1. АКТ I-шы. Перад першай зьявай. Действие I. Перед первым явлением.ACT I. Before Scene I.
Рэч адбываецца ў нашы дні ў хаце КРЫНІЦКІХ.
Действие происходит в наши дни в доме Криницких.The action takes place in the present day, in the Krynickis’ house.
Абшырная сьвятліца. Направа ад публікі — вокны у сад, бліжэй к аркестру — стол, каля стала — лавы і табурэцікі, над сталом — вісячая недарагая лямпа, на сьцяне — абразы. Налева дзьверы ў сенцы, бліжэй к аркестру — куфар. Напроці — сьцяна і дзьверы ў бакоўку (каморку); справа пры сьцяне ад бакоўкі — ложак, засланы коўдрай, у галавах высака накладзена падушак; налева — у кутку — печ, на сьцяне стрэльба, старасьвецкі з гірамі гадзіннік і некалькі лубачных малюнкаў
Просторная горница. Справа от зрителей — окна в сад, ближе к оркестру — стол, у стола — лавки и табуретки, над столом — недорогая висячая лампа, на стене — иконы. Слева — дверь в сени, ближе к оркестру — сундук. Напротив — стена и дверь в боковую комнатку (каморку); справа у стены возле каморки — кровать, застланная одеялом, в изголовье высоко сложены подушки; слева в углу — печь, на стене ружьё, старинные часы с гирями и несколько лубочных картинок.A spacious living room. To the audience's right are windows looking onto the garden; nearer the orchestra, a table with benches and stools around it, an inexpensive hanging lamp above it, and icons on the wall. To the left, a door into the entrance hall; nearer the orchestra, a chest. At the back, a wall and a door into a small side room; to its right, against the wall, a bed covered with a blanket, pillows piled high at the head. To the left, in the corner, a stove; on the wall, a gun, an old-fashioned clock with weights, and several popular prints.
Час: асеньні вечар перад Пакровамі
Время: осенний вечер перед Покровом.Time: an autumn evening before the Feast of the Protection.
2. АКТ I-шы. Зьява I. Действие I. Явление I.ACT I. Scene I.
Паўлінка (адна).
Павлинка (одна).Paulinka, alone.
Стройная і досьць прыгожая дзяўчынка. Адзеўшыся ў недарагую краміну, але чысьценка; бяз хусткі, — ў валасох колькі грабеньчыкаў. Сядзіць на ложку і пільна шые крамны кафтанік. Як падыймаецца заслона — Паўлінка пяе:
Стройная, довольно красивая девушка. Одета в недорогую покупную ткань, но чистенько; без платка, в волосах несколько гребёнок. Сидит на кровати и прилежно шьёт кафтанчик из покупной ткани. Когда поднимается занавес, Павлинка поёт:A slender and quite pretty girl, dressed in inexpensive shop-bought cloth, but neatly; no headscarf, a few small combs in her hair. She sits on the bed, busily sewing a little jacket of shop-bought cloth. As the curtain rises, Paulinka sings:
♪ Ой пайду я лугам, лугам, #1
no tracks
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ой пайду я лугам, лугам,
Ой, пойду я лугом, лугом,Oh, I'll walk across the meadow,
Дзе мой мілы арэ плугам;
Где мой милый пашет плугом;Where my love is at the plough;
Ой пайду я лугам, лугам!
Ой, пойду я лугом, лугом! Oh, I'll walk across the meadow!
Ён арэць поле валамі,
Он волами пашет поле,With his oxen he is ploughing,
А я плачу ўсё сьлязамі;
А я всё слезами плачу;While my tears keep overflowing;
Ён арэць поле валамі.
Он волами пашет поле. With his oxen he is ploughing.
перастаўшы пець
Перестаёт петьStops singing.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Э-э! штось не пяецца сягоньня. Неяк сэрцайка трасецца, як-бы хто яго знеўціку перэпужаў. А мо' гэта песьня вінавата. Даліпантачкі, аніяк не магу сама з сабой да ладу прысьці. А ну, на шчасьце зачну другую. Якую-ж бы тут? Ага!..
Э-э! Что-то сегодня не поётся. Сердечко так и трепещет, будто кто его нежданно напугал. А может, песня виновата. Ей-богу, никак с собой не слажу. Ну-ка, на счастье заведу другую. Какую бы? Ага!..Ah! Somehow I can't sing today. My little heart is trembling, as if someone had startled it out of the blue. Or perhaps it's the song that's to blame. Upon my word, I can't come to terms with myself at all. Well, I'll try another, for luck. Which one shall it be? Ah, yes!..
Пяе
ПоётSings.
♪ Дый чаго-ж ты, дуб зялёны, #2
no tracks
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Дый чаго-ж ты, дуб зялёны,
Что же ты, дуб зелёный,Why are you, green oak,
Пахінаешся?
Всё склоняешься?Bending low?
Дый чаго-ж ты, мой міленькі,
Что же ты, мой миленький,Why are you, my darling,
Задумляешся?
Всё задумался?Brooding so?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Пяючы, падходзе к вакну і паглядае, пасьля ізноў садзіцца
Напевая, подходит к окну и выглядывает, потом снова садитсяWhile singing, goes to the window and looks out, then sits down again.
. А ўсё такі нешта ня цікава на сэрцы. І чаго яму бедненькаму не стае? Піць і есьці, дзякаваць Богу, хватае; часам татка дае грошы і на сукенкі... Чаго, чаго, здаецца, тут хацець?.. Ох, ох, як-жа маркотненька! Прост, хоць зьбірай манаткі ды йдзі ўпрочкі з хаткі. Ужо вечарэе: зараз ня будзе як шыць, а трэба сягоньня канешне кончыць. Заўтра Пакровы... у Міхалішках кірмаш... Эх, эх! каб хаця той прышоў, каго так хочацца сягоньня пабачыць.
А всё-таки неспокойно на сердце. И чего ему, бедненькому, недостаёт? Есть и пить, слава Богу, хватает; иной раз татка даёт и на платья... Чего, чего тут, кажется, желать?.. Ох, ох, какая тоска! Хоть собирай пожитки да уходи из хатки. Уже вечереет: скоро шить не разглядишь, а сегодня непременно надо закончить. Завтра Покров... в Михалишках ярмарка... Эх, эх! Хоть бы пришёл тот, кого так хочется сегодня увидеть.Still, there's something weighing on my heart. What is the poor thing lacking? Food and drink, thank God, there's enough of those; Father sometimes gives me money for dresses, too... What more, what more could anyone want?.. Oh, oh, how miserable I feel! I could almost pack my things and walk straight out of the house. Evening's coming: soon I won't be able to sew, and I simply must finish today. Tomorrow's the Feast of the Protection... the fair at Mikhalishki... Ah, ah! If only the one I'm longing to see today would come.
Садзіцца пры вакне і пачынае ізноў, шыючы, пець
Садится у окна и снова начинает петь за шитьёмSits by the window and, sewing, begins to sing again.
♪ Ой, ляцелі гусі дый над Беларусьсю, #3
no tracks
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ой, ляцелі гусі дый над Беларусьсю,
Ой, летели гуси над Белоруссией,Oh, the geese flew over Belarus,
Селі яны, палі на сівым Дунаю!
Сели они, пали на седой Дунай!Down they came upon the grey Danube!
Селі яны, палі, ваду замуцілі,
Сели они, пали, воду замутили,Down they came and muddied all the water,
Дый нас маладзенькіх з сабой разлучылі.
Да нас, молоденьких, друг с другом разлучили.And parted us, a young lad and a young girl.
Бадай тыя гусі марна запрапалі,
Чтоб те гуси сгинули, пропали,May those geese come to a wretched end,
Як мы любіліся — цяпер перасталі.
Мы любили прежде — нынче перестали.Once we loved each other—now we love no more.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Паглядзеўшы ў вакно
Посмотрев в окноLooks out of the window.
. Ну, ужо няма як саўсім без агню шыць! Зараз трэба запаліць лямпу. Цямнее і цямнее, ночка набліжаецца, а яго — як няма, так няма! А шчыра абяцаўся шэльма напэўна прыйці.
Ну, уже совсем без огня не разглядишь шитьё! Сейчас надо зажечь лампу. Всё темней и темней, ночка надвигается, а его как нет, так и нет! А ведь твёрдо обещал, шельма, непременно прийти. И что татка против него имеет? Как узнал, что он на меня ласковым глазом поглядывает, словно чёрная кошка между ними пробежала. Он-то ничего, а татка живьём бы его съел. Ну, да татка своё, Яким своё, а я своё. Поглядим, кто верх возьмёт: татка, я или он? Говорил — придёт сегодня, хоть там всё огнём гори. «Надо, говорит, так или иначе решить. Мы, говорит, не дети, свой ум есть, сами собой можем распорядиться. Только ты, говорит, Павлинка, непременно должна согласиться, иначе, говорит, пропадём, как рыжие мыши». Ай! Кто-то идёт. Он, он, непременно он!!Well, now I really can't sew without a light! I must light the lamp. Darker and darker, night drawing near, and still no sign of him! The rogue did solemnly promise he'd come. And what has Father got against him? Ever since he found out that he was looking at me with loving eyes, it's as if a black cat had run between them. He doesn't mind, but Father would eat him alive. Well, Father has his mind, Yakim has his, and I have mine. We'll see who wins: Father, me, or him? He said he'd come today, come hell or high water. “We must,” he says, “make a decision one way or the other. We're not children; we've minds of our own and can manage our own lives. Only you, Paulinka, must agree, because otherwise,” he says, “we'll perish like little red mice.” Oh! Someone's coming. It's him, it's him, it must be him!!
Шукае запалак і запалівае лямпу
Ищет спички и зажигает лампуLooks for matches and lights the lamp.
. І што гэты тата да яго мае? З таго часу, як даведаўся, што ён на мяне мілым вокам паглядае, — ўсё роўна, як чорная котка між імі перабегла. Ён то нічога, але тата — дык жыўцом-бы яго зьеў. Ну, але тата сваё, Якім сваё, а я — сваё. Паглядзім, чый верх будзе: таткаў, ці мой, ці яго?
Падумаўшы
ПодумавAfter a moment's thought.
. Казаў — прыдзе сягоньня, каб там і ліха гарэла. „Трэба, кажа, сякую, ці такую зрабіць пастанову. Мы, кажа, ня дзеці, — маем свой розум і можам сабой пакіравацца. Толькі ты, кажа, Паўлінка, павінна на гэта прыстаць канешне, бо іначай, кажа, згінем, як рудыя мышы“.
Ускочыўшы
ВскочивJumps up.
Ай! нехта ідзе. Ён, ён, напэўна ён!!
3. АКТ I-шы. Зьява II. Действие I. Явление II.ACT I. Scene II.
Паўлінка — Якім.
Павлинка — Яким.Paulinka and Yakim.
Якім
Яким
Yakim
Вось і я — як тут быў! Добры вечар ясьне-пекнай паньне Паўлінцы. Што, золатца маё ненагляднае, прачакалася трохі мяне, ненавісьніка?
Вот и я — словно тут и был! Добрый вечер яснопрекрасной панне Павлинке. Что, золотце моё ненаглядное, заждалась немного меня, злодея? А никого нет?Here I am, as though I'd never left! Good evening to the radiant and beautiful Miss Paulinka. Well, my precious treasure, have you been waiting long for your dreadful fellow? Is there no one here?
Глянуўшы на бакі
Оглянувшись по сторонамLooks around.
. А ці нікога няма?
Гаворачы, падбліжаецца к Паўлінцы, вітаецца і хоча абняць яе
Говоря, подходит к Павлинке, здоровается и хочет её обнятьAs he speaks, approaches Paulinka, greets her, and tries to embrace her.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
баронячыся
ОтбиваясьResisting him.
. Ой, ой! памалу. Ўсе дома, ўсе дома. Толькі ў Якіма ня ўсе дома, бо по-начы ходзе да маладых дзяўчат. Дадуць, дадуць зараз пытлю старыя.
Ой, ой! Потише. Все дома, все дома. Это у Якима не все дома, раз по ночам ходит к молодым девушкам. Зададут, зададут тебе сейчас старики! Разрешение есть так поздно приходить?Oh, oh! Easy now. Everyone's at home, everyone's at home. Only Yakim's not quite all there, coming to young girls after dark. The old folks will give you a proper thrashing. Have you permission to come so late?
Тупаючы нагой
Топнув ногойStamps her foot.
Пазваленьне ёсьць гэтак позна прыходзіць?
Якім
Яким
Yakim
садзючыся
СадясьSits down.
Ёсьць, ёсьць, мая ты сакатушка, шчабятушка! Кажы толькі хутчэй, галубка мая бяскрылая: тата твой дома, ці не? Бо-ж сама ведаеш, якая ў нас з ім страшэнная любасьць.
Есть, есть, моя трещотка, моя щебетунья! Только скажи поскорей, голубка моя бескрылая: татка твой дома или нет? Сама ведь знаешь, какая у нас с ним страшная любовь.Yes, yes, my chatterbox, my little songbird! Only tell me quickly, my wingless dove: is your father home or not? You know what a tremendous affection there is between us.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
садзючыся за шыцьцё
Садясь за шитьёSits down to her sewing.
Ой, чаму-ж ня ведаю? Як між катом і сабакай, якраз. Але, але сьмела будзь як у Бога пад прыпечкам. Паехалі абое на торг і пэўна позна вернуцца, бо маюць трохі сяго-таго да праданьня і маняцца сякія-такія зрабіць пакупкі. Бачыш, заўтра мае быць трохі гасьцей з кірмашу.
Ой, как же не знать? Как у кошки с собакой, точь-в-точь. Но ты не бойся, будь как у Бога за пазухой. Оба на торг уехали, вернутся, верно, поздно: кое-что продать надо и кое-какие покупки собираются сделать. Завтра ведь у нас гости с ярмарки будут.Oh, don't I know it! Just like a cat and a dog. But you can feel as snug as if you were tucked behind God's stove. They've both gone to market and will probably be late, because they've a few things to sell and some shopping to do. You see, we're expecting guests from the fair tomorrow.
Якім
Яким
Yakim
Та-а-к! Значыцца, ты кшталтам, вечарынка будзе?
Та-ак! Стало быть, вроде как вечеринка будет?So-o! That means, as it were, a party?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Так, так! Вечарынка быць то будзе, але ня ўсе на ей будуць.
Да, да! Вечеринка-то будет, да не все на ней будут.Yes, yes! There'll be a party all right, but not everyone will be there.
Якім
Яким
Yakim
Эх, Паўлінка! Ты ўсё сваё; мне і так горка на душы, як-бы хто там палын засеяў, а ты яшчэ прытычкамі сваімі соліш. Вазьму на злосьць — ды прыду. Што-ж яны са мною зробяць?
Эх, Павлинка! Ты всё за своё; у меня и так на душе горько, будто полыни насеяли, а ты ещё своими поддёвками солишь. Возьму назло да приду. Что они мне сделают?Ah, Paulinka! Always the same with you. My heart's bitter enough already, as if someone had sown wormwood in it, and you rub salt in with your jibes. I'll come just to spite them. What can they do to me?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Зрабіць — то нічога ня зробяць, але і ты сам нічога ня зробіш, а толькі праробіш…
Сделать-то ничего не сделают, но и ты ничего не сделаешь, только проиграешь...They won't do anything, but neither will you—you'll only undo yourself…
Якім
Яким
Yakim
робячы папяроску
Свёртывая папироскуRolls a cigarette.
Ці ясьне-панна Паўлінка пазволіць мне закурыць пры ёй?
Позволит ли ясная панна Павлинка закурить при ней?Will the gracious Miss Paulinka permit me to smoke in her presence?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ого, скуль такая далікатнасьць? Рукам каля дзяўчыны дае волю бяз пытаньня, а як папяроску закурыць, дык пазваленьня просіць. Не пазваляю за тое, вось і ўсё тут!
Ого, откуда такая деликатность? Рукам возле девушки без спроса волю даёт, а папироску закурить — разрешения просит. Не позволяю за это, вот и всё!Oh, where did all these fine manners come from? He lets his hands run free round a girl without asking, but to light a cigarette he asks permission. For that, I won't allow it, and that's that!
Якім
Яким
Yakim
А я закуру.
А я закурю.I'll smoke all the same.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
А я ня дам!
А я не дам!And I won't let you!
Кідае шыцьцё і хоча адабраць папяроску. Нейкі час тузаюцца, бегаюць адно за адным па хаце і няумысьле раскідаюць на ложку падушкі
Бросает шитьё и хочет отнять папироску. Некоторое время борются, бегают друг за другом по хате и нечаянно разбрасывают подушки на кроватиDrops her sewing and tries to seize the cigarette. They struggle for a while, chasing each other round the room and accidentally scattering the pillows on the bed.
Якім
Яким
Yakim
бегаючы
БегаяRunning.
Ну, ужо годзі, годзі, Паўлінка! Болей нічому без твайго пазваленьня даваць волі ня буду.
Ну, хватит уже, хватит, Павлинка! Больше ничему без твоего разрешения воли давать не буду.Enough now, enough, Paulinka! I won't let anything run free again without your permission.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ну, калі так, то згода!
Ну, раз так, мир!Well, if that's so, we have a bargain!
Садзяцца. Якім курыць, Паўлінка шые
Садятся. Яким курит, Павлинка шьётThey sit down. Yakim smokes; Paulinka sews.
Якім
Яким
Yakim
памаўчаўшы
ПомолчавAfter a pause.
Паўлінка!
Павлинка!Paulinka!
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Га! Ці пан Якім забыўся, як я завуся?
А! Пан Яким забыл, как меня зовут?Eh? Has Mr Yakim forgotten my name?
Якім
Яким
Yakim
Ды не! Я хацеў-бы, золатца, сур’ёзна з табой пагаварыць.
Да нет! Я хотел бы, золотце, серьёзно с тобой поговорить.No! I want to talk to you seriously, my treasure.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
І-і!!! Ведаю я гэтыя сур’ёзнасьці. Перш-на-перш будзе, ці я люблю, пасьля — ці вельмі моцна, а пасьля, ці гатова ўсё чысьценка зрабіць, што чарнабрывы Якім захоча, а там, а там… і паехала, як на непадмазаных калёсах… Ці-ж ня праўда?
И-и!!! Знаю я эту серьёзность. Сперва — люблю ли я, потом — очень ли сильно, а после — готова ли всё-всё сделать, чего чернобровый Яким захочет, а там, а там... пошло-поехало, словно на несмазанных колёсах... Разве не так?Oh!!! I know these serious talks. First it'll be whether I love you, then whether I love you very much, then whether I'm ready to do every last thing dark-browed Yakim wants; and then, and then… off we go like a cart with ungreased wheels… Isn't that right?
Якім
Яким
Yakim
Праўда, то праўда, але ўсяму мусіць быць канец.
Так-то так, но всему должен быть конец.True enough, but everything must have an end.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ну, дык слухаем вашэці. А вось можа і новую песеньку нам сьпяіцё. Адно толькі за ўмовай: або надта вясёлую, вясёлую, каб аж лявоніху захацелася ісьці, або такую сумна-сумненькую, што, выслухаўшы яе — раз, два, ды бухтыль у вір галавою! вось так!
Ну, так слушаем вашу милость. Может, новую песенку нам споёте. Только с условием: или очень весёлую, чтоб аж лявониху захотелось плясать, или такую грустную-прегрустную, чтобы послушать её — и раз, два, бултых головой в омут! Вот так!Well, we're listening, sir. Perhaps you'll sing us a new little song. Only on one condition: either something very, very merry, enough to make me dance the Lyavonikha, or something so terribly sad that, once I've heard it—one, two, splash! Head first into the deep water! Like this!
Паказвае і чуць ня валіцца; Якім падхоплівае і садзіць яе на лаве
Показывает и чуть не падает; Яким подхватывает её и усаживает на лавкуDemonstrates and almost falls; Yakim catches her and seats her on the bench.
Якім
Яким
Yakim
Гэта будзе ад цябе, маё ты сонейка, залежаць. Як захочаш — такая і песенька выйдзе: або вясёлая, радасная, як-бы самое неба яснае, або сумная, гаротная, як асеньнія хмары над гэтай зямелькай чорнай.
Это от тебя, солнышко моё, зависит. Как захочешь, такой и выйдет песенка: или весёлой, радостной, словно ясное небо, или печальной, горестной, как осенние тучи над этой чёрной землёй. Эх, эх! И докуда же всё это тянуться будет? Докуда, как суховей, будет сушить и мучить нас?That will depend on you, my sunshine. Whatever you wish, that's the song it will be: either bright and joyful, like the clear sky itself, or sad and sorrowful, like autumn clouds over this dark earth. Ah, ah! How long is all this going to drag on? How long will it dry us out and torment us like a scorching wind?
Памаўчаўшы
ПомолчавAfter a pause.
Эх, эх! І дакуль-жа ўсё гэта будзе цягнуцца? Дакуль, як сухавей, сушыць і мучыць нас будзе?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
жартаўліва
ШутливоTeasingly.
Толькі ня нас, а мяне — трэба гаварыць. Мне дужа добра, весела, і так лёганька, лёганька на сэрцы, што…
Только не нас, а меня — надо говорить. Мне очень хорошо, весело, и так легко, легко на сердце, что...You should say “me”, not “us”. I'm perfectly happy, merry, and my heart is so light, so light that…
Якім
Яким
Yakim
з дасадай
С досадойVexed.
Паўлінка!
Павлинка!Paulinka!
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
закрываючы губы рукой
Прикрывая рот рукойCovers her mouth with her hand.
Ну, ну, ўжо маўчу… як немая рыба.
Ну, ну, уже молчу... как немая рыба.All right, all right, I'm silent now… like a dumb fish.
Якім
Яким
Yakim
як-бы сам да сябе
Словно самому себеAs though to himself.
Калі, калі ўжо надойдзе тая часінка, што нас злучыць на векі, і мы ўжо ніколі не расстанемся? Калі? Калі?..
Когда, когда же придёт тот час, что соединит нас навеки, и мы уже никогда не расстанемся? Когда? Когда?..When, when will the moment come that joins us for ever, so we'll never part again? When? When?..
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ха-ха-ха! На сьвятое ніколі. Вельмі ўжо татка мой заеўся на цябе з таго часу, як даведаўся, што мы з табою зьлюбіліся. Ну, а бяз таты гэты інтэрас наладзіць будзе вельмі трудна.
Ха-ха-ха! На святое никогда. Очень уж татка на тебя взъелся, как узнал, что мы полюбились. А без татки это дело устроить будет трудно.Ha-ha-ha! On Saint Never's Day. Father has had it in for you ever since he found out we were in love. And it'll be very hard to arrange this business without Father.
Якім
Яким
Yakim
Трудна, то яно трудна, але няма таго злога, каб ня вышла на добрае. Хоць-бы, прымерам, мы з табой так зрабілі: выбраўшы падхадзячую часіну, калі стары будзе ня ў злосьці, узяліся з табой за рукі, падышлі к яму, укленчылі, і сказалі: так і так, наш добры бацечка, — я люблю Паўлінку, а я люблю Якімку — вельмі-вельмі моцна, так, што і жыцьця нам аднаму без аднаго нямашака, ну, дык супакойце нашы сэрцайкі: дайце нам пазваленьне ўзяць — ды пажаніціся…
Трудно-то трудно, да нет худа без добра. Вот хотя бы сделали мы так: выбрали удобный час, когда старик не сердится, взялись за руки, подошли к нему, стали на колени и сказали: так и так, наш добрый батюшка, я люблю Павлинку, а я люблю Якимку — очень-очень сильно, так, что друг без друга и жизни нам нет, ну так успокойте наши сердечки: разрешите взять да пожениться...Hard it may be, but some good can come out of every ill. Suppose we did this: picked a suitable moment, when the old man wasn't angry, joined hands, went up to him, knelt down and said, “This is how it is, our dear good father: I love Paulinka, and I love Yakim, very, very dearly, so dearly that neither of us can live without the other. So put our hearts at ease: give us permission to get married…”
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Э-э!!. Ня туды, мой ты дурненькі Якімка, паехаў! Уедзеш гэтак у нерат, што ні ўзад, ні ўперад. Каб гэта яшчэ толькі з мамкай, то яно сяк-так, як табе ня раз я і казала, але з старым — дык чыстая бяда, настаяшчае гора. Хоць ты яму кол на галаве чашы, дык нічога ня выдзеўбеш. «На парог, кажа, каб і ня важыўся паказацца; мазгаўню, кажа, гаду пашчапаю»! Вось і рабі з ім што хочаш! Каб мог, дык на першай асіне павесіў-бы цябе. Ну, і гдзе-ж у такім разе набрацца сьмеласьці ісьці кленчыць перад ім і прасіць пазваленьня?.. Задасьць такога пытлю і табе і мне разам, што і жаніцьба ў галаву не палезе.
Э-э!! Не туда ты, глупенький мой Якимка, поехал! Так в вершу попадёшь, что ни назад ни вперёд. Кабы только с мамкой дело было, то ещё туда-сюда, я тебе не раз говорила, а со стариком — чистая беда, настоящее горе. Хоть кол ему на голове теши — ничего не вытешешь. «На порог, говорит, чтоб и показываться не смел; голову, говорит, гаду расколю!» Вот и делай с ним что хочешь! Мог бы — на первой осине тебя повесил. Ну, где тут храбрости набраться, чтобы перед ним на коленях разрешения просить?.. Такого обоим задаст, что и женитьба в голову не полезет.Oh!! You're on the wrong road, my silly little Yakim! You'll land in a trap where you can't go forward or back. If it were only Mother, we might manage, as I've told you many times, but with the old man it's sheer disaster, real misery. You could whittle a stake on his head and get nothing out of him. “Don't you dare show your face on my doorstep,” he says. “I'll split the villain's skull!” And there you are—do what you will with him! If he could, he'd hang you from the first aspen. So where are we to find the courage to kneel before him and ask permission?.. He'll give both of us such a hiding that marriage will be the last thing on our minds.
Якім
Яким
Yakim
Так, то яно так! Але я неяк усё яшчэ надзеі ня трачу, — а ну-ж адпусьціцца. Быў-жа такі час, што мяне любіў, ды нават у бядзе то тады, то сяды памагаў.
Так-то так! Да я всё ещё надежды не теряю — вдруг отойдёт. Было ведь время, любил меня, да и в беде то тут то там помогал.That's true enough! But somehow I still haven't lost hope—perhaps he'll soften. There was a time when he liked me, and even helped me now and then when I was in trouble.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Быў час, але вадою сплыў. Памагаў, пакуль ня ўбачыў, што трэба і дачкой памагчы, а як да гэтага стала даходзіць, вось у ім і адазвалася шляхоцкая фанабэрыя. Другую песьню цяпер пяе. Нож точыць… востра нож точыць родны мой татка на таго, каго сам калісь любіў і каго я палюбіла…
Было время, да водой уплыло. Помогал, пока не увидел, что и дочкой помогать придётся; а как до этого дошло — тут и взыграла в нём шляхетская спесь. Теперь другую песню поёт. Нож точит... острый нож точит родной мой татка на того, кого сам когда-то любил и кого я полюбила... И во веки веков любить буду.There was, but it's water under the bridge. He helped until he saw he'd have to help by giving his daughter, too; once it came to that, his gentry pride woke up. He's singing a different tune now. He's sharpening his knife… my own father is sharpening a keen knife against the man he once loved himself, the man I've come to love… And will love for ever and ever.
Устаючы, горача
Вставая, горячоRises, passionately.
. І на векі вечныя любіць буду.
Ідзе і папраўляе падушкі, за ёй — Якім, абымае — і садзяцца, абняўшыся, абое на ложку
Идёт поправлять подушки, за ней Яким, обнимает её; оба, обнявшись, садятся на кроватьGoes to straighten the pillows; Yakim follows and embraces her. They sit on the bed, their arms around each other.
Якім
Яким
Yakim
памаўчаўшы, ласкава
Помолчав, ласковоAfter a pause, tenderly.
Паўлінка!
Павлинка!Paulinka!
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
сьмяючыся
СмеясьLaughs.
Ізноў забыўся, як завуся?
Опять забыл, как меня зовут?Forgotten my name again?
Якім
Яким
Yakim
А ты ізноў сваё... Слухай, міленькая: ці ты надумалася зрабіць тое, аб што я цябе надовечы прасіў і маліў? Сама-ж ты, золатца, казала мне ня раз і цяпер кажаш, што татка твой ні на якія просьбы ня згодзіцца. Значыцца, сама добра разумееш, што іншага выхаду для нас нямашака. А гэтак, як я казаў, будзе найлепей. Ці то мы будзем першыя, або апошнія? Янка Лукашонак з сваей Зосяй так зрабілі, Ігнась Манякоўскі — з сваей Дамянісяй, ды і шмат хто... Бацькі спачатку пазлуюць, пазлуюць трохі, і адпусьцяцца, — ведама бацькаўскае сэрца. Вось і мы з табой, міленькая, такім парадкам самі сабе шчасьце збудуем і нічыей ласкі прасіць ня будзем. Адно, абы твая згода, і ўсё будзе добра. Я ўжо, прызнацца табе, гаварыў з папом. Ён заўтра прыяжджае ў Міхалішкі імшу адпраўляць і заначуе ў ваколіцы. Ну, а мы к яму... раз, два, і гатова.
А ты опять за своё... Послушай, миленькая: надумала сделать то, о чём я тебя давеча просил и молил? Сама ведь, золотце, не раз мне говорила и сейчас говоришь, что татка ни на какие просьбы не согласится. Значит, сама хорошо понимаешь: другого выхода у нас нет. А так, как я говорил, всего лучше будет. Разве мы первые или последние? Янка Лукашонок со своей Зосей так сделали, Игнась Маняковский — со своей Доменисей, да и много кто... Родители сперва посердятся, посердятся немного и отойдут — известно, родительское сердце. Вот и мы с тобой, миленькая, сами себе счастье устроим, ничьей милости просить не будем. Только бы ты согласилась, и всё будет хорошо. Я, признаться, уже с попом говорил. Завтра он приедет в Михалишки мессу служить и заночует неподалёку. А мы к нему... раз, два — и готово.There you go again... Listen, darling: have you decided to do what I begged and pleaded with you to do the other day? You've told me many times, my treasure, and you're telling me now, that no amount of pleading will make your father consent. So you understand perfectly well that there's no other way out for us. What I suggested would be best. Would we be the first, or the last? Yanka Lukashonak did it with his Zosia, Ignas Maniakowski with his Damianisia, and plenty of others... Their parents are angry at first, angry for a little while, then they soften—a parent's heart, you know. That's how we'll build our own happiness, darling, and ask no one's favour. Only say yes, and everything will be fine. To tell you the truth, I've already spoken to the priest. He's coming to Mikhalishki tomorrow to say Mass, and staying the night nearby. We'll go to him... one, two, and it's done.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Думаць, то я думала, але неяк страшна. Можа-б было лепей, каб яшчэ трохі пачакаць, а то так скора, раптам... Хто сьпяшыць, той людзей сьмяшыць.
