Read-only · published version 3

1. AKT PIERWSZY, SCENA PIERWSZA Действие 1, сцена 1Act 1, Scene 1

Pokój w zamku Cześnika, drzwi na prawo, lewo i w środku, stoły, krzesła etc., gitara angielska na ścianie.
Комната в замке Чесника; двери справа, слева и посередине, столы, стулья и прочее; на стене английская гитара.A room in Cześnik's castle; doors right, left and centre, tables, chairs, etc.; an English guitar on the wall.
Cześnik, Dyndalski
Чесник, Дындальский.Cześnik, Dyndalski.
Cześnik w białym żupanie, bez pasa i w szlafmycy siedzi przy stole po prawej od aktorów stronie, okulary na nosie, czyta papiery — za stołem, trochę w głębi, stoi Dyndalski, ręce w tył założone.
Чесник в белом жупане, без пояса, в ночном колпаке сидит за столом справа от актёров; в очках читает бумаги. За столом, чуть в глубине, стоит Дындальский, заложив руки за спину.Cześnik, in a white żupan, without a sash and wearing a nightcap, sits at a table to the actors' right, reading papers with spectacles on his nose. Behind the table, a little upstage, Dyndalski stands with his hands behind his back.
Cześnik
Чесник
Cześnik
jakby do siebie
словно про себяAs though to himself.
Piękne dobra w każdym względzie — Lasy — gleba wyśmienita — Dobrą żoną pewnie będzie — Co za czynsze! — To kobiéta!... Trzy folwarki!
Прекрасное именье во всём — Леса, отменная земля — Женой хорошей будет, верно. Какие ренты! Вот жена!.. Три фольварка!A fine estate in every way— The woods, the soil are excellent— She'll make a splendid wife, I'd say. What rents! What a woman!.. Three farms!
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
Miła wdowa.
Милая вдова.A charming widow.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Arcymiła, ani słowa.
Премилая, тут спору нет. Ну что ж, похлёбку подадите?Charming indeed, no doubt of it. Well, won't you serve the soup today?
kładzie papiery
кладёт бумагиPuts down the papers.
Cóż, polewki dziś nie dacie?
Dyndalski wychodzi.
Дындальский выходит.Dyndalski goes out.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Długoż na czczo będę czekać?
Долго ждать мне натощак? Нет, нельзя тянуть никак.How long must I wait on an empty stomach? No, there's no use putting things off.
po krótkim milczeniu
после короткого молчанияAfter a brief silence.
Nie — nie trzeba rzeczy zwlekać —
Dyndalski, spotkawszy we drzwiach hajduka niosącego na tacy wazkę, talerz, chleb itd., odbiera od niego i wraca, zawiązuje serwetę pod szyją Cześnikowi, potem podaje talerz z polewką, co wszystko nie tamuje rozmowy.
Дындальский встречает в дверях гайдука с подносом, на котором супница, тарелка, хлеб и прочее, забирает поднос и возвращается. Повязывает Чеснику салфетку и подаёт тарелку похлёбки; разговор при этом не прерывается.At the door Dyndalski meets a footman carrying a tray with a small tureen, a plate, bread, etc. He takes it and returns, ties a napkin round Cześnik's neck, then serves him a plate of soup, all without interrupting the conversation.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Qua opiekun i qua krewny, Miałbym z Klarą sukces pewny; Ale Klara młoda, płocha, Chociaż dzisiaj i pokocha, Któż za jutro mi zaręczy!
Как опекун и как родня, Я б Клару взял наверняка; Но Клара молода, беспечна: Пускай сегодня любит нежно, Кто за завтра поручится?As guardian and as her kinsman, I'd be certain to win Klara; But Klara's young and flighty. Though she fell in love today, Who could answer for tomorrow?
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
nabierając na talerz
наливая в тарелкуLadles soup into the plate.
Nikt rozumny, jaśnie panie, Rzecz to śliska.
Никто разумный, ясный пан, Дело зыбкое.No sensible man, your honour. Slippery ground.
Cześnik
Чесник
Cześnik
obracając się ku niemu
оборачиваясь к немуTurns towards him.
Tu sęk właśnie! Na toż bym się, mocium panie, Kawalerstwa dziś wyrzekał,
Вот в том и дело! Для того ль, милостивый пан, Я б с холостячеством расстался, Чтобы кто-то... гром его побей! Не дождётся, как бы ни старался. Доходы у неё большие, правда, Да у Подстолины побольше; Начну-ка со вдовою дело. Гостит у нас, у Клары дома, Она ей дальняя родня, Но всё мне кажется...That's the very rub! Would I, my good sir, Give up my bachelor freedom For someone... thunder strike him! He'll wait a long time for that. Her income is substantial, true, But Podstolina's is greater; I'll make a start upon the widow. She's staying here in Klara's house, Being a distant relative, And yet it seems to me...
uderzając w stół
ударяя по столуStrikes the table.
By kto... niech go piorun trzaśnie! Długo będzie na to czekał,
po krótkim milczeniu, biorąc talerz
после короткого молчания берёт тарелкуAfter a brief silence, takes the plate.
Ma dochody wprawdzie znaczne — Podstolina ma znaczniejsze; Z wdówką zatem działać zacznę.
po krótkim milczeniu
после короткого молчанияAfter a brief silence.
Bawi z nami — w domu Klary, Bo krewniaczka jej daleka, Ale mnie się wszystko zdaje...
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
Ona czegoś więcej czeka.
Ей чего-то большего охота.She's waiting for something more.
Cześnik
Чесник
Cześnik
parskając śmiechem
фыркая от смехаSnorts with laughter.
Ona czegoś... więcej... czeka... A bodajże cię, Dyndalu, Z tym konceptem! — Czegoś czeka!
Ей чего-то... большего... охота... Ах, Дындаль, чтоб тебя, С этой шуткой! Ей охота! Тьфу!.. Я от души смеялся! Ждёт! Я верю, не сомневайся. Она ещё не стара, Но вдова — и опыт знает, Меру знает, милостивый пан, Не заставит щеголять, На кулигах танцевать. Ну, не тайна: я не молод, Но ведь также и не стар. А?She's waiting... for something... more... Ah, Dyndal, plague take you And your wit! She's waiting! Pshaw!.. How heartily I laughed! Waiting! I can well believe it. She herself is still quite young, But a widow—she has experience, Knows what's fitting, my good sir, Won't expect a fop's attentions Or dancing through the carnival sleigh-rounds. Well, it's no secret I'm not young, But neither am I old. Eh?
śmieje się
смеётсяLaughs.
Tfy!... jakżem się uśmiał szczerze! Czeka! — bardzo temu wierzę.
jedząc i po krótkiej chwili
ест; после короткой паузыEating; after a short pause.
Jeszczeć młoda jest i ona, Ależ wdowa — doświadczona — Zna proporcją, mocium panie, I nie każe fircykować, Po kulikach balansować.
po krótkiej chwili
после короткой паузыAfter a short pause.
No — nie sekret, żem niemłody, Alem także i niestary. Co?
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
niekoniecznie przystając
не вполне соглашаясьNot wholly agreeing.
Tać...
Да уж...Well, yes...
Cześnik
Чесник
Cześnik
urażony
обиженноOffended.
Możeś młodszy?
Ты, что ль, моложе?Are you younger, then?
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
Miary Z mego wieku...
Не равняйте Моим возрастом...Don't judge By my age...
Cześnik
Чесник
Cześnik
kończąc rozmowę
заканчивая разговорEnds the discussion.
Dam dowody.
Я докажу.I'll prove it.
Chwila milczenia.
Пауза.A pause.
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
skrobiąc się poza uszy
почёсывая за ушамиScratches behind his ears.
Tylko że to, jaśnie panie —
Только вот, ясновельможный пан...Only, your honour...
Cześnik
Чесник
Cześnik
Hę?
А?Eh?
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
W małżeńskim ciężko stanie: Pan zaś, mówiąc między nami, Masz pedogrę.
В браке трудно жить: А у вас, меж нами, пан, Подагра.Married life is hard: And you, between ourselves, sir, Have the gout.
Cześnik
Чесник
Cześnik
niekontent
недовольноDispleased.
Ej, czasami.
Так, иногда.Oh, now and then.
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
Kurcz żołądka.
Колики.Stomach cramps.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Po przepiciu.
Когда перепью.When I've had too much to drink.
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
Rumatyzmy jakieś łupią.
Ревматизм вас ломит.And bouts of rheumatism.
Cześnik
Чесник
Cześnik
zniecierpliwiony
с досадойImpatiently.
Ot, co powiesz, wszystko głupio. — Ten mankament nic nie znaczy: Wszak i u niej co w ukryciu, Bóg to tylko wiedzieć raczy; I nikt pewnie się nie spyta, Byle tylko w dalszym życiu Między nami była kwita.
Что ни скажешь — всё глупо. Это ведь такой пустяк: Может, и у ней есть что-то, Бог один о том и знает; И никто не спросит, право, Только бы в дальнейшей жизни Мы с ней были квиты.Whatever you say is foolish. That little ailment means nothing. She may have something hidden too; Only God could tell us that. And surely no one will inquire, Provided in our life together We are quits.

