув в корзинуlooking into the basket
А матачкі-ж мае! Гэта-ж гарэлка!..
Матушки мои! Ведь это водка!..Mercy on us! Why, it's vodka!..
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Але, меджду протчым, мамаша, — гарэлка. Бо гэта будзе самая цяпер даходная стацьця. Новая ўлада гарэлку забараняе, а што забаронена, тое смачна і дорага каштуе.
Да, между прочим, мамаша, водка. Теперь это самая доходная статья будет. Новая власть водку запрещает, а запретное сладко и дорого стоит.Yes, incidentally, Mamma, vodka. It will be the most profitable line now. The new government forbids vodka, and what is forbidden is sweet and fetches a high price.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
паказваючы на рэвольвэры
показывая на револьверыpointing to the revolvers
А гэты качарэжкі на якое безгалоўе?
А эти кочережки для какого ещё безголовья?And what calamity are those little pokers for?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Гэта таксама даходная стацьця, прытым яны мне нічога не каштуюць: па дарозе адзін мой знаёмы пёрся з імі недзе ў чыстае поле і са страху сунуў іх мне, меджду протчым, дарма.
Это тоже доходная статья, к тому же они мне ничего не стоят: по дороге один мой знакомый тащился с ними куда-то в чистое поле и со страху всучил мне, между прочим, даром.Those are a profitable line too, and they cost me nothing: on my way an acquaintance was trudging off with them somewhere into the open fields and, out of fright, thrust them upon me for nothing, incidentally.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Гарэлка… пісталеты… зусім ня сэзонны тавар у гэты час.
Водка… пистолеты… совсем несезонный товар в нынешнее время.Vodka… pistols… quite the wrong seasonal goods for these times.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Меджду протчым, мамаша, пакіньце гэту справу на маю галаву, глядзеце вось лепей, ці ня снуе хто няпэўны каля вакон.
Между прочим, мамаша, оставьте это дело на мою голову; лучше посмотрите, не шатается ли кто подозрительный у окон.Incidentally, Mamma, leave that business to my head; you'd do better to look and see whether anyone suspicious is prowling near the windows.
Вымае з кошыка, то стаўляе назад бутэлькі
Вынимает бутылки из корзины и ставит обратно.He takes bottles out of the basket, then puts them back.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
углядаючыся ў акно, пасьля паузы
вглядываясь в окно, после паузыpeering through the window, after a pause
Здаецца, ужо пачынаецца.
Кажется, уже начинается.It looks as though it's starting already.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
устрывожаны
в тревогеalarmed
Што пачынаецца?
Что начинается?What's starting?
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Чагосьці прэцца сюды мамзэль Наста.
Мамзель Наста зачем-то сюда прётся.Mademoiselle Nasta is barging this way for some reason.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Так-бы адразу, меджду протчым, і сказалі, а то толькі пужаеце…
Так бы сразу, между прочим, и сказали, а то только пугаете…You should have said so at once, incidentally, instead of frightening me…
Убягае засопшыся НАСТА
Вбегает запыхавшаяся НАСТА.NASTA runs in, out of breath.
55. ДЗЕЯ ЧАЦЬВЕРТАЯ. ЗЬЯВА VІ Действие 4, явление 6Act 4, Scene 6
ГАНУЛЯ — МІКІТА — ДАМА — СПРАЎНІК — НАСТА
ГАНУЛЯ — МИКИТА — ДАМА — ИСПРАВНИК — НАСТАHANULIA — MIKITA — LADY — POLICE CHIEF — NASTA
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
вітаючыся
здороваясьgreeting everyone
Дзень добры! Дзень добры! Як маецеся? Смутную вам прыношу навіну. З пэўных крыніц я напэўна даведалася, што йдуць да вас трэсьці.
Добрый день! Добрый день! Как поживаете? Печальную весть вам принесла. Из надёжных источников я доподлинно узнала, что к вам идут с обыском.Good day! Good day! How are you? I bring you sad news. I've learned for certain from reliable sources that they are coming to search your house.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Што вы кажаце, мамзэль Наста: трэсьці?
Что вы говорите, мамзель Наста: с обыском?What are you saying, Mademoiselle Nasta: to search?
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Во няшчасьце на нашу хату.
Вот беда на наш дом.What a disaster for our house.
Мікіта і Гануля
Микита и Гануля
Mikita and Hanulia
разам
вместеtogether
Што рабіць? Што тут рабіць? Райце, мамзэль Наста!
Что делать? Что же делать? Посоветуйте, мамзель Наста!What shall we do? What are we to do? Advise us, Mademoiselle Nasta!
Наста Пабягунская
Наста Побегунская
Nasta Pabiahunskaya
Вывешвайце хутчэй праз вакно чырвоны сьцяг. У падобных несамавітых сытуацыях такое вывешваньне часам памагае. Хутчэй вывешвайце! А я пабягу. Мушу яшчэ дапасьці там-сям — у пэўныя крыніцы.