Думать-то думала, да как-то страшно. Может, лучше ещё немного подождать, а то так скоро, вдруг... Кто спешит, тот людей смешит.I've thought about it, yes, but somehow I'm frightened. Perhaps we'd better wait a little longer, instead of rushing into it so suddenly... Haste only makes people laugh at you.
Якім
Яким
Yakim
Якая ты нядобрая, Паўлінка. Ты зараз — страшна, страшна, пачакаць, пачакаць! Гэтак і ўсю сваю моладасьць пачаканкамі перачакаем. А так гэта дачэснае жыцьцё можна добра наладзіць, так добра, абы толькі ахвота ў нас была ды вытрываласьць.
Какая ты недобрая, Павлинка. У тебя сразу — страшно, страшно, подождать, подождать! Так и всю молодость ожиданием переждём. А ведь земную эту жизнь можно хорошо устроить, так хорошо — только бы у нас охота была да терпение.How unkind you are, Paulinka. Straight away it's “frightened, frightened”, “wait, wait”! We'll wait our whole youth away like that. We could make such a good life for ourselves in this world, so good, if only we had the will and the courage to keep going.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
А што — калі зловяць? Гэта-ж я ня выжыву з сораму, людзі вочы выберуць, нельга будзе на сьвет паказацца. Цяпер — і то колькі ўсякай брыды ўслужлівыя суседзі і суседкі на нас вернуць, а што і гаварыць тады, як нам гэта „Бог наш ўцечка“ ня ўдасца?
А если поймают? Я ведь со стыда не переживу, люди глаза выклюют, на свет показаться нельзя будет. Уже сейчас услужливые соседи и соседки сколько гадости на нас валят, а уж что тогда говорить, если это наше «Бог нам прибежище» не удастся?But what if they catch us? I'd die of shame. People would tear my eyes out; I couldn't show my face anywhere. Our obliging neighbours, men and women alike, heap enough filth on us already—what'll they say if our “God is our refuge” escape goes wrong?
Якім
Яким
Yakim
Ня бойся, золатца, ня зловяць! Усё пойдзе гладка. Заўтра ў вас вечарынка; посьле вечарынкі ўсе будуць спаць моцна так, што хоць з гарматаў страляй — нічога не пачуюць. Я ўсё акуратна прыгатую, ты толькі зьвяжаш у клумак што патрабнейшае, а там праз мамэнт — і ты мая на векі вечныя.
Не бойся, золотце, не поймают! Всё гладко пойдёт. Завтра у вас вечеринка; после вечеринки все крепко заснут, хоть из пушек стреляй — ничего не услышат. Я всё как следует приготовлю, ты только самое нужное в узелок свяжешь, а там одно мгновение — и ты моя на веки вечные.Don't be afraid, my treasure; they won't catch us! Everything will go smoothly. There's your party tomorrow; afterwards everyone will sleep so soundly they wouldn't hear a cannon firing. I'll have everything properly ready; you need only tie your most necessary things in a bundle, and in a moment you'll be mine for ever and ever.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
нібы са злосьцю
Будто сердясьWith pretended anger.
Ня я твая, а ты мой на векі вечныя!
Не я твоя, а ты мой на веки вечные!Not me yours—you mine for ever and ever!
Якім
Яким
Yakim
Ну, хай будзе, як Сора казала; але гэта толькі тады ў нас выйдзе, калі ты прыстанеш на тое, аб што я цябе прасіў і прашу.
Ну, пусть будет, как Сара сказала; только это у нас выйдет, если ты согласишься на то, о чём я просил и прошу.Well, let it be as Sara said; but it'll only work if you agree to what I asked you then and am asking you now.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
падумаўшы, сьмяючыся
Подумав, смеясьThinks, then laughs.
Ну, згода да... заўтрашняга дня, а там пабачым.
Ну, согласна до... завтрашнего дня, а там поглядим.Well, I agree until... tomorrow, and then we'll see.
Якім
Яким
Yakim
павесялеўшы
ПовеселевBrightening.
І даўно ўжо трэба было гэтак сказаць, мая ты кветачка майская. Заўтра вечарам, як толькі ўсе паўкладаюцца, — яўжо ў садзе пад вакном буду на цябе чакаць. Ты ваконца адчыніш, лахі пад пахі — ды скакель з хаты ў сад, як пятух!...
Давно бы так сказала, майский мой цветочек. Завтра вечером, как только все улягутся, я уже в саду под окном буду тебя ждать. Ты оконце откроешь, тряпки под мышки — и прыг из хаты в сад, как петух!..You should have said that long ago, my little May flower. Tomorrow evening, as soon as everyone's gone to bed, I'll be waiting in the garden beneath your window. You open it, tuck your things under your arm, and hop out of the house into the garden, like a cockerel!...
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Гэта ты, як пятух, а я, як...
Это ты как петух, а я как...You're the cockerel, and I'm a...
Якім
Яким
Yakim
перапыняючы
ПеребиваяInterrupts.
Як курыца.
Как курица.A hen.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ня курыца, а як зязюлька.
Не курица, а как кукушечка.Not a hen—a little cuckoo.
Якім
Яким
Yakim
Як зязюлька, праз вакно — фырр! а пятух —цап, а поп крапілам — пырсь! а там...
Как кукушечка, через окно — фырр! А петух — цап, а поп кропилом — брызг! А там...A cuckoo, through the window—flutter! The cockerel—catch! The priest with his sprinkler—splash! And then...
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
сьмяючыся
СмеясьLaughs.
. А там ізноў — фырр!...
А там опять — фырр!..And then—flutter again!...
Размахівае рукамі і хоча вырвацца. Якім мацней прыціскае яе к сабе і хоча пацалаваць; яна нібы бароніцца, а пасьля хватае яго за шыю, і яны доўга горача цалуюцца
Размахивает руками и хочет вырваться. Яким крепче прижимает её и хочет поцеловать; она будто отбивается, потом обхватывает его шею, и они долго, горячо целуютсяWaves her arms and tries to break free. Yakim holds her closer and tries to kiss her; she pretends to resist, then throws her arms round his neck, and they kiss long and passionately.
Якім
Яким
Yakim
Ох, каб гэтак ўсё жыцьцё і кожную мінутку.
Ох, кабы так всю жизнь и каждую минутку.Oh, if only it could be like this all our lives, every minute.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ого! Разласаваўся!... Аскому нагоніш, пакуль ахвоту спагоніш.
Ого! Приохотился!.. Оскомину набьёшь, прежде чем охоту утолишь. Ой! Где-то грохочет! Не наши ли с торга едут?Oh! You've acquired a taste for it!... You'll set your teeth on edge before you've had your fill. Oh! There's a rumbling somewhere! Could that be our people coming back from market?
Прыслухаўшыся
ПрислушавшисьListens.
Ой! Недзе туркоча! Ці ня едуць толькі нашы з торгу?
Якім
Яким
Yakim
прыслухаўшыся
ПрислушавшисьListens.
Такі-ж нехта едзе.
И впрямь кто-то едет.Someone is coming, all right.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
сумна
ПечальноSadly.
Значыцца, Якімка, трэба ўжо табе рабіць — фырр!
Значит, Якимка, тебе уже пора делать — фырр!So, Yakim dear, it's time for you to go—flutter!
Якім
Яким
Yakim
устаючы, з уздохам
Вставая со вздохомRises with a sigh.
Нічога не парадзіш — трэба!.. Ой, гэтыя бацькі! І чаму гэта ня родзяцца на сьвет дочкі без бацькоў?...
Ничего не поделаешь — пора!.. Ох, эти родители! И отчего на свет не родятся дочки без родителей?..Nothing for it—I must!.. Oh, these parents! Why aren't daughters born into the world without parents?...
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
устаючы
ВставаяRises.
Ах, чуць не забылася! Ці прынёс мне тое, што абяцаўся?
Ах, чуть не забыла! Принёс то, что обещал?Oh, I almost forgot! Did you bring what you promised me?
Якім
Яким
Yakim
А як-жа, прынёс, маё ты золатца.
Как же, принёс, золотце моё.Of course I did, my treasure.
Дастае з кішані фатаграфію і аддае Паўлінцы
Вынимает из кармана фотографию и отдаёт ПавлинкеTakes a photograph from his pocket and gives it to Paulinka.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
прыглядаючыся к фатаграфіі, весела
Всматриваясь в фотографию, веселоExamines the photograph cheerfully.
. Вот так добра! Заместа аднаго, маю ўжо двох: аднаго, што сам ходзе да дзяўчат і рукам волю дае, а другога, што трэба насіць за... пазухай.
Вот хорошо! Вместо одного уже двое у меня: один сам к девушкам ходит и рукам волю даёт, а другого за... пазухой носить надо.How lovely! Instead of one, I've got two now: one who goes visiting girls himself and lets his hands run free, and another I must carry in my... bosom.
Сьмяецца
СмеётсяLaughs.
Якім
Яким
Yakim
любуецца ею, хватае і цалуе
Любуется ею, обнимает и целуетLooks at her fondly, catches her and kisses her.
Ах ты, зязюлька мая ненаглядная!
Ах ты, кукушечка моя ненаглядная!Oh, my dearest little cuckoo!
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
баронячыся
ОтбиваясьResisting.
. Ну, ну, пятушок! Не гарачыся; пасьпееш з козамі на торг.
Ну, ну, петушок! Не горячись, успеешь с козами на торг. Марш домой! Раз, два, три!..Now, now, little cockerel! Don't get excited; you'll get your goats to market soon enough. Off home! One, two, three!...
Выпіхаючы Якіма з хаты
Выпихивая Якима из хатыPushes Yakim out of the house.
Марш да дому! Раз, два, тры!...
Якім
Яким
Yakim
у дзьверах
В дверяхIn the doorway.
. Помні, Паўлінка — заўтра!...
Помни, Павлинка — завтра!..Remember, Paulinka—tomorrow!...
Выходзе
ВыходитExits.
4. АКТ I-шы. Зьява III-ая. Действие I. Явление III.ACT I. Scene III.
Паўлінка (адна).
Павлинка (одна).Paulinka, alone.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
папраўляе ложак, пасьля прыглядаецца к фатаграфіі, цалуе яе і хавае за пазуху. Прыціскаючы грудзі рукамі
Поправляет кровать, потом разглядывает фотографию, целует и прячет за пазуху. Прижимая грудь рукамиStraightens the bed, then studies the photograph, kisses it and hides it in her bosom. Presses her hands to her breast.
. А што, смачна? Цёпленька?... Га?... Каля самага сэрцайка дзявочага... Пэўне чуеш, як яно бедненькае трапечацца? Выгадна табе тут, як нідзе, нікому!... Але не, не! Гэтак не выпадае. Яшчэ трохі порана... Посьле заўтра — другая рэч. А цяпер...
Ну что, вкусно? Тепленько?.. А?.. У самого девичьего сердечка... Слышишь, небось, как бедное трепещет? Удобно тебе тут, как нигде и никому!.. Но нет, нет! Так не годится. Ещё рановато... После завтрашнего — другое дело. А сейчас... лучше посиди, соколик, за иконами. За Божьими плечами сидя, меньше грешных мыслей иметь будешь, чем нежась тут за пазухой у молодой девушки.Well, is it nice? Warm?... Eh?... Right beside a maiden's heart... Surely you can hear the poor thing fluttering? No one, anywhere, could be as cosy as you are here!... But no, no! This won't do. It's a little too soon... After tomorrow will be another matter. But now... you'd better sit behind the little icons, my falcon. Sitting behind God's shoulders like that, you'll have fewer sinful thoughts in your head than snuggling here in a young girl's bosom.
Ідзе к абразу
Идёт к иконеGoes to the icon.
пасядзі лепш, саколік, за абразікамі. Седзячы гэтак у Бога за плячыма, меней будзеш мець грэшных думак у галаве, чымся песьцячыся тут
паказывае
ПоказываетIndicates her breast.
за пазухай у маладой дзяўчыны.
Напяваючы, падходзе к сьцяне, хавае фатаграфію за абраз і, як у нічым ня бывала, садзіцца за шыцьцё
Напевая, подходит к стене, прячет фотографию за икону и как ни в чём не бывало садится за шитьёHumming, goes to the wall, hides the photograph behind an icon, and returns to her sewing as if nothing had happened.
♪ Дый чым-жа твая, дзеванька, #4
no tracks
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Дый чым-жа твая, дзеванька,
Чем же ты, моя девица,And what, young maiden,
Галоўка занята?
Заняла головушку?Fills your little head?
і т. д.
И так далее.And so on.
5. АКТ I-шы. Зьява IV-ая. Действие I. Явление IV.ACT I. Scene IV.
Паўлінка — Сьцяпан — Альжбета.
Павлинка — Степан — Альжбета.Paulinka, Stsiapan and Alzhbeta.
СЬЦЯПАН (п'янаваты, ўходзе з Альжбетай з сенцаў і прыпявае).
Степан (Навеселе, входит с Альжбетой из сеней и напевает).Stsiapan (A little drunk, enters with Alzhbeta from the entrance hall, singing.).
♪ Дзе мы едзем, дзе мы йдзём, — #5
no tracks
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Дзе мы едзем, дзе мы йдзём, —
Где мы едем, где идём,Wherever we ride, wherever we go,
Карчмы ня мінаем;
Мимо корчмы не пройдём;We never pass an inn;
Дзе заедзем, дзе зайдзём, —
Где заедем, где зайдём,Wherever we stop, wherever we call,
Там і пагуляем.
Там и погуляем.We have a merry time within.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
кладучы пакупкі на куфар і, раздзяваючыся, да Сьцяпана
Кладёт покупки на сундук, раздевается, к СтепануSets her purchases on the chest and, taking off her outdoor clothes, speaks to Stsiapan.
Не сьмяшы ты людзей. Калі падпіў, дык ляж спаць!
Не смеши людей. Раз выпил, ложись спать!Don't make a laughing-stock of yourself. If you're drunk, go to bed!
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Маўчы, баба!... Ты, каханенькая-родненькая, нічога не разьбіраеш... Валасы доўгія, а розум кароткі.
Молчи, баба!.. Ты, миленькая-родненькая, ничего не понимаешь... Волос долог, да ум короток.Be quiet, woman!... You understand nothing, dear heart... Long hair, short wits.
Прыпявае
НапеваетSings.
♪ Ой, там на гарэ #6
no tracks
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Ой, там на гарэ
Ой, там на гореOh, up on the hill
Мужык жонкай арэ,
Мужик жёнкой пашет,A man ploughs with his wife,
А другая падбягае:
А другая подбегает:And another runs up crying,
„Запражы-ж ты мяне“.
«Запряги же и меня».“Harness me as well!”
Хоча абняць Альжбету
Хочет обнять АльжбетуTries to embrace Alzhbeta.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
адпіргнуўшы
ОттолкнувPushes him away.
Ах, ты, гнілая качарыжка! Яшчэ можа табе чаго захочацца?...
Ах ты, гнилая кочерыжка! Может, тебе ещё чего захочется?..Oh, you rotten cabbage stump! What else will you be wanting?...
СЬЦЯПАН (выкручываючы нагамі).
Степан (Выделывая ногами).Stsiapan (Twists his legs about.).
♪ Дзед боб малаціў, #7
no tracks
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Дзед боб малаціў,
Дед бобы молотил,The old man threshed the beans,
Баба падсявала...
Баба подсевала...The old woman sifted them...
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Тата! Ды кіньце ўжо!... Ось, лепей разьдзявайцеся, ды можа чаго зьясьцё.
Татка! Да бросьте уже!.. Лучше разденьтесь, может, поедите чего.Father! Do stop!... Better take off your coat and perhaps have something to eat.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
А можа гэта і добра, каханенькая-родненькая... Каб так кіслай ды гарачай капусты...
А может, и хорошо, миленькая-родненькая... Кабы кислой да горячей капусты...Perhaps that's a good idea, dear heart... Some nice hot sour cabbage soup...
Скідае апратку і кладзе на куфар
Снимает верхнюю одежду и кладёт на сундукTakes off his outer clothes and puts them on the chest.
♪ Скіну бурку, скіну боты, #8
no tracks
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Скіну бурку, скіну боты,
Скину бурку, скину сапоги,I'll take off my coat and boots,
Дый надзену лапці
Да надену лапти.And put on my bast shoes;
Кожны дурань, ці разумны —
Дурак ли ты, умён ли ты —Every man, fool or wise,
Пан у сваей хаце.
Пан в своей ты хате.Is master in his own house.
Садзіцца за стол
Садится за столSits at the table.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
кінуўшы шыцьцё на ложак, да Альжбеты
Бросив шитьё на кровать, к АльжбетеDrops her sewing on the bed; to Alzhbeta.
. Мамка, дастаньце з куфра настольнік, а я прынясу вам зьесьці.
Мамка, достаньте из сундука скатерть, а я вам еды принесу.Mother, get the tablecloth out of the chest, and I'll bring you something to eat.
Выходзе
ВыходитExits.
6. АКТ I-шы. Зьява V-ая. Действие I. Явление V.ACT I. Scene V.
Сьцяпан — Альжбета.
Степан — Альжбета.Stsiapan and Alzhbeta.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
дастаючы настолькік з куфра
Доставая из сундука скатертьTakes the tablecloth from the chest.
З кім ты гэтак намурзаўся?
С кем ты так набрался?Who have you been drinking yourself silly with?
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
закурываючы люльку
Закуривая трубкуLights his pipe.
Я і з тым, я і з сім, а ты, каханенькая-родненькая, згадай, — з кім?
И с тем я, и с этим, а ты, миленькая-родненькая, угадай — с кем?With this one and that one; guess who, dear heart?
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
А немач цябе ведае - з кім?
А немочь тебя знает — с кем?The devil knows who you've been with!
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Ці-ж я не казаў, што у цябе тут
Разве не говорил, что у тебя тут не все дома? Но слушай: с зятем!Didn't I say you hadn't all your wits about you here? But listen: with my son-in-law!
торкаючы сябе пальцам у лоб
Тычет себе пальцем в лобTaps his forehead with his finger.
ня ўсе дома. Але слухай: З зяцем!
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
зьдзівіўшыся
УдивившисьAstonished.
З зяцем?!
С зятем?!Your son-in-law?!
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Так, так, каханенькая-родненькая. Хто з сватам, хто з свацьцяй, а як Сьцяпан Крыніцкі — дык з родным зяцем.
Да, да, миленькая-родненькая. Кто со сватом, кто со сватьей, а Степан Криницкий — так с родным зятем.Yes, yes, dear heart. Some drink with their daughter's father-in-law, some with her mother-in-law, but Stsiapan Krynicki drinks with his very own son-in-law.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
накрываючы стол
Накрывая столLays the table.
Такі праўду кажуць, што гарэлка людзей з поля зводзе. Калі-ж ты ўсьпеў яго нажыць?.. Дачка яшчэ замуж ня вышла, а бацька ўжо зяця мае!
Правду говорят, водка людей с ума сводит. Когда ж ты его нажить успел?.. Дочка ещё замуж не вышла, а отец уже зятя имеет!They truly say vodka drives people out of their senses. When did you manage to acquire him?.. Your daughter's not married yet, and her father's already got a son-in-law!
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Калі ня маю цяпер, дык буду мець у чацьвер. Гэта, бачыш, ён яшчэ толькі
Не имею ныне — заимею к четвергу. Видишь, он ещё только собирается к нашей Павлинке подмазаться; а чтоб всё гладко пошло, сперва меня подмазал.If I haven't one now, I will by Thursday. You see, he is only getting ready to grease the wheels with our Paulinka; and to make things run more smoothly, he greased mine first.
зьбіраецца падмазацца к нашай Паўлінцы; ну, а каб сьлізчэй усё пашло, дык перш мяне ён падмазаў.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
садзіцца
СадитсяSits down.
Так-бы і казаў адразу. А хто-ж гэта такі?
Так бы сразу и говорил. А кто он такой?Why didn't you say so at once? Who is he, then?
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Адольф Быкоўскі!
Адольф Быковский!Adolf Bykowski!
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
Э-э! Я думала, хто там!.. Ажно нічога людзкага. Толькі езьдзе ды нюхае, якая дзяўчына пасагу больш мае, а сам — дык голы, як бізун.
Э-э! Я думала, кто там!.. Оказывается, ничего путного. Только ездит да вынюхивает, у какой девушки приданого побольше, а сам гол, как плеть.Oh! I thought it might be someone worthwhile!.. But there's nothing decent about him. All he does is ride about sniffing out which girl has the biggest dowry, while he himself is penniless as can be.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Пасаг нюхае, бо нос мае. Але ўсё такі гэта для нас блін ды яшчэ маслам падмазаны. Ён сам мне, каханенькая-родненькая, хваліўся, што яго гаспадарка ў сто раз лепшая ад усіх тутэйшых гаспадароў. За аднаго каня толькі, казаў, заплаціў сёлета тры сотні. „На гэтым-жа кані, кажа, заўтра к васпанству заедуся з кірмашу“.
Приданое нюхает, потому что нос есть. А всё-таки это для нас блин, да ещё маслом намазанный. Сам мне, миленькая-родненькая, хвастал, что хозяйство у него во сто раз лучше, чем у всех здешних хозяев. За одну только лошадь в этом году три сотни отдал, говорит. «На этой же лошади, говорит, завтра к вашей милости с ярмарки заеду». Где же она подевалась? Ты, баба, не видела книжки, что я нынче купил? Куда она пропала?He sniffs out dowries because he's got a nose. All the same, this is a pancake for us, and a well-buttered one at that. He boasted to me himself, dear heart, that his farm is a hundred times better than any other round here. He said he'd paid three hundred this year for a single horse. “I'll ride that very horse over to your house from the fair tomorrow,” he said. Where could it have got to? Woman, have you seen the little book I bought today? Where has it disappeared?
Мацаецца па кішэнях, сам сабе.
Шарит по карманам, себе самомуFeels in his pockets; to himself.
Дзе-ж бы яна падзелася?
Да Альжбеты
К АльжбетеTo Alzhbeta.
Ты, баба, ня бачыла кніжкі, што я купіў сягоньня? Дзе яна прапала?
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
А што я — пастушка над тваімі кніжкамі? Прапіў можа з гэтым сваім зяцем.
А что я, пастушка над твоими книжками? Может, пропил со своим зятем.What am I—a shepherd for your books? Perhaps you drank it away with that son-in-law of yours.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
ідзе к куфру, находзе ў бурцы кніжку і кладзе яе за абраз, дзе Паўлінка палажыла фатаграфію
Идёт к сундуку, находит в бурке книжку и кладёт её за икону, куда Павлинка положила фотографиюGoes to the chest, finds the book in his coat and puts it behind the icon where Paulinka hid the photograph.
Каханенькая-родненькая, ня думай, што я якую дрэнь выбраў сабе на зяця. Заўтра ён прыедзе, паглядзім, дык адразу што другое запяеш. Адным словам, хлапец: шляхоцкага заводу, з рызыкай, з усякай далікатнасьцяй і ўсё такое…
Миленькая-родненькая, не думай, что я какую-нибудь дрянь себе в зятья выбрал. Завтра приедет, поглядишь — сразу другую песню запоёшь. Одним словом, парень шляхетской породы, с отвагой, со всякой деликатностью и всё такое...Don't imagine I've chosen some rubbish for a son-in-law, dear heart. He'll come tomorrow; once you've seen him, you'll sing a different tune. In a word, a fine fellow: gentry stock, daring, all manner of refinements and all that…
7. АКТ I-шы. Зьява VI-ая. Действие I. Явление VI.ACT I. Scene VI.
Паўлінка — Сьцяпан — Альжбета.
Павлинка — Степан — Альжбета.Paulinka, Stsiapan and Alzhbeta.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
ўваходзячы з міскай, з лыжкамі і хлебам пад пахай
Входит с миской, ложками и хлебом под мышкойEnters with a bowl, spoons, and bread under her arm.
. Аб кім гэта, татка, гаворыце, што мае ўсякую далікатнасьць і ўсё такое?
О ком это, татка, говорите, что у него всякая деликатность и всё такое?Who are you talking about, Father, with all manner of refinements and all that?
Ставіць яду на стол і садзіцца за шыцьцё
Ставит еду на стол и садится за шитьёPuts the food on the table and sits down to her sewing.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
ядучы
За едойEating.
Вельмі васпанна цікавая! Скора састарышся, каханенькая-родненькая, як усё будзеш ведаць.
Больно любопытна ваша милость! Скоро состаришься, миленькая-родненькая, коли всё знать будешь.A very inquisitive young lady! You'll grow old soon, dear heart, if you know everything.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
просячы
УпрашиваяPleading.
Скажэце, скажэце, татачка!
Скажите, скажите, татуся!Tell me, tell me, dear Father!
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Ага, ні села, ні пала, захацела баба сала. Калі ўжо табе, каханенькая-родненькая, так хочацца, дык скажу.
Ага, ни с того ни с сего захотела баба сала. Раз тебе, миленькая-родненькая, так хочется, скажу. Значит, этот панич с деликатностью и всяким таким — мой зять.Ah, out of the blue the old woman wanted bacon. If you're so eager to know, dear heart, I'll tell you. That is to say, this young gentleman with refinements and all that is my son-in-law.
З павагай
С важностьюWith dignity.
Знакам тым, гэта паніч з далікатнасьцяй і з усякім такім — мой зяць.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
пырснуўшы сьмехам
Прыснув со смехуBursts out laughing.
Зяць!!.
Зять!!Your son-in-law!!
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Знакам тым, ён не саўсім яшчэ зяць, але скора на яго выкіруецца.
То бишь он пока не совсем зять, но скоро в него превратится.That is to say, not quite my son-in-law yet, but he'll soon turn into one.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
А як-жа годнась гэтага... гэтага, ну як яго... што некалі татавым зяцем зробіцца?
А как зовут этого... этого, ну как его... который когда-нибудь таткиным зятем станет?And what's the name of this... this, what do you call him... who'll become Father's son-in-law someday?
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
Ды гэты-ж, гэты... Ты пэўне яго бачыла некалі... Адольф Быкоўшчык.
Да этот, этот... Ты, верно, его когда-нибудь видела... Адольф Быковщик.Why, that one, that... You must have seen him sometime... Adolf Bullman.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Быкоўшчык?!.
Быковщик?!Bullman?!
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Але. Але! Пан Адольф Быкоўскі.
Да. Да! Пан Адольф Быковский.Yes. Yes! Mr Adolf Bykowski.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ну, хіба, татка, для яго другой дачкі пастараецеся, або самі з ім ажэніцеся, каб перарабіць яго з простага чалавека на свайго зяця.
Ну, разве что, татка, другую дочку для него заведёте или сами с ним поженитесь, чтобы из простого человека в своего зятя превратить.Well, Father, you'll have to get yourself another daughter for him, or marry him yourself, to turn him from an ordinary man into your son-in-law.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
А ты што? — Зломак?
А ты что — обломок?And what are you—a broken stick?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Зломак — ня зломак, але і за ламаку не пайду.
Обломок не обломок, а и за дубину не пойду.Broken or not, I won't marry a block of wood.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
А дзяга на што?
А ремень на что?What do you think a belt is for?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
На ўсё, толькі не на паганяку к замуству.
На всё, только не замуж погонять.Anything but driving someone into marriage.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Каханенькая-родненькая, яшчэ паглядзім, дзе каго пасадзім.
Миленькая-родненькая, ещё поглядим, где кого усадим.We'll see yet who ends up where, dear heart.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
ядучы, да Сьцяпана
За едой, к СтепануEating; to Stsiapan.
Еш вот лепей, чымся з пустога ў парожняе пераліваць! Як прыедзе сватацца, тады тое і будзе.
Лучше ешь, чем из пустого в порожнее переливать! Приедет свататься — тогда и видно будет.Better eat than pour emptiness from one jug into another! When he comes courting, we'll deal with it then.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Татка ведаеш не сягоньня, за каго я толькі пайду, або за нікога.
Татка не сегодня узнал, за кого я пойду — или ни за кого.Father has known long enough who I'll marry—or no one at all.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
зьмяніўшыся, кідае ложку аб стол
Меняется в лице, бросает ложку на столHis expression changes; throws his spoon onto the table.
Што?!. За каго?..
Что?! За кого?..What?! Who?..
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
устаючы і ідучы к ложку
Встаёт и идёт к кроватиRises and goes to the bed.
За каго? — За Якіма!
За кого? За Якима!Who? Yakim!
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
стукаючы кулаком па стале
Стуча кулаком по столуBangs his fist on the table.
Маўчы, гадаўка! Раз сказаў, каб гэтага шэльмы і званьня ня было ў маей хаце, каб яго імені я ня чуў ніколі... гэтага недавярка, гэтага... гэтага забастоўшчыка. Дык і не забывайся аб гэтым, каханенькая-родненькая!
Молчи, гадина! Раз сказал, чтоб этого шельмы и духу в моей хате не было, чтоб имени его никогда не слышал... этого недоверка, этого... этого забастовщика. Так и не забывай, миленькая-родненькая!Be quiet, you little viper! I've told you once: not a mention of that rogue in my house! I never want to hear his name... that unbeliever, that... that strike-monger. So don't forget it, dear heart!
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
з дасадай
С досадойVexed.
На што дарэмшчыну вясьці? Ён нікому ніякай забастоўкі не рабіў і ня робіць.
Зачем напраслину говорить? Он никому никаких забастовок не делал и не делает.Why talk nonsense? He's never made any strikes against anyone and isn't making any now.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
закурываючы са злосьцю люльку
Сердито закуривая трубкуAngrily lights his pipe.
А чорт яго бяры, ня тут успамінаючы, — рабіў, ці не рабіў! Знаць і ведаць не хачу яго ў сваей хаце, гэтага хамуйлу, гэтае плюгаўства.