2. AKT PIERWSZY, SCENA DRUGA Действие 1, сцена 2Act 1, Scene 2

Cześnik, Dyndalski, Papkin
Чесник, Дындальский, Папкин.Cześnik, Dyndalski, Papkin.
Papkin po francusku ubrany, przy szpadzie, krótkie spodnie, buty okrągłe do pół łydki; tupet i harcopf, kapelusz stosowany, pod pachą para pistoletów; zawsze prędko mówi.
Папкин одет по французской моде; при шпаге, в коротких штанах и округлых сапогах до середины икр. Волосы взбиты спереди и заплетены сзади в косичку, на голове треуголка; под мышкой два пистолета. Всегда говорит быстро.Papkin wears French dress, with a sword, knee-breeches and round boots reaching halfway up his calves; a raised forelock and a queue, a cocked hat, and a pair of pistols under his arm. He always speaks quickly.
Papkin
Папкин
Papkin
Bóg z waszmością, mój Cześniku. Pędząc cwałem na rozkazy Zamęczyłem szkap bez liku; Wywróciłem się sto razy, Tak że z nowej mej kolaski Gdzieś po drodze tylko trzaski.
Бог с тобою, мой Чесник! Мчался я к тебе по зову, Заморил коней без счёта, Сто раз кувыркнулся наземь, Так что от моей коляски По дороге — только щепки.God be with you, my Cześnik! Galloping at your command, I wore out countless horses, Overturned a hundred times; Of my brand-new carriage only Splinters littered the road.
Cześnik
Чесник
Cześnik
A ja za to ręczyć mogę, Że mój Papkin tu piechotą Przywędrował całą drogę; A na podróż dane złoto Gdzieś zostawił przy labecie.
Я ж за то ручаюсь смело, Что мой Папкин пешком Весь сюда проделал путь; А дорожные червонцы Где-то проиграл в лабет.And I can safely vouch That my Papkin walked Every step of the way here; And the gold I gave for travel Was left at the card-table somewhere.
Papkin
Папкин
Papkin
pokazując pistolet
показывает пистолетShows a pistol.
Patrz, Cześniku — poznasz przecie...
Глянь, Чесник, ведь ты узнаешь...Look, Cześnik—you'll recognise it...
Cześnik
Чесник
Cześnik
Cóż mam poznać?
Что я должен узнать?Recognise what?
Papkin
Папкин
Papkin
Wystrzelony. Wypalony!
Он стрелял. Был выстрел!It's been fired. Discharged!
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
na stronie, odchodząc
в сторону, отходяAside, moving away.
Gdzieś na wrony.
В ворон, небось.At crows, no doubt.
Papkin
Папкин
Papkin
Gdzie, do kogo, milczeć muszę, Lecz nie karty są przyczyną, Żem się w drodze spóźnił nieco. Ani ziewnął, na mą duszę! Tak z mej ręki wszyscy giną!
Где, в кого — молчать обязан, Но не карты виноваты, Что немного задержался. Даже не зевнул, ей-богу! Так от рук моих все гибнут!Where, at whom—I must keep silent, But it was not cards That delayed me on my way. He never even yawned, upon my soul! That's how they all die by my hand!
Cześnik
Чесник
Cześnik
poprawiając w mowie
поправляя егоCorrecting him.
Wszystkie.
Все.All of them.
Papkin
Папкин
Papkin
Wszystkie?
Все?All of them?
Cześnik
Чесник
Cześnik
Ćmy, komary.
Мотыльки и комары.Moths and mosquitoes.
Papkin
Папкин
Papkin
Waszmość nigdy nie dasz wiary.
Ты мне никогда не веришь.You will never believe me.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Bom niegłupi, mocium panie.
Я не глуп, милостивый пан.I'm no fool, my good sir.
Papkin
Папкин
Papkin
Ach! co widzę, tu śniadanie.
Ах, что вижу — тут завтрак!Ah, what's this? Breakfast!
Cześnik
Чесник
Cześnik
Ha, śniadanie.
Да, завтрак.Yes, breakfast.
Papkin
Папкин
Papkin
Ach! Cześniku! Już to sześć dni i sześć nocy Nic nie miałem na języku.
Ах, Чесник! Шесть уж дней и шесть ночей Не имел во рту ни крошки.Ah, Cześnik! For six days and six nights Not a morsel has passed my lips.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Jedz i słuchaj!
Ешь и слушай!Eat and listen!
Papkin
Папкин
Papkin
Tak się stanie.
Так и будет. Метко я стреляю, всем известно.So I shall. I'm a crack shot, as everyone knows.
siada po drugiej stronie stołu, jak do siebie
садится напротив за столом; словно про себяSits on the other side of the table; as though to himself.
Strzelam gracko, rzecz to znana.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Rzecz to znana, iż w mej mocy Kazać zamknąć waszmość pana Za wiadome dawne sprawki.
Всем известно, что могу я Приказать тебя упрятать За известные былые плутни.Everyone knows I have the power To have you locked away For certain past misdeeds.
Papkin
Папкин
Papkin
zastraszony
испуганноFrightened.
Zamknąć! po co?
Упрятать? Для чего?Locked away? What for?
Cześnik
Чесник
Cześnik
Dla zabawki.
Для забавы.For amusement.
Papkin
Папкин
Papkin
Czyż nie znajdziesz lepszej sobie?
Разве лучшей не найдёшь?Can't you find a better amusement?
Cześnik
Чесник
Cześnik
Cicho! ciszej! Ja to mówię, By odświeżyć w twej pamięci, Nim powierzę moje chęci, Coś mnie winien, a ja tobie.
Тише! Тише! Говорю я, Чтоб тебе напомнить, Прежде чем доверить планы, Чем обязан ты мне, а я — тебе.Quiet! Quiet! I'm saying this To refresh your memory, Before I entrust you with my plans, Of what you owe me, and I owe you.
Papkin
Папкин
Papkin
Ach, co każesz, wszystko zrobię. Byłbym zaraz dopadł konia... Bom jest jeździec doskonały: Niechaj będzie wzięty z błonia, Dzik to dziki, lew to śmiały — W moim ręku jak owieczka, Bom jest jeździec doskonały.
Ах, прикажешь — всё исполню. Я бы сразу сел на коня... Я ведь превосходный наездник! Хоть коня с лугов возьми — Дикий кабан, отважный лев — У меня он как овечка: Я ведь превосходный наездник!Ah, whatever you command, I'll do. I'd have mounted at once... For I'm a perfect horseman! Take one fresh from the meadow, Wild as a boar, bold as a lion— In my hands it's like a lamb, For I'm a perfect horseman.
Cześnik
Чесник
Cześnik
A bodajżeś!...
Чтоб тебя!..Plague take you!...
Papkin
Папкин
Papkin
Tylko pozwól... Kładłem nawet w strzemię nogę, Kiedy nagle wielka sprzeczka Przedsięwziętą spaźnia drogę; A ta była w tym sposobie:
Только дай... Я и ногу в стремя сунул, Как большая вдруг размолвка Задержала мой отъезд. Дело было вот какое:Just allow me... I'd even put my foot in the stirrup When a sudden mighty quarrel Delayed my intended journey. It happened in this fashion:
Cześnik
Чесник
Cześnik
Słuchaj!...
Слушай!..Listen!...
Papkin
Папкин
Papkin
Zaraz... Szedłem sobie; Mina tęga, włos w pierścienie, Głowa w górę — a wejrzenie! — Niech truchleje płeć zdradziecka!
Сейчас... Я шёл себе, Вид лихой, кудрями волос, Голову вскинул — а взгляд! Трепещи, неверный пол!In a moment... I was strolling, A dashing air, my hair in ringlets, Head held high—and what a glance! Let the faithless sex tremble!
Cześnik
Чесник
Cześnik
Słuchaj!...
Слушай!..Listen!...
Papkin
Папкин
Papkin
Zaraz... Idę sobie; A wtem jakaś księżna grecka; Anioł! bóstwo! zerk z karety — Giną za mną te kobiety! — Zerk więc na mnie — zerk ja na nią, Koniec końcem pokochała, Zawołała et caetera... Książę, tygrys, ludzi zbiera...
Сейчас... Иду себе, Вдруг какая-то греческая княгиня. Ангел! Божество! Из кареты взгляд — Ведь по мне все женщины сохнут! На меня взглянула — я на неё; Словом, влюбилась, Позвала и так далее... Князь, тигр, собирает людей...In a moment... I'm walking along, When a certain Greek princess— An angel! A goddess!—glances from her coach. Women positively pine for me! She looks at me—I look at her; In short, she fell in love, Called me over, et cetera... The prince, a tiger, gathers his men...
Cześnik
Чесник
Cześnik
uderzając w stół, aż Papkin podskoczył w krześle
бьёт по столу так, что Папкин подскакивает на стулеStrikes the table so hard that Papkin jumps in his chair.
Ależ cicho!
Да замолчи же!Will you be quiet!
Papkin
Папкин
Papkin
Nadtoś żywy.
Ты уж слишком вспыльчив.You're far too excitable.
Cześnik
Чесник
Cześnik
A bezbożny ty języku! I tyrkotny, i kłamliwy.
Ах, безбожный твой язык! И трещит, и всё врёт.That godless tongue of yours! A rattling, lying thing!
Papkin
Папкин
Papkin
Nadtoś żywy, mój Cześniku. Gdybym także, równie tobie, Namiętności nie brał w ryzy,
Слишком вспыльчив ты, Чесник. Если б я, как ты, Не держал страстей в узде, Лезвие моей Артемизы... Прошу говорить.You're too excitable, my Cześnik. Were I, like you, To let my passions off the rein, The blade of my Artemisia... Pray continue.
uderzając w rękojeść szpady
ударяя по эфесу шпагиStrikes the hilt of his sword.
Ostrze mojej Artemizy...
uprzedzając uderzenie w stół Cześnika
предупреждая удар Чесника по столуAnticipates Cześnik's blow on the table.
Proszę mówić.
Cześnik
Чесник
Cześnik
po krótkiej chwili
после короткой паузыAfter a short pause.
Ojciec Klary Kupił ze wsią zamek stary...
Отец Клары Купил старый замок с деревней...Klara's father Bought an old castle with the village...
Papkin
Папкин
Papkin
Fiu! — mój ojciec miał ich dziesięć.
Фью! У моего их было десять.Phew! My father had ten of them.
Cześnik
Чесник
Cześnik
uderza w stół i mówi dalej
бьёт по столу и продолжаетStrikes the table and continues.
Tu mieszkamy, jakby sowy; Lecz co gorsza, że połowy Drugiej zamku — czart dziedzicem.
Мы живём тут, словно совы; Но всего хуже — то, Что другою половиной Сам чёрт владеет.We live here like owls; But worse still, The other half of the castle Belongs to the devil himself.
Przestrach Papkina.
Папкин пугается.Papkin is alarmed.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Czy inaczej? — Rejent Milczek — Słodki, cichy, z kornym licem, Ale z diabłem, z diabłem w duszy!
А иначе — Рейент Мильчек. С виду тихий, кроткий, сладкий, А душою с дьяволом, с дьяволом!Or, by another name, Rejent Milczek. Sweet and quiet, with a humble face, But the devil, the devil in his soul!
Papkin
Папкин
Papkin
Jednak zgodnie, jak sąsiady...
Однако в мире, как соседи...Still, in peace, as neighbours...
Cześnik
Чесник
Cześnik
Jeśli nie ja mymi psoty, Nikt go stąd już nie wyruszy. Nie ma dnia bez sprzeczki, zwady — Lecz potrzebne i układy. Pisać? — nie chcę do niecnoty. Iść tam? — ślisko, mocium panie: Mógłby otruć, zabić skrycie. A mnie jeszcze miłe życie, Więc dlategom wybrał ciebie: Będziesz posłem tam w potrzebie.
Если я его не выживу Своими каверзами — больше никто. Дня нет без спора, без ссоры, Но и соглашенья нужны. Писать? Не стану негодяю. Идти? Скользко, милостивый пан: Может отравить, тайком убить. А мне ещё жизнь дорога; Вот тебя и выбрал я: Послом будешь, если нужно.Unless I drive him out With my mischief, no one will. Not a day without a quarrel, a fight— But negotiations are needed too. Write? I won't write to the scoundrel. Go there? Slippery ground, my good sir: He might poison me, kill me in secret. And life is still dear to me, Which is why I've chosen you: You'll be my envoy when required.
Papkin
Папкин
Papkin
Za ten honor ściskam nogi! Wielki czynisz swemu słudze, Ale nazbyt jestem srogi: Zamiast zgody, wojnę wzbudzę, Bo do rycerskiego dzieła Matka w łonie mnie poczęła; A z powicia ślub uniosłem, Nigdy w życiu nie być posłem.
За честь такую ноги целую! Велика милость вашему слуге, Но я чересчур суров: Вместо мира войну подниму. К рыцарским делам мать Меня во чреве зачала; А с пелёнок я дал обет Никогда не быть послом.For this honour I kiss your feet! You favour your servant greatly, But I am too fierce: Instead of peace I'll stir up war. For deeds of chivalry my mother Conceived me in her womb; And from my swaddling-clothes I vowed Never in my life to be an envoy.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Czym ja zechcę, Papkin będzie, Bo mnie Papkin słuchać musi.
Кем захочу — тем Папкин будет, Папкин должен мне покориться.Papkin shall be what I choose, For Papkin must obey me.
Papkin
Папкин
Papkin
Lecz porywczy w każdym względzie, Jak sąsiada Papkin zdusi, Jak mu kulą łeb przewierci, Jak na bigos go posieka — Któż natenczas sprawcą śmierci? Kogóż za to kara czeka?
Но Папкин вспыльчив во всём. Если соседа Папкин придушит, Если ему пулей череп пробьёт, Если изрубит его в капусту, Кто тогда виновен в смерти? Кого покарают за это?But Papkin is headstrong in everything. If Papkin throttles the neighbour, If he sends a bullet through his skull, If he chops him into mincemeat, Who will be responsible for the death? Who will face the punishment?
Cześnik
Чесник
Cześnik
Biorę wszystko na sumienie.
Всё беру на свою совесть.I'll take it all upon my conscience.
Papkin
Папкин
Papkin
Chciej rozważyć.
Обдумай, прошу.Please consider it.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Już się stało. Teraz inne dam zlecenie: Mości Papkin — ja się żenię.
Решено. Теперь другое порученье: Сударь Папкин, я женюсь.It's settled. Now another commission: Master Papkin, I'm getting married.
Papkin
Папкин
Papkin
Ba!
Ба!Ha!
Cześnik
Чесник
Cześnik
przedrzeźniając
передразниваяMimics him.
Cóż to: ba?
Что это — ба?What do you mean, ha?
Papkin
Папкин
Papkin
Tak się cieszę! I w tę sprawę chętnie spieszę. Powiedz, gdzie mam błysnąć chwałą; Mamże zostać dziewosłębem? Mamże zmusić zbyt zuchwałą? Mamże skłonić zbyt nieśmiałą? Mamże, jeśli cudzą żoną, Jej tyrana przeszyć łono?...
Так я рад! И в этом охотно помогу. Скажи, где славой мне блеснуть? Стать ли мне сватом? Укротить ли дерзкую? Склонить ли робкую? А если замужем она — Её тирана грудь пронзить?..I'm so delighted! And I'll gladly help in this. Tell me where to shine with glory. Shall I be your matchmaker? Shall I subdue a bold one? Shall I persuade a shy one? Or, if she's another man's wife, Pierce her tyrant's breast?...
Cześnik
Чесник
Cześnik
Cóż, u diabła, za szaleństwo!
Что за безумие, чёрт возьми!What madness, damn it!
Papkin
Папкин
Papkin
Znasz, Cześniku, moje męstwo.
Ты, Чесник, знаешь мою доблесть.You know my valour, Cześnik.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Słuchaj: mówiąc między nami, Bez mej chluby, twej urazy, Więcej niż ty, mój Papkinie, Mam rozumu tysiąc razy.
Слушай, между нами, Без похвальбы моей и обиды тебе: Больше у меня, мой Папкин, Ума в тысячу раз.Listen, between ourselves, Without boasting or offending you, I have, my Papkin, A thousand times more sense than you.
Papkin chce przerwać, co Cześnik znakiem wstrzymuje.
Папкин хочет перебить, но Чесник жестом останавливает его.Papkin tries to interrupt, but Cześnik stops him with a gesture.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Lecz rozprawiać z niewiastami, Owe jakieś bałamutnie, Afektowe świegotanie — Niech mi zaraz łeb kto utnie, Nie potrafię, mocium panie. Ty więc musisz swą wymową...
Но с женщинами говорить, Вести любовный вздор, Нежности щебетать — Пусть мне голову отрубят, Не умею, милостивый пан. Ты должен красноречием своим...But talking to the ladies, All that flirtatious nonsense, That twittering of sentiment— Someone may cut my head off, I can't do it, my good sir. So you must use your eloquence...
Papkin
Папкин
Papkin
Jest już twoją — daję słowo — Chcesz, przysięgnę — masz już żonę, Bo ja szczęście mam szalone: Tylko spojrzę, każda moja, A na każdą spojrzeć umiem. Idę.
Она твоя — даю я слово! Хочешь — поклянусь: жена уж есть. Мне ведь счастье небывалое: Лишь взгляну — любая моя, А на каждую взглянуть умею. Я иду.She's yours—I give my word! I'll swear it if you wish: you've got a wife. For my luck is simply staggering: One glance, and every woman's mine, And I know how to glance at every one. I'm off.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Dokąd?
Куда?Where?
Papkin
Папкин
Papkin
Prawda, nie wiem.
Верно, я не знаю.True, I don't know.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Podstolina...
Подстолина...Podstolina...
Papkin
Папкин
Papkin
Już rozumiem.
Понял я.Now I understand.
Cześnik
Чесник
Cześnik
zatrzymując go
останавливая егоStops him.
Tu ją czekaj.
Жди её здесь.Wait for her here.
Papkin
Папкин
Papkin
Ani słowa! Za godzinę jest gotowa.
Ни слова больше! Через час готово.Not another word! In an hour it's settled.
Cześnik
Чесник
Cześnik
odchodząc
уходяLeaves.
Ja potrafię ci odwdzięczyć.
Я сумею отплатить.I'll know how to repay you.
Papkin
Папкин
Papkin
Za Cześnika można ręczyć.
За Чесника ручаться можно.You can rely on Cześnik.