Скорее вывешивайте за окно красный флаг. В таких страшных ситуациях это порой помогает. Скорее вывешивайте! А я побегу. Надо ещё тут и там заглянуть — к надёжным источникам.Hang a red flag out of the window at once. In dreadful situations like this, that sometimes helps. Hang it out quickly! I must run. I've still got to drop in here and there—at reliable sources.
Вышла. МІКІТА чапляе чырвоную хустачку на канец парасона і вывешвае праз ваконную фортачку
Уходит. МИКИТА привязывает красный платок к концу зонта и вывешивает в форточку.She leaves. MIKITA ties a red handkerchief to the end of his umbrella and puts it out through the window's ventilator pane.
56. ДЗЕЯ ЧАЦЬВЕРТАЯ. ЗЬЯВА VІІ Действие 4, явление 7Act 4, Scene 7
ГАНУЛЯ — МІКІТА — ДАМА — СПРАЎНІК
ГАНУЛЯ — МИКИТА — ДАМА — ИСПРАВНИКHANULIA — MIKITA — LADY — POLICE CHIEF
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
ломячы рукі
ломая рукиwringing her hands
Што тут рабіць? Што тут рабіць?
Что делать? Что же делать?What shall we do? What are we to do?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Меджду протчым, мамаша, ня круцецеся бяз толку па хаце, а лепей глядзеце ў вакно, ці ня йдуць ужо.
Между прочим, мамаша, не вертитесь без толку по дому, лучше смотрите в окно, не идут ли уже.Incidentally, Mamma, stop bustling uselessly about the house and look out of the window to see whether they're coming.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
гледзячы ў вакно
глядя в окноlooking out of the window
Нікога ня відаць, толькі мамзэль Наста панеслася, як вецер.
Никого не видно, только мамзель Наста понеслась, как ветер.There's nobody in sight; only Mademoiselle Nasta flew off like the wind.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
перастаўляючы то туды, то сюды кошык з пляшкамі
переставляя корзину с бутылками с места на местоmoving the basket of bottles from one place to another
Лепей углядайцеся.
Смотрите внимательнее.Look more carefully.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Ідуць, ідуць! Не! Міма прайшлі.
Идут, идут! Нет! Мимо прошли.They're coming, they're coming! No! They've passed by.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Папрабуйце праз другое вакно, меджду протчым, мамаша.
Попробуйте в другое окно, между прочим, мамаша.Try the other window, incidentally, Mamma.
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
гледзячы ў другое вакно
глядя в другое окноlooking through the other window
Ідуць, ідуць, мой сынок, ідуць!
Идут, идут, сынок, идут!They're coming, they're coming, son, they're coming!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Можа йзноў міма, меджду протчым?
Может, опять мимо, между прочим?Perhaps they're passing by again, incidentally?
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Не, здаецца. Пачакай.
Нет, кажется. Погоди. Матушки мои! Повернули сюда, к нам. Куда же теперь деваться?No, I don't think so. Wait. Mercy on us! They've turned in here, towards us. Where can we go now?
Прыглядаецца на браму
вглядывается в воротаpeers towards the gate
. А мамачкі ж мае. Завярнуліся сюды да нас.
Пакінуўшы вакно
отойдя от окнаleaving the window
. Куды-ж тут цяпер падзецца.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Вось неспадзяваная неспадзеўка! Оей! Оей! Меджду протчым, мамаша, не ламеце рук, а бярэцеся хутчэй за работу. Адварачывайце назад абразы, а я пакупкі буду парадкаваць.
Вот неожиданная неожиданность! Ой-ой! Ой-ой! Между прочим, мамаша, не ломайте рук, а принимайтесь скорее за работу. Поверните иконы лицом к стене, а я стану покупки устраивать.What an unexpected surprise! Oh dear! Oh dear! Incidentally, Mamma, don't wring your hands—get to work quickly. Turn the icons to face the wall, and I'll put the purchases in order.
ГАНУЛЯ адварачвае абразы. МІКІТА хапае то за кошык, то за рэвольвэры, ня ведаючы, што куды падзець. Стук у дзьверы
ГАНУЛЯ отворачивает иконы. МИКИТА хватается то за корзину, то за револьверы, не зная, куда что деть. Стук в дверь.HANULIA turns the icons round. MIKITA snatches at the basket, then at the revolvers, not knowing where to put anything. A knock at the door.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Оей! Оей! Ужо ломяцца. Меджду прочым, мадам-сіньёра і вашародзіе, сядзеце або стойце спакойна: вы мае госьці і вам волас з галавы не спадзе.