Да чёрт его бери, не здесь помянуть, — делал или не делал! Знать его в своей хате не хочу, этого хама, эту мерзость.The devil take him—may he stay far from here—whether he has or hasn't! I want nothing to do with him in my house, that lout, that filth.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
Прыбірай, Паўлінка, ўжо са стала!
Убирай уже со стола, Павлинка!Clear the table now, Paulinka!
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
кінуўшы на ложак шыццё і ідучы к сталу
Бросив шитьё на кровать, идёт к столуDrops her sewing on the bed and goes to the table.
А даўно гэта, татка, сам з ім цалаваўся?
А давно ли, татка, сам с ним целовался?And how long ago was it, Father, that you were kissing him yourself?
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Каханенькая-родненькая, ня лезь у вочы. А не — то вон з хаты і цябе з гэтай дрэняй выганю.
Миленькая-родненькая, не лезь в глаза. Не то и тебя с этой дрянью вон из хаты выгоню.Don't get in my face, dear heart. Or I'll throw you out of the house along with that rubbish.
Паўлінка ідзе з міскай к дзьверам; неўспадзеўкі дзьверы адчыняюцца, уваліваецца у хату п'яны Пранцісь Пустарэвіч, за ім — яго жонка. Пранцісь няўмысьле выбівае міску ў Паўлінкі
Павлинка идёт с миской к двери; неожиданно дверь открывается, в хату вваливается пьяный Пранцись Пустаревич, за ним его жена. Пранцись нечаянно выбивает миску у ПавлинкиPaulinka goes towards the door with the bowl; suddenly the door opens and the drunken Prantsis Pustarevich staggers in, his wife behind him. Prantsis accidentally knocks the bowl from Paulinka's hands.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ай! Што-ж гэта дзядзка зрабілі.
Ай! Что же вы, дядюшка, сделали!Oh! Uncle, what have you done!
8. АКТ I-шы. Зьява VII-ая. Действие I. Явление VII.ACT I. Scene VII.
Паўлінка — Сьцяпан — Альжбета — Пранцісь — Агата.
Павлинка — Степан — Альжбета — Пранцись — Агата.Paulinka, Stsiapan, Alzhbeta, Prantsis and Ahata.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Глупство, глупство, пане добрудзею. Пахвалёны Езус. Собственно, адкупім, адкупім, вось-цо-да!
Глупости, глупости, пан благодетель. Слава Иисусу. Собственно, новую купим, купим, вот что да!Nonsense, nonsense, my good sir. Praised be Jesus. Properly speaking, we'll replace it, replace it, there you have it!
Сьцяпан і Альжбета
Степан и Альжбета
Stsiapan and Alzhbeta
На векі!..
Во веки!..For ever and ever!..
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
А мае-ж вы родненькія! Ці-ж гэта вы ўсе яшчэ з рынку едзеце? Здаецца-ж, раней за нас выехалі?
Родненькие мои! Вы всё ещё с рынка едете? Кажется, раньше нас выехали?Oh, my dear people! Are you still on your way home from market? I thought you left before we did?
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Собсвенно, вось-цо-да, кабыла заблудзіла, пане добрудзею.
Собственно, вот что да, кобыла заблудилась, пан благодетель.Properly speaking, there you have it, the mare lost her way, my good sir.
Агата
Агата
Ahata
Тудэма — сюдэма, ці-ж гэты мачыляпа калі прыехаў у сваім часе дамоў? Ен-жа, як рызьнік, то туды, то сюды блытаецца па дарозе.
Туда-сюда, разве этот мочёный лапоть хоть раз вовремя домой приезжал? Он же, как тряпичник, то туда, то сюда по дороге шатается.This way and that, has this slop ever got home on time? He's like a ragman, wandering now here, now there along the road.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Пане добрудзею, тваё бабскае дзела — маўчаць. Я, собственно, вось-цо-да, спрытны, — тонка панімаю, што і як раблю.
Пан благодетель, твоё бабье дело — молчать. Я, собственно, вот что да, ловкий, тонко понимаю, что и как делаю.My good sir, a woman's business is to hold her tongue. Properly speaking, there you have it, I'm clever—I understand very precisely what I'm doing and how.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
Ды садзецеся-ж, мае міленькія!
Да садитесь же, миленькие мои!Do sit down, my dears!
Агата
Агата
Ahata
Тудэма-сюдэма куды тут садзіцца? Ноч на двары, кабыла за плотам, поўвярсты да дому, а гэты, тудэма-сюдэма, начніца касавокая, ня вытрываў, каб людзям не нарабіць у ночы неспакойства.
Туда-сюда, куда тут садиться? Ночь на дворе, кобыла за забором, полверсты до дому, а этот, туда-сюда, ночной бес косоглазый, не вытерпел, чтоб людям среди ночи беспокойства не причинить.This way and that, how can we sit down? It's night outside, the mare's beyond the fence, half a verst home, and this cross-eyed night-haunter, this way and that, couldn't resist disturbing people in the middle of the night.
Садзіцца, а за ёй — другія
Садится, за ней остальныеSits down; the others follow.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Э, што вам такое! Высьпімся! Дзякуй Богу, ночка не Пятровая, а Пакровая.
Э, что вам! Выспимся! Слава Богу, ночь не Петровская, а Покровская.Oh, what's the trouble? We'll get our sleep! Thank God, it's an autumn night, not a short midsummer one.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
падбіраючы чарапкі
Подбирая черепкиPicks up the pieces.
Заўтра госьці будуць, а дзядзька апошнюю міску стоўк. Трэба, каб на кірмашы дзьве адкупіў.
Завтра гости будут, а дядюшка последнюю миску разбил. Надо, чтоб на ярмарке две взамен купил.We've guests tomorrow, and Uncle's smashed our last bowl. He'll have to buy two at the fair to replace it.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Глупство, пане добрудзею, глупство! Хаўтурнага, собственно, вып'ем па місцы.
Глупости, пан благодетель, глупости! Собственно, выпьем за упокой миски.Nonsense, my good sir, nonsense! Properly speaking, we'll have a funeral drink for the bowl.
Дастае з баковай кішані фляжку, пацягавае з яе і хавае назад
Достаёт из бокового кармана фляжку, отпивает и прячет обратноTakes a flask from his side pocket, drinks from it and puts it away again.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
сьмяючыся
СмеясьLaughs.
А каб гэта нам сваток даў гэтай сусолкі пассаць! Ці-ж мы з свацьцяй паскрэбкі?..
Кабы сваток и нам этой соски пососать дал! Разве мы со сватьей хуже всех?..If only our dear kinsman would let us suck at that little teat! Are my kinswoman and I mere scrapings from the pot?..
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
выходзячы з чарапкамі
Выходя с черепкамиGoes out with the pieces.
. Ого! Гэтых сьвянцоных кропел дзядзька і канаючаму ня даў-бы, ня то, што...
Ого! Этих священных капель дядюшка и умирающему бы не дал, не то что...Oh! Uncle wouldn't give those holy drops even to a dying man, let alone...
Выходзіць
ВыходитExits.
9. АКТ I-шы. Зьява VIII-ая. Действие I. Явление VIII.ACT I. Scene VIII.
Сьцяпан — Альжбета — Пранцісь — Агата.
Степан — Альжбета — Пранцись — Агата.Stsiapan, Alzhbeta, Prantsis and Ahata.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
ўсьлед Паўлінцы
Вслед ПавлинкеCalls after Paulinka.
Глупство, глупство, пане добрудзею. Маладзенькая яшчэ, маладзенькая! Лазы трэба, собственно, вось-цо-да.
Глупости, глупости, пан благодетель. Молоденькая ещё, молоденькая! Лозы надо, собственно, вот что да.Nonsense, nonsense, my good sir. Still young, still young! Properly speaking, she needs a switch, there you have it.
Агата
Агата
Ahata
да Альжбеты
К АльжбетеTo Alzhbeta.
Што, свацейка, тудэма-сюдэма, добрага куплялі на рынку?
Что, сватьюшка, туда-сюда, хорошего на рынке купили?What nice things did you buy at market, my dear kinswoman, this way and that?
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
Ат, сёе ды тое! Паглядзеце, калі хочаце. Нічога такога цікаўскага.
Да кое-что! Поглядите, если хотите. Ничего особо интересного.Oh, this and that! Have a look if you like. Nothing very interesting.
Устаюць і ідуць абедзьве к куфру, і разглядаюць кінутыя на ім пакупкі
Обе встают, идут к сундуку и разглядывают сложенные на нём покупкиBoth rise, go to the chest and examine the purchases lying on it.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
да Сьцяпана
К СтепануTo Stsiapan.
Чуў, сват, пане добрудзею, што сягоньня людзі казалі?
Слышал, сват, пан благодетель, что сегодня люди говорили?Did you hear what people were saying today, kinsman, my good sir?
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Не, не, каханенькі-родненькі, ня чуў; ня было калі! А што?
Нет, нет, миленький-родненький, не слышал, некогда было! А что?No, no, dear heart, I didn't; I had no time! What was it?
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Ды як-жа, вось-цо-да! Кажуць пранцуз, пане добрудзею, ідзе на Барысаў па шапку і рукавіцы, што калісь там аставіў. Чатырыста тысяч войска з сабой вядзе і, собственно...
Как же, вот что да! Говорят, француз, пан благодетель, на Борисов идёт за шапкой да рукавицами, что когда-то там оставил. Четыреста тысяч войска с собой ведёт и, собственно...Why, there you have it! They say the Frenchman, my good sir, is marching on Barysaw to fetch the cap and mittens he left there once. He's bringing four hundred thousand soldiers, and properly speaking...
Агата
Агата
Ahata
перабіваючы, з месца
Перебивая с местаInterrupts from her place.
Не чатырыста тысяч, а чатыры сотні тысячаў...
Не четыреста тысяч, а четыре сотни тысяч...Not four hundred thousand, but four hundreds of thousands...
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Глупство, глупство, пане добрудзею. Ўсё роўна ідзе, вось-цо-да. Спранжыновы касьцёл з сабой нясе, пане добрудзею.
Глупости, глупости, пан благодетель. Всё равно идёт, вот что да. Пружинный костёл с собой несёт, пан благодетель.Nonsense, nonsense, my good sir. He's coming all the same, there you have it. He's carrying a spring-driven church with him, my good sir.
Агата
Агата
Ahata
з месца
С местаFrom her place.
Тудэма-сюдэма, не нясе, а на паветры на машыне, што лятаюць, гэты касьцёл вязе.
Туда-сюда, не несёт, а по воздуху, на машине, на какой летают, этот костёл везёт.This way and that, he isn't carrying it; he's bringing that church through the air on one of those flying machines.
Сьцяпан і Альжбета
Степан и Альжбета
Stsiapan and Alzhbeta
зьдзівіўшыся
УдивившисьAstonished.
Ай-я-я! Аж на паветры касьцёл вязуць!..
Ай-я-я! Аж по воздуху костёл везут!..Oh, my! They're bringing a church through the air!..
Агата
Агата
Ahata
Але-ж, але! Тудэма-сюдэма, я сама на свае вушы чула.
Да, да! Туда-сюда, сама своими ушами слышала.Yes, yes! This way and that, I heard it with my own ears.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Во калі пашло ўсё ўверх нагамі. Як паставяць гэты спранжыновы касьцёл, то можна будзе спадзявацца і для нашага брата якога-такога палягчэньня. Дзякуй Богу, дзякуй Богу!!. А вось мая гэта ахмістрыня, дачушка мая — сакатушка, сплуталася з гэтым… з гэтым бязбожнікам, і хоць ты ей вар на галаву лі.
Вот когда всё вверх ногами пошло. Как поставят этот пружинный костёл, так и нашему брату на какое-нибудь облегчение надеяться можно будет. Слава Богу, слава Богу!! А моя эта экономка, дочушка моя, трещотка, спуталась с этим... с этим безбожником — хоть кипяток ей на голову лей.Now everything's turned upside down. Once they set up that spring-driven church, perhaps there'll be a little relief for the likes of us, too. Thank God, thank God!! But this little housekeeper of mine, my daughter, my chatterbox, has got herself mixed up with that… that atheist, and you could pour boiling water on her head for all the good it'd do.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Маладзенькая, собственно, вось-цо-да. Бярозавай кашы ня шкодзіла-б, пане добрудзею.
Молоденькая, собственно, вот что да. Берёзовой каши не помешало бы, пан благодетель.Young still, properly speaking, there you have it. A taste of the birch rod wouldn't hurt, my good sir.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
Дужа трудна паладзіць з цяперашняй моладзьдзю. Пашло такое распуства на сьвеце, што ня дай Божа! Заместа кніжак да набажэнства — чытаюць нейкія дрындушкі. Вецер ува ўсіх па галаве ходзе. Гэта-ж мне калісь сказалі: ідзі за Сьцяпана, — я і пашла бяз ніякай спрэчкі са сваімі старымі.
Очень трудно с нынешней молодёжью сладить. Такое распутство пошло по свету — не дай Бог! Вместо молитвенников читают какие-то пустяки. У всех ветер в голове гуляет. Мне когда-то сказали: иди за Степана, — я и пошла, со своими стариками ни словом не спорила.It's terribly hard to get along with young people nowadays. There's such wickedness in the world, God preserve us! Instead of prayer books they read some sort of twaddle. They've all got wind whistling through their heads. When I was told, “Marry Stsiapan,” I married him, without one word of argument with my parents.
Агата
Агата
Ahata
А так, так, тудэма-сюдэма! І мой, як ка мне пасватаўся, бацька нябожчык і кажа: ідзі, бо ўсё роўна ніхто цябе лепшы ня возьме; я падумала, тудэма-сюдэма, ну і пашла.
Да, да, туда-сюда! И мой как посватался ко мне, покойный отец говорит: иди, всё равно никто получше тебя не возьмёт; я подумала, туда-сюда, да и пошла.Yes, yes, this way and that! When mine came courting, my late father said, “Marry him—no one better will take you anyway.” I thought it over, this way and that, and I married him.
Глядзяць абедзьве на сваіх мужоў, пасьля — адна на адну, плююць кожная ў другі бок і разглядаюць ізноў клумкі
Обе смотрят на своих мужей, потом друг на друга, плюют каждая в свою сторону и опять разглядывают покупкиBoth look at their husbands, then at each other, spit in opposite directions, and return to examining the bundles.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Так, так, пане добрудзею, іначай калісь было.
Да, да, пан благодетель, прежде иначе было. Собственно, глупости, вот что да, было, а ты, сват, выпей, чтоб то, что было, в памяти не сидело.Yes, yes, my good sir, it was different in the old days. Properly speaking, it was nonsense, there you have it. Have a drink, kinsman, so what happened won't stick in your memory.
Дастае фляжку і п’е, а посьле дае Сьцяпану
Достаёт фляжку, пьёт, потом даёт СтепануTakes out the flask, drinks, then gives it to Stsiapan.
. Собственно, глупство, вось-цо-да, было, а ты сват выпі, каб тое, што было, у памяці не сядзела.
Сцяпан п’е, Пранцісь прыдзержывае за фляжку, каб той залішне ня выпіў
Степан пьёт, Пранцись придерживает фляжку, чтобы тот лишнего не выпилStsiapan drinks; Prantsis keeps hold of the flask to prevent him taking too much.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
абціраючы вусы і сплёваючы
Вытирая усы и сплёвываяWipes his moustache and spits.
Шчыплецца, каб яе гаручка.
Щиплется, чтоб её лихорадка!It bites, plague take it.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
хаваючы гарэлку
Пряча водкуPuts the vodka away.
. Ага, вось-цо-да, шчыплецца, собственно, бо чужая, пане добрудзею.
Ага, вот что да, щиплется, собственно, потому что чужая, пан благодетель.Yes, there you have it, it bites, properly speaking, because it belongs to someone else, my good sir.
Абодва закурываюць
Оба закуриваютBoth light their pipes.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
да Агаты
К АгатеTo Ahata.
А ці заўтра, свацейка, будзеце на кірмашы?
А завтра, сватьюшка, будете на ярмарке?Will you be at the fair tomorrow, my dear kinswoman?
Агата
Агата
Ahata
Ды трэба-ж будзе як сьцягацца.
Да надо будет как-нибудь добраться.We'll have to drag ourselves there somehow.
10. АКТ I-шы. Зьява IX-ая. Действие I. Явление IX.ACT I. Scene IX.
Тыя і Паўлінка.
Те же и Павлинка.The same, with Paulinka.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
уваходзячы да Альжбеты
Входя, к АльжбетеEnters; to Alzhbeta.
Можа-б, мамка, прыціснулі сыр, бо да заўтрашняга не адцісьнецца.
Мамка, может, сыр придавите, а то до завтра не отожмётся.Mother, perhaps you ought to put the cheese under the press, or it won't have drained by tomorrow.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
Яшчэ пасьпее… Дай мне з цёткай разгаварыцца.
Ещё успеет... Дай мне с тёткой наговориться.There's time yet… Let me have a talk with your aunt.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ідзеце, ідзеце, мамка, а я за цябе з цёткай пагавару.
Идите, идите, мамка, а я вместо вас с тёткой поговорю.Go on, go on, Mother; I'll talk to Aunt for you.
Агата
Агата
Ahata
Ідзеце, свацейка. Тудэма-сюдэма, не зважайце на мяне. Мы тут з Паўлінкай пачакаем на цябе.
Идите, сватьюшка. Туда-сюда, на меня не смотрите. Мы тут с Павлинкой вас подождём.Go on, my dear kinswoman. This way and that, don't mind me. Paulinka and I will wait here for you.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
выходзячы
ВыходяGoing out.
. Ну, як сабе хочаце.
Ну, как хотите.Well, as you like.
Паўлінка з Агатай садзяцца на куфры і жыва аб чымсь гавораць
Павлинка с Агатой садятся на сундук и оживлённо о чём-то говорятPaulinka and Ahata sit on the chest and talk animatedly about something.
11. АКТ I-шы. Зьява X-ая. Действие I. Явление X.ACT I. Scene X.
Паўлінка — Сьцяпан — Пранцісь — Агата.
Павлинка — Степан — Пранцись — Агата.Paulinka, Stsiapan, Prantsis and Ahata.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Знаеце, сваток, гэтага, гэтага… як ён… а каб цябе…
Знаете, сваток, этого, этого... как его... чтоб тебя... Павлинка, как зовут того, что меня нынче подмазывал?Do you know that fellow, kinsman, that… what's his… plague take him… Paulinka, what's the name of the fellow who greased my wheels today?
Да Паўлінкі
К ПавлинкеTo Paulinka.
Паўлінка, як гэты завецца, што мяне сягоньня падмазываў?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
з месца
С местаFrom her place.
А скуль-жа я магу ведаць, хто татку мазаў?
А откуда мне знать, кто татку мазал?How would I know who's been greasing Father?
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Ну, гэты-ж?… каб ён цяміўся… як яго?… зяць, зяць!
Ну, этот же?.. Чтоб его... как его?.. Зять, зять!Why, that one?… bless him… what's his name?… My son-in-law, my son-in-law!
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
прыпамінаючы
ПрипоминаяTrying to remember.
Як-жа ён, як?... Здаецца, Бык... Бычок...
Как же его, как?.. Кажется, Бык... Бычок...What's his name, now?... Bull, I think... Little Bull...
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Ага, ён, ён. Не, ня так! Быкоўскі, каханенькая-родненькая, вось як! Пан Адольф Быкоўскі.
Ага, он, он. Нет, не так! Быковский, миленькая-родненькая, вот как! Пан Адольф Быковский. Так видишь, сваток, он, значит, к моей Павлинке подлизывается. Что ты на это?Yes, that's him. No, that's not it! Bykowski, dear heart, that's his name! Mr Adolf Bykowski. You see, kinsman, he's courting my Paulinka, so to speak. What do you say to that?
Да Пранціся
К ПранцисюTo Prantsis.
Дык бачыш, сваток, ён, значыцца, падлабуніваецца к маей Паўлінцы. Што ты на гэта?
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
дастаючы гарэлкі
Доставая водкуTakes out the vodka.
. Глупство, глупство, пане добрудзею. Собственно, бычок, вось-цо-да, і больш нічога.
Глупости, глупости, пан благодетель. Собственно, бычок, вот что да, и больше ничего.Nonsense, nonsense, my good sir. Properly speaking, a little bull, there you have it, and nothing more.
П'ець і дае гарэлкі Сьцяпану
Пьёт и даёт водку СтепануDrinks and gives the vodka to Stsiapan.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
выпіўшы
ВыпивAfter drinking.
Заўтра, знакам тым, прыедзе абнюхаць, як і што, дык і сваток са сваей загляньце да нас. А ну-ж, каханенькі-родненькі, можа які гандаль будзе наладжывацца, дык прыкінеш якое слаўцо. Прыедзьце толькі.
Завтра, значит, приедет обнюхать, что да как, так и вы со своей к нам загляните. Вдруг, миленький-родненький, какой торг затеется, словечко вставишь. Только приезжайте.Tomorrow, that is to say, he'll come sniffing round to see what's what, so you and your wife should call in too. Perhaps some bargain will be arranged, dear heart, and you can put in a word. Only do come.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Глупство, пане добрудзею, і прыйці можна. Собственно, блізка, вось-цо-да.
Глупости, пан благодетель, и пешком можно. Собственно, близко, вот что да.Nonsense, my good sir, we can walk here. Properly speaking, it's close, there you have it.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Блізка, то блізка, але каб ня было сьлізка: на дождж як-бы зьбіраецца.
Близко-то близко, да не было бы склизко: будто на дождь собирается.Close it is, but let's hope it won't be slippery: it looks like rain.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
з месца
С местаFrom her place.
А ці татка каня паілі?
А татка коня поил?Have you watered the horse, Father?
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Не, каханенькая-родненькая. Зараз пайду.
Нет, миленькая-родненькая. Сейчас пойду. Может, вместе со сватом пойдём? Я своего напою, а сват своего посмотрит, хорошо ли привязан.No, dear heart. I'll go now. Shall we go together, kinsman? I'll water mine, and you can see if yours is tied up properly.
Да Пранціся
К ПранцисюTo Prantsis.
А можа разам з сватам пойдзем? Я свайго напаю, а сват свайго паглядзіш, ці добра прывязаны.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Глупство, пане добраудзею. Собственно, жонка завязе, калі кабыла ўцякла.
Глупости, пан благодетель. Собственно, жена отвезёт, если кобыла убежала. Правда, баба?Nonsense, my good sir. Properly speaking, my wife can cart me home if the mare's run away. Can't you, woman?
Да Агаты
К АгатеTo Ahata.
Праўда, баба?
Агата
Агата
Ahata
з месца
С местаFrom her place.
Што — праўда?
Что — правда?Can't I what?
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Собственно, калі-б кабыла ўцякла, то мяне тады ты дамоў завязеш, пане добрудзею.
Собственно, если кобыла убежала, тогда ты меня домой отвезёшь, пан благодетель.Properly speaking, if the mare's run away, you'll cart me home, my good sir.
Агата
Агата
Ahata
А каб ты, тудэма-сюдэма, бокам езьдзіў! Ідзі скарэй, паглядзі. Гэта-ж і мне з памяці сышло.
Чтоб ты, туда-сюда, боком ездил! Иди скорее, погляди. И у меня ведь из памяти вылетело.May you travel sideways, this way and that! Go and look, quickly. I'd forgotten all about her, too.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Пойдзем, каханенькі-родненькі.
Пойдём, миленький-родненький.Come on, dear heart.
Абымаюцца і, сланяючыся, выходзяць, напяваючы
Обнявшись, выходят, шатаясь и напеваяEmbrace and stagger out, singing.
♪ Чаму-ж нам ня пець, #9
no tracks
Сьцяпан і Пранцісь
Степан и Пранцись
Stsiapan and Prantsis
Чаму-ж нам ня пець,
Отчего нам не петь,Why shouldn't we sing,
Чаму-ж ня гудзець,
Отчего не гудеть,Why shouldn't we hum,
Калі ў нашых хатачках
Если в наших хаткахWhen in our little homes
Парадак ідзець?
Порядок идёт?All is in good order?
12. АКТ I-шы. Зьява XI-ая. Действие I. Явление XI.ACT I. Scene XI.
Паўлінка — Агата.
Павлинка — Агата.Paulinka and Ahata.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Але-ж калі я яго люблю, цётачка!
Да я ведь его люблю, тётушка!But I love him, Aunt dear!
Агата
Агата
Ahata
Мала што, дзеткі. тудэма-сюдэма, любіш яго, але, калі бацька ня хоча, дык падумай, што людзі скажуць, як супроці волі старых пойдзеш?
Мало ли, деточка, туда-сюда, любишь его, но если отец не хочет, подумай, что люди скажут, коли против воли стариков пойдёшь?You may love him, child, this way and that; but if your father won't have it, think what people will say if you go against your parents' wishes.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
А што там людзі? Яны з ім жыць за мяне ня будуць і па маей сьмерці за мяне пакутаваць ня будуць. Пагавораць, пагавораць, ды перастануць, як намазаляць языкі.
А что мне люди? Они вместо меня с ним жить не будут, и после моей смерти за меня мучиться не будут. Поговорят, поговорят да перестанут, как мозоли на языках набьют.What do people matter? They won't live with him for me, and they won't suffer for me after I die. They'll talk and talk, then stop once they've worn their tongues sore.
Агата
Агата
Ahata
Як уважаеш, мае дзеткі. Што-ж, я, тудэма-сюдэма, нічога не дараджу.
Как знаешь, деточка моя. Что ж, я, туда-сюда, ничего не посоветую.As you think best, my child. Well, this way and that, there's no advice I can give.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
заламаўшы рукі на каленях
Ломая руки на коленяхClasping her hands on her knees.
Калі ён такі добры, такі разумны, што і сказаць не магу.
Он такой добрый, такой умный, что и сказать не могу.He's so kind, so clever, I can't tell you.
Агата
Агата
Ahata
Ўсе яны добрыя, пакуль не ўбярэ каторы дзяўчыны ў свае рукі, а як убярэ, тады на другі лад, тудэма-сюдэма, зайграе, а ты — танцуй пад яго дудку. І мой, пакуль толькі сватаўся да мяне, — патульны быў, як цялё, а як ажаніўся, дык праўдзівым ваўком зрабіўся.
Все они добрые, пока девушку в руки не прибрали; а приберёт — тогда на другой лад, туда-сюда, заиграет, а ты пляши под его дудку. И мой, пока только сватался, смирный был, как телёнок, а женился — настоящим волком сделался.They're all kind until one gets a girl into his hands; once he has her, this way and that, he plays a different tune, and you must dance to his pipe. Mine was meek as a calf while he was courting me; after he married, he turned into a real wolf.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
як-бы не зважаючы на гаворку Агаты
Словно не слушая АгатуAs though ignoring Ahata's words.
Кніжкі мне прыносіў... Хораша так аб усім расказываў... як трэба жыць, як працаваць, як людзей трэба ўсіх любіць, і шмат, шмат чаго. І любіць-жа ён гэтых людзей, сусім неяк ня так, як мы іх любім. Гэта-ж трэба ведаць, столькі мой тата на яго ўсякай дарэмшчыны нагаварыў і ачарніў, а ён — хоць-бы што. „Ведама, кажа, чалавек: яму нешта абышло, ці не спадабалася, дык і памстуе. У нас, каж, усё ідзе ня так, як трэба. Людзі, кажа, у нас, як зьвяры: адзін на другога кідаюцца, адзін другога цкуюць, пад’юджываюць, ненавідзяць адзін другога. З малку дзён, кажа, прывыкаюць у ненавісьці жыць, з малку дзён іх к гэтаму вучаць і дома і за домам. Сьляпыя, кажа, усе сьляпыя. Адзін над другім ня маюць ніякай літасьці, хоць усіх душаць зьверху ўсялякія пошасьці ды злыдні“.
Книжки мне приносил... Так хорошо обо всём рассказывал... Как жить надо, как работать, как всех людей любить, и много, много чего. И ведь любит он людей совсем не так, как мы их любим. Надо же знать: столько татка на него напраслины наговорил, так очернил, а ему хоть бы что. «Известно, говорит, человек: его что-то задело или не понравилось, вот он и мстит. У нас, говорит, всё не так идёт, как надо. Люди у нас, говорит, как звери: друг на друга бросаются, друг друга травят, подзуживают, ненавидят друг друга. С малых лет, говорит, в ненависти жить привыкают, с малых лет их этому учат и дома и вне дома. Слепые, говорит, все слепые. Друг к другу жалости нет никакой, хотя всех сверху всякие напасти да злыдни душат».He brought me books... Spoke so beautifully about everything... how to live, how to work, how to love all people, and so much, so much more. And he does love those people, somehow quite differently from the way we love them. You should know how much nonsense Father has said against him, how he's blackened his name, and he doesn't mind a bit. “He's only human,” he says. “Something hurt him or displeased him, so he's taking it out on me. Everything goes wrong with us,” he says. “Our people are like wild beasts: they leap at each other, hound each other, egg each other on, hate each other. From their earliest days they grow used to living in hatred; from their earliest days they're taught it, at home and outside. Blind,” he says, “all of them blind. They have no mercy for one another, though every sort of plague and misery presses down on them all from above.”
Агата
Агата
Ahata
Чула я, чула аб ім ня раз. Вельмі ўжо, кажуць, тудэма-сюдэма, разумны і добры ён.
Слышала, слышала о нём не раз. Очень уж, говорят, туда-сюда, он умный и добрый.I've heard about him, more than once. They do say he's very clever and kind, this way and that.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
ажывіўшыся
ОживившисьBrightening.
А што-ж, ці ня праўда? І ўсё-б было добра, каб ня гэты тата. Хоць няма ведама, што рабі з ім.
Ну что, разве неправда? Всё бы хорошо было, кабы не татка. Уж и не знаешь, что с ним делать.Well, isn't it true? Everything would be fine if it weren't for Father. There's no knowing what to do with him.
Агата
Агата
Ahata
Трэба, дзеткі, пачакаць, ану-ж, тудэма-сюдэма, ліха перамелецца і ўсё добра будзе.
Надо, деточка, подождать, вдруг, туда-сюда, перемелется беда и всё хорошо будет.You must wait, child; perhaps the trouble will grind itself away, this way and that, and everything will be well.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Трэці год, цётачка, чакаем і нічога ня выходзе. Тэці год трасуся і выглядаю тэй часінкі, каб толькі з ім пабачыцца. Павешуся, цётачка, павешуся, калі мяне з ім разлучаць.