3. AKT PIERWSZY, SCENA TRZECIA Действие 1, сцена 3Act 1, Scene 3

Papkin
Папкин
Papkin
sam
одинAlone.
Cześnik wulkan — aż niemiło. Gdybym krótko go nie trzymał, Nie wiem, co by z światem było.
Чесник — вулкан, аж страшно. Если б я не держал его строго, Не знаю, что бы стало с миром. Но и сам дремать не буду: Разделю всё ловко я. Ему отдам Подстолину — Несколько старую картину; Себе возьму прелестную Клару. Я давно уже надеюсь, Что мне сердце её улыбается. Мы бы славною четою Мир Папкинами населили, Если б Чесник, словно стена, Вечно между нас не стоял. Дать мне надо о себе знать. Пусть приятный шорох песни В милое ушко долетит. Ах, я пою, как ангел!Cześnik's a volcano—a dreadful one. If I didn't keep him on a short leash, Who knows what would become of the world? But I won't doze away my chances. I'll divide the spoils so neatly: He shall have Podstolina, A somewhat ageing picture; I'll take lovely Klara for myself. I've long been cherishing the hope That her heart is smiling on me. We'd be a perfect couple, Populating the world with Papkins, If Cześnik, like a wall, Didn't always stand between us. I must let her know I'm here: Let my sweet song softly rustle Into her dear, delightful ear. Ah, I sing as sweetly as an angel!
po krótkim myśleniu
немного подумавAfter a little thought.
Lecz nie będę ja tu drzymał I w podziele tak się zwinę: Jemu oddam Podstolinę, Malowidło nieco stare; Sobie wezmę śliczną Klarę. Już od dawna mam nadzieję, Że jej serce mnie się śmieje. Już by para z nas dobrana Zaludniała Papkinami, Gdyby Cześnik, jakby ściana, Nie stał zawsze między nami.
po chwili
после паузыAfter a pause.
Znak dać muszę, że tu jestem; Niechaj lubym śpiew szelestem W lube, drogie uszko wpadnie — Ach, jak anioł śpiewam ładnie!
śpiewa przy angielskiej gitarze
поёт под английскую гитаруSings to the English guitar.
♪ Córuś moja, dziecię moje #1
no tracks
Papkin
Папкин
Papkin
«Córuś moja, dziecię moje, co u ciebie szepce?
«Дочка милая, дитятко, кто там шепчется с тобой?“My dear daughter, little darling, what's that whispering I hear?
Pani matko dobrodziejko, kotek mleko chłepce;
Матушка, благодетельница, котик молочко лакает;Mother dear, my benefactress, it's the kitten lapping milk;
Oj kot, pani matko, kot, kot,
Ой, кот, матушка, кот, кот,Oh, a cat, dear mother, a cat, a cat,
Narobił mi w pokoiku łoskot.
В моей комнатке устроил грохот.Making such a clatter in my little room.
Córuś moja, dziecię moje, co u ciebie stuka?
Дочка милая, дитятко, что у тебя стучит?My dear daughter, little darling, what's that knocking in your room?
Pani matko dobrodziejko, kotek myszki szuka;
Матушка, благодетельница, котик мышек ищет;Mother dear, my benefactress, it's the kitten hunting mice;
Oj kot, pani matko, kot, kot,
Ой, кот, матушка, кот, кот,Oh, a cat, dear mother, a cat, a cat,
Narobił mi w pokoiku łoskot.
В моей комнатке устроил грохот.Making such a clatter in my little room.
Córuś moja, dziecię moje, czy ma ten kot nogi?
Дочка милая, дитятко, ноги есть у котика?My dear daughter, little darling, has this cat got legs?
Pani matko dobrodziejko, i srebrne ostrogi;
Матушка, благодетельница, и серебряные шпоры;Mother dear, my benefactress, and silver spurs as well;
Oj kot, pani matko, kot, kot,
Ой, кот, матушка, кот, кот,Oh, a cat, dear mother, a cat, a cat,
Narobił mi w pokoiku łoskot».
В моей комнатке устроил грохот».Making such a clatter in my little room.”