Ой-ой! Ой-ой! Уже ломятся. Между прочим, мадам-синьора и ваше родие, сидите или стойте спокойно: вы мои гости, и волос с вашей головы не упадёт. Ой-ой! Ой-ой! Куда же что деть? Между прочим, мадам-синьора, подержите пистолеты. Я куда-нибудь бутылки распихаю. Между прочим, мамаша, бросьте иконы, несите скорее портфели, которые в прошлом году спрятали.Oh dear! Oh dear! They're forcing their way in already. Incidentally, madame-signora and Your Bornship, sit or stand calmly: you are my guests and not a hair will fall from your heads. Oh dear! Oh dear! Where can I put everything? Incidentally, madame-signora, hold the pistols. I'll tuck the bottles away somewhere. Incidentally, Mamma, leave the icons and hurry to fetch the briefcases you hid last year.
Мацнейшы стук у дзьверы.
более сильный стук в дверьa louder knock at the door
Оей! Оей! Куды тут што падзець.
Совае рэвольвэры асадкамі ў адну і другую руку даме
суёт даме по револьверу в каждую руку, рукоятками вперёдthrusts a revolver into each of the Lady's hands, handles first
. Меджду протчым, мадам сіньёра, патрымайце пісталеты. Я растыцкаю куды-небудзь пляшкі.
Хапаецца зноў за бутэлькі. Трэск ламаных дзьвярэй
снова хватается за бутылки. Треск взламываемой двериsnatches at the bottles again. The crash of the door being broken open
. Меджду протчым, мамаша, кіньце абразы і прыце хутчэй па портфэлі, што летась схавалі.
ГАНУЛЯ выбягае і пасьля па аднаму зносіць портфэлі. МІКІТА хапае ў дамы рэвольвэры ў абедзьве рукі за рулькі, сэкунду-другую бегае па хаце, пасьля меціцца бегчы з настаўленымі рэвольвэрамі ў дзьверы, але ўваходзяць і спатыкаюцца з ім на парозе: НАЧАЛЬНІК ПАТРУЛЯ, ДВУХ ПАТРУЛЬНЫХ, ГРАМАДЗЯНІН, у якога выразана кусок барады, і СЬПІЧЫНІ
ГАНУЛЯ выбегает, затем приносит портфели один за другим. МИКИТА хватает у дамы револьверы в обе руки за стволы, секунду-другую бегает по комнате, затем собирается броситься в дверь, выставив револьверы, но входят и сталкиваются с ним на пороге НАЧАЛЬНИК ПАТРУЛЯ, ДВОЕ ПАТРУЛЬНЫХ, ГРАЖДАНИН, у которого вырезан клок бороды, и СПИЧИНИ.HANULIA runs out, then brings the briefcases in one by one. MIKITA grabs both revolvers from the Lady by their barrels, runs about the room for a second or two, then makes for the door with the revolvers held out, but the PATROL CHIEF, TWO PATROLMEN, a CITIZEN with a patch cut out of his beard, and SPICHYNI enter and encounter him on the threshold.
57. ДЗЕЯ ЧАЦЬВЕРТАЯ. ЗЬЯВА VIII Действие 4, явление 8Act 4, Scene 8
ТЫЯ-ж — НАЧАЛЬНІК ПАТРУЛЯ — ДВУХ ПАТРУЛЬНЫХ — ГРАМАДЗЯНІН — СЬПІЧЫНІ
ТЕ ЖЕ — НАЧАЛЬНИК ПАТРУЛЯ — ДВОЕ ПАТРУЛЬНЫХ — ГРАЖДАНИН — СПИЧИНИTHE SAME — PATROL CHIEF — TWO PATROLMEN — CITIZEN — SPICHYNI
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
спаткаўшы на парозе Мікіту з выстаўленымі рэвольвэрамі
встретив на пороге Микиту с выставленными револьверамиmeeting Mikita on the threshold with his revolvers held out
Стаць! Ні з месца! Рукі ўверх!
Стоять! Ни с места! Руки вверх! Что это у вас в руках?Halt! Don't move! Hands up! What have you got in your hands?
МІКІТА, адступіўшы колькі крокаў назад, выцягвае ўверх рукі
МИКИТА, отступив на несколько шагов, поднимает рукиMIKITA steps back a few paces and raises his arms
. Гэта што ў вас у руках?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
то апускаючы, то падымаючы пачарзе рукі і згодна з гэтым паварачваючы то ўправа, то ўлева галавой
то опуская, то поднимая по очереди руки и соответственно поворачивая голову то вправо, то влевоlowering and raising his hands by turns, turning his head to the right and left accordingly
Гэта… Гэта… ваша чырвонае благародзіе… гэта… як яно… качарэжкі! даліпан, качарэжкі!
Это… Это… ваше красное благородие… это… как его… кочережки! Честное слово, кочережки!They're… They're… Your Red Honour… they're… what's the word… little pokers! Upon my word, little pokers!
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
Качарэжкі! Ну, палажэце іх на стол.