Третий год, тётушка, ждём, и ничего не выходит. Третий год дрожу и высматриваю минутку, чтоб только с ним увидеться. Повешусь, тётушка, повешусь, если меня с ним разлучат.It's our third year waiting, Aunt dear, and nothing comes of it. For the third year I tremble and watch for the moment when I can just see him. I'll hang myself, Aunt, I'll hang myself if they part me from him.
Агата
Агата
Ahata
хрысьцячыся
КрестясьCrosses herself.
Мёйца, Сына! Тудэма-сюдэма, што ты, Паўлінка? Пабойся Бога гэткія рэчы гаварыць напроць ночы! Цьфу, цьфу! Матачка Найсьвентшая!
Во имя Отца и Сына! Туда-сюда, что ты, Павлинка? Побойся Бога такие вещи на ночь говорить! Тьфу, тьфу! Пресвятая Матерь!In the name of the Father and the Son! This way and that, what's come over you, Paulinka? Fear God—don't say such things with night coming on! Pah, pah! Most Holy Mother!
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
паказываючы
ПоказываяPoints.
. Калі тут, цётачка, пад сэрцам так баліць, так баліць, што і жыць не ў магату. Такі ён міленькі, такі прыгожанькі. такі паслухмяны...
Да здесь, тётушка, под сердцем так болит, так болит, что и жить невмоготу. Такой он миленький, такой хорошенький, такой покладистый... Когда они ещё с таткой ладили, бывало, придёт, за меня воды принесёт, дров наколет. Не глядит, что прежде учился, а теперь сам и больших и маленьких учит. Никогда от него дурного слова не слышала. Так, знаете, тётушка, и хочется с кем-нибудь о нём говорить и думать без конца. И отчего я такая несчастная? Родной отец хочет отнять меня у того, кто мне теперь милее всего — жизни, родной хаты, целого света. И отчего же я такая несчастная?It hurts here, Aunt, beneath my heart, it hurts so much I can hardly bear to live. He's so dear, so handsome, so obliging... When he and Father still got on, he'd come and fetch water for me, chop the wood. He doesn't think himself above it because he's had an education and now teaches both old and young himself. I've never heard an unkind word from him. You know, Aunt, I just want to talk about him to someone and think about him without end. Why am I so unhappy? My own father wants to tear me away from the one who's dearer to me now than everything—life, my own home, the whole world. Why am I so unhappy?
Загледзеўшыся ўдаль
Глядя вдальGazes into the distance.
. Калі яшчэ з татам былі яны добра, прыйдзе, бывала, вады за мяне прынясе, дрэўкі нашчапае. Не глядзіць на тое, што калісь вучыўся, а цяпер і сам вуча і большых, і меншых. Ніколі ад яго слова благога ня чула. Так, ведаеце, цётачка, і хочацца з кім колечы аб ім гаварыць і думаць без канца і пачатку. І чаму я такая няшчасная?
Са сьлязьмі
Со слезамиIn tears.
Бацька родны хоча мяне адарваць ад таго, хто мне цяпер мілей ад усяго чыста — жыцьця, хаты роднай, цэлага сьвету. І чаму-ж я такая няшчасная?
Агата
Агата
Ahata
тулячы к сабе Паўлінку, праз сьлёзы
Прижимая к себе Павлинку, сквозь слёзыDraws Paulinka close; through her tears.
Ціха, мае дзеткі, ціха. Не гаруй, не маркоцься, міленькая, вельмі. Неяк-жа ды будзе. Бог Найвышэйшы, тудэма-сюдэма, міласэрны, і аб тваей тут цяжэнькай долі не забудзецца.
Тише, деточка моя, тише. Не горюй, не тоскуй так сильно, миленькая. Как-нибудь да будет. Всевышний Бог, туда-сюда, милосерден и о твоей тяжёлой доле не забудет.Hush, my child, hush. Don't grieve, don't be too sad, darling. Things will work out somehow. God Almighty is merciful, this way and that, and won't forget your hard lot here.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
якбы збудзіўшыся
Словно очнувшисьAs if waking.
А няхай сабе будзе, што мае быць, — я свайго такі даб'юся, або згіну, каб і сьледу не асталося.
А пусть будет, что будет: я своего всё-таки добьюсь или сгину, чтоб и следа не осталось.Let whatever is to happen happen—I'll get what I want, or perish without leaving a trace.
Агата
Агата
Ahata
А ўсё-ж такі скажы мне, дзеткі, чаму так твой тата на яго заеўся?
А всё-таки скажи, деточка, отчего твой татка на него так взъелся?But tell me, child, why has your father taken such a dislike to him?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Бо, бо Якім з мужыкоў...
Потому, потому что Яким из мужиков...Because, because Yakim comes from peasants...
13. АКТ I-шы. Зьява XII-ая. Действие I. Явление XII.ACT I. Scene XII.
Паўлінка — Агата — Сьцяпан — Пранцісь.
Павлинка — Агата — Степан — Пранцись.Paulinka, Ahata, Stsiapan and Prantsis.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
за дзвярыма
За дверьюOutside the door.
Глупство, вось-цо-да. Ня дзе падзелася. Я знаю, собственно, дамоў уцякла, пане добрудзею.
Глупости, вот что да. Никуда не делась. Я знаю, собственно, домой убежала, пан благодетель.Nonsense, there you have it. She hasn't disappeared. I know, properly speaking, she's run home, my good sir.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
уваходзячы ў хату, а за ім — Пранцісь
Входя в хату, за ним ПранцисьEnters, followed by Prantsis.
І трэбало-ж свату так дрэнна яе прывязаць, ды ў гэткую яшчэ цемру.
И надо же было свату так плохо её привязать, да ещё в такую темноту.You had to tie her up so badly, kinsman, and in darkness like this, too.
Агата
Агата
Ahata
усхапіўшыся
ВскочивJumps up.
Каго прывязаць?
Кого привязать?Tie whom up?
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Кабылу, кабылу, пане добрудзею. Ўжо-ж не цябе, вось-цо-да.
Кобылу, кобылу, пан благодетель. Не тебя же, вот что да.The mare, the mare, my good sir. Not you, of course, there you have it.
Агата
Агата
Ahata
Дык дзе-ж кабыла?
Так где кобыла?Where's the mare, then?
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
дастаючы фляжку
Доставая фляжкуTakes out the flask.
Собственно, няма кабылы, дзе была, вось-цо-да, пане добрудзею.
Собственно, нет кобылы там, где была, вот что да, пан благодетель.Properly speaking, the mare isn't where she was, there you have it, my good sir.
Агата
Агата
Ahata
падбягаючы к Пранцісю з кулакамі
Подбегая к Пранцисю с кулакамиRuns at Prantsis with raised fists.
Дык чаго-ж ты, тудэма-сюдэма, несьвянцоная костка, расьсеўся, як у сваей хаце?
Так чего же ты, туда-сюда, неосвящённая кость, расселся, как у себя дома?Then why are you sprawling here as though in your own house, you unholy bone, this way and that?
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
пацягіваючы з бутэлькі
Отпивая из бутылкиSips from the bottle.
Глупство, глупство, вось-цо-да. Пасьвеньцім, собственно, пане добрудзею, калі несьвянцоная.
Глупости, глупости, вот что да. Освятим, собственно, пан благодетель, коли неосвящённая.Nonsense, nonsense, there you have it. We'll bless it, properly speaking, my good sir, if it's unholy.
Агата
Агата
Ahata
хоча вырваць фляжку, Пранцісь не дае
Хочет вырвать фляжку, Пранцись не даётTries to snatch the flask; Prantsis won't let her.
. Вот я цябе зараз, тудэма-сюдэма, як высьвенчу гэтай фляжкай па галаве, дык і сваіх не пазнаеш, няшчасны ты „вось-цо-да“.
Вот я тебя сейчас, туда-сюда, как освящу этой фляжкой по голове, так и своих не узнаешь, несчастный ты «вот что да»! Боже мой, батюшка мой! Зачем наказал меня этим, туда-сюда, пьяницей, этим недотёпой, этим криворожим, этим... этим...I'll bless you over the head with that flask, this way and that, till you don't recognise your own family, you miserable “there you have it”! Oh, my God, my dear Father! Why have you punished me with this drunkard, this way and that, this good-for-nothing, this ugly mug, this... this...
Галосячы
ПричитаяWailing.
А Божа-ж мой, бацюхна мой! На што мяне пакараў гэтым, тудэма-сюдэма, п'яніцай, гэтым недарэкай, гэтым кукса-мордай, гэтым... гэтым...
14. АКТ I-шы. Зьява XIII-ая. Действие I. Явление XIII.ACT I. Scene XIII.
Тыя-ж і Альжбета.
Те же и Альжбета.The same, with Alzhbeta.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
ўбягае, трымаючы ў руцэ клінок з тварагом
Вбегает, держа в руке клиновидный мешочек с творогомRuns in holding a triangular cloth bag of curds.
Што гэта ў вас тут нарабілася, мае міленькія?
Что это у вас тут стряслось, миленькие мои?What's happened here, my dears?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Кабыла дзядзькава ўцякла, ці хто ўкраў.
Дядькина кобыла убежала, а может, кто украл.Uncle’s mare has run away—or someone’s stolen her.
Ідзе, садзіцца на ложку і шые
Идёт, садится на кровать и шьётGoes over, sits on the bed, and sews
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
да Пранціся
К ПранцисюTo Prantsis.
Дык чаго-ж, сватка, чакаеце? Бяжэце скарэй дамоў, — пэўне там; гэта-ж ей не пяршыня.
Так чего, сваток, ждёте? Бегите скорее домой — верно, там; не впервой ей.Then what are you waiting for, kinsman? Run home quickly—she must be there; it's not her first time.
Агата
Агата
Ahata
Ці-ж гэту, тудэма-сюдэма, трухлявую калоду зрушыш з месца? Сядзіць-жа вось анцыхрыст, каб яму моль пяты пабіла, і з месца не скранецца.
Разве эту, туда-сюда, трухлявую колоду с места сдвинешь? Сидит антихрист, чтоб ему моль пятки побила, и с места не тронется.Can you shift this rotten log, this way and that? There he sits, the Antichrist—may moths eat his heels!—and he won't move an inch.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
закурываючы люльку
Закуривая трубкуLights his pipe.
Супакойцеся, свацьця. Ня дзе яна дзенецца. Каханенькая-родненькая, яна дома, напэўна дома.
Успокойтесь, сватья. Никуда она не денется. Миленькая-родненькая, она дома, непременно дома.Calm yourself, my dear kinswoman. She can't vanish. She's home, dear heart, certainly home.
Агата
Агата
Ahata
А сват, тудэма-сюдэма, ня сунься з сваім носам туды, куды цябе ня просяць.
А сват, туда-сюда, не суй свой нос куда не просят. Пойдём! Слышишь или нет!..And you, kinsman, this way and that, don't poke your nose where you're not wanted. Come on! Do you hear me or not!...
Да Пранціся
К ПранцисюTo Prantsis.
Ідзем! Чуеш, ці не!...
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
устаючы
ВставаяRises.
Глупство, пане добрудзею, глупство. Мае мазгі спрытныя. На табе, вось-цо-да, паеду, собственно, дамоў.
Глупости, пан благодетель, глупости. Мозги у меня ловкие. На тебе, вот что да, поеду, собственно, домой.Nonsense, my good sir, nonsense. I've a clever brain. Properly speaking, I'll ride you home, there you have it.
Агата
Агата
Ahata
выводзячы Пранціся
Выводя ПранцисяLeads Prantsis out.
. Бывайце здаровы! Пахвалёны Езус!... Падла гэты, ламака, нарабіў работы.
Будьте здоровы! Слава Иисусу!.. Эта падла, эта дубина столько работы наделала.Good health to you! Praised be Jesus!... This brute, this block of wood, has made work for us.
Выходзяць, а імі — Альжбета з клінком
Выходят, за ними Альжбета с мешочком творогаThey exit, followed by Alzhbeta with the bag of curds.
15. АКТ I-шы. Зьява XIV-ая. Действие I. Явление XIV.ACT I. Scene XIV.
Паўлінка — Сьцяпан.
Павлинка — Степан.Paulinka and Stsiapan.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Ох, і даюцца-ж гэтыя сваякі ў знакі. Але, дзякуй Богу, дзьве дзюркі ў носе, і скончылося, — ужо пазбыўся.
Ох, и дают же эти родственники себя знать. Но, слава Богу, две дырки в носу — и конец, уже отделался.Oh, these relations do make themselves felt. But thank God, two holes in your nose, and that's the end of it—I've got rid of them.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
А даўно гэта таткаў Гняды ўцёк з Лужанкі, і татка дамоў пехатоў прытрапаў?
А давно ли таткин Гнедой из Лужанки сбежал, а татка домой пешком притопал?And how long ago was it that Father's Bay ran away from Luzhanka, and Father trudged home on foot?
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Што было, тое сплыло і болей, каханенькая-родненькая, ня будзе, як кажуць людзі.
Что было, то сплыло и больше, миленькая-родненькая, не будет, как люди говорят.What's past has flowed away and won't come back, dear heart, as people say.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Паглядзім! Заўтра кірмаш.
Поглядим! Завтра ярмарка.We'll see! There's a fair tomorrow.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Ня бойся, каханенькая-родненькая. Я кабылу злаўлю, але і ты глядзі, каб мне таго зяця злавіла, аб якім я табе сягоньня гаварыў.
Не бойся, миленькая-родненькая. Я кобылу поймаю, а ты смотри, поймай мне того зятя, о котором нынче говорил.Don't worry, dear heart. I'll catch the mare; but see that you catch me the son-in-law I told you about today.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Што ён конь, ці вол, каб я яго яшчэ мела лавіць.
Что он, конь или вол, чтобы мне его ещё ловить?Is he a horse or an ox, that I have to catch him?
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Ні конь і ні вол, а так сабе дойная жывёліна.
Не конь и не вол, а так, дойная скотинка.Neither horse nor ox, just a useful milking animal.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Дык татка яго і дойце, калі ён для вас такі дойны, а я і ня думаю.
Так татка сам его и дой, раз он для вас такой дойный, а я и не думаю.Then milk him yourself, Father, if he gives you so much. I've no intention of it.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Нічагутанькі, каханенькая-родненькая. Надумаешся ваша, як пакармлю бярозавай кашай. Вось толькі, каб пагода была добрая, а то казаў ён, што на кірмаш не паедзе, калі будзе дождж ісьці.
Ничего, миленькая-родненькая. Ваша милость ещё надумает, как берёзовой кашей покормлю. Только бы погода хорошая была, а то он говорил, что на ярмарку не поедет, коли дождь пойдёт.Never mind, dear heart. You'll think again once I've given you a taste of the birch rod. Only let's hope for fine weather: he said he wouldn't go to the fair if it rained.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ліха ня возьме! Гэткі цукер не размокне.
Беда не возьмёт! Такой сахар не размокнет.No harm will come to him! That lump of sugar won't dissolve.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Каханэнькая-родненькая, як скажу, так і будзе; дзьве дзюркі ў носе і скончылося. Вось толькі трэба даведацца, ці будзе напэўна заўтра пагода. Купіў я сягоньня календар — нейкі беларускі, як кажа крамнік. Пытаўся ў яго, ці піша аб пагодзе, дык крамнік гавора мне, што аб пагодзе напісана ў ім болей, як аб чым другім. Значыцца, паглядзім праўды.
Миленькая-родненькая, как скажу, так и будет: две дырки в носу — и конец. Только бы узнать, точно ли завтра погода будет. Купил я нынче календарь, какой-то белорусский, как лавочник говорит. Спросил, написано ли о погоде, а лавочник говорит, что о погоде там больше, чем о чём другом, написано. Значит, поглядим, правда ли.What I say goes, dear heart; two holes in your nose, and that's the end of it. Only we must find out whether it'll really be fine tomorrow. I bought a calendar today—a Belarusian one, the shopkeeper says. I asked him if it said anything about the weather, and he told me there was more about weather in it than anything else. So we'll see if it's true.
Ідзе і дастае з-за абраза календар, адкуль валіцца на зямлю фатаграфія. Паўлінка, саскочыўшы з ложка, падбягае падняць яе, але не ўсьпявае
Достаёт из-за иконы календарь, оттуда на пол падает фотография. Павлинка вскакивает с кровати, бежит поднять, но не успеваетGoes to fetch the calendar from behind the icon; the photograph falls to the floor. Paulinka jumps off the bed and rushes to pick it up, but is too late.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
падымаючы фатаграфію
Поднимая фотографиюPicks up the photograph.
А гэта што такое?
А это что такое?And what's this?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
хочучы адабраць
Пытаясь отнятьTries to take it back.
Гэта маё. Аддайце мне, тата!
Это моё. Отдайте мне, татка!It's mine. Give it to me, Father!
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Я пытаюся — хто гэта?
Я спрашиваю — кто это?I'm asking—who is this?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ці-ж тата ня бачыце?
Разве татка не видит?Can't you see, Father?
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
са злоснай насьмешкай
Со злой насмешкойWith a malicious sneer.
. Ха-ха-ха! Якім… Хай-жа ён прападзе саўсім.
Ха-ха-ха! Яким... Чтоб он совсем пропал.Ha-ha-ha! Yakim… May he perish altogether.
Хоча рваць, Паўлінка адбірае
Хочет разорвать, Павлинка отнимаетTries to tear it; Paulinka struggles to take it away.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
скрозь сьлёзы
Сквозь слёзыThrough her tears.
Аддайце, татачка, аддайце, ня рвеце! Ня зьдзекавайцеся над ім.
Отдайте, татуся, отдайте, не рвите! Не издевайтесь над ним.Give it back, dear Father, give it back, don't tear it! Don't torment him.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
адпіргнуўшы ад сябе Паўлінку
Отталкивая от себя ПавлинкуPushes Paulinka away.
. Адчапіся ад мяне, гіцлёўка. Я вам тут наразводжу шашняў…
Отцепись от меня, негодница. Я вам покажу тут шашни...Leave me alone, you little wretch. I'll put a stop to your love affairs…
Стукат у сенцах. Уваходяць Пранцісь, Агата, а за імі — Альжбета. Паўлінка стаіць патупіўшыся, глытаючы сьлёзы, і скубець пальцамі фартух
Стук в сенях. Входят Пранцись, Агата, за ними Альжбета. Павлинка стоит, опустив глаза, глотает слёзы и теребит пальцами передникA noise in the entrance hall. Prantsis and Ahata enter, followed by Alzhbeta. Paulinka stands with lowered eyes, swallowing her tears and picking at her apron.
16. АКТ I-шы. Зьява XV-ая. Действие I. Явление XV.ACT I. Scene XV.
Паўлінка — Сьцяпан — Альжбета — Пранцісь — Агата.
Павлинка — Степан — Альжбета — Пранцись — Агата.Paulinka, Stsiapan, Alzhbeta, Prantsis and Ahata.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Глупство, пане добрудзею. Я, вось-цо-да, казаў, собственно, ня дзе падзенецца.
Глупости, пан благодетель. Я, вот что да, говорил, собственно, никуда не денется.Nonsense, my good sir. I said, properly speaking, she couldn't vanish, there you have it.
Агата
Агата
Ahata
дражнячы
ПередразниваяMocking him.
Вось-цо-да, вось-цо-да! Сам кабылу, тудэма-сюдэма, паставіў у вас пад паветкай, а шукае за плотам. Дарма толькі поўзалі і сьлядоў прыглядаліся.
Вот что да, вот что да! Сам кобылу, туда-сюда, под навесом у вас поставил, а за забором ищет. Зря только ползали да следы высматривали.There you have it, there you have it! He put the mare under your shed himself, this way and that, then looked for her beyond the fence. We crawled about looking for tracks for nothing.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
Ну, дзякуй Богу, што хоць нашлася.
Ну, слава Богу, хоть нашлась. Что ты там в руках крутишь?Well, thank God she's been found, at least. What are you turning over in your hands?
Да Сьцяпана
К СтепануTo Stsiapan.
Што ты там круціш у руках?
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
тыкаючы, фатаграфіяй у твар Альжбеце
Тычет фотографией в лицо АльжбетеThrusts the photograph into Alzhbeta's face.
На, на! любуйся, якія прэзэнты атрымлівае твая дачушка.
На, на! Любуйся, какие подарочки твоя дочушка получает.Here, here! Admire the presents your little daughter receives.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
закрываючы рукой твар
Закрывая лицо рукойCovers her face with her hand.
Чаго сунешся?... Такая яна і твая, як мая.
Чего суёшься?.. Она столько же твоя, сколько моя.Why shove it at me?... She's as much yours as mine.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Пакажы, пакажы, пане добрудзею, што гэта за птушка?
Покажи, покажи, пан благодетель, что это за птица?Show me, show me, my good sir, what sort of bird is this?
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
паказываючы
ПоказываяShows it.
На, глядзі, сваток! Павіншуй мяне з такой дачушкай і з гэтым, з гэтым гарэтыкам.
На, гляди, сваток! Поздравь меня с такой дочушкой и с этим, с этим еретиком.Here, look, kinsman! Congratulate me on a daughter like this, and on this, this heretic.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
разглядаючы
РазглядываяExamines it.
Эгэ! Гэта гэты разумненькі, вучоны, грамацей... Собственно, Сарока, вось-цо-да.
Эге! Это этот умненький, учёный, грамотей... Собственно, Сорока, вот что да.Aha! It's that clever one, the educated fellow, the scholar... Properly speaking, Saroka, there you have it.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Але-ж, але! Якім Сарока.
Да, да! Яким Сорока.Yes, yes! Yakim Saroka.
Агата
Агата
Ahata
да СЬЦЯПАНА
К СтепануTo Stsiapan.
Тудэма-сюдэма, пакажэце і мне, сватка.
Туда-сюда, покажите и мне, сваток.This way and that, show me too, kinsman.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
да Агаты
К АгатеTo Ahata.
Ты, пане добрудзею, баба, ня лезь сюды з цікавым носам. Собственно, пілнуй сваей спадніцы і панчохаў, вось-цо-да. А мы суд, суд зробім... правы і скоры.
Ты, пан благодетель, баба, не лезь сюда с любопытным носом. Собственно, следи за своей юбкой да чулками, вот что да. А мы суд устроим, суд... правый и скорый.Woman, my good sir, don't poke your inquisitive nose in here. Properly speaking, mind your skirt and stockings, there you have it. We'll hold a trial, a trial... fair and swift.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
падхадзячы да Альжбеты, ласкава
Подходя к Альжбете, ласковоApproaches Alzhbeta tenderly.
Мамачка, адбярэце яе ў таткі.
Мамочка, отнимите её у татки.Mother dear, take it away from Father.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
Што я з ім, дзеткі, зраблю? Яшчэ біцца будзе.
Что я с ним сделаю, деточка? Ещё драться начнёт.What can I do with him, child? He'll start fighting.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
да Пранціся
К ПранцисюTo Prantsis.
А добра, сватка, кажаш. Зробім суд, перасуд добрым складам над гэтым гадам. А які?
А хорошо говоришь, сваток. Устроим суд да пересуд хорошим порядком над этим гадом. А какой?You're right, kinsman. We'll hold a proper trial and judgment on this villain. But what sort?
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
А такі, пане добрудзею: стражнікаў паклікаць, спраўніку данясьці. Собственно, інквізытарскі суд зрабіць — па палавіне — шась! — і гатова, вось-цо-да…
А такой, пан благодетель: стражников позвать, исправнику донести. Собственно, инквизиторский суд устроить — пополам — раз! — и готово, вот что да...This sort, my good sir: call the guards, report him to the police chief. Properly speaking, hold an inquisitorial trial—into halves—rip!—and it's done, there you have it…
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
кідаючыся к Сьцяпану і цалуючы яму рукі, скрозь сьлёзы
Бросаясь к Степану, целует ему руки, сквозь слёзыRushes to Stsiapan and kisses his hands, through her tears.
Татачка, аддайце. Ня зьдзекавайцеся над ім!.. Ён-жа вам нічога благога не зрабіў.
Татуся, отдайте. Не издевайтесь над ним!.. Он ведь вам ничего дурного не сделал.Dear Father, give it back. Don't torment him!.. He's done you no harm.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
са злосьцю
СердитоAngrily.
. Спаць, спаць пашла, калі гэткага нашла! Спаць!
Спать, спать пошла, коли такого нашла! Спать!Off to bed, off to bed, if that's the fellow you've found! To bed!
Рве фатаграфію
Рвёт фотографиюTears up the photograph.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
з плачам апускаючыся на лаву
С плачем опускаясь на лавкуSinks onto the bench, weeping.
Татка згубіць мяне хочаце… гвалтам з хаты выгнаць.
Татка хочет меня погубить... силой из хаты выгнать.You want to destroy me, Father… drive me out of the house by force.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
дастаючы фляжку
Доставая фляжкуTakes out the flask.
. А цяпер, собственно, вып’ем хаўтурнага, вось-цо да.
А теперь, собственно, выпьем за упокой, вот что да.And now, properly speaking, we'll have a funeral drink, there you have it.
П’е
ПьётDrinks.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
ўсхапіўшыся з лавы, кідаецца к Пранцісю
Вскочив с лавки, бросается к ПранцисюJumps from the bench and rushes at Prantsis.
. Па кабыле сваей пі хаўтурнага, а не па чалавеку, каторага і падноскаў ня варт!
По своей кобыле пей за упокой, а не по человеку, которому и в подмётки не годишься! Вот что да!..Have your funeral drink for your mare, not for a man whose shoes you're not fit to touch! There you have it!..
Вырываючы і разьбіваючы аб зямлю фляжку
Вырывает фляжку и разбивает об полSnatches the flask and smashes it on the floor.
Вось-цо-да!..
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
разьвесіўшы рукі, здзьдзіўлены, як і ўсе
Растерянно разводя руки, удивлён, как и всеArms hanging, as astonished as everyone else.
О-о-о!!…
О-о-о!!..Oh-oh-oh!!…
Заслона.
Занавес.Curtain.
17. АКТ II-гі. Зьява I. Действие II. Явление I.ACT II. Scene I.
Тая-ж самая — што ў першым акце — сьвятліца. За сталом сядзяць: Сьцяпан, Альжбета і госьці — тры хлопцы і тры дзяўчыны. Мужчыны сядзяць з аднаго канца стала, а кабеты (жанкі) — з другога. П’юць гарбату, наліваючы на сподкі; закусываюць. Дзяцюкі з дзяўчатамі жартуюць, перакідываючыся крошкамі ад хлеба. З левай стараны (гледзячы ад публікі) пры сьцяне ад бакоўкі — сядзяць два музыкі і, зводзячы інструмэнты, сьціха перагаварываюцца між сабой. Ля дзьвярэй ад сенцаў, у канцы куфра, на табурэце стаіць самавар. Паўлінка, прыбраўшыся па сьвяточнаму, увіхаецца каля гасьцей. Трохі ў твары зьмяніушыся; час-ад-часу ўздыхае і няузнак паглядае у вакно; заадно, стараецца быць з усімі вяселай і бойкай. Як падымаецца заслона — Паулінка нясе гарбату
Та же горница, что в первом действии. За столом сидят Степан, Альжбета и гости — трое парней и три девушки. Мужчины сидят с одного конца стола, женщины — с другого. Пьют чай, наливая его в блюдца, закусывают. Парни с девушками шутят, перебрасываясь хлебными крошками. Слева, если смотреть от зрителей, у стены возле каморки сидят двое музыкантов; настраивая инструменты, тихо переговариваются. У двери в сени, возле края сундука, на табуретке стоит самовар. Павлинка, одетая по-праздничному, хлопочет вокруг гостей. Немного переменилась в лице; время от времени вздыхает и незаметно поглядывает в окно; при этом старается со всеми быть весёлой и бойкой. Когда поднимается занавес, Павлинка несёт чайThe same living room as in Act I. Stsiapan, Alzhbeta and the guests—three young men and three girls—sit at the table. The men sit at one end and the women at the other. They drink tea poured into saucers and eat. The young men and girls tease one another, tossing breadcrumbs. To the audience's left, against the wall beside the side room, two musicians sit tuning their instruments and talking quietly. Near the entrance-hall door, at the end of the chest, a samovar stands on a stool. Paulinka, dressed for the holiday, busies herself with the guests. Her face looks a little changed; now and then she sighs and steals a glance out of the window, while trying to be cheerful and lively with everyone. As the curtain rises, Paulinka brings tea.
Паўлінка — Сьцяпан — Альжбета — Госьці — Музыкі.
Павлинка — Степан — Альжбета — Гости — Музыканты.Paulinka, Stsiapan, Alzhbeta, guests and musicians.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
стаўляючы гарбату перад Сьцяпанам
Ставит чай перед СтепаномPuts tea before Stsiapan.
Што-ж гэта нешта татавага зяця так позна ні слуху, ні духу? Ці ня зьнюхаў ён, што ў мяне пасагу нямашака!
Что это так поздно, а таткиного зятя ни слуху ни духу? Не вынюхал ли, что у меня приданого нет!Why is there still neither sight nor sound of Father's son-in-law at this late hour? Has he sniffed out that I have no dowry?
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Каханенькая-родненькая, не бядуй. Ня будзе Гірша, будзе чорт іншы.
Миленькая-родненькая, не горюй. Не будет Гирша, будет другой чёрт.Don't fret, dear heart. If it isn't Hirsh, it'll be some other devil.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
насьмешліва
НасмешливоMockingly.
Мала што будзе... Але-ж калі мяне ўжо неяк, як цмокам, стала цягнуць к гэтаму Бык... Бычку... Ах, як яго?...
Мало ли будет... А меня ведь уже к этому Бык... Бычку... ах, как его?.. словно присосало.Whoever it is... But I'm already drawn as if by a dragon to this Bull... Little Bull... Oh, what's his name?...
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
з націскам
С нажимомEmphatically.
Быкоўскаму.
Быковскому.Bykowski.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
падходзячы к другому канцу стала
Подходя к другому концу столаGoes to the other end of the table.
Можа Адэльцы яшчэ шкляначку?
Может, Адельке ещё стаканчик?Another glass for Adelka, perhaps?
Адэлька
Аделька
Adelka
Дзякуй. Ўжо напілася.
Спасибо. Уже напилась.Thank you. I've had enough.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
Ды бяры! Што там пытаешся! Панна Адэля толькі дзьве выпіла.
Да бери! Чего спрашиваешь! Панна Аделя только два выпила.Have some! Why ask! Miss Adela's only had two.