4. AKT PIERWSZY, SCENA CZWARTA Действие 1, сцена 4Act 1, Scene 4

Papkin, Podstolina ze drzwi prawych.
Папкин; Подстолина входит справа.Papkin; Podstolina enters through the door on the right.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Wszak mówiłam — albo koty, Albo Papkin nam się zjawił.
Я так и сказала: либо коты, Либо Папкин к нам явился.Just as I said: either cats, Or Papkin has arrived.
Papkin
Папкин
Papkin
Żartobliwej pełna weny, Podstolino! pół anioła! Kolosalny wzorze cnoty Pośród hemisfernej sceny, Strojny w miłość, lubość, wdzięki! Pozwól kornie ugiąć czoła I na śniegu twojej ręki Złożyć ustek wyciśnienie.
Шутливым вдохновеньем полная, Подстолина, полуангел! Колоссальный образец добродетели На сцене полушария, Украшенный любовью, прелестью и грацией! Позволь покорно преклонить чело И на снегу твоей руки Оставить отпечаток уст. Ваш слуга, слугишка нижайший.Full of playful inspiration, Podstolina, half an angel! Colossal model of virtue On the hemispheric stage, Adorned with love, charm and grace! Allow me humbly to bow my head And on your snowy hand Impress my little lips. Your servant, your humblest little servant.
całuje w rękę
целует рукуKisses her hand.
Sługa, służka uniżony.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Cóż sprowadza w nasze strony?
Что приводит в наши края?What brings you to our part of the world?
Papkin
Папкин
Papkin
Miłe wszystkim nam zdarzenie.
Всем нам приятное событие.An event delightful to us all.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Tym zdarzeniem?
Что за событие?What event?
Papkin
Папкин
Papkin
Twe zamęście.
Твоё замужество.Your marriage.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Moje?
Моё?Mine?
Papkin
Папкин
Papkin
Właśnie miałem szczęście Mieć u siebie na wieczerzy Lorda Pembrok, kilku panów, Cały tuzin szambelanów, Dam niewiele, ale jakich!
Как раз посчастливилось мне Принять у себя на ужине Лорда Пемброка, несколько господ, Целую дюжину камергеров. Дам немного — но каких!I happened to have the pleasure Of entertaining at supper Lord Pembroke, several gentlemen, A whole dozen chamberlains, And few ladies—but what ladies!
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Któż z kim swata?...
Кто кого сватает?..Who's proposing whom?...
Papkin
Папкин
Papkin
Szmer się szerzy: Za mąż idzie piękna Hanna. Ten zapewnia, ów nie wierzy, Ale każdy z ócz mych czyta. Wtem miledi, bóg-kobieta, Lecz w zazdrości diablik mały, Wciąż mnie szczypiąc pod serwetą, Na pół z płaczem dwakroć pyta: «Skąd masz styczność z Hanny losem?» Ach, spokojną bądź w tej mierze — Szepnę w uszko wdzięcznym głosem — Przyjaciela Hanna bierze.
Шепоток всё ширится: Замуж идёт прекрасная Ханна. Один уверяет, другой не верит, Но каждый в глазах моих читает. Вдруг миледи, богиня-женщина, Но в ревности маленький бес, Всё щиплет меня под салфеткой И дважды, чуть не плача, вопрошает: «Что связывает тебя с судьбой Ханны?» Ах, будь спокойна, говорю, Шепчу я ей в ушко нежно: Ханна выходит за моего друга.A murmur travels round: Beautiful Hanna is to marry. One assures them, another doubts, But each reads the answer in my eyes. Then milady, a woman-goddess, But in jealousy a little devil, Keeps pinching me beneath the napkin And twice asks, almost weeping: “What have you to do with Hanna's fate?” Ah, be easy on that score, I whisper sweetly in her ear: Hanna is marrying a friend of mine.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Ależ kogo? powiedz, kogo?
Да кого? Скажи, кого?But whom? Tell me whom!
Papkin
Папкин
Papkin
Wszyscy wybór chwalą zgodnie... Bo nie chwalić jakże mogą!
Все одобряют выбор согласно... Как им не одобрить!Everyone applauds the choice... Indeed, how could they fail to!
Podstolina
Подстолина
Podstolina
na stronie
в сторонуAside.
Ha, rozumiem...
А, понимаю...Ah, I understand...
Papkin
Папкин
Papkin
Człowiek grzeczny I majętny, i stateczny.
Человек учтивый, И богатый, и степенный.A courteous man, Both wealthy and respectable.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
na stronie
в сторонуAside.
Od Cześnika ma zlecenie I zachodzi tak z daleka Tam, gdzie go się dawno czeka. Głupi mędrek.
От Чесника порученье — И заводит издалека О том, чего давно ждут. Глупый умник.He's commissioned by Cześnik And comes round by a long road To where he's long been expected. A foolish know-all.
Papkin
Папкин
Papkin
na stronie
в сторонуAside.
Tam do licha! Ona zerka, ona wzdycha — Czy nie myli się w osobie? Może we mnie... dałżem sobie! A to plaga, boska kara: Do mnie młoda, do mnie stara. Jeszcze zerka... czy szalona! Tu żartować nie ma czego — Zjadłbym śledzia z rąk patrona, A mnie po co, na co tego! To już dłużej trwać nie może.
Вот те на! Она косится, она вздыхает. Не ошиблась ли она в лице? Может, в меня... вот влип! Вот напасть, божья кара: Ко мне и молодая, и старая. Опять косится... с ума сошла? Здесь уж не до шуток: Мне бы патрон за это задал. А мне зачем оно, к чему? Долго так продолжаться не может. Позвольте, сударыня, Чеснику Мои поздравления принести.The devil! She's glancing, she's sighing. Has she mistaken the man? Perhaps it's me... now I've done it! What a plague, a punishment from heaven: The young and the old all want me. Another glance... is she mad? This is no laughing matter: My patron would make me eat humble pie. What do I need this for? It can't go on any longer. Allow me, madam, to offer Cześnik my congratulations.
do Podstoliny
к ПодстолинеTo Podstolina.
Pozwól pani: Cześnikowi Gratulacje niechaj złożę.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Więc to jego mam być żoną?
Значит, его женой я буду?So I am to be his wife?
Papkin
Папкин
Papkin
Jakież czynisz zapytanie? Bajkęż by to rozgłoszono?
Что это за вопрос? Разве слух был сказкою?What a question! Was the rumour just a fable?
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Bajkę dotąd...
До сих пор — сказкою...A fable so far...
Papkin
Папкин
Papkin
Lecz się stanie Wkrótce prawdą — czy się mylę?
Но скоро станет Правдой — или я ошибаюсь?But it will soon Be true—or am I mistaken?
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Ciekawości skądże tyle?
Откуда столько любопытства?Why all this curiosity?
Papkin
Папкин
Papkin
Gdyby Cześnik rozogniony, Wskroś przejęty twymi wdzięki, Drgnął miłością i rzucony Do nóg twoich, błagał ręki?
Если бы Чесник, пылая, Пленённый вашей красотой, Затрепетав от любви, Пал к ногам и руки молил?If Cześnik, all afire, Captivated by your charms, Trembled with love and threw himself At your feet to beg your hand?
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Cieszyłby się z odpowiedzi.
Он был бы рад ответу.He would be pleased with the answer.
odchodzi w drzwi prawe
уходит в правую дверьLeaves through the door on the right.
Papkin
Папкин
Papkin
sam
одинAlone.
A że w każdej diablik siedzi, Co pustoty rozpoczyna, Jeno wspomnisz zapowiedzi! Bo kto mądry, niech mi powié: Po kaduka Podstolina Daje rękę Cześnikowi?
А в каждой чёртик-то сидит, Начнёт дурачиться, Лишь о венчанье упомяни! Пусть мне умный объяснит: Какого лешего Подстолина Чеснику даёт руку?There's a little devil in every woman, Starting all her foolish games As soon as marriage banns are mentioned! Let some wise man tell me: Why the devil is Podstolina Giving Cześnik her hand?

5. AKT PIERWSZY, SCENA PIĄTA Действие 1, сцена 5Act 1, Scene 5

Papkin, Cześnik wychodzi ze drzwi lewych już ubrany.
Папкин; Чесник, уже одетый, выходит из левой двери.Papkin; Cześnik comes through the left-hand door, now dressed.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Cóż u czarta! ty spokojny, Kiedy Rejent mnie napada I otwartej żąda wojny? Lecz godnego ma sąsiada! Dalej żwawo! — niech, kto żyje, Biegnie, pędzi, zgania, bije!
Какого чёрта ты спокоен, Когда Рейент на меня напал И открытой войны требует? Но сосед ему под стать! Ну, живей! Кто только жив, Беги, гони, бей, прогоняй!What the devil! You sit calmly While Rejent attacks me And calls for open war? But he's found a worthy neighbour! Quickly now! Every living soul, Run, rush, drive them off and strike!
Papkin
Папкин
Papkin
Cóż się stało?
Что случилось?What's happened?
Cześnik
Чесник
Cześnik
Mur naprawia! Mur graniczny, trzech murarzy! On rozkazał! on się waży! Mur graniczny! — Trzech na murze! Trzech wybiję, a mur zburzę! Zburzę, zniszczę, aż do ziemi. —
Чинит стену! Межевую стену — трое каменщиков! Он велел! Он посмел! Стена межевая! Трое на стене! Троих побью, а стену снесу! Снесу, уничтожу до земли!He's repairing the wall! The boundary wall—three masons! He ordered it! He dares! The boundary wall! Three men on it! I'll thrash all three and smash the wall! Smash it, destroy it, down to the ground!
Papkin
Папкин
Papkin
zmieszany, niechcący powtarza
растерянно, повторяя невольноConfused, repeats involuntarily.
Zburzę, zniszczę...
Снесу, уничтожу...Smash it, destroy it...
Cześnik
Чесник
Cześnik
Dajesz słowo? Zbierz więc ludzi — ruszaj z niemi! I jeżeli nie namową, To przemocą spędź z roboty — Ty się trzęsiesz?
Даёшь слово? Собери людей, ступай с ними! И если не уговором, То силою с работы сгони. Ты дрожишь?You give your word? Gather men and go with them! If persuasion fails, Drive them from their work by force. Are you trembling?
Papkin
Папкин
Papkin
To z ochoty. Ale czekaj — słuchaj wprzody Mojej szczytnej, pięknej ody.
От охоты. Но постой, сперва послушай Мою возвышенную прекрасную оду.With eagerness. But wait—first listen To my lofty, beautiful ode.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Co?
Что?What?
Papkin
Папкин
Papkin
Tak, ody do pokoju — A jeżeli żądza boju Nie umilknie na głos Muzy...
Да, оду миру. Если жажда битвы При голосе Музы не утихнет...Yes, an ode to peace. And if your thirst for battle Is not hushed by the Muse's voice...
Cześnik
Чесник
Cześnik
grożąc
угрожающеThreateningly.
Zostań. — Ale!...
Оставайся. Но!..Stay here. But!...
odchodzi
уходитLeaves.
Papkin
Папкин
Papkin
idzie za nim ze spuszczoną głową
следует за ним, опустив головуFollows him with his head bowed.
Pewne guzy!
Синяки обеспечены!Bruises guaranteed!