Кочережки! Ну, положите их на стол. А ведь мы с вами, кажется, знакомы?Little pokers! Well, put them on the table. But haven't we met before?
МІКІТА кладзе. НАЧАЛЬНІК, прыгледзеўшыся да МІКІТЫ
МИКИТА кладёт. НАЧАЛЬНИК, приглядевшись к МИКИТЕMIKITA puts them down. The CHIEF studies MIKITA
. Але мы, здаецца, з вамі знаёмы?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
падазрона ўзіраючыся на Начальніка
подозрительно всматриваясь в Начальникаeyeing the Chief suspiciously
Калі вашай чырвонай міласьці падабаецца, то мы знаёмы; самдзеле знаёмы. Я надта рад з гэткага, меджду протчым, першага знаёмства.
Если вашей красной милости угодно, то мы знакомы; в самом деле знакомы. Я очень рад такому, между прочим, первому знакомству.If it pleases Your Red Grace, then we have met; indeed we have. I'm very glad of such a first acquaintance, incidentally.
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
Помніце, як летась вялі мяне ў палон, а я ад вас спрытна ўцёк.
Помните, как в прошлом году вели меня в плен, а я ловко от вас убежал?Do you remember taking me prisoner last year, and how neatly I escaped from you?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
А як-жа, помню, меджду протчым, помню! Хто ад каго не ўцякае? І вы, ваша таварыскае родзіе, уцяклі, меджду протчым.
Как же, помню, между прочим, помню! Кто от кого не убегает? И вы, ваше товарищеское родие, убежали, между прочим.Of course, I remember, incidentally, I remember! Who doesn't run away from someone? And you ran away too, Your Comradely Bornship, incidentally.
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
Ваша фамілія?
Ваша фамилия?Your surname?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Колежскі рэгістратар Нікіці Зносілов, меджду протчым.
Коллежский регистратор Никици Зносилов, между прочим.Collegiate Registrar Nikitsi Znosilov, incidentally.
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
Скажэце мне: вы ўчора грабілі кватэру грамадзяніна Боршчыка на Архірэйскім завулку?
Скажите: вы вчера грабили квартиру гражданина Борщика в Архиерейском переулке?Tell me: did you loot Citizen Borshchyk's flat in Arkhiereiski Lane yesterday?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Нічога падобнага, мусье таварыш. Я ня грабіў, — мяне меджду протчым, грабілі — фрэнчык формельны, боты жоўценькія зьнялі…
Ничего подобного, мосье товарищ. Я не грабил — меня, между прочим, ограбили: френчик форменный, сапожки жёлтенькие сняли…Nothing of the sort, Monsieur Comrade. I didn't rob anyone—I was robbed, incidentally: they took my little uniform tunic, my little yellow boots…
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
Не загаварывайце зубоў, а кажэце праўду.
Не заговаривайте мне зубы, говорите правду.Don't try to talk your way out of it. Tell the truth.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Праўду кажу, ваша чырвонасьць, — даліпан я ня грабіў, меджду протчым.
Правду говорю, ваша красность: честное слово, я не грабил, между прочим.I am telling the truth, Your Redness: upon my word, I didn't loot, incidentally.
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Пазвольце вам, гражданін рэгістратар, не паверыць: я сам, стоячы на скверы, каля вадакачкі, бачыў, як вы з іншымі цягалі рухомую маемасьць з кватэры таварышча Боршчыка.
Позвольте вам, гражданин регистратор, не поверить: я сам, стоя в сквере у водокачки, видел, как вы с другими таскали движимое имущество из квартиры товарища Борщика.Allow me to disbelieve you, Citizen Registrar: standing in the little square by the pumping station, I myself saw you and others carrying movable property out of Comrade Borshchyk's flat.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Э! Так-бы і сказалі, гэр Сьпічыні, што я цягаў. Але я ня грабіў. Усяго таго было, што я па загаду свайго, меджду протчым, начальніка насіў гэтыя рэчы яму ў гасьцініцу „Парыж“.
Э! Так бы и сказали, герр Спичини, что я таскал. Но я не грабил. Всего-то и было, что по приказу своего, между прочим, начальника носил эти вещи ему в гостиницу «Париж».Oh! You should have said I was carrying things, Herr Spichyni. But I wasn't looting. All I did was carry those things, on the orders of my superior, incidentally, to his room at the Paris Hotel.
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Паложым, гэта таксама грабёж.
Положим, это тоже грабёж.I would submit that that too is looting.
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
І што далей было?
И что было дальше?And what happened next?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Нічога. Там у нумары, куды я зносіў рэчы, сядзелі нейкія маладыя, меджду протчым, мусьі ў форме і нейкія маладыя, меджду протчым, мамзэлі бяз формы ды выпівалі пазнанскі лікер.