Адэлька
Аделька
Adelka
Калі-ж болей ня хочацца.
Да больше не хочется.But I don't want any more.
Адзін З Гасьцей
Один из гостей
Male guest
Хай паненцы захочацца для маей кумпаніі.
Пусть панночке захочется за мою компанию.Let the young lady want some to keep me company.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
забіраючы шклянку
Забирая стаканTakes the glass.
Вып'еш, вып'еш, Адэлька, — зьмесьціцца.
Выпьешь, выпьешь, Аделька, — поместится.You'll drink it, you'll drink it, Adelka—there's room.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
падсовываючы гасьцям яду
Пододвигая гостям едуPushes food towards the guests.
Старайцеся, госьцікі, старайцеся. Вось — сыр, масла, вангліна! Такі-ж сягоньня трохі папрацавалі каля полькі і лявоніхі.
Угощайтесь, гостеньки, угощайтесь. Вот сыр, масло, ветчина! Сегодня ведь немало потрудились над полькой да лявонихой.Help yourselves, dear guests, help yourselves. Here's cheese, butter, smoked meat! You've worked hard enough today at the polka and the Lyavonikha.
Колькі Галасоў
Несколько голосов
Several voices
перажоўваючы і сёрбаючы
Жуя и прихлёбываяChewing and sipping noisily.
Дзякуй, дзякуй! Мы стараемся.
Спасибо, спасибо! Мы стараемся.Thank you, thank you! We're doing our best.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Чым хата багата — тым рада. Хлеб на стале — рукі свае. Выбачайце толькі, каханенькія-родненькія, што гарэлкі няма. Але я ў гэтым не вінават. Хацеў узяць у Міхалішках, дык, як на ліха, манаполька цэлы дзень была закрыта.
Чем хата богата, тем и рада. Хлеб на столе — руки свои. Только простите, миленькие-родненькие, что водки нет. Но я не виноват. Хотел в Михалишках взять, да как назло казённая винная лавка целый день закрыта была.What the house has, it gladly shares. Bread on the table, hands of your own. Only forgive us, dear hearts, for having no vodka. It's no fault of mine. I meant to get some at Mikhalishki, but as bad luck would have it, the state liquor shop was shut all day.
Музыка
Музыкант
Musician
у старану да другога
В сторону, другомуAside to the other musician.
Каб не салгаў, дык-бы і ня жыў. Я сам бачыў, як пасьля імшы адбываўся з фляжкамі пры манапольцы нешпар.
Не соврёт — не проживёт. Сам видел, как после мессы у винной лавки с фляжками вечерню служили.He couldn't live without telling a lie. I saw with my own eyes the vespers they were holding with flasks at the liquor shop after Mass.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
паставіўшы Адэлі шклянку, к аднаму з гасьцей
Поставив Аделе стакан, к одному из гостейSets down Adela's glass; to one of the guests.
Можа пан Вінцусь яшчэ вып'е?...
Может, пан Винцусь ещё выпьет?..Another glass for Mr Vintsus, perhaps?...
Вінцусь
Винцусь
Vintsus
уціраючы канцом настольніка губы і лоб
Вытирая концом скатерти губы и лобWipes his lips and forehead with the end of the tablecloth.
Яно-б то было ўжо і досіць, але, калі панна Паўлінка так пекна просіць, дык можна яшчэ са шкляначку.
Вообще-то уже довольно, но раз панна Павлинка так славно просит, можно ещё стаканчик.It ought to be enough by now, but if Miss Paulinka asks so prettily, another little glass wouldn't hurt.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
ідучы са шклянкай, у старану публікі
Идя со стаканом, в сторону зрителейGoes with the glass; aside to the audience.
Гэты ўжо — дык пятую шклянку бабохае. Наробіць сабе клопату, каб я так жыла.
Этот уже пятый стакан хлопает. Наживёт себе хлопот, чтоб мне так жить.This one's downing his fifth glass. He'll make trouble for himself, as sure as I'm alive.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
да Альжбеты
К АльжбетеTo Alzhbeta.
Ці добра хаця ты прасіла Пустарэвічаў? Чаму іх так доўга німа?
Ты хоть хорошо Пустаревичей звала? Отчего их так долго нет?Did you make sure to invite the Pustareviches? Why aren't they here yet?
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
Каб і не прасіла, то прыедуць.
И не звала бы — приедут. Верно, собственно, кобыла заблудилась.They'd come even if I hadn't invited them. Properly speaking, the mare's probably lost her way.
З насьмешкай
С насмешкойMockingly.
Пэўна, собственно, кабыла заблудзіла.
Адзін З Гасьцей
Один из гостей
Male guest
Што сягоньня на кірмашы Якіма Сарокі ня было? А то, бывала, такім франтам пахаджывае, што куды мяне не вядзеш, пусьці мяне к чорту.
Что сегодня Якима Сороки на ярмарке не было? А то, бывало, таким франтом расхаживает — куда меня ни веди, пусти к чёрту.Why wasn't Yakim Saroka at the fair today? He usually strolls about looking such a dandy you'd say, “Wherever you're taking me, let me go to the devil instead.”
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
стаўляючы гарбату
Ставя чайSets down tea.
А пану Банадысю зайздрасьць, што так прыадзецца не патрапіш, хоць мо' і маеш за што.
А пану Бонадысю завидно, что так принарядиться не умеет, хоть, может, и есть на что.Mr Banadys is jealous because he can't dress like that, though he may have the money for it.
Адзін З Гасьцей
Один из гостей
Male guest
Чымся грошы траціць на адзежу, я лепей іх каму пазычу.
Чем на одежду деньги тратить, лучше их кому-нибудь в долг дам.I'd rather lend someone my money than spend it on clothes.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
садзячыся на ложку
Садясь на кроватьSits on the bed.
І працэнцік добры злуплю, каб аж у пяты другому закалола.
И процент хороший сдеру, чтоб другому аж пятки закололо.And skin them for such a fine rate of interest it stings right down to their heels.
Адзін З Гасьцей
Один из гостей
Male guest
самадавольна
СамодовольноSmugly.
Хе-хе-хе! А паньне Паўлінцы злосьць яшчэ не адышла, што калісь гэтаму егамосьці Сароцы ні за які працэнт не пазычыў.
Хе-хе-хе! Панна Павлинка всё ещё сердится, что я когда-то этому господину Сороке ни под какой процент не одолжил.He-he-he! Miss Paulinka still hasn't got over being angry that I wouldn't lend that gentleman Saroka anything, at any interest.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Вельмі-ж яму гэтым і не пашкодзілі. Нашліся людзі, што і без працэнтаў пазычылі, і далі яму магчымасьць паехаць на вучыцельскія курсы. Цяпер нічыей ласкі не патрабуе.
Очень-то ему этим повредили! Нашлись люди и без процентов одолжить, дали ему возможность поехать на учительские курсы. Теперь он ничьей милости не требует.You didn't hurt him much by that. There were people who lent him money without interest and made it possible for him to attend the teachers' training courses. Now he doesn't need anyone's favour.
Адна З Гасьцей
Одна из гостей
Female guest
Пэўна, што не! Такі чалавек нідзе не прападзе.
Конечно, не требует! Такой человек нигде не пропадёт.Of course he doesn't! A man like that will manage anywhere.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
прыслухіваючыся дагэтуль гутарцы аб Сароцы
До сих пор прислушивался к разговору о СорокеHas been listening to the conversation about Saroka.
Каханенькія-родненькія, кіньце аб гэтым сьвінапасе гаварыць! Прыелася ўжо мне гутарка аб ім горш горкай рэдзькі. І ці гаманеце аб ім, ці не гаманеце — ўсё роўна нічога ня выйдзе. Я ўжо яму даў дарогу.
Миленькие-родненькие, бросьте об этом свинопасе говорить! Мне разговоры о нём хуже горькой редьки надоели. И говорите вы о нём или нет — всё равно ничего не выйдет. Я уже ему дорогу указал.Stop talking about that swineherd, dear hearts! I'm more sick of hearing about him than of bitter radish. Talk about him or don't talk about him—it'll come to nothing all the same. I've sent him on his way already.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
неспакойна
ТревожноUneasily.
Якую дарогу?
Какую дорогу?What way?
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
А ты, каханенькая-родненькая, ня слухай, вушы разьвесіўшы, ды лепей гасьцей глядзі. Дзьве дзюркі ў носе, і скончылося.
А ты, миленькая-родненькая, уши не развешивай, лучше за гостями смотри. Две дырки в носу — и конец.Don't listen with your ears hanging out, dear heart; look after the guests instead. Two holes in your nose, and that's the end of it.
Нейкую хвіліну ціха. Паўлінка падходзе браць шклянкі, але ўсе адказываюцца
Некоторое время тихо. Павлинка подходит забрать стаканы, но все отказываютсяA brief silence. Paulinka goes to collect the glasses, but everyone declines more tea.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
Што-ж, выбачайце, госьцікі! Не хацелі піць і есьці, пасьля самі будзеце жалець.
Ну, простите, гостеньки! Не захотели пить и есть, после сами пожалеете.Well, forgive us, dear guests! If you won't eat and drink, you'll regret it yourselves later.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Выбачайце, выбачайце, каханенькія-родненькія, адно не скажэце, што ўсяго было ўдаволь, толькі прынукі ня было.
Простите, простите, миленькие-родненькие, только не говорите, что всего вдоволь было, а уговаривать не уговаривали.Forgive us, forgive us, dear hearts; only don't say there was plenty of everything but no one urged you to eat.
Колькі Галасоў
Несколько голосов
Several voices
устаючы з-за стала
Вставая из-за столаRise from the table.
Дзякуем, дзякуем, пану гаспадару і пані гаспадыні. Падмацаваліся, хвала Богу, як лепей ня трэба.
Благодарим, благодарим пана хозяина и пани хозяйку. Подкрепились, слава Богу, лучше некуда.Thank you, thank you to our host and hostess. Praise God, we couldn't have had a better meal.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
ўстаючы з ложка
Вставая с кроватиRises from the bed.
Проша паненак сюды прысесьці, а паны-кавалеры вазьмеце сабе табурэцікі, ды вось тут падсядзьце, а я тым часам пачастую гарбатай нашых музыкаў.
Прошу панночек сюда присесть, а паны кавалеры возьмите табуреточки да сюда подсядьте, а я пока наших музыкантов чаем угощу.Young ladies, please sit here, and you gentlemen take some stools and sit beside them; meanwhile I'll give our musicians some tea.
Сьцяпан і Альжбета
Степан и Альжбета
Stsiapan and Alzhbeta
вылазячы з-за стала
Выбираясь из-за столаMake their way out from behind the table.
. А як-жа — трэба, трэба!
Как же — надо, надо!Of course—we must, we must!
Дзяўчаты садзяцца на ложку, хлопцы каля іх — на табурэтах жартуюць між сабой
Девушки садятся на кровать, парни возле них на табуретки, шутят между собойThe girls sit on the bed; the young men sit beside them on stools, joking among themselves.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
падходзячы к музыкам
Подходя к музыкантамGoes to the musicians.
Хадзеце, міленькія, вып’еце са шкляначку гарбаты.
Идите, миленькие, выпейте по стаканчику чаю.Come, my dears, have a glass of tea.
Музыкі
Музыканты
Musicians
Дзякуем пані. Мы ўжо сягоньня пілі.
Спасибо, пани. Мы сегодня уже пили.Thank you, madam. We've had tea today already.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
Мала што калі было, а цяпер трэба яшчэ падмацавацца.
Мало ли когда было, теперь ещё подкрепиться надо. А ты, деточка, налей музыкантам чаю!That was then; now you must refresh yourselves again. Child, pour tea for the musicians!
Забірае інструмэнты і кладзе іх на куфар, садзіць музыкаў за стол і сама садзіцца. Да Паўлінкі
Забирает инструменты, кладёт на сундук, усаживает музыкантов за стол и садится сама. К ПавлинкеTakes their instruments and puts them on the chest, seats the musicians at the table and sits down herself. To Paulinka.
А ты, дзеткі, налі музыкам гарбаты!
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
закурываючы люльку
Закуривая трубкуLights his pipe.
Выбачайце толькі, каханенькія-родненькія, што гарэлкі няма.
Только простите, миленькие-родненькие, что водки нет.Only forgive us, dear hearts, for having no vodka.
Музыкі
Музыканты
Musicians
І бяз гэтых кропэль будзем жывы.
И без этих капель живы будем.We'll stay alive without those drops.
Чуваць стукат у сенцах
Слышен стук в сеняхA noise is heard in the entrance hall.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
А бач, нехта такі хоць нарэшце зьявіўся. Трэба ісьці ды глянуць, а то яшчэ ў дзьверы ня луча.
Гляди, кто-то наконец объявился. Надо пойти посмотреть, а то ещё в дверь не попадёт.Look, someone's finally turned up. I'd better go and see, or he might miss the door altogether.
Ідзе
ИдётGoes.
Адзін З Гасьцей
Один из гостей
Male guest
Нясі, Божа, не жанатага ды багатага!
Приведи, Боже, неженатого да богатого!God send us someone unmarried and rich!
Адна З Гасьцей
Одна из гостей
Female guest
Жаніць будзем!
Женить будем!We'll marry him off!
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
стаўляе музыкам гарбату, падходзе і глядзіць у вакно. У сторану
Ставит музыкантам чай, подходит к окну и смотрит. В сторонуSets down the musicians' tea, goes to look out of the window. Aside.
Ах, як-жа цёмненька!
Ах, какая темень!Oh, how dark it is!
Адзін З Гасьцей
Один из гостей
Male guest
Каго так, панна Паўлінка, выглядаеце?
Кого вы так, панна Павлинка, высматриваете?Who are you watching for so eagerly, Miss Paulinka?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Таго-ж — нежанатага ды багатага.
Того же — неженатого да богатого.That same unmarried, rich fellow.
18. АКТ II-гі. Зьява II-ая. Действие II. Явление II.ACT II. Scene II.
тыя-ж і Адольф Быкоўскі.
Те же и Адольф Быковский.The same, with Adolf Bykowski.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
спатыкаючы Адольфа ў дзьверах
Встречая Адольфа в дверяхMeets Adolf in the doorway.
А-а! Нарэшце зьявіўся, дарагі госьцік! Што-ж гэта, каханенькі-родненькі, так доўга чакаць на сябе нас заставіў?
А-а! Наконец появился, дорогой гостенька! Что же ты, миленький-родненький, так долго нас ждать заставил?Ah! At last you've arrived, our dear guest! Why have you kept us waiting so long, dear heart?
Адольф
Адольф
Adolf
вешаючы пальто на сьцяне каля парога
Вешая пальто на стену возле порогаHangs his coat on the wall near the threshold.
Пахвалёны ў хату!
Слава Иисусу в этой хате!Praised be Jesus in this house!
Колькі Галасоў
Несколько голосов
Several voices
На векі! На векі.
Во веки! Во веки.For ever! For ever.
Адольф
Адольф
Adolf
вітаючыся са Сьцяпанам
Здороваясь со СтепаномGreets Stsiapan.
Выбачайце, што трохі прыпазьніўся. Але гэта вінават мой жарабец. Як панёс з гары, што каля Прытыкаў, мяне выкінуў, і вось зламаў, так што аж мусіў другую каламажку ўзяць; праз тое і замарудзіў.
Простите, что немного запоздал. Да это мой жеребец виноват. Как понёс с горы возле Притыков, меня выбросил да ось сломал, пришлось другую тележку брать; потому и замешкался.Forgive me for being a little late. It's my stallion's fault. He bolted down the hill by Prytyki, threw me out and broke the axle, so I had to get another cart; that's what delayed me.
Музыка
Музыкант
Musician
у старану да другога
В сторону, другомуAside to the other musician.
Каб ён толькі дыхаў. Які яго чорт нёс? Прыстаў конь, ды ўсё тут.
Хоть бы он дышал. Какой его чёрт понёс? Конь умаялся, вот и всё.If only the beast can breathe. What devil could make him bolt? The horse got tired, that's all.
Другі Музыка
Второй музыкант
Second musician
Ня ўжо-ж што? У мае вочы заплаціў вясной за нейкую здыхляціну трыццаць рублёў і тая ўжо скарэй яго панясе.
А как же иначе? На моих глазах весной за какую-то дохлятину тридцать рублей заплатил, и та ещё будто понесёт.What else? Before my very eyes he paid thirty roubles in spring for some dying nag—and as if that could bolt away with him!
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
да Адольфа
К АдольфуTo Adolf.
Проша-ж, проша далей, сюды, дзе бліжэй кут і дзе ўсе тут.
Прошу, прошу дальше, сюда, где угол ближе и где все здесь.Please, please come further in, over here by the corner, where everyone is.
Адольф
Адольф
Adolf
Дзякую, дзякую вашэці. Проша са мной клопату не рабіць.
Благодарю, благодарю вашу милость. Прошу со мной не хлопотать.Thank you, thank you, sir. Please don't trouble yourselves over me.
Ідзе і з усімі вітаецца; Альжбету цалуе ў руку, стоячы к ей бокам і ня згінаючыся
Идёт здороваться со всеми; Альжбете целует руку, стоя к ней боком и не наклоняясьGoes round greeting everyone; kisses Alzhbeta's hand, standing sideways to her without bowing.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
Проша пана Адольфа, проша за стол! Можа вып'еце гарбаты і чаго закусіце?
Прошу пана Адольфа, прошу за стол! Может, чаю выпьете да чего-нибудь поедите? Павлинка, налей пану Быковскому чаю!Please, Mr Adolf, come to the table! Would you like some tea and a bite to eat? Paulinka, pour Mr Bykowski some tea!
Да Паўлінкі
К ПавлинкеTo Paulinka.
Паўлінка, налі пану Быкоўскаму гарбаты!
Адольф
Адольф
Adolf
садзячыся за стол з другога канца ад музыкаў і закурываючы папяроску
Садясь за стол с противоположного от музыкантов конца и закуривая папиросуSits at the end of the table opposite the musicians and lights a cigarette.
А што-ж у васпанства добрага чуваць?
Что хорошего у вашей милости слышно?And what good news have you, ladies and gentlemen?
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
прысаджываючыся к сталу
Присаживаясь к столуSits down at the table.
Ды што ў нас чуваць? — Старая баба ня хоча здыхаць, а маладая замуж ісьці.
Да что у нас слышно? Старая баба помирать не хочет, а молодая замуж идти.What news have we? The old woman won't die, and the young one won't marry.
Адольф
Адольф
Adolf
самадавольна
СамодовольноSmugly.
Хе-хе-хе! Старую трэба пшыдусіць, а маладую пшымусіць.
Хе-хе-хе! Старую надо придушить, а молодую принудить.He-he-he! The old one must be strangled, and the young one forced.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
да Сьцяпана
К СтепануTo Stsiapan.
А ваша схадзі паглядзі, ці добра прывязаны конь пана Быкоўскага.
А ты сходи посмотри, хорошо ли конь пана Быковского привязан.Go and see whether Mr Bykowski's horse is tied up properly.
Адольф
Адольф
Adolf
Ня турбуйцеся. Я яго добра прывязаў.
Не беспокойтесь. Хорошо привязал.Don't trouble yourself. I've tied him well.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Каханенькі-родненькі, хоць і прывязаў, але сена пэўна ня даў. У нас так: госьць, як папала, а жывёліну — дык трэба добра дагледзець.
Миленький-родненький, привязал-то привязал, да сена, верно, не дал. У нас так: гостя как придётся, а скотину хорошо обиходить надо.You may have tied him, dear heart, but I doubt you've given him hay. Our custom is: treat a guest any old way, but look after an animal properly.
Выходзе
ВыходитExits.
19. АКТ II-гі. Зьява III-ая. Действие II. Явление III.ACT II. Scene III.
Тыя-ж без Сьцяпана.
Те же без Степана.The same, without Stsiapan.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
стаўляючы перад Адольфам гарбату і сама садзячыся аподаль
Ставит перед Адольфом чай, сама садится поодальSets tea before Adolf and sits a little way off.
Што-ж гэта — пана Адольфа конь хацеў разнясьці?
Что это, пана Адольфа конь чуть не разнёс?So Mr Adolf's horse wanted to bolt away with him?
Адольф
Адольф
Adolf
А як-жа! Тры сотні вясной заплаціў, і толькі клопату нажыў. Але ў мяне ўсё так! Каровы мае кожная варта па якой сотні рублёў; як загілююць летам, дык і на добрым кані іх ня ўгоніш.
Как же! Весной три сотни отдал — только хлопот нажил. Но у меня всё так! Каждая корова по сотне рублей стоит; летом как взбесятся от оводов, на хорошем коне не догонишь.Of course! I paid three hundred in spring, and bought myself nothing but trouble. Everything of mine is like that! Each of my cows is worth a hundred roubles or so; when they go racing about in summer, even a good horse can't catch them.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
хітравата
ХитроSlyly.
Пэўне і авечкі ў пана Адольфа так-сама гілююць?
Верно, и овечки у пана Адольфа так же бесятся?I suppose Mr Adolf's sheep go racing about too?
Адольф
Адольф
Adolf
А так, так! Маю пятнаццаць старых і дваццаць маладых. Як удара гарачыня, дык яны чуць ня ўсе чыста круцяцца на адным месцы.
Да, да! Пятнадцать старых у меня, двадцать молодых. Как жара ударит, чуть не все на одном месте вертятся.Yes, yes! I have fifteen old ones and twenty young ones. When the heat comes, nearly every one of them spins round on the spot.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
ідучы па гарбату для сябе, у старану публікі
Идёт налить себе чай, в сторону зрителейGoes to fetch tea for herself; aside to the audience.
. Матыліцы авечак мучаць, як і сам тут
Вертячка овец мучает, как и у него самого тут бабочки в голове, а он думает, от оводов бегают.His sheep are tormented by parasites, and he has maggots in his own head, but he thinks they're just frisking about.
паказываючы пальцам на сваю галаву
Показывая пальцем на свою головуPoints at her head.
матылі мае, а думае, што яны зыгуюць.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
Якія-ж сёлета ўраджаі ў пана Адольфа?
Какие у пана Адольфа нынче урожаи?How were Mr Adolf's crops this year?
Адольф
Адольф
Adolf
А нішто сабе.
Да ничего себе. Ржи пожал коп двести, овса тоже двести, ячменя сотню.Quite good. I harvested about two hundred lots of sixty sheaves of rye, as many of oats, and a hundred of barley.
Відам лгучы
Явно лжётObviously lying.
Жыта нажаў коп са дзьвесьце, аўса так сама — са дзьвесьце, ячменю — з сотню.
Адзін З Гасьцей
Один из гостей
Male guest
А колькі-ж у пана зямлі?
А сколько у пана земли?And how much land do you have, sir?
Адольф
Адольф
Adolf
Валокі з паўтары добрыя будзе.
Добрые полторы волоки будет.A good one and a half volokas, I'd say.
Адзін З Гасьцей
Один из гостей
Male guest
І лес ёсьць?
И лес есть?And woodland?
Адольф
Адольф
Adolf
абціраючы хустачкай лоб
Вытирая платочком лобWipes his forehead with his handkerchief.
А як-жа — ёсьць: з паўвалокі, калі ня болей. Сасна ў сасонку!
Как же, есть: с полволоки, если не больше. Сосна к сосёнке!Of course: half a voloka, if not more. Pine after pine!
Адзін З Гасьцей
Один из гостей
Male guest
І сенажаць ёсьць?
И сенокос есть?And a hay meadow?
Адольф
Адольф
Adolf
Ёсьць, ёсьць! Над самай рэчкай, так сама з паўвалочку. Мурог, як шафран.
Есть, есть! У самой речки, тоже с полволочки. Трава — что шафран.Yes, yes! Right beside the river, half a voloka as well. Grass as fine as saffron.
Музыка
Музыкант
Musician
Дык у пана ўсяго з паўвалочку ворнай зямлі?
Значит, у пана всего с полволочки пашни?So you've only half a voloka of arable land in all?
Адольф
Адольф
Adolf
Н-нуу так! З добрую паўвалочку.
Н-ну да! Добрая полволочка.W-well, yes! A good half-voloka.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
У нас ворнай зямлі мусіць і са тры валокі будзе, і то мы столькі не нажалі.
У нас пашни, пожалуй, и три волоки будет, и то столько не нажали.We must have three volokas of arable land, and even we didn't harvest that much.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
сеўшы з гарбатай пры стале
Садясь с чаем у столаSits at the table with her tea.
Пан Адольф лепшы, відаць, за нас гаспадар.
Видно, пан Адольф лучше нас хозяйничает.Mr Adolf must be a better farmer than we are.
Адольф
Адольф
Adolf
О, у мяне гаспадарка ні ў чым ня зблыша. У мяне жонка і то будзе лепшая, як ува ўсіх.
О, у меня хозяйство ни в чём не промах. И жена у меня лучше всех будет.Oh, nothing ever goes wrong on my farm. Even my wife will be better than anyone else's.
Адзін З Гасьцей
Один из гостей
Male guest
Каб толькі не ўдалася наравістая.
Только бы норовистая не попалась.As long as she doesn't turn out stubborn.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Цікавасьць, ці пан Адольф ужо затаргаваў сабе якую?
Интересно, пан Адольф уже какую-нибудь себе выторговал?I wonder, has Mr Adolf already struck a bargain for one?
Адольф
Адольф
Adolf
Гэта пакуль што — сакрэт.
Пока это секрет.For the moment, that's a secret.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
А мне пан Адольф скажа?
А мне пан Адольф скажет?Will Mr Adolf tell me?
Адольф
Адольф
Adolf
Так. Але перш тату і маме, а пасьля ўжо і васпаньне на самае вушка.
Да. Только сначала татке и мамке, а потом и вам на самое ушко.Yes. But first your father and mother, and then you, miss, right into your little ear.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
бяручы ў яго шклянку
Берёт у него стаканTakes his glass.
Добра, добра! Пан Адольф, як ведаў, што я трохі глухавата.
Хорошо, хорошо! Пан Адольф будто знал, что я немного глуховата.Good, good! Mr Adolf must have known I'm a little hard of hearing.
Адольф
Адольф
Adolf
Глухавата!...
Глуховата!..Hard of hearing!...
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
ідучы па гарбату, у старану публікі
Идя за чаем, в сторону зрителейGoes to fetch tea; aside to the audience.
Трэба шэршня за нос павадзіць, каб і дзясятаму заказаў, як жонкі купляць.
Надо шершня за нос поводить, чтобы и десятому заказал жён покупать.I must lead this hornet by the nose till he warns ten others against buying wives.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
Пан Быкоўскі, здаецца, у нас першы раз?
Пан Быковский у нас, кажется, впервые?This is Mr Bykowski's first visit here, I believe?
Адольф
Адольф
Adolf
А так — першы!
Да, в первый раз!Yes—the first!
Адна З Гасьцей
Одна из гостей
Female guest
Дык паву трэба даць пацалаваць старую бабу.
Так надо пану дать старую бабу поцеловать.Then we must let the gentleman kiss an old woman.
Адзін З Гасьцей
Один из гостей
Male guest
Пан Адольф толькі да маладых ды багатых лас, а старыя ў яго ў рахунак ня йдуць.
Пан Адольф только до молодых да богатых охоч, а старые у него не в счёт.Mr Adolf only has a taste for young, rich ones; old ones don't count with him.
Адольф
Адольф
Adolf
А праўда, праўда! Я толькі да маладых маю імпэт.
Правда, правда! У меня только к молодым страсть.True, true! I have a passion only for the young.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
у старану
В сторонуAside.
І дурны-ж ён, як відаць.
И глуп же он, как видно.What a fool he seems to be.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
падаючы гарбату Адольфу
Подавая Адольфу чайGives Adolf his tea.
Да каго маеце такі імпэт: да дарагіх кароў, ці да дарагіх кабыл?
К кому такая страсть: к дорогим коровам или дорогим кобылам?A passion for whom: expensive cows or expensive mares?
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
Ды не! Пан Быкоўскі мае імпэт толькі да маладых дзяўчат.
Да нет! Пан Быковский только к молодым девушкам страсть имеет.No! Mr Bykowski has a passion only for young girls.
Адольф
Адольф
Adolf
п'ючы гарбату
Пьёт чайDrinks tea.
Але-ж, але. Толькі да маладых дзяўчат.
Да, да. Только к молодым девушкам.Yes, yes. Only for young girls.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
А кільчака часам з гэтага не нагоніце на язык?
А типун от этого на языке не вскочит?Won't that give you a swelling on your tongue sometimes?
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
Што ты?! Ці-ж пан Быкоўскі конь?
Что ты?! Разве пан Быковский конь?What?! Is Mr Bykowski a horse?
Музыка
Музыкант
Musician
у старану да другога
В сторону, другомуAside to the other musician.
Кнь, ня конь, а як відаць, дык быдлё парадашнае.
Конь не конь, а скотина, видно, порядочная.Horse or no horse, he's a proper beast, by the look of it.
Адольф
Адольф
Adolf
да Паўлінкі
К ПавлинкеTo Paulinka.
Панна Паўлінка дык усё мне камплімэнты гавора.
Панна Павлинка всё мне комплименты говорит.Miss Paulinka keeps paying me compliments.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
расьсеянна
РассеянноDistractedly.
. Ага! Камплімэнты.
Ага! Комплименты. Подкрепляйтесь, подкрепляйтесь, музыкантики. А то уже ноги чешутся. Так и хочется с паном Адольфом лявониху отплясать.Yes! Compliments. Refresh yourselves, dear musicians, refresh yourselves. My feet are itching already. I long to dance a lively Lyavonikha with Mr Adolf.
Да музыкаў
К музыкантамTo the musicians.
Мацуйцеся, мацуйцеся, музыканьцікі. А то ўжо ногі чэшуцца. Так і хочацца з панам Адольфам сыпнуць лявоніху.
Адольф
Адольф
Adolf
Фі! Я такіх мужыцкіх танцаў ня гуляю.
Фи! Я таких мужицких танцев не танцую.Fie! I don't dance those peasant dances.
Музыкі
Музыканты
Musicians
да Паўлінкі
К ПавлинкеTo Paulinka.
. Дзякуем! Ужо, як належыць сабраліся; цяпер можам і рэзнуць што-колечы для паненкі.
Спасибо! Мы уже как следует подкрепились; теперь можем и сыграть что-нибудь для панночки.Thank you! We're properly refreshed now; we can strike up something for the young lady.