6. AKT PIERWSZY, SCENA SZÓSTA Действие 1, сцена 6Act 1, Scene 6

Odmiana sceny. Ogród, kawał muru całego, od lewej strony ku środkowi prosty, od środka w głąb sceny załamany i w połowie zburzony, przy tej części mularze pracują. Po lewej stronie zupełnie w głębi za częścią całego muru baszta albo róg mieszkania Rejenta, z oknem. Nieco na przodzie po prawej stronie podobny róg mieszkania Cześnika. Altana po lewej stronie na przodzie. Klara przechodzi scenę. Wacław, wszedłszy wyłomem, skrada się wzdłuż muru i pokazuje się powtórnie w altanie przy Klarze.
Перемена декорации. Сад. Целая часть стены тянется слева к середине сцены, затем поворачивает в глубину; дальше стена наполовину разрушена, там работают каменщики. Слева, в глубине, за целою частью стены — башня или угол жилища Рейента с окном. Несколько ближе, справа, — подобный угол жилища Чесника. Слева на переднем плане — беседка. Клара проходит по сцене. Вацлав входит через пролом, крадётся вдоль стены и вновь появляется у Клары в беседке.Scene changes. A garden. An intact stretch of wall runs straight from the left towards the centre, then turns upstage and is half demolished; masons work on that part. Far upstage on the left, behind the intact wall, is a tower or a corner of Rejent's dwelling with a window. Somewhat further downstage on the right is a similar corner of Cześnik's dwelling. A summer-house downstage left. Klara crosses the stage. Wacław enters through the breach, creeps along the wall and reappears beside Klara in the summer-house.
Klara, Wacław
Клара, Вацлав.Klara, Wacław.
Wacław
Вацлав
Wacław
Bliskie nasze pomieszkania, Bliższe serca — ach, a przecie Tak daleko na tym świecie.
Близки наши жилища, Ещё ближе сердца — ах, а всё же Как далеки мы в этом мире.Our homes are close, Our hearts still closer—ah, and yet How far apart we are in this world.
Klara
Клара
Klara
Jakież nowe dziś żądania Chmurzą jasność twego czoła? Nigdyż granic, nigdyż miary — Nicże wstrzymać cię nie zdoła, Nawet miłość twojej Klary?
Что за новые желанья Ясность лба твоего омрачают? Ни границ, ни меры не знаешь? Ничто не может тебя сдержать, Даже любовь твоей Клары?What new desires today Cloud your clear brow? Never a limit, never moderation— Can nothing restrain you, Not even your Klara's love?
Wacław
Вацлав
Wacław
Widzieć ciebie jedną chwilę, Potem spędzić godzin tyle Bez twych oczu, twego głosu — I mam chwalić hojność losu?
Видеть тебя одно мгновенье, Потом столько часов Без твоих глаз, твоего голоса — И щедрость судьбы хвалить?To see you for a moment, Then spend so many hours Without your eyes, your voice— And praise the generosity of fate?
Klara
Клара
Klara
Wspomnij, wspomnij, mój kochanku, Jakie były twe wyrazy, Gdy zaledwie parę razy Zeszliśmy się na krużganku. «Pozwól, droga, kochać siebie, O nic więcej łzy nie proszą; Z mą miłością stanę w niebie Bogiem, będę żył rozkoszą!»
Вспомни, милый, вспомни, Какие были речи, Когда всего лишь пару раз Мы встретились на галерее. «Позволь, родная, тебя любить, Больше ни о чём слёзы не просят; С любовью этой в небесах Я стану богом, буду жить блаженством!»Remember, dearest, remember What your words were When we'd barely met twice Upon the gallery. “Allow me, darling, to love you; My tears ask for nothing more. With my love I'll be a god In heaven, living in delight!”
Wacław
Вацлав
Wacław
Co mówiłem, nie wiedziałem.
Сам не знал я, что говорил.I didn't know what I was saying.
Klara
Клара
Klara
Kochaj — rzekłam — ja nie bronię; Ale wkrótce, gdyś z zapałem Cisnął w swoich moje dłonie: «Kochasz ty mnie, droga Klaro?» — Zawsześ mnie się, zawsze pytał, Chocieś w oczach dobrze czytał.
Люби, сказала я, не запрещаю. Но скоро, когда горячо Ты сжал мои руки в своих: «Ты меня любишь, дорогая Клара?» Ты вечно, вечно меня спрашивал, Хоть всё в глазах прекрасно читал.Love me, I said; I won't forbid it. But soon, when ardently You clasped my hands in yours: “Do you love me, darling Klara?” You were always, always asking, Though you could read it in my eyes.
Wacław
Вацлав
Wacław
Któż by nie chciał dać pół życia, By mógł wyssać do upicia, Wyssać duszą z ust twych słowa, Które jeszcze uśmiech chowa!
Кто бы полжизни не отдал, Чтобы до опьянения впивать Душою с твоих уст слова, Которые улыбка всё скрывает!Who would not give half his life To drink his fill, to intoxication, To drink with his soul from your lips The words your smile still hides!
Klara
Клара
Klara
Niech tak będzie — rzekłam w końcu: Kocham — bom też i kochała.
Да будет так, сказала я: Люблю — ведь я и любила. «Какое счастье, радость, упоенье! Благодарю небо, землю, солнце!..» Все исполнив пожеланья, Природа уж обеднела — Больше для тебя ничего не имела.So be it, I said at last: I love you—for indeed I did. “What happiness, delight and joy! Thanks to heaven, earth and sun!..” By granting all these wishes, Nature had exhausted herself And had nothing left to give you.
udając jego zapał
подражая его восторгуImitates his rapture.
«Co za szczęście, rozkosz, radość! Dzięki niebu, ziemi, słońcu!...» Tym życzeniom czyniąc zadość, Już natura zubożała Więcej dla cię nic nie miała.
Wacław
Вацлав
Wacław
Prawda, wyznać się nie boję, Dopełniła wtenczas miary; Lecz gdy zwiększa miłość moję, Czyż nie winna zwiększać dary?
Правда, признаться не боюсь: Тогда наполнила меру. Но коль любовь мою увеличивает, Не должна ли умножать дары?True, I'm not afraid to admit it: She filled the measure then. But when she increases my love, Should she not increase her gifts?
Klara
Клара
Klara
Za dni parę rzekłeś luby: «Ach, to okno, ach, ta krata Będą źródłem mojej zguby. Patrz, jak różdżka różdżkę splata, Jak ku sobie kwiat się skłania, Któż nam, Klaro, tego wzbrania?»
Через несколько дней ты сказал: «Ах, окно это, эта решётка Будут причиной моей погибели. Глянь, как ветка ветку обнимает, Как к цветку цветок склоняется — Кто ж нам, Клара, это запрещает?»A few days later you said, my love: “Ah, this window, ah, this grille Will be the source of my ruin. See how twig entwines with twig, How one flower leans towards another; Who forbids us this, Klara?”
Wacław
Вацлав
Wacław
Miałżem w myśli mych zamęcie Zimną kratę brać w objęcie?
Разве в смятении мыслей Мне холодную решётку обнимать?In all my troubled thoughts, Was I to embrace a cold grille?
Klara
Клара
Klara
Usłuchałam cię, Wacławie: Dzień w dzień schodzim się w altanie, Lecz i razem co dzień prawie Nowe od cię mam żądanie — Tobiem szczęście życia winna, Ty nawzajem — chętnie wierzę; Czemuż twoja miłość inna Coraz nową postać bierze? Kiedy rozkosz być przy tobie Aż przepełnia serce moje, Ty, niewdzięczny, w tejże dobie Tłumisz tylko niepokoje.
Послушалась я, Вацлав: Каждый день мы в беседке встречаемся, Но почти что каждый день Ты предъявляешь новые желанья. Тебе обязана я счастьем жизни, Ты мне — охотно верю; Почему ж твоя любовь иная, Вечно новую принимает форму? Когда блаженство быть с тобой Переполняет сердце моё, Ты, неблагодарный, в эту же пору Лишь беспокойства подавляешь.I listened to you, Wacław: Day after day we meet in the summer-house, Yet almost every day You bring me a new demand. I owe you the happiness of my life, And you owe me yours—I gladly believe it. Why is your love so different, Always taking a new shape? When the delight of being with you Fills my heart to overflowing, You, ungrateful one, at that same hour Are merely suppressing your anxieties.
Wacław
Вацлав
Wacław
Ach, obecność mnie zastrasza, Bo tak dotąd czynim mało, By zapewnić przyszłość całą — A przyszłością miłość nasza. Z twoim stryjem ojca mego Ciągłe sprawy, sprzeczki, kłótnie Nic nie wróżą nam dobrego; Raczej mówią, iż okrutnie Będziem kiedyś rozdzieleni, Jeśli...
Ах, настоящее страшит меня: Мы так мало пока делаем, Чтоб всю будущность обеспечить, А любовь наша — в будущем. Твоего дяди и моего отца Постоянные тяжбы, споры, ссоры Не сулят нам ничего доброго; Скорее говорят: жестоко Нас когда-нибудь разлучат, Если...Ah, the present frightens me: We have done so little yet To secure our whole future, And our love depends upon that future. Your uncle and my father, With their endless lawsuits, quarrels, fights, Foretell nothing good for us; Rather they say that cruelly One day we'll be parted, Unless...
Klara
Клара
Klara
Dokończ — pokaż drogę; Ty czy ja tu pomóc mogę?
Договори, укажи путь: Ты помочь можешь или я?Finish—show me the way. Can you help here, or can I?
Wacław
Вацлав
Wacław
Tylko twoja wola zmieni, Co się zdaje nie do zmiany.
Только твоя воля изменит То, что кажется неизменным.Your will alone can change What seems beyond changing.
Klara
Клара
Klara
Mówże, słucham.
Говори, я слушаю.Speak, I'm listening.
Wacław
Вацлав
Wacław
Żem kochany, Że cię kocham nad te nieba, Że przy sobie żyć pragniemy, To oboje dobrze wiemy; Nie oboje, czego trzeba, Aby zniszczyć to ukrycie, W którym pełza nasze życie, I nie truchleć, czy dzień szczęścia Nie poprzedza dnia żałoby.
Что я любим, Что тебя люблю превыше небес, Что хотим мы вместе жить — Оба хорошо знаем; Но не оба знаем, что нужно, Чтоб уничтожить эту тайну, В которой наша жизнь ползёт, И не страшиться: не предшествует ли День счастья дню печали.That I'm loved, That I love you above the heavens, That we long to live together— We both know that well; But we don't both know what's needed To end this concealment In which our life creeps along, And stop trembling lest a happy day Should herald a day of mourning.
Klara
Клара
Klara
Czegóż trzeba? mów!
Что же нужно? Говори!What's needed? Speak!
Wacław
Вацлав
Wacław
Zamęścia.
Замужество.Marriage.
Klara
Клара
Klara
O szalony, gdzież sposoby?
Безумный, как же это сделать?Madman, how can it be done?
Wacław
Вацлав
Wacław
W twojej woli.
В твоей воле.It's in your power.
Klara
Клара
Klara
W woli stryja, W woli ojca, powiedz raczej.
В воле дяди, В воле отца — так лучше скажи.In my uncle's power, In your father's power, you mean.
Wacław
Вацлав
Wacław
Co zawadza, to się mija, Gdy nie może być inaczej.
Помехи обходят, Если иначе нельзя.What stands in the way is bypassed When there's no other way.
Klara
Клара
Klara
A, rozumiem! — Nie, Wacławie, Gdzie mnie zechcesz, znajdziesz wszędzie Zawsze twoją — prócz w niesławie.
А, понимаю! Нет, Вацлав, Где ни пожелаешь, везде найдёшь меня Всегда твоею — кроме бесчестья.Ah, I understand! No, Wacław, Wherever you wish, you'll find me Always yours—except in dishonour.
Wacław
Вацлав
Wacław
Ależ, Klaro, moją żoną...
Но, Клара, моей женой...But, Klara, as my wife...
Klara
Клара
Klara
Któż to, powiedz, wiedzieć będzie, Czyś poślubił wykradzioną... Co za hałas? — Słyszę kroki! Coraz bliżej!... idź bez zwłoki!
Кто же будет знать, скажи, Что ты похищенную обвенчал? Что за шум? Я слышу шаги! Всё ближе!.. Иди скорее!Who will know, tell me, That you married the girl you stole away? What's that noise? I hear footsteps! They're coming closer!.. Go at once!
Wacław
Вацлав
Wacław
Jedno słowo.
Одно слово.One word.
Klara
Клара
Klara
Już ci dane.
Оно уже сказано.You've had it already.
Wacław
Вацлав
Wacław
Jak nie zmienisz, żyć przestanę.
Не изменишь — жить перестану.Unless you change it, I'll cease to live.
Klara
Клара
Klara
z czułością, jakby poprawiając
с нежностью, словно поправляяTenderly, as though correcting him.
Przestaniemy — jeśli zechcesz.
Мы перестанем — если захочешь.We shall cease—if that is what you wish.
Wacław
Вацлав
Wacław
Pomyśl tylko, Klaro droga...
Только подумай, дорогая Клара...Just think, dear Klara...
Klara
Клара
Klara
wytrącając go prawie
почти выталкивая егоAlmost pushes him out.
Ale idźże, idź, dla Boga!
Но иди же, иди, ради Бога!But go, go, for God's sake!
przechodzi scenę
проходит по сценеCrosses the stage.