Ничего. В номере, куда я приносил вещи, сидели какие-то молодые, между прочим, мосье в форме и какие-то молодые, между прочим, мамзели без формы и пили познанский ликёр.Nothing. In the room where I brought the things, some young messieurs in uniform, incidentally, and some young mademoiselles out of uniform, incidentally, were sitting and drinking Poznań liqueur.
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
І вы тых рэчаў к сабе ў хату не цягалі.
И вы этих вещей к себе домой не таскали?And you didn't carry any of those things to your own home?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Ані падвязачкі не прыцягнуў! Ага! Маю нават сьведку. Мамзэль Наста была ў тэй самай кампаніі, дзе выпівалі, і бачыла, што я начальнікавы рэчы ўсе там складаў.
Ни одной подвязочки не принёс! Ага! У меня даже свидетель есть. Мамзель Наста была в той самой компании, где пили, и видела, что все начальниковы вещи я там складывал.Not so much as a little garter! Ah! I even have a witness. Mademoiselle Nasta was in that same drinking party and saw me leave all my superior's things there.
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
Мы ўсё-такі маленькія агледзіны зробім вашых рэчаў, каб часам памылкова не запуталіся між імі і чужыя.
Всё-таки мы слегка осмотрим ваши вещи — вдруг среди них по ошибке затесались чужие. А это не награбленная водка?All the same, we'll have a little look over your belongings, in case someone else's have got mixed in by mistake. And isn't this looted vodka?
Робяць з большага рэвізію. НАЧАЛЬНІК знаходзіць кошык з бутэлькамі
проводят беглый обыск. НАЧАЛЬНИК находит корзину с бутылкамиthey make a cursory search. The CHIEF finds the basket of bottles
. А гэта не награбленая гарэлка?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
набок
в сторонуaside
Оеей! Оеей! зусім прапаў і з костачкамі нават.
Ой-ой-ой! Ой-ой-ой! Пропал совсем, вместе с косточками. Это… это не водка, а, между прочим, познанский ликёр, ваше товарищество. Для торговли купил, для свободной торговли, между прочим.Oh dear, oh dear! I'm done for, bones and all. It's… it's not vodka but Poznań liqueur, incidentally, Your Comradeship. I bought it for trade, for free trade, incidentally.
Да НАЧАЛЬНІКА
НАЧАЛЬНИКУto the CHIEF
. Гэта… гэта не гарэлка, а, меджду протчым, лікер пазнанскі, ваша таварыскасьць. На гандаль купіў, на свабодны гандаль, меджду протчым.
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
Добры гандаль!
Хорошая торговля! А этот мёд тоже на продажу?A fine trade! And is this honey for sale too?
Падымаючы вядро з патакай
поднимая ведро с патокойlifting the bucket of molasses
. А гэты мёд таксама на гандаль?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Гэта ня мёд, меджду протчым, і не на гандаль, а патака, якую сам з мамашай буду есьці.
Это не мёд, между прочим, и не для торговли, а патока: мы с мамашей сами её есть будем.That's not honey, incidentally, and not for trade; it's molasses, which Mamma and I will eat ourselves.
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
Награбленая?
Награбленная?Looted?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Меджду протчым… меджду протчым, так сабе ўзятая з агульна-даступных грамадзянскіх складаў, зусім так сабе.
Между прочим… между прочим, просто так взятая с общедоступных гражданских складов, совсем просто так.Incidentally… incidentally, simply taken from publicly accessible civilian warehouses, quite simply.
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
Добрае так сабе… Вашы дакумэнты!
Хорошо «просто так»… Ваши документы!A fine “quite simply”… Your papers!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Якія — старыя, ці новыя? старыя во дзе — у гэтых портфэльчыках.
Какие — старые или новые? Старые вон где — в этих портфельчиках.Which ones—old or new? The old ones are over there, in those little briefcases.
Паказвае на прынесеныя к таму часу ГАНУЛЯЙ портфэлі
Показывает на портфели, которые ГАНУЛЯ к этому времени принесла.He points to the briefcases which HANULIA has by now brought in.
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
Старыя потым раскумекаем, — давайце новыя.
Со старыми потом разберёмся — давайте новые.We'll sort the old ones out later—give me the new ones.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
пакапаўшыся ў кішэнях і за пазухай, набок
пошарив в карманах и за пазухой, в сторонуafter rummaging through his pockets and inside his shirt; aside
Оей! Оей! Польскі дакумэнт трэба паказваць. Каб я лепей скрозь дна праваліўся!
Ой-ой! Ой-ой! Придётся польский документ показывать. Лучше бы мне сквозь землю провалиться! Вот он, этот, между прочим, документ. Чтоб его рождественским громом сожгло!Oh dear! Oh dear! I have to show the Polish document. I'd rather the ground swallowed me up! Here is the document, incidentally. May Christmas thunder burn it up!