Садзяцца на свае месцы і зводзяць інструмэнты
Садятся на свои места и настраивают инструментыReturn to their places and tune their instruments.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
да Адольфа
К АдольфуTo Adolf.
А якія-ж вы танцы гуляеце?
А какие же вы танцы танцуете?What dances do you dance, then?
Адольф
Адольф
Adolf
Гэрц-польку, падзі-спаць, манчыз, падзі-кварту.
Герц-польку, пади-спать, манчиз, пади-кварту. Ну что? Может, попробуем с панночкой?The heart-polka, the go-to-sleep, the manchiz, the quarter-step. Well, what do you say? Shall the young lady and I try?
Вылазячы з-за стала, цалуе Альжбету ў руку, да Паўлінкі
Выбираясь из-за стола, целует Альжбете руку, к ПавлинкеMakes his way out from behind the table, kisses Alzhbeta's hand; to Paulinka.
Ну, што-ж? Можа мы з паненкай папробуем?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Калі-ж я гэтых мудрых танцаў ня толькі што ня ўмею, але ніколі нават іх і ня бачыла.
Я этих мудрёных танцев не только не умею, я их и не видела никогда.I don't merely not know those clever dances—I've never even seen them.
Адольф
Адольф
Adolf
Ня бойцеся! Я на ўсе лады выўчу паненку скакаць.
Не бойтесь! На все лады панночку плясать научу. Сыграйте нам герц-польку!Don't be afraid! I'll teach you every way of hopping, miss. Play us a heart-polka!
Бярэ Паўлінку — як да танцу, да музыкаў
Берёт Павлинку, как для танца, к музыкантамTakes Paulinka in a dancing hold; to the musicians.
Зайграйце нам гэрц-польку!
Музыка
Музыкант
Musician
Мы гэтага ня ўмеем.
Мы этого не умеем.We don't know that one.
Адольф
Адольф
Adolf
Ну, дык падзі — спаць!
Ну, тогда пади-спать!Then the go-to-sleep!
Музыка
Музыкант
Musician
Першы раз чуем.
Впервые слышим.Never heard of it.
Адольф
Адольф
Adolf
А можа падзі — кварту знаеце?
А может, пади-кварту знаете?Perhaps you know the quarter-step?
Музыка
Музыкант
Musician
І гэта першы раз чуем.
И это впервые слышим.Never heard of that either.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
як-бы бядуючы
С притворным огорчениемWith pretended distress.
А-ей-ей! Вось табе і на! Так і не наўчуся гэтых панскіх танцаў.
Ай-ай-ай! Вот так так! Не выучусь я этим панским танцам.Oh, dear, dear! There you are! I'll never learn those gentlemen's dances after all.
Адольф
Адольф
Adolf
Не бядуйце вельмі. Я буду вытылінгіваць на язык, а васпанна толькі прыслухоўвайся ды вырабляй нагамі так, як і я.
Не горюйте очень. Я на языке наигрывать буду, а ваша милость слушайте да ногами выделывайте, как я.Don't be too upset. I'll play the tune with my tongue; just listen and move your feet the same way I do.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Значыцца, будзем гуляць пад язык.
Значит, будем под язык танцевать.So we'll dance to a tongue.
Сьмех. Адольф іграе на язык і бяз толку выкручываецца з Паўлінкай
Смех. Адольф наигрывает языком и бестолково вертится с ПавлинкойLaughter. Adolf makes music with his tongue and twists about foolishly with Paulinka.
Адольф
Адольф
Adolf
паказываючы
ПоказываяDemonstrating.
. Вось так, вось так! Правую нагу сюды, а левую туды. Галаву ў левы бок, а задам пад парог, ды вось так!.. Раз, два, тры, то направа, то налева…
Вот так, вот так! Правую ногу сюда, левую туда. Голову влево, задом под порог, да вот так!.. Раз, два, три — то направо, то налево...Like this, like this! Right foot here, left foot there. Head to the left, backside towards the threshold, like this!.. One, two, three, now right, now left…
Ўсе прыглядаюцца да іх і сьмяюцца
Все смотрят на них и смеютсяEveryone watches them and laughs.
20. АКТ II-гі. Зьява IV-ая. Действие II. Явление IV.ACT II. Scene IV.
Тыя-ж і Пранцісь — Агата — Сьцяпан.
Те же и Пранцись — Агата — Степан.The same, with Prantsis, Ahata and Stsiapan.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
п’яны
ПьяныйDrunk.
Пахвалёны Езус. Вось-цо-да, пане добрудзею.
Слава Иисусу. Вот что да, пан благодетель.Praised be Jesus. There you have it, my good sir.
Колькі Галасоў
Несколько голосов
Several voices
На векі! На векі!
Во веки! Во веки!For ever! For ever!
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
глянуўшы на Паўніку і Адольфа
Посмотрев на Павлинку и АдольфаLooks at Paulinka and Adolf.
А гэта што такія, собственно за выкрутасы, як у цырку, ці ў сумашэдшым доме?
А что это, собственно, за выкрутасы, будто в цирке или в сумасшедшем доме?Properly speaking, what are these contortions, like something in a circus or a madhouse?
Адзін З Гасьцей
Один из гостей
Male guest
Гэта пан Быкоўскі абучае панну Паўлінку новамодных танцаў.
Это пан Быковский обучает панну Павлинку новомодным танцам.Mr Bykowski is teaching Miss Paulinka fashionable dances.
Пранцісь і Агата распранаюцца
Пранцись и Агата раздеваютсяPrantsis and Ahata take off their outer clothes.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Можна, можна далей круціцца, як у хваробе сьвятога Лявэнтага. Далей, далей! Раз, два, тры, вось-цо-да!
Можно, можно дальше крутиться, как в болезни святого Лявентия. Дальше, дальше! Раз, два, три, вот что да!Go on, go on, keep spinning, as if you've got Saint Valentine's sickness. Go on, go on! One, two, three, there you have it!
Адольф
Адольф
Adolf
далей паказываючы Паўлінцы
Продолжая показывать ПавлинкеContinues demonstrating to Paulinka.
Вось як, вось так! То направа, то налева. Раз, два, тры! То туды, то сюды, ножка ў ножку, раз, два, тры!
Вот как, вот так! То направо, то налево. Раз, два, три! То туда, то сюда, ножка к ножке, раз, два, три!Like this, like that! Now right, now left. One, two, three! Now there, now here, foot against foot, one, two, three!
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
вырываючыся
ВырываясьBreaks free.
Не, такі нічога ня выйдзе. Ня кемкая я да навукі.
Нет, ничего не выйдет. Неспособная я к науке.No, it'll never work. I'm a slow learner.
Адольф
Адольф
Adolf
садзячы Паўлінку
Усаживая ПавлинкуSeats Paulinka.
. Гэта толькі трудна першы раз, а посьле пойдзе ўсё гладка, як пугай высмаліць!
Это только в первый раз трудно, потом всё гладко пойдёт, как кнутом хлестнуть!It's only hard the first time; afterwards it'll all run smoothly, quick as a crack of the whip!
Ходзе па хаце, махаючы каля твару хустачкай. Пранцісь, Агата і Сьцяпан садзяцца за стол; Альжбета падае ім гарбату
Ходит по хате, обмахивает лицо платочком. Пранцись, Агата и Степан садятся за стол; Альжбета подаёт им чайWalks about the room, fanning his face with his handkerchief. Prantsis, Ahata and Stsiapan sit at the table; Alzhbeta gives them tea.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
закурываючы люльку з Сьцяпанам
Закуривая трубку со СтепаномLights his pipe with Stsiapan.
Собственно, пане добрудзею, кабыла заблудзіла і праз тое трохі спазьніліся. Але гэта глупство, глупство! Яшчэ парой будзе, вось-цо-да.
Собственно, пан благодетель, кобыла заблудилась, потому немного запоздали. Но это глупости, глупости! Ещё успеем, вот что да.Properly speaking, my good sir, the mare lost her way, so we're a little late. But that's nonsense, nonsense! There's time yet, there you have it.
Агата
Агата
Ahata
Якое чорта заблудзіла? Пакуль аб'ехаў, тудэма-сюдэма, усю аколіцу, як пагарэлец, дык і поўнач чуць не агарнула. Тудэма-сюдэма, усё гары тэй сабе шукаў.
Какого чёрта заблудилась? Пока, туда-сюда, всю округу объехал, как погорелец, чуть полночь не настала. Туда-сюда, всё гору ту себе искал.Lost her way, the devil she did! By the time he'd toured the whole neighbourhood like a man begging after a fire, this way and that, it was nearly midnight. Still looking for that hill of his, this way and that.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Ты, баба, собственно, маўчы, вось-цо-да! Ты нічога ніколі ня кеміш, а я маю розум спрытны. Я, пане добрудзею, Барнашоў, Барнашоў, дзе пашоў, там і прашоў.
Ты, баба, собственно, молчи, вот что да! Ты ничего никогда не понимаешь, а у меня ум ловкий. Я, пан благодетель, Барнашов, Барнашов: где пошёл, там и прошёл. А вы, молоденькие, не обращайте внимания, вот что да, танцуйте, пан благодетель, пока судорога ноги не свела.Woman, properly speaking, hold your tongue, there you have it! You never understand anything; I've a clever mind. I'm Barnashow, Barnashow, my good sir: wherever I go, I get through. And you young people, don't mind us, there you have it; dance, my good sir, before your feet grow stiff.
Да гасьцей
К гостямTo the guests.
А вы, маладзічкі, не зважайце, вось-цо-да, ды танцуйце, пане добрудзею, пакуль казінец ня ўбіўся ў ногі.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
А праўду дзядзька кажа. Будзема гуляць, на што дарма час марнаваць!
Правду дядюшка говорит. Будем танцевать, зачем время даром терять! Сыграйте, пожалуйста, польку, такую, какую знаете... чтоб весь свет ходуном пошёл.Uncle's right. Let's dance—why waste time! Please play a polka, one you do know... enough to set the whole world shaking.
Да музыкаў
К музыкантамTo the musicians.
Зайграйце, калі ласка, польку, але такую, як ведаеце... каб аж сьвет хадыром пашоў.
Музыка
Музыкант
Musician
Добра, добра! Мы для паненкі пастараемся.
Хорошо, хорошо! Для панночки постараемся.Good, good! We'll do our best for the young lady.
Іграюць польку; усе, апрача старых, танцуюць: Адольф з Паўлінкай, астатнія госьці — хто з кім. За сталом Пранцісь з Сьцяпанам частуюцца гарэлкай з фляжкі, каторую першы прынёс з сабою
Играют польку; все, кроме стариков, танцуют: Адольф с Павлинкой, остальные гости кто с кем. За столом Пранцись со Степаном пьют водку из принесённой Пранцисем фляжкиThey play a polka. All except the older people dance: Adolf with Paulinka, the other guests in pairs. At the table, Prantsis and Stsiapan share vodka from the flask Prantsis has brought.
АДОЛЬФ (танцуючы прыпявае).
Адольф (Напевая в танце).Adolf (Sings while dancing.).
♪ Танцовала рыба з ракем, #10
no tracks
Адольф
Адольф
Adolf
Танцовала рыба з ракем,
Танцевала рыба с раком,The fish danced with the crayfish,
А петрушка з пастарнакем,
А петрушка с пастернаком,And parsley with the parsnip,
А цыбуля дзівовала,
А лук дивился,The onion marvelled greatly
Цо петрушка танцовала.
Что петрушка танцевала.That parsley should be dancing.
ПАЎЛІНКА (адпяваючы).
Павлинка (Отвечая припевкой).Paulinka (Sings in answer.).
♪ А на печы, на лучыне #11
no tracks
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
А на печы, на лучыне
А на печке, при лучине,On the stove, by a splinter's light,
Дзеўкі грошы палічылі;
Девки денежки считали;The girls counted out their money;
Налічылі паўталера,
Полталера насчитали,They counted half a thaler,
Дый купілі кавалера.
Да купили кавалера.And bought themselves a beau.
♪ Дзяўчынэчка суха, бляда, #12
no tracks
Адольф
Адольф
Adolf
Дзяўчынэчка суха, бляда,
Девушка худа, бледна,Little maiden, thin and pale,
Я да цебе ў госьці яда,
Я к тебе в гости еду,I'm riding over to see you,
І конікоў не жалую,
Лошадок не жалею,And spare no thought for my horses,
Ушыстку ночку машырую.
Всю ночь напролёт марширую.I march the whole night through.
♪ У гародзе ячмень родзіць, #13
no tracks
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
У гародзе ячмень родзіць,
В огороде ячмень родит,Barley grows in the garden,
А да мяне Якім ходзіць.
А ко мне Яким приходит.And Yakim comes to see me.
Радзі, радзі, ячмень, гусьцей, —
Роди, роди, ячмень, погуще,Grow, grow, barley, thicker—
Хадзі, хадзі, Якім, часьцей!
Приходи, приходи, Яким, почаще!Come, come, Yakim, more often!
♪ Сядзіць голуб на галіне, #14
no tracks
Адольф
Адольф
Adolf
Сядзіць голуб на галіне,
Голубь на суку сидит,A dove sits on a bough,
Салавей на ветке;
Соловей на ветке;A nightingale on a twig;
З аднэй дзевушкай гуляю,
С одной девушкой гуляю,I'm courting one young girl,
Другая в прыметке.
Другая на приметке.But have my eye on another.
♪ Ажаніся, не ляніся, — #15
no tracks
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ажаніся, не ляніся, —
Ты женись, не поленись,Marry, don't be lazy—
Будзеш панаваці:
Будешь барствовать:Then you'll live like a lord:
З аднэй будзеш сьвіньні пасьвіць,
С одной будешь свиней пасти,With one you'll tend the pigs,
З другой — заганяці.
С другой — загонять.With the other drive them home.
♪ Наша поле камяніста — #16
no tracks
Адольф
Адольф
Adolf
Наша поле камяніста —
Наше поле каменисто,Our field is full of stones—
Ні праехаць, ні прайсьці;
Не проехать, не пройти;No riding or walking through;
Нашы дзевачкі фарсісты —
Наши девушки форсисты,Our girls are such fine ladies—
Нельга к ім і падыйсьці.
Ни к одной не подойти.You can't get near them, too.
♪ Я фарсуха, ты католік; #17
no tracks
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Я фарсуха, ты католік;
Я форсуха, ты католик,I'm a fine lady, you're a Catholic;
Ня руш мяне за падолік, —
Не хватай меня за подолик:Don't you touch my little hem—
Мой падолік шоўкам шыты,
Мой подолик шёлком шит,My little hem is sewn with silk;
Хто палезе, будзе біты!
Кто полезет, будет бит!Hands that stray will get a beating!
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
як сьціхла гульня
Когда танец кончилсяWhen the dancing stops.
Брава, брава, пан Адольф! Складзен да танцаў, як, не раўнуючы, закрыстыян да ружанцаў.
Браво, браво, пан Адольф! Ловок в танцах, как, не в обиду сказать, пономарь с чётками.Bravo, bravo, Mr Adolf! As made for dancing, if I may say so, as a sexton for the rosary.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
пацягіваючы з фляжкі
Отпивая из фляжкиSips from his flask.
Глупство, глупство, вось-цо-да! Собственно, хоць у кішані пуста, за тое ногі сыплюць густа. Каб яму яшчэ ды мой розум растропны, дык зусім было-б добра, пане добрудзею.
Глупости, глупости, вот что да! Собственно, хоть карман пуст, зато ногами пляшет густо. Ещё бы ему мой расторопный ум — совсем хорошо было бы, пан благодетель.Nonsense, nonsense, there you have it! Properly speaking, though his pocket's bare, his feet dance with flair. If he had my quick wits as well, he'd be quite the thing, my good sir.
Агата
Агата
Ahata
Кінь ты ўжо, тудэма-сюдэма, плаўзгаць, як латак у млыне! Гуляюць — няхай гуляюць; ты сваімі качэргамі так не патрапіш.
Брось уже, туда-сюда, журчать, как желоб на мельнице! Пляшут — пусть пляшут; ты своими кочергами так не сумеешь.Stop rattling like a mill chute, this way and that! Let them dance if they're dancing; you couldn't do that with those poker legs of yours.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
да Пранціся
К ПранцисюTo Prantsis.
Можа-б чаго, сватка, закусілі?
Может, сваток, чего-нибудь поедите?Would you like a bite to eat, kinsman?
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Глупство, вось-цо-да. Собственно, закушу, закушу.
Глупости, вот что да. Собственно, поем, поем. А вы, пан благодетель, веселитесь, пока хозяин из хаты не гонит, вот что да.Nonsense, there you have it. Properly speaking, I'll have a bite, I'll have a bite. And you, my good sir, enjoy yourselves till the master throws you out, there you have it.
Да гасьцей
К гостямTo the guests.
А вы, пане добрудзею, забаўляйцеся, пакуль гаспадар вон з хаты ня гоне, вось-цо-да.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
да Адольфа
К АдольфуTo Adolf.
Можа, пан Адольф, сьпяіцё нам што колечы? Я чула, што вельмі пекны голас маеце.
Может, пан Адольф что-нибудь нам споёт? Слышала я, голос у вас очень красивый.Would you sing us something, Mr Adolf? I've heard you have a very fine voice.
Адольф
Адольф
Adolf
астанаўліваючыся
ОстанавливаясьStops.
Э-э! які там пекны! Ось так сабе! Канешне, лепшы, як у другіх.
Э-э! Какой там красивый! Так себе! Конечно, лучше других.Oh! A fine voice, you say? Nothing special! Better than other people's, of course.
Колькі Галасоў
Несколько голосов
Several voices
Дык проша сьпець. Мы ўсе просіма.
Так прошу спеть. Мы все просим.Please do sing. We all beg you.
Адольф
Адольф
Adolf
Калі ўжо так пекна просіце, дык можна. А якую-ж бы панна Паўлінка хацела?
Раз так мило просите, можно. А какую панна Павлинка хотела бы?Since you ask so nicely, I will. What would Miss Paulinka like?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
А ўсё роўна, хоць якую! Ну, якая лепей у пана Адольфа выходзе?
Да всё равно, любую! Ну, какая у пана Адольфа лучше выходит?Anything at all! Well, which song does Mr Adolf sing best?
АДОЛЬФ (пяе няскладна, махаючы хустачкай па твару).
Адольф (Поёт нестройно, обмахивая лицо платочком).Adolf (Sings badly, waving his handkerchief over his face.).
♪ Плываё голэмбі, #18
no tracks
Адольф
Адольф
Adolf
Плываё голэмбі,
Плывут голуби,The doves are swimming,
Летаё лабэндзі;
Летают лебеди;The swans are flying;
З нашэго коханя,
Из нашей любви,Out of our loving,
Пэўна, ніц не бэндзе.
Верно, ничего не выйдет.Surely nothing will come.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
А такі-ж нічога ня будзе.
И впрямь ничего не выйдет.Nothing will come of it, indeed.
Адзін З Гасьцей
Один из гостей
Male guest
Ці-ж гэта голэмбі плываюць, а лабэндзі лятаюць?!
Разве голуби плавают, а лебеди летают?!Do doves swim and swans fly?!
Адольф
Адольф
Adolf
Ну, калі перабіваеце, дык саўсім ня буду пець.
Ну, коли перебиваете, совсем петь не буду.Well, if you interrupt, I won't sing at all.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
Хай пан Быкоўскі на іх не зважае, ды пяе; ведама — блазнота, што яны знаюць?
Пусть пан Быковский на них не смотрит и поёт; известно, баловники, что они знают?Don't mind them, Mr Bykowski; keep singing. They're youngsters—what do they know?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
паглядзеўшы ў вакно
Посмотрев в окноLooks out of the window.
Выбачайце, пан Адольф! У мяне няўмысьле вылецела слаўцо.
Простите, пан Адольф! У меня нечаянно словечко вылетело.Forgive me, Mr Adolf! The word slipped out by accident.
Колькі Галасоў
Несколько голосов
Several voices
Выбачайце, выбачайце! Просім, просім. Больш ня будзем!
Простите, простите! Просим, просим. Больше не будем!Forgive us, forgive us! Please, please. We won't do it again!
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Собственно, пане добрудзею, завядзі яшчэ сваю шарманку: яна ў цябе, прост, як грамафон, вось-цо-да, трубіць.
Собственно, пан благодетель, заведи ещё свою шарманку: она у тебя прямо как граммофон, вот что да, трубит.Properly speaking, my good sir, wind up your barrel-organ again: it blares like a gramophone, there you have it.
Адольф
Адольф
Adolf
Ну, ужо буду. Але, калі яшчэ хоць раз перапыніце, тады загневаюся і саўсім кіну пець. Пейце тады самі!
Ну, буду. Но если ещё хоть раз прервёте, рассержусь и совсем петь брошу. Тогда сами пойте!All right, I will. But if you interrupt once more, I'll be angry and stop singing altogether. Then sing yourselves!
Колькі Галасоў
Несколько голосов
Several voices
Не, не! Ня будзем!
Нет, нет! Не будем!No, no! We won't!
АДОЛЬФ (пяе).
Адольф (Поёт).Adolf (Sings.).
♪ Гляджу я бяз толку на хладную шаль, #19
no tracks
Адольф
Адольф
Adolf
Гляджу я бяз толку на хладную шаль,
Гляжу я без толку на хладную шаль,I gaze without sense at the cold shawl,
І чорную душу цярзае пячаль.
И чёрную душу терзает печаль.And sorrow torments my black soul.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
душачыся ад сьмеху
Задыхаясь от смехаChoking with laughter.
Ці-ж у пана Адольфа чорная душа?
Разве у пана Адольфа чёрная душа?Does Mr Adolf have a black soul?
Адольф
Адольф
Adolf
насупіўшыся
НахмурившисьScowls.
. Болей пець вам ня буду, хоць на каленях прасеце. Пейце сабе самі, калі такія разумныя!
Больше вам петь не буду, хоть на коленях просите. Сами пойте, коли такие умные!I won't sing to you again, even if you beg on your knees. Sing yourselves, if you're so clever!
Садзіцца
СадитсяSits down.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Дык і сьпяём, калі пан Адольф такі някемкі, што нават жартаў не разумее.
Так и споём, коли пан Адольф такой непонятливый, что даже шуток не понимает. Эх, скорей бы всё это кончилось!We will sing, then, since Mr Adolf is so slow he can't even understand a joke. Oh, if only all this would end soon!
У старану
В сторонуAside.
Эх, скарэй-бы ўсё гэта кончылася!
Адзін З Гасьцей
Один из гостей
Male guest
А такі-ж сьпяём, і ўсе разам.
И впрямь споём, все вместе.Yes, we'll sing, all together.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
да Адольфа хітравата
К Адольфу, хитроSlyly, to Adolf.
А пан Адольф нам паможа?
А пан Адольф нам поможет?Will Mr Adolf help us?
Адольф
Адольф
Adolf
Ані думаў.
И не думал.Not a chance.
Колькі Галасоў
Несколько голосов
Several voices
А што мы сьпяём?
А что споём?What shall we sing?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
„Дый куды-ж ты, дуб зялёны, пахінаешся?...“
«Куда же ты, зелёный дуб, всё склоняешься?..»“Where are you, green oak, bending low?...”
Адольф
Адольф
Adolf
Фі, мужыцкая!
Фи, мужицкая!Fie, a peasant song!
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
А пан Адольф можа-б хацеў, каб завялі якога манчыза?!
А пан Адольф, может, хотел бы, чтоб мы какой-нибудь манчиз завели?!Perhaps Mr Adolf would like us to strike up a manchiz?!
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Собственно, вось-цо-да, калі такой панскай натуры, дык пазатыкай кудзеляй вушы, пане добрудзею.
Собственно, вот что да, коли такой панской породы, заткни уши куделью, пан благодетель.Properly speaking, there you have it, if you're such a gentleman by nature, plug your ears with tow, my good sir.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
да Пранціся, сьціха
К Пранцисю, тихоQuietly, to Prantsis.
Каханенькі-родненькі, ня кратайце яго! Ён, бачыш, як я ўжо і казаў, масьціцца к маей Паўлінцы. Як будзеш яму наругацца, дык гатоў яшчэ адбіцца, а я яго стараюся прыручыць.
Миленький-родненький, не трогайте его! Он, видишь, как уже говорил, к моей Павлинке мостится. Будешь над ним смеяться — ещё, чего доброго, отобьётся, а я его приручить стараюсь.Don't bother him, dear heart! You see, as I've told you, he's making up to my Paulinka. If you mock him, he might turn away, and I'm trying to tame him.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ну, дык што? — згода на гэту?
Ну что, согласны на эту?Well? Shall we agree on that one?
Колькі Галасоў
Несколько голосов
Several voices
Згода, згода!! А пасьля другую.
Согласны, согласны!! А потом другую.Agreed, agreed!! Then another one.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Толькі ня зьбівацца з толку. Глядзець, як я буду рукамі тахты адбіваць.
Только с толку не сбивайтесь. Смотрите, как я руками такт отбивать буду.Only don't lose your way. Watch how I beat time with my hands.
Колькі Галасоў
Несколько голосов
Several voices
Добра, добра!
Хорошо, хорошо!Good, good!
Пяюць. Паўлінка, сумна ўсьмяхаючыся, дырыгуе. Пасьля і Пранцісь падходзе і фляжкай адмахівае тахты; музыкі такжа сваей ігрой памагаюць
Поют. Павлинка дирижирует с печальной улыбкой. Затем подходит Пранцись и отбивает такт фляжкой; музыканты тоже помогают игройThey sing. Paulinka conducts with a sad smile. Then Prantsis comes over and beats time with his flask; the musicians accompany them too.
♪ Дый куды-ж ты, дуб зялёны, #20
no tracks
Сьпяваючыя госьці
Поющие гости
Singing company
Дый куды-ж ты, дуб зялёны,
Куда же ты, зелёный дуб,Where are you, green oak,
Пахінаешся?
Всё склоняешься?Bending low?
Дый чаго-ж ты, мой міленькі,
Что же ты, мой миленький,Why are you, my darling,
Задумляешся?
Всё задумался?Brooding so?
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
як перасталі пець
Когда перестали петьWhen the singing stops.
А цяпер, вось-цо-да, „Як-жа мне ня пець“, пане добрудзею.
А теперь, вот что да, «Как же мне не петь», пан благодетель.And now, there you have it, “How Can I Not Sing”, my good sir.
Адольф
Адольф
Adolf
Ізноў мужыцкую!
Опять мужицкую!Another peasant song!
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Але! мужыцкую, але, вось-цо-да. А васпан, собственно, сваю панскую схавай сьвіньням на сьняданьне.
Да! Мужицкую, да, вот что да. А ваша милость, собственно, свою панскую свиньям на завтрак прибереги.Yes! A peasant song, yes, there you have it. And you, properly speaking, save your gentleman's song for the pigs' breakfast.
Агата
Агата
Ahata
падходзіць і цягне Пранціся за полы
Подходит, тянет Пранцися за полыComes up and pulls Prantsis by his coat-tails.
Кінь ты ўжо, тудэма-сюдэма, з поля сходзіць!
Брось уже, туда-сюда, с ума сходить!Stop losing your senses, this way and that!
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Вось-цо-да, адчапіся ад мяне, пане добрудзею!
Вот что да, отцепись от меня, пан благодетель!There you have it, leave me alone, my good sir!
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ну, будзем пець „Як-жа мне ня пець, як-жа ня гудзець?...“
Ну, споём «Как же мне не петь, как же не гудеть?..»Well, let's sing “How can I not sing, how can I not hum?...”
Пяюць, як першую
Поют, как первуюThey sing as before.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
як скончылі
Когда закончилиWhen they finish.
А цяпер, собственно, „Чачотачку“, пане добрудзею.
А теперь, собственно, «Чечёточку», пан благодетель.And now, properly speaking, “The Little Redpoll”, my good sir.
Колькі Галасоў
Несколько голосов
Several voices
Чачотачку. Чачотачку!
Чечёточку. Чечёточку!“The Little Redpoll”! “The Little Redpoll”!
Пяюць „Чачотачку“
Поют «Чечёточку»They sing “The Little Redpoll”.
♪ Спарадкіла чачотачка семера дачок, #21
no tracks
Сьпяваючыя госьці
Поющие гости
Singing company
Спарадкіла чачотачка семера дачок,
Народила чечётка семерых дочурок,The little redpoll had seven daughters,
Спарадзіла невялічкіх семера малых.
Народила невеличек, семерых малышек.Seven tiny ones, seven little chicks.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
як сьціхлі
Когда стихлиWhen they fall silent.
. Аддыхнеце, міленькія, хоць трохі, а то замарыліся дужа.
Отдохните хоть немного, миленькие, очень уж умаялись. Идите, сваток, за стол, может, чего поедите, вы ведь тоже помогали.Rest a little, my dears; you're quite worn out. Come to the table, kinsman, and have a bite, perhaps—you helped as well.
Да Пранціся
К ПранцисюTo Prantsis.
Хадзеце, сваток, за стол, ды можа чаго закусіце, бо і ты-ж памагаў.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
ссадзячыся
СадясьSits down.
. Собственно, глупство, вось-цо-да. Маладым трэба паказаць, паказаць, пане добрудзею, а яны ўсё натрапяць... правільна толькі навучыць іх.
Собственно, глупости, вот что да. Молодым надо показывать, показывать, пан благодетель, а они всё сумеют... только правильно учить. А ты, сват, держись, вот что да. Им не дам, они ещё молоденькие, успеют.Properly speaking, nonsense, there you have it. You have to show the young, show them, my good sir, and they'll manage anything... only teach them properly. Keep up, kinsman, there you have it. I won't give them any; they're still young, they'll have time enough.
Прапіваючы з фляжкі да Сьцяпана
Отпивая из фляжки, к СтепануDrinks from the flask in a toast to Stsiapan.
А ты, сват, трымайся, вось-цо-да. Ім ня дам, яны маладзічкі яшчэ, пасьпеюць.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
А праўда, праўда, сватка! Яшчэ іх пара не ўцякла.
Правда, правда, сваток! Их пора ещё не ушла.True, true, kinsman! Their time hasn't passed yet.
Выпівае
ВыпиваетDrinks.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
каля гасьцей
Возле гостейBeside the guests.
А што-ж мы цяпер будзем рабіць? Ужо напеліся, дык можа ізноў пагуляема?
А что же теперь будем делать? Уже напелись, может, снова попляшем?What shall we do now? We've sung our fill; perhaps we'll dance again?