7. AKT PIERWSZY, SCENA SIÓDMA Действие 1, сцена 7Act 1, Scene 7

Papkin, Śmigalski, kilku służących z kijami, później Rejent i Cześnik w oknach.
Папкин, Смигальский, несколько слуг с палками; позднее Рейент и Чесник в окнах.Papkin, Śmigalski, several servants with sticks; later Rejent and Cześnik at their windows.
Papkin
Папкин
Papkin
Panie majster, proszę waści Przyzwoicie, grzecznie, ładnie, Nie murować tu z napaści, Bo mu na grzbiet co upadnie.
Пан мастер, прошу вас Прилично, учтиво, любезно: Не чините стену дерзко, А то на спину что-то упадёт. А вы, другие, добрые люди, Что молотки, отвесы, мастерки В ненужной нынче работе Так искусно применяете, Все прочь ступайте, к чёрту! Вижу, дело будет упрямое! Эта чернь словно глуха — Моих слов совсем не слышит. Ну, Смигальский! Не теряй времени: Стащи за шиворот! Отними инструмент! Учтиво, любезно, без шума Пусть всему конец наступит. Не бойся — я за тобой.Master mason, I ask you Decently, politely, pleasantly, Not to build here in defiance, Or something may land on your back. And you other good people, Who wield hammers, plumb-lines and trowels So masterfully today In this unnecessary work, All of you be off, to the devil! I see this will be a stubborn business! These rabble seem deaf, They won't hear a word I say. Now, Śmigalski! Waste no time: Pull them down by the neck! Take their tools! Politely, pleasantly, without a noise, Let it all be finished. Don't be afraid—I'm behind you.
po krótkim milczeniu
после короткого молчанияAfter a brief silence.
Wy zaś drudzy, dobrzy ludzie, Którzy młotki, piony, kielnie W niepotrzebnym dzisiaj trudzie Używacie arcydzielnie, Idźcie wszyscy precz, do czarta!
po krótkim milczeniu
после короткого молчанияAfter a brief silence.
Będzie, widzę, rzecz uparta! Ta hołota, jakby głucha, Mego słowa ani słucha. — No, Śmigalski! Nie trać czasu — Ściągnij za kark! weź narzędzie! Grzecznie, ładnie, bez hałasu, Niech wszystkiemu koniec będzie. Nic się nie bój — ja za tobą.
Śmigalski posuwa się ze służącymi ku mularzom, Papkin cofa się za róg domu.
Смигальский со слугами приближается к каменщикам; Папкин отступает за угол дома.Śmigalski advances towards the masons with the servants; Papkin retreats behind the corner of the house.
Śmigalski
Смигальский
Śmigalski
Precz! precz!
Прочь! Прочь!Away! Away!
Rejent
Рейент
Rejent
w oknie
в окнеAt the window.
Stójcie! co to znaczy?
Стойте! Что это значит?Stop! What does this mean?
Śmigalski
Смигальский
Śmigalski
Cześnik, pan mój, kazać raczy, Aby muru nie kończono.
Чесник, мой господин, повелевает, Чтоб стену не достраивали.Cześnik, my master, commands That the wall shall not be finished.
Cześnik
Чесник
Cześnik
w oknie
в окнеAt the window.
Tak jest, każę, bo mam prawo. Dalej naprzód, dalej żwawo!
Так и есть, повелеваю: право имею. Вперёд, живее, вперёд!Indeed I command it: I have the right. Forward now, quickly, forward!
Śmigalski posuwa się naprzód, Papkin, który był wyszedł, znowu się cofa za róg domu.
Смигальский продвигается вперёд; Папкин, было вышедший, вновь отступает за угол дома.Śmigalski advances; Papkin, who had come out, retreats once more behind the corner of the house.
Rejent
Рейент
Rejent
Jakie prawo?
Какое право?What right?
Cześnik
Чесник
Cześnik
Jak kupiono Mur graniczny, tak zostanie.
Как куплена Межевая стена, так и останется.As the boundary wall Was bought, so it shall remain.
Rejent
Рейент
Rejent
Ależ luby, miły panie, To szaleństwo z waszej strony — I mur będzie naprawiony.
Но, дорогой, милый пан, Это безумие с вашей стороны — И стена будет починена.But, my dear, good sir, This is madness on your part— And the wall will be repaired.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Wprzódy trupem go zaścielę.
Прежде я её трупами устелю.I'll carpet it with corpses first.
Rejent
Рейент
Rejent
do mularzy
к каменщикамTo the masons.
Kończcie śmiało, przyjaciele, Gardźcie ze mną próżnym krzykiem.
Смело кончайте, друзья, Со мной презрите пустые крики.Finish boldly, my friends; Join me in scorning idle shouts.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Chcesz więc bójki?
Значит, драки хочешь?So you want a fight?
Rejent
Рейент
Rejent
Mój Cześniku, Mój sąsiedzie, luby, miły, Przestań też być rozbójnikiem.
Мой Чесник, Мой сосед, дорогой, милый, Перестань же разбойничать.My Cześnik, My dear, good neighbour, Do stop acting like a bandit.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Co! jak! — Żwawo! bij, co siły!
Что! Как! Живее! Бей изо всех сил!What! How! Quickly! Strike with all your strength!
Śmigalski ze swoimi ludźmi wstępuje na mur, mularze cofają się tak, że bójka zostaje zakryta częścią muru całego.
Смигальский со своими людьми поднимается на стену. Каменщики отступают так, что драка скрывается за целою частью стены.Śmigalski and his men climb onto the wall; the masons withdraw so that the fight is hidden by the intact part of the wall.
Rejent
Рейент
Rejent
Panie majster — ja w obronie. Nic się nie bój — niechaj bije, Kiedy go tam swędzą dłonie. Dobrze! dobrze! — po czuprynie — Ot-tak — lepiej! — co się wlezie! — Nic się nie bój! — niechaj bije, Niechaj bije! świat nie zginie! Ja Cześnika za to skryję, Gdzie nie widać ziemi, nieba!
Пан мастер, я вас защищаю. Не бойтесь — пусть он бьёт, Раз уж руки там чешутся. Хорошо! Хорошо! По загривку! Вот так, получше, что есть силы! Не бойтесь! Пусть бьёт, Пусть бьёт! Мир не погибнет. Я Чесника за это спрячу Туда, где земли и неба не видно!Master mason, I'll protect you. Don't be afraid—let him strike, Since his hands are itching there. Good! Good! On the head! That's it—better! As hard as you can! Don't be afraid! Let him strike, Let him strike! The world won't end. I'll have Cześnik put away for this Where neither earth nor sky is seen!
Cześnik
Чесник
Cześnik
wołając za siebie
кричит назадCalls behind him.
Hej! Serwacy! daj gwintówkę, Niechaj strącę tę makówkę — Prędko!
Эй, Серваций! Дай винтовку! Собью ему эту маковку! Скорей!Hey, Serwacy! Bring my rifle! Let me knock off that poppy-head! Quickly!
Rejent zamyka okno.
Рейент закрывает окно.Rejent shuts his window.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Ha, ha! fugas chrustas. No, Śmigalski! dosyć będzie, Daj półzłotka albo złoty Baserunku dla hołoty, Ale zabierz im narzędzie. Dosyć, dosyć na dziś będzie.
Ха-ха! Фугас хрустас! Ну, Смигальский, хватит! Дай ползлотого или злотый Этой черни на примочку, Но инструменты забери. Хватит, на сегодня хватит.Ha, ha! Fugas chrustas! Now, Śmigalski, that'll do! Give half a złoty or a złoty For the rabble's sticking-plaster, But take their tools away. Enough, enough for today.
zamyka okno
закрывает окноShuts his window.
Po odejściu wszystkich Papkin obejrzawszy się, że już nie ma nikogo, mówi ku murowi.
Все уходят. Папкин оглядывается, убеждается, что никого нет, и обращается к стене.After everyone leaves, Papkin looks round, makes sure no one is there and addresses the wall.
Papkin
Папкин
Papkin
sam
одинAlone.
Ha! hultaje, precz mi z drogi, Bo na miazgę was rozgniotę — Nie zostanie jednej nogi — A mam diablą dziś ochotę! Wielu was tam? chodź tu który! Nie wylezie żaden z dziury? O wy łotry! o wy tchórze! Jutro cały zamek zburzę.
Ха, негодяи, прочь с дороги, Или в кашу разотру вас — Ни одной ноги не останется! А сегодня чертовски хочется! Сколько вас там? Выходи кто-нибудь! Ни один не вылезет из норы? Ах вы плуты! Ах вы трусы! Завтра весь замок разрушу.Ha! Scoundrels, out of my way, Or I'll grind you into pulp— Not a single leg will remain! And I'm devilishly eager today! How many are there? One of you come out! Won't anyone leave his hole? You rogues! You cowards! Tomorrow I'll destroy the entire castle.