Дастаўшы дакумэнт з-за пазухі, да НАЧАЛЬНІКА
достав документ из-за пазухи, — НАЧАЛЬНИКУtaking the document from inside his shirt; to the CHIEF
. Во ён гэты, меджду протчым, дакумэнт.
Набок
в сторонуaside
. Каб яго калядны пярун спаліў!
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
разглядаючы дакумэнт
рассматривая документexamining the document
Польскі?
Польский?Polish?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Зусім польскі і з усіх бакоў польскі.
Совершенно польский и со всех сторон польский. Чтоб его за Буг унесло, между прочим!Entirely Polish and Polish on every side. May it be carried beyond the Bug, incidentally!
Набок
в сторонуaside
. Каб яго за Буг вынесла, меджду протчым!
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
Хто можа прачытаць?
Кто может прочитать?Who can read it?
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Пазвольце, таварыш, я прачытаю.
Позвольте, товарищ, я прочту. «Оказитель нинейшего Никициуш Зносиловски служи пши комиссарьяце полиции мяста Минска яко доноситель».Allow me, comrade, I'll read it. “The bearer hereof, Nikitsiusz Znosilowski, serves przy Komisariacie Policji miasta Mińska jako donosiciel—as an informer.”
Чытае
читаетreads
. „Оказіцель нінейшэго Нікіціуш Зносіловскі служы пшы Комісарыяце поліцыі мяста Мінска, яко доносіцель“.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
„Яко розносіцель“, Гэнрых Мотавіч!
«Яко разноситель», Генрих Мотович!“Jako roznosiciel—as a dispatch-carrier”, Henrikh Motavich!
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Паложым, ня „яко розносіцель“, а „яко доносіцель“, — чорнае на белым стаіць.
Положим, не «яко разноситель», а «яко доноситель» — чёрным по белому написано.I would submit it says not “jako roznosiciel”, but “jako donosiciel”—not a dispatch-carrier but a tale-carrier. There it is in black and white.
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
Ператлумачце дакумэнт.
Переведите документ.Translate the document.
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
„Паказчык гэтага, Нікіцій Зносілов, служыць у Менскім Камісарыяце поліцыі даношчыкам“.
«Предъявитель сего, Никиций Зносилов, служит в Минском полицейском комиссариате доносчиком».“The bearer hereof, Nikitsy Znosilov, serves in the Minsk Police Commissariat as an informer.”
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
„Разношчыкам“, Гэнрых Мотавіч!
«Разносчиком», Генрих Мотович!“As a dispatch-carrier”, Henrikh Motavich!
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Не „разношчыкам“, а „даношчыкам“, — чорнае па беламу стаіць, гражданін Зносілов.
Не «разносчиком», а «доносчиком»: чёрным по белому написано, гражданин Зносилов.Not “dispatch-carrier”, but “informer”: it's there in black and white, Citizen Znosilov.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Вы, мусье профэсар, кепска прачыталі і кепска ператлумачылі.
Вы, мосье профессор, плохо прочли и плохо перевели.You read it badly and translated it badly, Monsieur Professor.
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Паложым, я ніколі кепска ня чытаю і кепска ня тлумачу, глядзеце самі, гражданін рэгістратар!
Положим, я никогда плохо не читаю и плохо не перевожу; посмотрите сами, гражданин регистратор!I would submit that I never read badly or translate badly; look for yourself, Citizen Registrar!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
чытаючы
читаяreading
До… до… до… доносіцелем. Оей! Оей! Як-жа гэта вышла? я сам пісаў, сам рукою ўласнай пісаў, а начальства подпісь дало і не прачытала, мабыць. Гэнрых Мотавіч! Як-жа гэта вы мяне вучылі, меджду протчым?
До… до… до… доносителем. Ой-ой! Ой-ой! Как же так вышло? Я сам писал, собственной рукой писал, а начальство подписало и, должно быть, не прочло. Генрих Мотович! Как же вы меня учили, между прочим?Do… do… do… donosiciel. Informer. Oh dear! Oh dear! How did that happen? I wrote it myself, wrote it with my own hand, and my superiors signed it without reading it, apparently. Henrikh Motavich! What sort of teaching did you give me, incidentally?
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
Паложым, пры чым тут мая навука, калі вы самі пераблуталі „до“ з „розам“. А можа вы й не пераблуталі?
Положим, при чём тут моё учение, если вы сами перепутали «до» с «раз»? А может, вы и не перепутали?I would submit, what has my teaching to do with it if you yourself mixed up “do” with “roz”? Or perhaps you didn't mix them up?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Увесь Менск ведае, што я служыў разношчыкам, а не даношчыкам.
Весь Минск знает, что я служил разносчиком, а не доносчиком.All Minsk knows I served as a dispatch-carrier, not an informer.
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
Ну, досыць! Пасьля разьбяром.
Ну, довольно! После разберёмся. Кто ещё здесь с вами?That's enough! We'll sort it out later. Who else is here with you?