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
закусываючы
ЗакусываяEating.
Собственно, пачакайце; я зараз скамандую, пане добрудзею, за што і як узяцца, бо мой розум растропны, а вы нічога ня ведаеце.
Собственно, подождите: сейчас скомандую, пан благодетель, за что и как взяться, потому что мой ум расторопный, а вы ничего не знаете.Properly speaking, wait; I'll give the order in a moment, my good sir, what to do and how, because I've quick wits and you know nothing.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ну добра, пачакаем.
Ну хорошо, подождём. Что пан Адольф надулся, как мышь на крупу, или будто последнее в печь высыпал?All right, we'll wait. Why is Mr Adolf sulking like a mouse over groats, or like a man who's put his last grain in the oven?
Да Адольфа
К АдольфуTo Adolf.
Што-ж гэта, пан Адольф, надуўся, як мыш на крупы, або, як апошняе ў печ усыпаўшы?
Адна З Гасьцей
Одна из гостей
Female guest
Пан Адольф, відаць, закахаўся.
Пан Адольф, видно, влюбился.Mr Adolf seems to be in love.
Адольф
Адольф
Adolf
Ну, дык што, калі закахаўся?
Ну и что, если влюбился?Well, what if I am in love?
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
перажоўваючы яду
Пережёвывая едуChewing.
Собственно, цяпер, вось-цо-да, пойдзем лявоніху, пане добрудзею!
Собственно, теперь, вот что да, пойдём лявониху, пан благодетель!Properly speaking, now, there you have it, we'll dance the Lyavonikha, my good sir!
Усе
Все
All
Лявоніху! Лявоніху!
Лявониху! Лявониху!The Lyavonikha! The Lyavonikha!
Адольф
Адольф
Adolf
Ізноў мужыцкая!
Опять мужицкая!Another peasant dance!
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
да Адольфа прыпадхлёбываючыся
К Адольфу, заискиваяCoaxingly, to Adolf.
А мы з панам Адольфам сыпнем лявоніху, сапраўды, сыпнем! Адпусьцецеся на мяне грэшную; болей ці ўдасца так весела з вамі паскакаць.
А мы с паном Адольфом лявониху отпляшем, правда, отпляшем! Не сердитесь на меня, грешную; ещё удастся ли так весело с вами поплясать.Mr Adolf and I will dance a lively Lyavonikha—we really will! Forgive poor sinful me; who knows if I'll have another chance to dance so merrily with you.
Адольф
Адольф
Adolf
Ды я ўжо вельмі ня гневаюся. Калі ўжо так хочацца, дык пойдзем; што-там надта такое?!
Да я уж не очень сержусь. Коли так хочется, пойдём; что тут особенного?!I'm not so very angry now. If you're so eager, we'll dance; what's so terrible about it?!
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
да музыкаў
К музыкантамTo the musicians.
. Собственно рэжце, пане добрудзею!
Собственно, режьте, пан благодетель! А мы со сватьей потопаем, вот что да!Properly speaking, strike up, my good sir! My kinswoman and I will stamp our feet, there you have it!
Да Альжбеты
К АльжбетеTo Alzhbeta.
А мы з свацьцяй тупнем, вось-цо-да!
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
да Агаты
К АгатеTo Ahata.
. А мы з свацьцяй, каханенькая-родненькая!
А мы со сватьей, миленькая-родненькая!And I'll dance with my kinswoman, dear heart!
Музыкі іграюць лявоніху. Кабеты трохі ўпіраюцца, але пасьля ідуць; за імі астальныя госьці. Паўлінка — з Адольфам
Музыканты играют лявониху. Женщины немного упираются, но потом идут; за ними остальные гости. Павлинка с АдольфомThe musicians play the Lyavonikha. The women resist a little at first, then join in, followed by the other guests. Paulinka dances with Adolf.
ПРАНЦІСЬ (прыпявае).
Пранцись (Напевает).Prantsis (Sings.).
♪ О, Лявоніха-Сымоніха была, #22
no tracks
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
О, Лявоніха-Сымоніха была,
О, Лявониха-Симониха была,Oh, there was Lyavonikha-Symonikha,
О, Лявону хлеба, солі не дала!
О, Лявону хлеба-соли не дала!Oh, she gave Lyavon no bread or salt!
О, Лявоніха-Сымоніха, а-ей!
О, Лявониха-Симониха, ай-ей!Oh, Lyavonikha-Symonikha, hey!
Не хадзі ламаць капусткі маей!
Не ходи ломать капустки моей!Don't come breaking up my cabbage!
♪ Хоць капуста зарасла лебядою, #23
no tracks
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
Хоць капуста зарасла лебядою,
Хоть капуста заросла лебедой,Though my cabbage is overgrown with goosefoot,
Не пайду яе палоць за табою.
Не пойду её полоть за тобой.I won't follow you to weed it.
Прападзі ты і з капустай сваей,
Пропади ты со своей капустой,Perish, you and your cabbage too,
Ня сушы ты маладосьці маей!
Не иссушай мою молодость!Don't wither all my youth away!
♪ О, Лявоніха, ты жонка мая, #24
no tracks
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
О, Лявоніха, ты жонка мая,
О, Лявониха, ты жёнка моя,Oh, Lyavonikha, you're my wife,
Дый нямытую сарочку дала;
Да немытую рубашку дала;Yet you gave me an unwashed shirt;
Некачаную, нямытую,
Не катанную, не мытую,Neither pressed nor washed,
Толькі шоўкам абашытую.
Только шёлком обшитую.Only trimmed with silk.
♪ А, мой татка, дзевярусенька, #25
no tracks
Агата
Агата
Ahata
А, мой татка, дзевярусенька,
Ах, мой татка, деверёк,Oh, my father, dear brother-in-law,
Вядзі мяне памалюсеньку;
Ты веди меня тихонечко;Lead me very gently;
Не вядзі мяне па пожынцы,
Не веди меня по жнивушке,Don't lead me over the stubble,
Вядзі мяне па дарожанцы;
Ты веди меня дороженькой;Lead me along the little road;
На пожанцы мае ножкі ня йдуць,
По жнивушке ножки не идут,Over stubble my feet won't walk,
Па дарожанцы — дык самі бягуць.
По дороженьке сами бегут.Along the road they run by themselves.
♪ Як я бегаў, дык і бегаў, #26
no tracks
Адольф
Адольф
Adolf
Як я бегаў, дык і бегаў,
Как я бегал, так и бегал,How I ran and ran,
Абы мілую праведаў;
Лишь бы милую проведал;Just to visit my darling;
Як каціўся, дык каціўся,
Как катился, так катился,How I rolled and rolled,
Абы к мілай прыхіліўся;
Лишь бы к милой прислонился;Just to lean against my darling;
Як і скок, так і скок,
Как прыг-скок, так прыг-скок,How I jumped, how I leapt,
Абы к міленькай пад бок!
Лишь бы к миленькой под бок!Just to land beside my darling!
♪ А калі-ж я у матулькі жыла, #27
no tracks
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
А калі-ж я у матулькі жыла,
А когда я у матушки жила,When I lived with my mother,
Як вішанька у садочку цьвіла;
Вишенкой в саду цвела;I bloomed like a cherry in the garden;
Дасталася злому духу — мужыку, —
Досталась злому духу — мужику,I fell to an evil spirit—a husband—
Ссушыў мяне, як ліпінку у духу.
Ты сушишь меня, словно липку в жару.He dried me like a linden twig in the oven.
♪ Ты бярозачка, бярозка мая, #28
no tracks
Адольф
Адольф
Adolf
Ты бярозачка, бярозка мая,
Ты берёзочка, берёзка моя,Little birch, my birch,
Ты бярозка не цярэбленая;
Ты берёзка необтёсанная;You're a birch that's never been stripped;
Тваё лісьце не сярэбранае,
Твоя листва не серебряная,Your leaves are not silver,
Нашы дзеўкі не паседлівыя.
Девушки у нас непоседливые.Our girls will never sit still.
♪ Не вядзі мяне ні ў лес, ані ў сад, — #29
no tracks
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Не вядзі мяне ні ў лес, ані ў сад, —
Не веди меня ни в лес, ни в сад,Don't lead me into the wood or garden—
Завядзі мяне к татульку назад;
Отведи меня к татке назад;Take me back to my dear father;
Не вядзі мяне ні ў лес, ані ў бор, —
Не веди меня ни в лес, ни в бор,Don't lead me into the wood or pine grove—
Завядзі мяне к татульку на двор!
Отведи меня к татке во двор!Take me to my dear father's yard!
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
як перасталі гульню, да Сьцяпана
Когда перестали танцевать, к СтепануWhen the dancing stops; to Stsiapan.
Собственно, і дала-ж твая баба мне дыхту, вось-цо-да. Аж лыткі трасуцца, пане добрудзею.
Собственно, и задала же мне твоя баба жару, вот что да. Аж икры дрожат, пан благодетель.Properly speaking, your woman gave me a workout, there you have it. My calves are shaking, my good sir.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
І твая, каханенькі-родненькі, не адстала, аж дыхавіцу чуць мне не нагнала.
И твоя, миленький-родненький, не отстала, чуть до одышки меня не довела.Yours kept up too, dear heart; she nearly left me breathless.
Агата
Агата
Ahata
Абодва вы кавалёвыя мяхі, тудэма-сюдэма, непаваротлівыя, дык і здаецца, што нехта вам дыхту нейкага даваў.
Оба вы кузнечные мехи, туда-сюда, неповоротливые, вот и кажется, что вам кто-то жару задавал.You're both lumbering smith's bellows, this way and that; that's why you think someone's been giving you a workout.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
А праўда, свацейка, праўда. Ім толькі каля фляжкі круціцца, а не з дарэчнымі жанкамі лявоніху ісьці.
Правда, сватьюшка, правда. Им только возле фляжки вертеться, а не с путными женщинами лявониху плясать.True, my dear kinswoman, true. They're fit to dance round a flask, not dance the Lyavonikha with capable women.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Ага, собственно, добра, што свацейка, пане добрудзею, успомніла!
Ага, собственно, хорошо, сватьюшка, пан благодетель, что вспомнила!Ah, properly speaking, good of my kinswoman to remind me, my good sir!
Дастае фляжку і частуецца з Сьцяпанам
Достаёт фляжку, угощается со СтепаномTakes out the flask and shares it with Stsiapan.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
да Адольфа
К АдольфуTo Adolf.
Ну, як-жа пану Адольфу спадабаўся наш мужыцкі танец? Як я ўважаю, дык лепей у вас лявоніха выходзе, чымся тое нейкае „падзі-кварта“. І прыпеўкі складныя знаеце!
Ну как пану Адольфу понравился наш мужицкий танец? По-моему, лявониха у вас лучше выходит, чем эта какая-то «пади-кварта». И припевки складные знаете!Well, how did Mr Adolf like our peasant dance? To my mind, you do the Lyavonikha better than that “quarter-step” thing. And you know some neat little verses!
Адольф
Адольф
Adolf
нібы скромна
Будто скромноWith pretended modesty.
А трохі-ж нейкіх наўчыўся калісь.
Да немного кое-каких когда-то выучил.I did learn a few once.
Адзін З Гасьцей
Один из гостей
Male guest
Пара нам і чэсьць знаць! Пэўне ўжо каля поўначы матаецца.
Пора нам и честь знать! Верно, уж к полуночи дело идёт.Time for us to know when to leave! It must be getting on for midnight.
Колькі Галасоў
Несколько голосов
Several voices
Так, так, час рухацца дамоў!
Да, да, пора домой двигаться!Yes, yes, time to head home!
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
з аблягчэньнемб у старану
С облегчением, в сторонуAside, relieved.
. Дзякуй Богу!…
Слава Богу!.. А может, ещё попляшете?Thank God!… Perhaps you'd like another dance?
Да гасьцей
К гостямTo the guests.
А можа-б яшчэ пагулялі?
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
Каму далёка, то яно так, а каму блізка, дык ня шкодзіць яшчэ пазабаўляцца.
Кому далеко, то да, а кому близко, ещё повеселиться не помешает.For those with a long way to go, yes; but those nearby can enjoy themselves a little longer.
Колькі Галасоў
Несколько голосов
Several voices
Не! Не! Ужо час і пара!
Нет! Нет! Уже пора, пора!No! No! It's high time!
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ну, дык хай музыкі на адходнае хоць марша сыграюць, каб весялей усім сьнілася, і каб моцна ўсім спалося.
Ну, пусть музыканты на прощание хоть марш сыграют, чтоб всем повеселей снилось да крепко спалось.Then let the musicians play a farewell march, at least, so we'll all have happier dreams and sleep soundly.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
А гэта ня шкодзе!
А это не помешает! Ну что, миленькие-родненькие, сыграйте ещё что-нибудь на прощание дорогим гостенькам, а там — две дырки в носу и конец.That wouldn't hurt! Dear hearts, please play our dear guests something else to send them off, and then—two holes in your nose, and that's the end of it.
Да музыкаў
К музыкантамTo the musicians.
. Што-ж каханенькія — родненькія, сыграйце, калі ласка, яшчэ што-колечы на адходнае дарагім госьцікам, а там — дзьве дзюркі ў носе, і кончылося.
Музыкі іграюць марш. Госьці адзяваюцца, прашчаюцца і выходзяць, за імі — музыкі
Музыканты играют марш. Гости одеваются, прощаются и выходят, за ними музыкантыThe musicians play a march. The guests put on their outer clothes, say goodbye and leave, followed by the musicians.
21. АКТ II-гі. Зьява V-ая. Действие II. Явление V.ACT II. Scene V.
Паўлінка — Адольф — Сьцяпан — Альжбета — Пранцісь і Агата.
Павлинка — Адольф — Степан — Альжбета — Пранцись и Агата.Paulinka, Adolf, Stsiapan, Alzhbeta, Prantsis and Ahata.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Вось і пацішэла трохі ў нашай хаце, няма ўжо каму скакаці.
Вот и потише стало в нашей хате, некому уже плясать.It's a little quieter in our house now; there's no one left to dance.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Собственно, глупство, вось-цо-да. Было шумна, пане добрудзею, і будзе шумна!
Собственно, глупости, вот что да. Было шумно, пан благодетель, и будет шумно!Properly speaking, nonsense, there you have it. It was noisy, my good sir, and it'll be noisy again!
Агата
Агата
Ahata
А так, так тудэма-сюдэма, як будзе вясельле ў Паўлінкі.
Да, да, туда-сюда, когда у Павлинки свадьба будет.Yes, yes, this way and that, when Paulinka has her wedding.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Э-э! Майго вясельля ніколі ня будзе, значыцца, і шумна ня будзе.
Э-э! Моей свадьбы никогда не будет, значит, и шумно не будет.Oh! I'll never have a wedding, so it won't be noisy.
Адольф
Адольф
Adolf
Ці-ж у бацькоў маладога, паненка, думаеце, ня хваце на вясельле?
Думаете, панночка, у родителей жениха на свадьбу не хватит?Do you think the bridegroom's parents won't have enough for a wedding, miss?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Хваце — ня хваце, а такі вясельля майго ніхто ня ўбача.
Хватит не хватит, а моей свадьбы никто не увидит.Enough or not, no one will see my wedding.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Гэта, каханенькая-родненькая, пабачым. Яшчэ я на тое ёсьць і ў сваей хаце — гаспадар, а ня госьць! Жыта повен аруд і сала не адзін пуд.
Это, миленькая-родненькая, поглядим. Ещё я для того есть, в своей хате я хозяин, не гость! Ржи полный закром и сала не один пуд.We'll see about that, dear heart. I'm still here, master in my own house, not a guest! There's a bin full of rye and more than one pood of bacon.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Собственно, глупство, вось-цо-да. Часам ці вясельле, ці павесіў — адно на другое, пане добрудзею, выходзе.
Собственно, глупости, вот что да. Порой свадьба или виселица — одно на другое, пан благодетель, выходит.Properly speaking, nonsense, there you have it. Sometimes wedding or hanging comes to much the same thing, my good sir.
Агата
Агата
Ahata
А ты, вось-цо-да, прыкусі свой язык і ня тыцкайся, тудэма-сюдэма, туды, куды цябе ня просяць. Напіўся, наеўся, дык і маўчы!
А ты, вот что да, прикуси язык и не суйся, туда-сюда, куда не просят. Напился, наелся — молчи!You “there you have it”, bite your tongue and don't poke yourself in where you're not wanted, this way and that. You've eaten and drunk, so hold your tongue!
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
да Агаты
К АгатеTo Ahata.
. Што-ж там, свацейка, такое? Сват-жа нічога благога ня кажа.
Что такого, сватьюшка? Сват ничего дурного не говорит. Убирай уже со стола, деточка!What's the matter, my dear kinswoman? Our kinsman isn't saying anything bad. Clear the table now, child!
Да Паўлінкі
К ПавлинкеTo Paulinka.
Прыбірай ты ўжо, дзеткі, са стала!
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Собственно, ці сьвіньні елі, ці шляхта папасывалася — гэтак, вось-цо-да, стол выглядае, пане добрудзею.
Собственно, будто свиньи ели или шляхта паслась — так, вот что да, стол выглядит, пан благодетель.Properly speaking, whether pigs have eaten or gentry have been grazing—that's what the table looks like, there you have it, my good sir.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Добра, мамка, зараз.
Хорошо, мамка, сейчас. А пан Адольф мне поможет?All right, Mother, in a moment. Will Mr Adolf help me?
Да Адольфа
К АдольфуTo Adolf.
А пан Адольф мне паможа?
Адольф
Адольф
Adolf
Калі патраплю, дык чаму-ж не?
Если сумею, почему же нет?If I can manage it, why not?
Прыбіраюць са стала; начыньне стаўляюць на табурэце каля самавару
Убирают со стола, посуду ставят на табуретку возле самовараThey clear the table, putting the dishes on a stool beside the samovar.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
Вы-ж бы, дзеткі, занясьлі пасудак на тую палавіну.
Вы бы, детки, посуду на другую половину отнесли.You children ought to carry the dishes to the other half of the house.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Усё роўна; я посьле занясу сама, а цяпер…
Всё равно, я потом сама отнесу, а сейчас... боюсь с паном Адольфом одна на другую половину идти: у него ведь ко всему страсть...It doesn't matter; I'll take them myself later, but now… I'm afraid to go alone with Mr Adolf to the other half: he has such a passion for everything…
Паглядаючы плутавата на Адольфа
Хитро поглядывая на АдольфаLooks at Adolf slyly.
я баюся з панам Адольфам ісьці адна на тую палавіну: ён такі да ўсяго мае імпэт…
Адольф
Адольф
Adolf
нясучы пасудак, у старану публікі
Неся посуду, в сторону зрителейCarries dishes; aside to the audience.
Відаць, дзеўка ўлялюскалася ў мяне па самую шыю.
Видно, девка в меня по самую шею влюбилась.The girl's fallen for me up to her neck, it seems.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
ідучы к сталу, у старану публікі
Идя к столу, в сторону зрителейGoes towards the table; aside to the audience.
І собіла-ж Богу стварыць гэткую чапялу недарэчную!
И угораздило Бога такую нелепую цаплю создать!What possessed God to create such an awkward clod!
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
да Паўлінкі
К ПавлинкеTo Paulinka.
А праўда, собственно, лепш старожа, як варожа, пане добрудзею.
Правда, собственно, лучше беречься, чем ворожить, пан благодетель.True, properly speaking, better to beware than be bewitched, my good sir.
Агата
Агата
Ahata
да Пранціся
К ПранцисюTo Prantsis.
А ты „старожа“, не мялі попусту, а думай, як да хаты ісьці!
А ты, «сторож», не мели попусту, думай, как домой идти!And you, “beware”, stop your idle chatter and think about going home!
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Пане добрудзею, дык і пойдзем; што-ж там, собственно, такое?
Пан благодетель, так и пойдём; что же, собственно, такого?My good sir, we'll go, then; properly speaking, what's the trouble?
Прашчаюцца абое і выходзяць. Альжбета памагае прыбіраць са стала
Оба прощаются и выходят. Альжбета помогает убирать со столаBoth say goodbye and exit. Alzhbeta helps clear the table.
22. АКТ II-гі. Зьява VI ая. Действие II. Явление VI.ACT II. Scene VI.
Паўлінка — Адольф — Сьцяпан — Альжбета.
Павлинка — Адольф — Степан — Альжбета.Paulinka, Adolf, Stsiapan and Alzhbeta.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ня так, пан Адольф, бярэш шклянкі; трэба вось як!
Не так, пан Адольф, берёте стаканы, надо вот как! Ну и ловкий же! Что вол для кареты.That's not how you take the glasses, Mr Adolf; like this! What a graceful fellow! If I may say so—like an ox pulling a carriage.
Паказывае
ПоказываетDemonstrates.
Ну і зграбны-ж! не раўнуючы — як вол да карэты.
Адольф
Адольф
Adolf
А панна Паўлінка ўсё камплімэнты мне гавора.
А панна Павлинка всё мне комплименты говорит.Miss Paulinka keeps paying me compliments.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
у старану публікі
В сторону зрителейAside to the audience.
Дурню плюнь у вочы, а ён скажа: дождж ідзе!
Дураку плюнь в глаза, а он скажет: дождь идёт!Spit in a fool's eyes and he'll say it's raining!
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
да Сьцяпана, каторы клюе носам за сталом
К Степану, который клюёт носом за столомTo Stsiapan, who is nodding off at the table.
Што бы табаку важыш? Ідзі ды кладзіся спаць. Гэта-ж табе тут не карчма.
Что ты табак взвешиваешь? Иди ложись спать. Тут тебе не корчма.Why are you nodding as if weighing tobacco? Go and lie down. This isn't a tavern.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
сонна
СонноSleepily.
. Каханенькая-родненькая, я наважу, а ты купіш. Сон някепская рэч. Для чаго Калядкі — добрыя сьвяткі, што пад’еў ды на палаткі.
Миленькая-родненькая, я навешаю, а ты купишь. Сон — хорошее дело. Чем святки хороши: поел и на полати. Миленький-родненький, прости... Развлекайся тут с Павлинкой, а я немного вздремну... Сегодня моя ещё до рассвета меня подняла. Ну что? Как тебе моя Павлинка... по мысли пришлась?I'll weigh it out, dear heart, and you'll buy it. Sleep's no bad thing. Why is Christmastide a good holiday? Because you eat and climb onto the sleeping shelf. Forgive me, dear heart… Amuse yourself here with Paulinka while I have a little nap… My wife woke me before dawn today. Well? My Paulinka… is she to your liking?
Вылазячы з-за стала, да Адольфа
Выбирается из-за стола, к АдольфуMakes his way out from behind the table; to Adolf.
. Каханенькі-родненькі, выбачай… Забаўляйся тут з Паўлінкай, а я прыкарну трохі… Сягоньня яшчэ досьвата мяне мая ўспарола.
Адводзячы Адольфа ў старану
Отводя Адольфа в сторонуTakes Adolf aside.
Ну што? Як мая Паўлінка… падышла пад мысьль?
Адольф
Адольф
Adolf
О, важная маладзіца. Хоць сягоньня гатоў з ею жаніцца.
О, славная молодица. Хоть сегодня готов на ней жениться.Oh, a splendid young woman. I'd be ready to marry her today.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Ну, так тупай каля яе; толькі сьмела: яна дзеўка падатлівая, хоць можа і мае трохі якіх мухаў у носе.
Ну, так топчи возле неё; только смело: девка она податливая, хоть, может, и есть какие-то мухи в носу.Then keep close to her; be bold: she's an obliging girl, though she may have a few whims in her head.
Адольф
Адольф
Adolf
Хэ-хэ-хэ! Як усякай патраплю падлізацца.
Хе-хе-хе! К любой подлизаться сумею.He-he-he! I know how to sweet-talk any girl.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Ну, дык падлізывайся, каханенькі-родненькі!
Ну, так подлизывайся, миленький-родненький!Sweet-talk her, then, dear heart!
Прашчаецца і ідзе ў бакоўку
Прощается и идёт в каморкуSays goodbye and goes into the side room.
23. АКТ II-гі. Зьява VII-ая. Действие II. Явление VII.ACT II. Scene VII.
Паўлінка — Адольф — Альжбета.
Павлинка — Адольф — Альжбета.Paulinka, Adolf and Alzhbeta.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
сьціраючы стол
Вытирая столWipes the table.
А ты, Паўлінка, можа ў карты пайграеш з панам Адольфам?
А ты, Павлинка, может, с паном Адольфом в карты поиграешь?Paulinka, perhaps you'll play cards with Mr Adolf?
Адольф
Адольф
Adolf
закурываючы
ЗакуриваяLights a cigarette.
Ды і мне ўжо трэба зьбірацца дамоў.
Да мне уже домой собираться надо.I ought to be getting ready to go home too.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ці-ж пан Адольф рассыпаўся, што маніцёся зьбірацца? Заедзеце яшчэ; каня-ж маеце ня жартачкі!…
Разве пан Адольф рассыпался, что собираться думает? Ещё доедете, конь у вас не шуточный!..Has Mr Adolf fallen to pieces, that he needs getting together? You'll get home yet; you've a horse that's no joke!…
Адольф
Адольф
Adolf
О, конь мой добры!
О, конь у меня хороший!Oh, my horse is good!
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
Ну, дык і чаго-ж сьпяшацца?… Нам, старым, як той кажа, такая рэч: пад’еў ды на печ.
Ну, так чего спешить?.. Нам, старым, как говорится, такое дело: поел и на печь.Then why hurry?… For us old people, as they say, it's eat your fill and climb onto the stove.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
у старану
В сторонуAside.
. Чаго добрага — заначуе, вот будзе бяда.
Чего доброго, заночует, вот будет беда. Какая страшная темень! А погода нынче неплохая. Даже месяц светит, что на Покров редко бывает. Хорошо будет пану Адольфу домой ехать.He may end up staying the night; what a disaster that would be. And it's terribly dark! The weather's not bad today. Even the moon's shining, which is rare at the Feast of the Protection. It'll be fine for Mr Adolf's ride home.
Паглядаючы ў вакно
Посматривая в окноLooks out of the window.
. І цемра-ж страшэнная!
Услух
ВслухAloud.
А пагода сягоньня нядрэнная. Нават месяц сьвеце, што рэдка на Пакровы. Будзе добра для пана Адольфа дамоў ехаць.
Адольф
Адольф
Adolf
А хоць-бы і дрэнна, дык мне блізка; жарабец мой у момэнт дамчыць.
Да хоть и плохо, мне близко; жеребец мой вмиг домчит.Even if it were bad, it's not far for me; my stallion will get me there in a moment.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
да Паўлінкі
К ПавлинкеTo Paulinka.
Ну, дык паглядзі-ж ты, дзе карты, ды пазабаўляйцеся яшчэ трохі з панам Адольфам, бо я, мусіць, зраблю сьледам за дзедам. Трохі-ж сягоньня такі натупалася.
Ну, посмотри, где карты, ещё немного с паном Адольфом позабавьтесь, а я, пожалуй, вслед за дедом пойду. Сегодня всё-таки немало натопталась.Well, find the cards and amuse yourselves a little longer with Mr Adolf, for I think I'll follow the old man. I've done a fair amount of tramping about today.
Адольф
Адольф
Adolf
Проша, проша, панечка! На нас маладых не зважайце.
Прошу, прошу, панечка! На нас, молодых, не глядите.Please, please, madam! Don't mind us young people.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
А ўжо-ж я такі і пайду.
И пойду-таки.Yes, I will go.
Адольф
Адольф
Adolf
цалуючы ў руку Альжбету
Целуя Альжбете рукуKisses Alzhbeta's hand.
Хутка і я паеду, вось толькі дам аднаго гаспадара паньне Паўлінцы.
Скоро и я поеду, только разок панне Павлинке хозяина дам.I'll leave soon too, once I've made Miss Paulinka “master” in one game.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Паглядзім — хто каму?!
Поглядим — кто кому?!We'll see who does it to whom!
Шукае карт. Альжбета выходзе ў бакоўку?
Ищет карты. Альжбета выходит в каморку?Looks for the cards. Alzhbeta goes into the side room.
24. АКТ II-гі. Зьява VIII-ая. Действие II. Явление VIII.ACT II. Scene VIII.
Паўлінка — Адольф.
Павлинка — Адольф.Paulinka and Adolf.
Адольф
Адольф
Adolf
Чаго паненка шукае?
Чего панночка ищет?What is the young lady looking for?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Таго, чаго яшчэ ня маю. Карт.
Того, чего ещё нет у меня. Карт.What I haven't got yet. Cards.
Адольф
Адольф
Adolf
глянуўшы ў вакно
Посмотрев в окноLooks out of the window.
А вось яны — на вакне!
А вот они, на окне!There they are—on the windowsill!
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
у старану
В сторонуAside.
. Думала, што ня ўбачыць; скарэй-бы можа з хаты выпхнула, не нашоўшы карт.
Думала, не увидит; может, поскорее бы из хаты выпроводила, не найдя карт. Ну, раз есть, будем играть. А во что?I thought he wouldn't see them; perhaps I could have got him out of the house sooner if I hadn't found the cards. Well, since they're here, we'll play. What game?
Да Адольфа
К АдольфуTo Adolf.
, Ну, калі ёсьць, дык будзем іграць.
Паглядзеўшы ў вакно
Посмотрев в окноLooks out of the window.
А ў што?
Адольф
Адольф
Adolf
У гаспадара.
В хозяина.Master.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Гэта, значыцца, у дурня?
Это, значит, в дурака?That means Fool, doesn't it?
Адольф
Адольф
Adolf
Ну, гэта толькі мужыкі так гавораць.
Ну, так только мужики говорят.Well, only peasants call it that.
Раздае карты
Раздаёт картыDeals the cards.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
А як пан Адольф думаў, хто мы? То-ж так сама мужыцкага роду.
А как пан Адольф думал, кто мы? Тоже ведь мужицкого рода.Who did Mr Adolf think we were? We're of peasant stock too.
Адольф
Адольф
Adolf
Першы раз чую!
Впервые слышу!That's news to me!
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ды і пан Адольф так сама мужыцкага роду.
Да и пан Адольф тоже мужицкого рода.And Mr Adolf is of peasant stock as well.
Іграюць у карты
Играют в картыThey play cards.
Адольф
Адольф
Adolf
зьдзіўлены
УдивлённоAstonished.