8. AKT PIERWSZY, SCENA ÓSMA Действие 1, сцена 8Act 1, Scene 8

Papkin, Wacław
Папкин, Вацлав.Papkin, Wacław.
Wacław
Вацлав
Wacław
stanąwszy tuż za nim
становится прямо за нимStands right behind him.
Jutro?
Завтра?Tomorrow?
Papkin zdejmuje kapelusz.
Папкин снимает шляпу.Papkin takes off his hat.
Wacław
Вацлав
Wacław
Mamże wracać w progi, Które pewnie z przyszłą dobą Zrówna z ziemią wyrok srogi? — Wolę jeńcem iść za tobą!
Возвращаться ли в дом, Который завтра, верно, Суровый приговор сравняет с землёй? Лучше пленником с тобой пойду!Should I return to a home Which surely by tomorrow A stern sentence will level to the ground? I'd rather go your prisoner!
Papkin
Папкин
Papkin
wkładając kapelusz na bakier
надевает шляпу набекреньPuts his hat on at a rakish angle.
Pardon mówisz?
Пардон просишь?You ask for pardon?
Wacław
Вацлав
Wacław
Pardon, panie.
Пардон, пан.Pardon, sir.
Papkin
Папкин
Papkin
Znasz me męstwo?
Знаешь мою доблесть?You know my valour?
Wacław
Вацлав
Wacław
Jak zły szeląg.
Как дурную монету.Like a bad penny.
Papkin
Папкин
Papkin
Boisz mnie się!
Боишься меня!You're afraid of me!
Wacław
Вацлав
Wacław
Niesłychanie!
Несказанно!Unspeakably!
Papkin
Папкин
Papkin
Pójdziesz za mną?
Пойдёшь за мной?Will you follow me?
Wacław
Вацлав
Wacław
Pójdę, panie.
Пойду, пан.I will, sir.
Papkin
Папкин
Papkin
Któż ty jesteś?
Кто ты такой?Who are you?
Wacław
Вацлав
Wacław
Jestem, panie.
Я, пан.I am, sir.
Papkin
Папкин
Papkin
Lecz czym jesteś?
Но что ты такое?But what are you?
Wacław
Вацлав
Wacław
Czym ja jestem? Jestem... jestem...
Что я такое? Я... я...What am I? I am... I am...
Papkin
Папкин
Papkin
chwytając za broń
хватается за оружиеSeizes his weapon.
Cóż to znaczy!
Что это значит?What does that mean?
Wacław
Вацлав
Wacław
...Komisarzem mego pana.
...Управляющий моего господина....My master's steward.
Papkin
Папкин
Papkin
Co? Rejenta?
Что? Рейента?What? Rejent's?
Wacław
Вацлав
Wacław
Nie inaczéj.
Именно.Precisely.
Papkin
Папкин
Papkin
Czy to, proszę, rzecz słychana! Ledwie szlachcic na wioszczynę Z pękiem długów się wydrapie — Już mieć musi komisarza. Dziw się potem, gdy się zdarza, Że wołają: «Sto tysięcy! Kto da więcéj!» A jak krzykną po raz trzeci, Jakby z procy szlachcic leci I do swego komisarza Idzie w służbę za szafarza. Ale chodźmy.
Слыхано ли это! Едва шляхтич на деревеньку С кучей долгов вскарабкается — Уж управляющий ему нужен. Потом не удивляйся: Кричат: «Сто тысяч! Кто больше даст!» А крикнут в третий раз — Шляхтич словно из пращи вылетает И к собственному управляющему Идёт служить кладовщиком. Но пойдём. Чесника пленником Очень порадую. И наверняка он скажет, Когда добычу ему представлю: «Пусть Клара станет твоею». Идём, мой пленник.Did anyone ever hear the like! A nobleman barely scrambles into a little estate With a bundle of debts, And already he must have a steward. No wonder afterwards They call out, “A hundred thousand! Who'll bid more?” And at the third call, The nobleman flies out as from a sling And goes to his own steward To work as his storekeeper. But let's go. I'll give Cześnik great delight With my prisoner. And surely he'll say, When I present my spoils: “Let Klara be yours.” Come, my prisoner.
na stronie
в сторонуAside.
Cześnikowi Wielką radość jeńcem sprawię, I zapewne do mnie powié, Gdy mu zdobycz mą przedstawię: «Niechaj Klara twą zostanie». Chodź, mój jeńcze.
Wacław
Вацлав
Wacław
Idę, panie.
Иду, пан.I'm coming, sir.