Да МІКІТЫ
МИКИТЕto MIKITA
. Хто тут з вамі яшчэ знаходзіцца?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
паказваючы
показываяpointing
Гэта, меджду протчым, мая мамаша, а гэта і гэна, як іх? — мае госьці.
Это, между прочим, моя мамаша, а эта и тот, как их? — мои гости.This is my mother, incidentally, and this one and that one, what are they?—my guests.
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
Вашы дакумэнты.
Ваши документы. И вы, кажется, мои старые знакомые? Вот тёплая компания. Прочитайте.Your papers. And I believe you're old acquaintances of mine too? What a cosy little gathering. Read them.
Прыглядзеўшыся
присмотревшисьlooking closely
. І вы, здаецца, мае старыя знаёмыя? Во цёплая кампанія.
ДАМА і СПРАЎНІК кланяюцца і аддаюць свае дакумэнты. НАЧАЛЬНІК да СЬПІЧЫНІ
ДАМА и ИСПРАВНИК кланяются и подают документы. НАЧАЛЬНИК — СПИЧИНИThe LADY and POLICE CHIEF bow and hand over their papers. The CHIEF to SPICHYNI
. Прачытайце.
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
У гэтым напісана: „рэвіровы сюдмэго рэвіру мяста Міньска“.
Здесь написано: «Ревировый сюдмего ревиру мяста Миньска».This one says: “Rewirowy siódmego rewiru miasta Mińska.”
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
Што гэта знача?
Что это значит?What does that mean?
Спраўнік
Исправник
Police Chief
„Акалодачны надзірацель сëмай часьці места Менску“, гаспадзін таварыш.
«Околоточный надзиратель седьмой части города Минска», господин товарищ.“Police inspector of the seventh precinct of the city of Minsk”, Mister Comrade.
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
да Патрульнага
Патрульномуto a Patrolman
Зрабеце рэвізію кішэняў гэтага грамадзяніна.
Обыщите карманы этого гражданина.Search this citizen's pockets.
Патрульны
Патрульный
Patrolman
робіць рэвізію, знаходзіць у кішэнях спраўніка пагоны і падае іх Начальніку
обыскивает, находит в карманах исправника погоны и подаёт Начальникуsearches him, finds epaulettes in the Police Chief's pockets and hands them to the Chief
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
круцячы пагоны ў руках, да Спраўніка
вертя погоны в руках, — Исправникуturning the epaulettes over in his hands; to the Police Chief
Што гэта?
Что это?What are these?
Спраўнік
Исправник
Police Chief
Спраўніцкія пагоны, гаспадзін таварыш: памятка былога вялічча.
Исправничьи погоны, господин товарищ: память о былом величии.A police chief's epaulettes, Mister Comrade: a memento of former grandeur.
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
палажыўшы пагоны на стол, да Сьпічыні
положив погоны на стол, — Спичиниputting the epaulettes on the table; to Spichyni
Чытайце другі дакумэнт.
Читайте второй документ.Read the second document.
Гэнрых Мотавіч Сьпічыні
Генрих Мотович Спичини
Henrikh Motavich Spichyni
чытае
читаетreads
„Баронэса Шпацэрзон, ганаровы член Менскай дабрачыннасьці“.
«Баронесса Шпацерзон, почётный член Минского благотворительного общества».“Baroness Shpatserzon, honorary member of the Minsk Charitable Society.”
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
Шпацэрзон… Шпацэрзон… Ну, усё роўна, — пойдзе і яна. А цяпер, калі рэвізія скончана, прашу ўсіх ісьці са мной.
Шпацерзон… Шпацерзон… Ну, всё равно — пойдёт и она. А теперь, раз обыск окончен, прошу всех следовать за мной. Вы, тётушка, останетесь за домом присматривать.Shpatserzon… Shpatserzon… Well, never mind—she'll come too. And now, since the search is finished, I ask you all to follow me. You, Auntie, will stay to look after the house.
Да ГАНУЛІ
ГАНУЛЕto HANULIA
. Вы, цётка, застаіцёся хаты пільнаваць.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Оей! Оей! Што, і мне йсьці, мусье таварыш?
Ой-ой! Ой-ой! Что, и мне идти, мосье товарищ?Oh dear! Oh dear! What, must I go too, Monsieur Comrade?
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
А вы думалі як?
А вы как думали?What did you think?
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Оей! Оей! Пакіньце мяне. Нашто я вам, меджду протчым, патрэбен? Вось у гэтых портфэлях зусім што іншае аба мне сказана. Зірнеце у гэтыя паперы, ваша таварыскасьць. Як прачытаеце, то ўсё роўна не забярыцё мяне, меджду протчым.