І я?!…
И я?!..Me too?!…
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Але, але! Калісь былі ўсе мужыкі, ну, дык цяпер кожны чалавек мужыцкага роду, хоць каторы і прыкідываецца панам, ці графам. Ды і што гаварыць? Адам і Эва і то былі мужыкамі.
Да, да! Когда-то все были мужики, так теперь каждый человек мужицкого рода, хоть иной и паном или графом прикидывается. Да что говорить? Адам и Ева — и те мужиками были.Yes, yes! Once everyone was a peasant, so now everyone's of peasant stock, though some pretend to be gentlemen or counts. What more is there to say? Even Adam and Eve were peasants.
Адольф
Адольф
Adolf
зьдзіўлены
УдивлённоAstonished.
Адам і Эва?!…
Адам и Ева?!..Adam and Eve?!…
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
І Ной і Езус.
И Ной, и Иисус.And Noah and Jesus.
Адольф
Адольф
Adolf
Што я чую?… Адкуль гэта, панна Паўлінка ўсё ведаеце?
Что я слышу?.. Откуда вы, панна Павлинка, всё это знаете?What am I hearing?… How do you know all this, Miss Paulinka?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ого, не скажу!
Ого, не скажу!Oh, I won't tell!
Адольф
Адольф
Adolf
просячы
УпрашиваяPleading.
Проша сказаць.
Прошу сказать.Please tell me.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ня тэй б’яце! Вот салапяка!
Не той бьёте! Вот разиня!You're beating it with the wrong card! What a bungler!
Адольф
Адольф
Adolf
паправіўшыся
Поправив ходCorrects his play.
Ды скажэце?
Да скажите?But do tell me?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
нецярпліва
НетерпеливоImpatiently.
. Ну, добра. Запытайцеся ў Якіма Сарокі: ён усё вам раскажа.
Ну хорошо. Спросите Якима Сороку: он вам всё расскажет. Пан — дурак! Пан — дурак!All right, then. Ask Yakim Saroka: he'll tell you everything. You're the fool, sir! You're the fool!
Адольф прыігрывае
Адольф проигрываетAdolf loses.
Дурань пан! Дурань пан!
Адольф
Адольф
Adolf
папраўляючы
ПоправляяCorrecting her.
. Гаспадар.
Хозяин.Master.
Раздае карты
Раздаёт картыDeals the cards.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
у старану
В сторонуAside.
Які чорта гаспадар, калі дурань?!
Какой, к чёрту, хозяин, если дурак?!What the devil sort of master, when he's a fool?!
Адольф
Адольф
Adolf
Што панна Паўлінка кажа?
Что панна Павлинка говорит?What is Miss Paulinka saying?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Кажу: але гаспадар.
Говорю: да, хозяин. Что тут с этой копчёной колбасой говорить? И держит же его нечистый! А пан Адольф жениться хочет?I'm saying: yes, master. What is there to say to this smoked ham? Why does the devil keep him here! Does Mr Adolf want to marry?
Хвілю маўчаць. Паўлінка ў старану
Немного молчат. Павлинка в сторонуA brief silence. Paulinka, aside.
. Што тут гаварыць з гэтай вандзонкай? І трымае-ж яго нядобрае!
Да Адольфа
К АдольфуTo Adolf.
А ці пан Адольф жаніцца хочаце?
Адольф
Адольф
Adolf
Ой, страшэнна хачу. А паньне Паўлінцы замуж хочацца?
Ой, ужасно хочу. А панне Павлинке замуж хочется?Oh, terribly much. Does Miss Paulinka want to marry?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ого, яшчэ і як хочацца!… Калі ўдасца, дык яшчэ і сягоньня можа пайду.
Ого, ещё как хочется!.. Если удастся, может, и сегодня пойду.Oh, don't I just!… If things work out, I may even marry today.
Адольф
Адольф
Adolf
А я-ж яшчэ з таткам і мамкай вашымі нічога аб гэтым не гаварыў.
А я ещё с вашими таткой и мамкой об этом не говорил.But I haven't spoken to your father and mother about it yet.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Аб чым — аб гэтым?
Об этом — это о чём?About what?
Адольф
Адольф
Adolf
Ну, аб тым, я жаніцца буду, а панна Паўлінка замуж ісьці.
Ну, о том, что я жениться буду, а панна Павлинка замуж пойдёт.Well, about my getting married, and Miss Paulinka's becoming a wife.
Праігрывае
ПроигрываетLoses.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ізноў пан дурнем! Ізноў дурнем!
Опять пан дураком! Опять дураком!You're the fool again! The fool again!
Адольф
Адольф
Adolf
Гаспадаром…
Хозяином...Master…
Раздае карты
Раздаёт картыDeals the cards.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
А можа ўжо будзе? Нешта спаць як-бы хочацца.
Может, уже хватит? Что-то спать хочется. А что, если не пришёл?Perhaps that's enough now? I'm feeling rather sleepy. What if he hasn't come?
Зявае, устае і паглядае ў вакно. У старану
Зевает, встаёт и посматривает в окно. В сторонуYawns, rises and looks out of the window. Aside.
А што, калі ня прышоў?
Адольф
Адольф
Adolf
не расслухаўшы
Не расслышавMishearing.
Хто не пашоў?
Кто не пошёл?Who hasn't gone?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Я кажу, каб хаця дождж не пашоў.
Говорю, хоть бы дождь не пошёл. Я так жалею, так жалею пана Адольфа, чтоб не промок, аж тут что-то дрожит.I said I hope the rain doesn't come on. I'm so worried, so worried that Mr Adolf might get wet, something's trembling right here.
З удаванай жаласьцю
С притворным сочувствиемWith pretended concern.
. Я так жалею, так жалею пана Адольфа, каб не замок, што аж тут нешта трасецца.
Паказывае на грудзі
Показывает на грудьPoints to her breast.
Адольф
Адольф
Adolf
І я так сама панну Паўлінку жалею і цяпер, і потым.
И я панну Павлинку жалею, и сейчас, и потом.And I'm concerned for Miss Paulinka too, now and later.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Калі гэта? — потым? Як пан Адольф яшчэ дурня возьме?
Когда это — потом? Когда пан Адольф ещё раз дурака возьмёт?When is that—later? When Mr Adolf becomes the fool again?
Адольф
Адольф
Adolf
Ды не! Тады, як будзем… як будзем… ну, як гэта сказаць?…
Да нет! Когда мы будем... будем... ну, как сказать?..No! When we shall… when we shall… well, how shall I put it?…
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ізноў скруціў!
Опять смошенничал! Вот так было, так бить надо, а я этой хожу, и пан Адольф опять дурак, дурак, дурак!You've muddled it again! It was like this, you must beat it like that, and I lead this one, and Mr Adolf is the fool, the fool, the fool again!
Папраўляе
ПоправляетCorrects his play.
Вось гэтак было, гэтак біць трэба, а я з гэтай хаджу, і пана Адольфа ізной дурань, дурань, дурань!
Адольф
Адольф
Adolf
Гаспадар!
Хозяин!Master!
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Усё роўна, хоць, гаспадар, але як карты паказываюць, дык дурань!
Всё равно, хоть и хозяин, а по картам — дурак!It's all the same—even if you call it master, the cards say fool!
Адольф
Адольф
Adolf
Хай сабе дудзе і так! Цяпер за тое, што панна Паўлінка мяне гэтак абаграла, вазьму ды паеду.
Пусть будет и так! Теперь за то, что панна Павлинка меня так обыграла, возьму и уеду.Let it be that, then! Now, since Miss Paulinka has beaten me so thoroughly, I'll go home.
Устае
ВстаётRises.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
з аблягчэньнем, у старану
С облегчением, в сторонуAside, relieved.
Сабраўся такі урэшце.
Наконец-то собрался.At last he's getting himself together.
Адольф
Адольф
Adolf
Дабранач наньне Паўлінцы! Проша чакаць, — я прыеду па канчатак.
Доброй ночи панне Павлинке! Прошу ждать — приеду за окончанием.Good night to Miss Paulinka! Please wait for me—I'll come back for the finish.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Забярэце лепей яго цяпер!
Лучше сейчас его заберите!Better take it with you now!
Адольф
Адольф
Adolf
Каго?
Кого?Take what?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Ды канчатак той.
Да окончание это.That finish.
Адольф
Адольф
Adolf
А панна Паўлінка ўсё жартуе.
Панна Павлинка всё шутит. Вот со всех сторон девка! Одним словом, как сторублёвая кобыла. Такая жена мне в самый раз!Miss Paulinka is always joking. What a girl in every way! In a word, like a hundred-rouble mare. Just the wife for me!
Прашчаецца. Выходзячы, у старану публікі
Прощается. Выходя, в сторону зрителейSays goodbye. As he leaves, aside to the audience.
Вот так на ўсе бакі дзеўка! Адным словам, як сторублёвая кабыла. Гэткая — дыхт для мяне жонка!
25. АКТ II-гі. Зьява IX-ая. Действие II. Явление IX.ACT II. Scene IX.
Паўлінка (адна).
Павлинка (одна).Paulinka, alone.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
неспакойна
БеспокойноUneasily.
. А той можа, хай-бы лепей і ня прышоў! Так усё неяк у сярэдзіне трасецца… І на што гэта я яму абяцала? Лепей было-б пачакаць. Што тут рабіць?
А тот, может, лучше бы и не пришёл! Так внутри всё дрожит... И зачем я ему обещала? Лучше было бы подождать. Что делать? Подтолкнул же меня нечистый согласиться! А может, не придёт? А если не придёт, значит, он больше меня не любит. Нет, пусть лучше придёт, а там будь что будет. Надо погадать. Придёт, не придёт, не придёт, придёт. Придёт, придёт! А теперь — любит или не любит? Ну, это надо на картах погадать. Любит, не любит, к сердцу прижмёт, к чёрту пошлёт; любит, не любит, к сердцу прижмёт... Да, да, любит, к сердцу прижмёт. Раз карты так показали, надо собираться. Но сперва послушаю, спят ли старики. Спят, аж храпят, будто сукно рвут. Что взять? Ага, надо в сундук заглянуть. Вот это забрать надо — так мне к лицу идёт. Ну, и новое платье взять. Всё это в платок завяжем. А-а, и башмачки надо забрать: в чём же с ним бегать буду? И корсаж возьму, кто его тут носить будет?.. И-и... больше, кажется, ничего. Ай, кто-то пришёл! Миленький мой пришёл, пришёл! Всё-таки карты правду показали. Кто там?Perhaps he'd better not come after all! Everything's trembling inside me… Why did I promise him? It would have been better to wait. What shall I do? The devil drove me to agree! Perhaps he won't come? But if he doesn't, that means he doesn't love me any more. No, better let him come, and then whatever happens will happen. I must tell my fortune. He'll come, he won't, he won't, he will. He'll come, he'll come! And now—does he love me or not? I'll need the cards to tell that. He loves me, he loves me not, he'll hold me to his heart, he'll send me to the devil; he loves me, he loves me not, he'll hold me to his heart... Yes, yes, he loves me, he'll press me to his heart. Well, if the cards say so, I must get ready. But first I must listen to see if the old folks are asleep. Asleep, snoring as if tearing cloth. What shall I take? Ah, I must look in the chest. There! I must take these—they suit me so well. And I'll take the new dress too. We'll tie it all up in a kerchief. Ah, and I must take my little shoes—what else would I run about with him in? I'll take my bodice too; who'll wear it here?… And—and… I think that's everything. Oh, someone's come! My darling's come, he's come! The cards did tell the truth. Who's there?
Ходзе ад вакна к вакну і паглядывае
Ходит от окна к окну, выглядываетGoes from window to window, looking out.
. Падшахнула-ж мяне надобрае на згоду прыстаць!
Сумна-весела
С грустью и весельемHalf sadly, half cheerfully.
. А можа ня прыдзе?
Сумна
ПечальноSadly.
. А калі ня прыдзе, то значыцца ён ужл мяне ня любіць болей. Не, няхай прыдзе лепей, а там, што будзе, то будзе. Трэба паваражыць.
Стукае ў пальцы
Считает по пальцамTaps her fingers in turn.
. Прыдзе, ня прыдзе, ня прыдзе, прыдзе.
Весела
ВеселоCheerfully.
. Прыдзе, прыдзе! А цяпер — любіць, ці ня любіць? Ну, гэта трэба на карты паваражыць.
Бярэ і перакідае карты
Берёт и перекладывает картыTakes the cards and turns them over.
. Любіць, ня любіць, к сэрцу прыжме, к чторту пашле; любіць, ня любіць, к сэрцу прыжме..
Весела
ВеселоCheerfully.
. Так, так, любіць, к сэрцу прыцісьне. Ну, раз карты гэтак паказалі, то трэба зьбірацца. Але муша зперад паслухаць, ць сьпяць старыя.
Ідзе і падслухоўвае ў дзьверах бакоўкі
Идёт подслушивать у двери каморкиGoes to listen at the side-room door.
. Сьпяць, ажно храпуць, як-бы суконкі дралі.
Падходзе, глядзіць у вакно, задумываецца
Подходит, смотрит в окно, задумываетсяGoes to look out of the window, pondering.
. Што тут узяць? Ага, трэба заглянуць у куфар.
Адчыняе куфар, капаецца ў ім; дастае пацеркі і прымярае
Открывает сундук, роется в нём, достаёт бусы и примеряетOpens the chest and rummages in it; takes out beads and tries them on.
. Во! гэта дык трэба забраць — так мне з імі да твару ідзе. Ну, сукенку новую таксама трэба ўзяць. Усё гэта зьвяжам у хустку.
Расьсьцілае хустку і складывае свае рэчы
Расстилает платок и складывает свои вещиSpreads a kerchief and puts her things on it.
. А-а, і чаравічкі мушу забраць, бо ў чым-жа я з ім бегаць буду? Шнуровачку так-жа возьму, бо хто-ж яе будзе тут насіць?… І — і… ужо болей, здаецца, нічога.
Зьвязывае, і ідзе к ложку. Чуваць шорах за вакном! Паўлінка сьціха
Завязывает узел, идёт к кровати. Слышен шорох за окном! Павлинка тихоTies it up and goes to the bed. A rustle is heard outside the window! Paulinka speaks softly.
. Ай хтось там прышоў!
Паглядываючы на публіку
Поглядывая на зрителейLooks at the audience.
. Прышоў мой міленькі, прышоў! Такі карты праўду паказалі.
Ідзе к вакну
Идёт к окнуGoes to the window.
Хто там?
Голас З-За Вакна
Голос из-за окна
Voice outside the window
прыдушаны
ПриглушённоMuffled.
Я!… Я!…
Я!.. Я!..Me!… Me!…
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
углядываючыся ў вакно, у старану
Всматриваясь в окно, в сторонуPeers out of the window; aside.
. Нічагутанькі ня відаць! Цемната страшэнная!
Ничегошеньки не видно! Страшная темнота! Кто — я?I can't see a thing! It's terribly dark! Who's “me”?
У вакно
В окноThrough the window.
Хто — я?
Голас З-За Вакна
Голос из-за окна
Voice outside the window
Я!… Я!… Ну, ці-ж не пазнала?
Я!.. Я!.. Ну, разве не узнала?Me!… Me!… Don't you recognise me?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Пачакай мінутку. Вось я зараз. Толькі падушачкі зьвяжу і коўдру.
Подожди минутку. Сейчас я. Только подушечки и одеяло свяжу.Wait a minute. I'll be there at once. Only let me tie up the pillows and blanket.
Голас З-За Вакна
Голос из-за окна
Voice outside the window
Ды мне нічога ня трэба!
Да мне ничего не надо!But I don't need anything!
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Мала, што ня трэба, а я вазьму: мягчэй будзе спаць.
Мало ли не надо, а я возьму: спать мягче будет. Ну, готово! Лови, а сейчас и меня! Надо в каморке верхнюю одежду и платок взять, только бы старики не проснулись. А теперь и себя надо выбросить! Ах, кто-то встал!You may not need it, but I'll take it: it'll be softer to sleep on. There, ready now! Catch these, and me in a moment! I must get my coat and headscarf from the side room; only let the old folks not wake up. Now I must throw myself out too! Oh, someone's got up!
Хутка ідзе к ложку, зьвязывае падушкі і коўдру ў пасьцілку
Быстро идёт к кровати, завязывает подушки и одеяло в покрывалоHurries to the bed and ties the pillows and blanket in a bedspread.
. Ну, ужо гатова!
Адчыняе вакно, і выкідывае вузлы
Открывает окно, выбрасывает узлыOpens the window and throws out the bundles.
. Пераймай, а зараз — і мяне!
Да сябе
Себе самойTo herself.
. Трэба з бакоўкі ўзяць верхнюю апратку і хустку, толькі-б хаця-ж старыя не прабудзіліся.
Зьніжае агонь у лямпе і ідзе ў бакоўку. Па нейкім часе выходзіць стуль, адзеўшыся
Убавляет огонь лампы, идёт в каморку. Через некоторое время выходит одетаяTurns down the lamp and goes into the side room. After a while she returns, dressed to go out.
. А цяпер і сябе трэба выкінуць!
Шыбка ідзе к вакну
Быстро идёт к окнуHurries to the window.
Чуваць шорах у бакоўцы
Из каморки слышится шорохA rustling is heard in the little room
Ах нехта ўстаў!
26. АКТ II-гі. Зьява X-ая. Действие II. Явление X.ACT II. Scene X.
Паўлінка — Сьцяпан.
Павлинка — Степан.Paulinka and Stsiapan.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
выбягае з бакоўкі, ахінуўшыся коўдрай
Выбегает из каморки, завернувшись в одеялоRuns out of the side room wrapped in a blanket.
. Хто тут? Хто тут лазе а паўначы? Альжбета! Альжбета! Хутчэй сюды!
Кто тут? Кто здесь среди ночи лазает? Альжбета! Альжбета! Скорее сюда! Караул! Вор! Альжбета! Скорее сюда! Ружьё хватай!!..Who's there? Who's creeping about at midnight? Alzhbeta! Alzhbeta! Quickly, come here! Help! A thief! Alzhbeta! Hurry here! Grab the gun!!…
Паўлінка, перахрысьціўшыся, кідаецца ў вакно. Сьцяпан убачыў
Павлинка крестится и бросается в окно. Степан видитPaulinka crosses herself and dives through the window. Stsiapan sees her.
. Гвалт! Злодзей!
Бяжыць к вакну і хватае Паўлінку за ногі
Бежит к окну, хватает Павлинку за ногиRuns to the window and grabs Paulinka by the legs.
Альжбета! Скарэй сюды! Стрэльбу хватай!!…
27. АКТ II-гі. Зьява XI-ая. Действие II. Явление XI.ACT II. Scene XI.
Паўлінка — Сьцяпан — Альжбета
Павлинка — Степан — Альжбета.Paulinka, Stsiapan and Alzhbeta.
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
выбягае — як сьцяпан — акрыoўшыся коўдрай; уся трасецца
Выбегает, как и Степан, завернувшись в одеяло; вся дрожитRuns out, wrapped in a blanket like Stsiapan; trembling all over.
. Матачка Найсьвентшая! Што тут робіцца?!
Пресвятая Матерь! Что здесь творится?! Сейчас, сейчас ружьё принесу. Ай! Что же я наделала?!Most Holy Mother! What's happening here?! I'm coming, I'm bringing the gun. Oh! What have I done?!
Мацае па сьцяне
Шарит по стенеFeels along the wall.
. Зараз, зараз нясу стрэльбу.
Хватае за гіру ад гадзінніка, з грохатам валіцца са сьяны і разбіваецца
Хватает гирю часов; часы с грохотом падают со стены и разбиваютсяGrabs a clock weight; the clock crashes off the wall and breaks.
Ай! Што-ж я нарабіла?!
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
трымаючы Паўлінку за ногі, да Альжбеты
Держа Павлинку за ноги, к АльжбетеHolding Paulinka by the legs; to Alzhbeta.
Куды цябе немач упёрла? Падкруці хутчэй кнот ды памажы цягнуць!…
Куда тебя немочь занесла? Подкрути скорее фитиль да помоги тянуть!..Where has the devil sent you? Turn up the wick quickly and help me pull!…
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
бяжыць к лямпе
Бежит к лампеRuns to the lamp.
Ужо, ужо!
Уже, уже!Coming, coming!
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
перавесіўшыся праз вакно
Перевесившись через окноHanging out of the window.
Цягні братка, ямчэй!
Тяни, братец, покрепче!Pull harder, dear fellow!
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
падкруціўшы кнот і бягучы к Сьцяпану
Подкрутив фитиль, бежит к СтепануTurns up the wick and runs to Stsiapan.
, Божухна мой! Гэта-ж Паўлінка! Скуль ты ўзяў таго злодзея?
Боже мой! Это же Павлинка! Откуда ты этого вора взял?Oh, my God! It's Paulinka! Where did you get that thief from?
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Каханенькая-родненькая, не мялі языком, ды вось памагай цягнуць; там нейкі гад яе за рукі трымае.
Миленькая-родненькая, не мели языком, помогай тянуть: там какой-то гад её за руки держит.Don't wag your tongue, dear heart; help me pull! Some villain's holding her by the hands out there.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Мацней, мацней, браток!
Сильнее, сильнее, братец!Harder, harder, dear fellow!
Альжбета
Альжбета
Alzhbeta
памагаючы Сьцяпану цягнуць
Помогая Степану тянутьHelps Stsiapan pull.
. Што ты, дзеткі, адурэла, ці што?
Что ты, деточка, с ума сошла, что ли?Have you gone out of your mind, child, or what?
Сьцягіваюць Паўлінку з вакна на хату
Стаскивают Павлинку с окна в хатуThey pull Paulinka back through the window into the house.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
Ты гэта, каханенькая-родненькая, куды манілася ляцець?
Ты это, миленькая-родненькая, куда лететь собралась?And where were you planning to fly off to, dear heart?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
апіраючыся рукой аб стол, патупіўшыся
Оперевшись рукой о стол, опустив глазаLeans one hand on the table, eyes lowered.
Я!… Я!… хацела замуж ісьці!
Я!.. Я!.. Замуж хотела идти!I!… I!… wanted to get married!
Сьцяпан і Альжбета
Степан и Альжбета
Stsiapan and Alzhbeta
Праз вакно?!
Через окно?!Through the window?!
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
А што-ж, калі татка і мамка праз дзьверы ня пускаеце.
А что же, раз татка с мамкой через дверь не пускают.What else, when Father and Mother won't let me through the door?
28. АКТ II-гі. Зьява XII-ая. Действие II. Явление XII.ACT II. Scene XII.
Тыя-ж і Пранцісь — Адольф — Агата.
Те же и Пранцись — Адольф — Агата.The same, with Prantsis, Adolf and Ahata.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
бяз шапкі ўваліваецца ў хату, трымаючы за каўнер Адольфа
Без шапки вваливается в хату, держа Адольфа за воротникStaggers in without his cap, holding Adolf by the collar.
Собственно, пане добрудзею, злодзея, злодзея злавіў, вось-цо-да.
Собственно, пан благодетель, вора, вора поймал, вот что да.Properly speaking, my good sir, I've caught a thief, a thief, there you have it.
Агата
Агата
Ahata
цягнучы вузлы
Таща узлыDrags in the bundles.
А як-жа, тудэма-сюдэма, з гэтымі катомкамі каля вашага вакна капаўся.
Как же, туда-сюда, с этими узлами возле вашего окна копался.Yes indeed, this way and that, he was fumbling round your window with these bundles.
Паўлінка, Сьцяпан і Альжбета
Павлинка, Степан и Альжбета
Paulinka, Stsiapan and Alzhbeta
Пан Быкоўскі?!…
Пан Быковский?!..Mr Bykowski?!…
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
А так, так, пане добрудзею. Адольф, Адольф! Злодзей, собсвенно, вось-цо-да!
Да, да, пан благодетель. Адольф, Адольф! Вор, собственно, вот что да!Yes, yes, my good sir. Adolf, Adolf! A thief, properly speaking, there you have it!
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
да Адольфа
К АдольфуTo Adolf.
Дык гэта ты мне хацеў дачку ўкрасьці, зладзюга, каханенькі-родненькі?
Так это ты мою дочку украсть хотел, ворюга, миленький-родненький?So you meant to steal my daughter, you thief, dear heart?
Адольф
Адольф
Adolf
заікаючыся і не разумеючы, у чым рэч
Заикаясь и не понимая, в чём делоStammers, not understanding what is happening.
Я.. я… зьбіраўся тут каля саду з дарогі, дык хацеў у панны Паўлінкі запытацца праз вакно, кудой выехаць.
Я... я... тут возле сада с дороги сбился, хотел у панны Павлинки через окно спросить, как выехать.I... I… lost my way here by the garden, so I wanted to ask Miss Paulinka through the window which way to drive out.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Собсвенно, злодзей, злодзей! Вузлы з хаты праз вакно павыцягіваў. Можа і шапку маю ўкраў?
Собственно, вор, вор! Из хаты узлы через окно повытаскивал. Может, и шапку мою украл?Properly speaking, a thief, a thief! Pulled bundles out of the house through the window. Perhaps he stole my cap too?
Агата
Агата
Ahata
Ты зараз, п'яніка, тудэма-сюдэма, і галаву забудзешся. Гэта-ж аж дамоз давалокся і тады толькі агледзеўся, што шапкі забыўся.
Ты скоро, пьяница, туда-сюда, и голову забудешь. До самого дому дотащился, только тогда заметил, что шапку забыл.You'll forget your head next, you drunkard, this way and that. You dragged yourself all the way home before you noticed you'd forgotten your cap.
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Собсвенно, а баба на што, каб усяго пільнавала. Але злодзея, пане добрудзею, злавіў, злавіў, вось-цо-да.
Собственно, а баба на что, чтоб за всем смотрела. Но вора, пан благодетель, поймал, поймал, вот что да.Properly speaking, what's a woman for, if not to keep an eye on everything? But I've caught a thief, my good sir, caught him, there you have it.
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
да Паўлінкі
К ПавлинкеTo Paulinka.
Дык гэта ты, каханенькая-родненькая, за яго хацела замуж уцякаць, як даведалася, што гэнага гада, гэнае плюгаўства за афішкі арыштавалі?
Так ты, миленькая-родненькая, за него замуж убежать хотела, когда узнала, что того гада, ту мерзость за листовки арестовали?So you wanted to run away and marry him, dear heart, when you learned they'd arrested that villain, that filth, for his leaflets?
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
глуха
ГлухоIn a hollow voice.
Божухна мой, Божа! Якімку арыштавалі!!
Боже мой, Боже! Якимку арестовали!!Oh, my God, my God! They've arrested Yakim!!
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
самадавольна
СамодовольноSmugly.
Хе-хе-хе! Ужо гэтае мужыцкае насеньне ня будзе больш нашых сьцежак паганіць.
Хе-хе-хе! Теперь это мужицкое семя больше наших тропинок поганить не будет.He-he-he! That peasant spawn won't foul our paths any more.
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Якімку арыштавалі! Майго саколіка ненагляднага арыштавалі!
Якимку арестовали! Моего соколика ненаглядного арестовали!They've arrested Yakim! They've arrested my dearest falcon!
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
да Адольфа
К АдольфуTo Adolf.
А ты, каханенькі-родненькі, негадзяй, вірутнік з-пад цёмнай гвязды, вон з маей хаты, каб твая і нага тут ня была! Ня мог, як трэба, па хрысьціянску — х сватам, з запаведзямі маю дачку ўзяць, але, як злодзей, хацеў праз вакно вывалачы! Вон! Вон!
А ты, миленький-родненький, негодяй, плут под тёмной звездой рождённый, вон из моей хаты, чтоб ноги твоей тут не было! Не смог как положено, по-христиански, со сватом и с оглашениями мою дочку взять, так, словно вор, через окно вытащить хотел! Вон! Вон!And you, dear heart, you scoundrel, rogue born under a dark star, out of my house! Never set foot here again! You couldn't take my daughter properly, in Christian fashion, with a matchmaker and marriage banns, but wanted to drag her out of the window like a thief! Out! Out!
Адольф
Адольф
Adolf
Я… я… толькі хацеў дарогі запытацца…
Я... я... только дорогу спросить хотел...I… I… only wanted to ask the way…
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
разьвязываючы вузлы
Развязывая узлыUnties the bundles.
Собственно, злодзей, пане добрудзею! Падушкі і сукенкі дзявочыя праз вакно пакраў. К вурадніку, марш! К вурадніку, гіцаль, вось-цо-да!
Собственно, вор, пан благодетель! Подушки и девичьи платья через окно украл. К уряднику, марш! К уряднику, негодяй, вот что да!Properly speaking, a thief, my good sir! Stole pillows and a girl's dresses through the window. Off to the constable! Off to the constable, you rogue, there you have it!
Паўлінка
Павлинка
Paulinka
Якімку арыштавалі! Маю зорачку ясную арыштавалі!
Якимку арестовали! Ясную мою звёздочку арестовали! Ха-ха-ха! Слепые звери!!!They've arrested Yakim! They've arrested my bright little star! Ha-ha-ha! Blind beasts!!!
Дзіка
ИсступлённоWildly.
. Ха-ха-ха! Зьвяры сьляпыя!!!
Як сноп, валіцца на зямлю. Суматоха. Крыкі: вады! вады!
Падает на пол, как сноп. Суматоха. Крики: воды! воды!Falls to the floor like a sheaf. Confusion. Cries of “Water! Water!”
Пранцісь
Пранцись
Prantsis
Собственно, пане добрудзею, у мяне ёсьць кроплі.
Собственно, пан благодетель, у меня капли есть.Properly speaking, my good sir, I've some drops.
Дастае з кішэні фляжку і пырска у твар Паўлінцы гарэлкай
Достаёт из кармана фляжку и брызгает Павлинке в лицо водкойTakes a flask from his pocket and splashes vodka in Paulinka's face.
Агата
Агата
Ahata
кідаючыся да Пранціся
Бросаясь к ПранцисюRushes at Prantsis.
Тудэма-сюдэма, ашалеў…
Туда-сюда, обезумел...This way and that, you've gone mad…
Сьцяпан
Степан
Stsiapan
панура
МрачноGloomily.
Каханенькія-родненькія, дзьве дзюркі ў носе, і скончылося!
Миленькие-родненькие, две дырки в носу — и конец!Dear hearts, two holes in your nose, and that's the end of it!
Заслона.
Занавес.Curtain.
КАНЕЦ.
КОНЕЦ.THE END.