Ой-ой! Ой-ой! Оставьте меня. На что я вам, между прочим, нужен? В этих портфелях обо мне совсем другое написано. Загляните в эти бумаги, ваше товарищество. Как прочтёте, всё равно меня не заберёте, между прочим.Oh dear! Oh dear! Leave me here. What do you need me for, incidentally? Those briefcases say something quite different about me. Look at those papers, Your Comradeship. Once you've read them, you won't take me away anyway, incidentally.
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
Усё роўна не магу йначай. Гэтыя пісталеты, награбленая гарэлка, патака, цяганьне чужых рэчаў, служба даношчыкам, усё гэта таксама для нас добрыя паперы, хоць для вас, можа, і дрэнныя паперы.
Всё равно я не могу иначе. Эти пистолеты, награбленная водка, патока, таскание чужих вещей, служба доносчиком — всё это для нас тоже хорошие бумаги, хотя для вас, может, плохие.All the same, I can do nothing else. These pistols, the looted vodka, the molasses, carrying other people's belongings, serving as an informer—all these are good papers for us too, though perhaps bad papers for you.
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Дык пакажэце мне, меджду протчым, ваша чырвонае благородзіе, чэк на мой арышт.
Так покажите мне, между прочим, ваше красное благородие, чек на мой арест.Then show me, incidentally, Your Red Honour, the cheque for my arrest.
Начальнік патруля
Начальник патруля
Patrol Chief
Чэк атрымаеце, як прыдзеце на месца. Ідзем! Прашу забіраць „вешчэственныя даказацельства“
Чек получите, когда на место придёте. Идём! Прошу забрать «вещественные доказательства». А теперь — марш за мной!You'll get your cheque when we reach the place. Let's go! Please take the “material evidence”. And now—march after me!
НАЧАЛЬНІК забірае рэвольвэры, адзін портфэль і пагоны. ДАМЕ, СПРАЎНІКУ, СЬПІЧЫНІ і ГРАМАДЗЯНІНУ дае несьці па пары бутэлек, МІКІЦЕ — патаку, ДВУМ ПАТРУЛЬНЫМ — па портфэлю
НАЧАЛЬНИК забирает револьверы, один портфель и погоны. ДАМЕ, ИСПРАВНИКУ, СПИЧИНИ и ГРАЖДАНИНУ даёт нести по две бутылки, МИКИТЕ — патоку, ДВУМ ПАТРУЛЬНЫМ — по портфелю.The CHIEF takes the revolvers, one briefcase and the epaulettes. He gives the LADY, POLICE CHIEF, SPICHYNI and CITIZEN two bottles each to carry, MIKITA the molasses, and the TWO PATROLMEN a briefcase each.
. А цяпер — марш за мной!
Мікіта Зносак (Нікіцій Зносілов)
Микита Зносак (Никиций Зносилов)
Mikita Znosak (Nikitsy Znosilov)
Оей! Оей! Ваша таварыская міласьць! Пакіньце мяне з мамашай. Меджду протчым, пайду памагаць вам забіраць Варшаву, толькі не забірайце мяне!
Ой-ой! Ой-ой! Ваша товарищеская милость! Оставьте меня с мамашей. Между прочим, я пойду помогать вам брать Варшаву, только меня не забирайте!Oh dear! Oh dear! Your Comradely Grace! Leave me with Mamma. Incidentally, I'll go and help you take Warsaw, only don't take me away!
Гануля Зношчыха
Гануля Зношиха
Hanulia Znoschykha
Мае паночкі, мае галубочкі! Хаця ня зьмікіцьце майго Мікіткі. Хаця ня зьмікіцьце!
Господа мои, голубчики мои! Хоть не погубите моего Микитку. Хоть не погубите!My good gentlemen, my dear souls! Only don't do away with my little Mikita. Only don't do away with him!
Апускаецца з ціхім плачам на спакаваныя манаткі. Усе, апрача яе, выходзяць. Пры апошніх Гануліных словах разлягаецца за вокнамі на вуліцы харавая песьня
с тихим плачем опускается на упакованные пожитки. Все, кроме неё, уходят. При последних словах Ганули с улицы за окнами раздаётся хоровая песняwith quiet weeping she sinks onto the packed belongings. Everyone else leaves. As Hanulia speaks her last words, a choral song rises from the street outside the windows
♪ Ой ты, яблочко, #4
no tracks
Хор за вокнамі
Хор за окнами
Chorus outside
Ой ты, яблочко,
Ой ты, яблочко,Oh, you little apple,
Куда коцішся?
Куда катишься?Where do you roll?
Не туда попадзёш —
Не туда попадёшь —Roll the wrong way—
Не вароцішся…
Не воротишься…No coming home…
Пасьля паўмінутнай паузы, пад нясьціхаючыя гукі песьні, паволі апускаецца
После полуминутной паузы, под неумолкающие звуки песни, медленно опускаетсяAfter a half-minute pause, while the song continues unabated, slowly falls the
ЗАСЛОНА
ЗАНАВЕСCURTAIN