9. AKT DRUGI, SCENA PIERWSZA Действие 2, сцена 1Act 2, Scene 1

Pokój jak na początku aktu pierwszego. Cześnik siedzi przy stoliku.
Та же комната, что в начале первого действия. Чесник сидит за столиком.The room as at the opening of Act One. Cześnik sits at a small table.
Cześnik, Papkin wchodzi, za nim Wacław, który zostaje przy drzwiach.
Чесник. Входит Папкин, за ним Вацлав, который остаётся у дверей.Cześnik. Papkin enters, followed by Wacław, who stays by the door.
Papkin
Папкин
Papkin
rzucając się w krzesło
бросается в креслоThrows himself into a chair.
A bierz licho takie znoje! Ledwie idę, ledwie stoję — Ależ bo to było żwawo! Diablem gromił w lewo, w prawo — Ledwie żyję. — Każ dać wina, A starego. — Wyschła ślina — Pot strugami ciecze z czoła — Któż me dzieła pojąć zdoła!
Чёрт возьми такие труды! Едва иду, едва стою. Уж зато было жарко! Громил, как бес, направо, налево. Едва жив. Вели дать вина, Старого. Во рту пересохло. Пот ручьями льётся со лба. Кто мои подвиги постигнет!Devil take such exertions! I can barely walk or stand. But what a lively affair it was! Like a demon I crushed them left and right. I'm barely alive. Order me some wine, And old wine at that. My mouth is dry, Sweat pours in streams from my brow. Who can comprehend my deeds!
Cześnik
Чесник
Cześnik
Ja, bom widział.
Я, поскольку видел.I can, since I saw them.
Papkin
Папкин
Papkin
Ha! widziałeś? — Gracko? —
А! Видел? Ловко?Ah! You saw? Splendidly done?
Cześnik
Чесник
Cześnik
Gracko — z tyłu stałeś.
Ловко — сзади ты стоял.Splendidly—you stood at the back.
Papkin
Папкин
Papkin
Z tyłu, z przodu, nic nie znaczy, Dobry rycerz wszędzie straszny.
Сзади, спереди — не важно: Добрый рыцарь всюду страшен.Back or front, it makes no difference: A good knight is fearsome anywhere.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Ta bezczelność...
Эта наглость...Such impudence...
Papkin
Папкин
Papkin
Nie inaczéj, Bezczelności trzeba było, Aby walczyć z taką siłą.
Именно, Наглость была нужна, Чтоб с такой силой сражаться.Precisely, Impudence was needed To fight against such strength.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Waszeć kłamiesz, mocium panie...
Врёшь ты, милостивый пан...You're lying, my good sir...
Papkin
Папкин
Papkin
Tylko słuchaj, słuchać warto: Chciałem zdobyć rusztowanie, Lecz skoczyłem tak zażarto, Żem się znalazł z drugiej strony, Przyciśnięty, otoczony Mularzami, pachołkami, Hajdukami, pajukami, A — kroć kroci! Jak się zwinę! Jak dwóch chwycę za czuprynę! Dalej żwawo młynka z niemi — Jak cepami wkoło młócę. Ile razy się obrócę, Po dziesięciu ich na ziemi. Tak mi rosła wciąż mogiła, A gdy z murem równa była, Otworzyłem obie dłonie I stanąłem na tej stronie. Lecz co jeszcze...
Только слушай, стоит слушать: Я хотел взять леса приступом, Но так свирепо прыгнул, Что оказался по ту сторону, Теснимый, окружённый Каменщиками, слугами, Гайдуками и лакеями. А — сто тысяч чертей! Как я развернулся! Как схватил двоих за вихры! Да давай кружить их мельницей, Словно цепами, кругом молочу. При каждом моём обороте По десять падало наземь. Всё росла эта гора, А когда сравнялась со стеной, Я разжал обе руки И стал по эту сторону. Но вот ещё...Only listen—it's worth hearing: I meant to storm the scaffolding, But I sprang so fiercely That I landed on the other side, Pressed upon and surrounded By masons and servants, Footmen and lackeys. Ah—a hundred thousand devils! How I wheeled! How I seized two by their hair! Then round I whirled them like a windmill, Threshed around me as with flails. Every time I turned, Ten of them were on the ground. The mound kept rising Until it reached the wall's height; I opened both my hands And stepped onto this side. But what is more...
Cześnik
Чесник
Cześnik
Tfy! do czarta!...
Тьфу, к чёрту!..Pshaw, to the devil!...
Papkin
Папкин
Papkin
Podziwienia rzecz jest warta, Że uniosłem z sobą jeńca — Teraz, panie, czekam wieńca.
Заслуживает изумления, Что я ещё и пленника унёс. Теперь, пан, жду венка.It deserves your admiration That I carried off a prisoner too. Now, sir, I await my laurels.
Cześnik
Чесник
Cześnik
spostrzegłszy Wacława
замечает ВацлаваNotices Wacław.
Cóż to znaczy?
Что это значит?What does this mean?
Papkin
Папкин
Papkin
ocierając czoło
вытирает лобWipes his brow.
Komisarza Pana Milczka w jasyr wziąłem.
Управляющего Пана Мильчека взял в полон.I took Master Milczek's Steward captive.
Cześnik
Чесник
Cześnik
A to po co? — jakim czołem?
А зачем? Как ты посмел?What for? How dare you?
Papkin
Папкин
Papkin
Ja zabieram, co się zdarza.
Беру, что попадётся.I take whatever comes my way.
Cześnik
Чесник
Cześnik
do Wacława
к ВацлавуTo Wacław.
Waszeć z Bogiem ruszaj sobie I uwiadom swego pana, Że jak w jakim bądź sposobie Mnie zaczepka będzie dana, To mu taką fimfę zrobię, Iż, nim rzuci wkoło okiem, Wytnie kozła pod obłokiem. — Waść się wynoś szybkim krokiem.
Ступайте себе с Богом И сообщите господину, Что если как-нибудь Он меня заденет, Такую штуку выкину, Что, не успев оглянуться, Он кувырком до туч долетит. Убирайтесь быстрым шагом.Off you go, God be with you, And inform your master That if in any fashion He provokes me, I'll play him such a trick That before he looks around He'll somersault up among the clouds. Be off, and quickly.
Papkin
Папкин
Papkin
Poświęć się tu czyjej sprawie! Walcz jak Achil, radź jak Kato, Pozazdroszczą twojej sławie I sto czartów dadzą za to.
Вот и жертвуй собой ради других! Сражайся как Ахилл, советуй как Катон — Позавидуют твоей славе И сотню чертей напустят за это.That's what you get for serving another's cause! Fight like Achilles, counsel like Cato, They'll envy your glory And give you hell for it.
Wacław
Вацлав
Wacław
do Cześnika
к ЧесникуTo Cześnik.
Przebacz, panie, słów niewiele, Które wyrzec się ośmielę: Jesteś gniewny na sąsiada, Że ci czasem na zawadzie...
Прости, пан, несколько слов, Что осмелюсь произнести. Ты гневаешься на соседа, Что он порою мешает тебе...Forgive, sir, the few words I venture to utter. You're angry with your neighbour For sometimes standing in your way...
Cześnik
Чесник
Cześnik
Czasem? — Zawsze!
Порою? Всегда!Sometimes? Always!
Wacław
Вацлав
Wacław
On powiada...
Он говорит...He says...
Cześnik
Чесник
Cześnik
Niech nie słyszę o tym gadzie.
Не хочу слышать об этом гаде.I won't hear of that reptile.
Wacław
Вацлав
Wacław
Czy nie byłoby sposobu, Ustąpiwszy ze stron obu, Zapomniawszy przeszłe szkody, Do sąsiedzkiej wrócić zgody?
Нельзя ли как-нибудь, С обеих сторон уступив, Забыв прежние обиды, Вернуться к соседскому миру?Might there not be some way, With concessions on both sides, Forgetting past injuries, To return to neighbourly peace?
Cześnik
Чесник
Cześnik
Ja z nim w zgodzie? — Mocium panie, Wprzódy słońce w miejscu stanie! Wprzódy w morzu wyschnie woda, Nim tu u nas będzie zgoda!
Я с ним в мире? Милостивый пан, Прежде солнце остановится! Прежде в море вода высохнет, Чем у нас наступит мир!Me, at peace with him? My good sir, The sun will stand still first! The sea will dry up first, Before there is peace between us!
Wacław
Вацлав
Wacław
Dzisiaj umysł niespokojny Za porywczo sąd wyrzeka...
Сегодня ум взволнованный Выносит слишком пылкий приговор...Today your troubled mind Passes judgement too hastily...
Cześnik
Чесник
Cześnik
Od powietrza, ognia, wojny, I do tego od człowieka, Co się wszystkim nisko kłania, Niech nas zawsze Bóg obrania.
От мора, огня, войны И ещё от человека, Что всем низко кланяется, Да хранит нас всегда Господь.From pestilence, fire and war, And also from the man Who bows low to everyone, May God always preserve us.
Wacław
Вацлав
Wacław
Lepiej nisko niż nic wcale.
Лучше низко, чем вовсе никак.Better low than not at all.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Brednia!
Вздор!Nonsense!
Wacław
Вацлав
Wacław
Ale...
Но...But...
Cześnik
Чесник
Cześnik
Nie ma ale!
Никаких «но»!No buts!
Wacław
Вацлав
Wacław
Nie broń, panie, mieć nadziei...
Не запрещай, пан, надеяться...Don't forbid us to hope, sir...
Cześnik
Чесник
Cześnik
Bronię, do kroć sto tysięcy! I niech o nim nie wiem więcej, Ni o jego
Запрещаю, сто тысяч чертей! И больше не хочу знать о нём, Ни о его Проповеднике, А то обоим, милостивый пан, Как я шляхтич, достанется.I forbid it, a hundred thousand devils! And let me hear no more of him, Nor of his Preacher, Or both of you, my good sir, On my word as a nobleman, will catch it.
ironicznie zmierzając do Wacława
насмешливо подходит к ВацлавуMoves towards Wacław ironically.
kaznodziei, Bo się obom, mocium panie, Jakem szlachcic, co dostanie.
Odchodzi w drzwi środkowe
уходит в среднюю дверьLeaves through the central door.

10. AKT DRUGI, SCENA DRUGA Действие 2, сцена 2Act 2, Scene 2

Papkin, Wacław
Папкин, Вацлав.Papkin, Wacław.
Papkin
Папкин
Papkin
Diabeł pali w tym Cześniku.
Чёрт пылает в этом Чеснике.The devil burns inside that Cześnik.
Wacław
Вацлав
Wacław
Chcieć ich zbliżyć czasu szkoda.
Их сближать — время тратить.Trying to reconcile them wastes time.
Papkin
Папкин
Papkin
Mało zysku, dużo krzyku.
Мало толку, много крику.Little profit, lots of shouting.
Wacław
Вацлав
Wacław
Tych dwóch ludzi — ogień, woda.
Эти двое — огонь и вода.Those two men are fire and water.
Papkin
Папкин
Papkin
Cóż, paniczu, będzie z nami?
Ну, панич, что будет с нами?Well, young sir, what becomes of us?
Wacław
Вацлав
Wacław
Ha, zostanę tu w niewoli.
Я останусь здесь в неволе.I'll stay here as a prisoner.
Papkin
Папкин
Papkin
Brałem jeńców tysiącami, Co zawiśli od mej woli; Bom lat dziesięć toczył boje, Gdzie się lały krwawe zdroje, Tak, że wkoło na mil cztery Jak czerwone było morze. — Tam zyskałem i ordery, I tytuły, i honory; Ale tego być nie może. Zbyt to szczytne dla nas wzory; Dziś utarczka jest igraszką, A twa wolność będzie fraszką.
Пленников тысячами брал я, Все зависели от моей воли. Десять лет я вёл сраженья, Где кровь лилась потоками, Так что на четыре мили Кругом словно море красное было. Там получил я ордена, Титулы и почести. Но такого быть не может, Это слишком высокие образцы. Сегодня стычка — лишь игра, И твоя свобода — пустяк.I took prisoners by the thousand, All dependent on my will; For ten years I fought battles Where blood flowed in streams, So that for four miles around It was like a red sea. There I earned decorations, Titles and honours. But that can't be the case here; Those examples are too lofty for us. Today's skirmish is a game, And your freedom will be a trifle.
Wacław
Вацлав
Wacław
Ja w niewoli tu zostanę.
Я останусь здесь в неволе.I'll stay here as a prisoner.
Papkin
Папкин
Papkin
Prawo wstrzymać jest mi dane, Alem zawsze był wspaniały, Przyjmę zatem okup mały.
Мне дано право задержать, Но всегда я был великодушен: Приму малый выкуп.I have the right to keep you, But I've always been generous: I'll accept a modest ransom.
Wacław
Вацлав
Wacław
Ja w niewoli zostać muszę.
Я должен остаться в неволе.I must stay as a prisoner.
Papkin
Папкин
Papkin
Znaj więc wielką moją duszę: Jesteś wolny — idź do diaska. A za wolność dasz, co łaska.
Познай же мою великую душу: Ты свободен — иди к чёрту. За свободу дашь, сколько хочешь.Then know my noble soul: You're free—go to the devil. Pay what you please for your freedom.
Wacław
Вацлав
Wacław
Ja zostanę tu w niewoli.
Я останусь здесь в неволе.I'll stay here as a prisoner.
Papkin
Папкин
Papkin
Ale Cześnik nie pozwoli.
Но Чесник не позволит.But Cześnik won't allow it.
Wacław
Вацлав
Wacław
Kto mnie ujął, niech mnie trzyma.
Кто меня взял, тот и держи.Whoever captured me must keep me.
Papkin
Папкин
Papkin
Ale, bratku, sensu nié ma; Nie daj grosza, a idź sobie.
Да, братец, смысла нет: Не давай ни гроша, а уходи.But, brother, it makes no sense: Don't pay a penny, just go.
Wacław
Вацлав
Wacław
I pół kroku stąd nie zrobię.
Я и полшага не сделаю отсюда.I won't take even half a step away.
Papkin
Папкин
Papkin
Idź, bom gotów użyć broni.
Иди, я готов оружие пустить в ход.Go, or I'm ready to use my weapon.
Wacław
Вацлав
Wacław
zawsze z flegmą
по-прежнему невозмутимоAs imperturbably as ever.
A ja tylko własnej dłoni.
А я — собственную руку.And I, my own hand.
Papkin
Папкин
Papkin
na stronie
в сторонуAside.
Cóż za człowiek, u kaduka! Samochcący guza szuka I mnie jeszcze go nagoni.
Что за человек, чёрт его возьми! Сам ищет себе шишек И мне их ещё добудет. Бога побойся — иди к чёрту.What a man, devil take him! He's looking for a beating And he'll get me one as well. Fear God—go to the devil.
do Wacława
к ВацлавуTo Wacław.
Bój się Boga — idź do czarta.
Wacław
Вацлав
Wacław
Nie, nie pójdę — tu zostanę.
Нет, не пойду — здесь останусь.No, I won't go—I'll stay here.
Papkin
Папкин
Papkin
A to jakaś ćma uparta!
Что за упрямый дурень!What a stubborn fool!
Wacław
Вацлав
Wacław
pokazując na sakiewkę
показывая кошелёкShows a purse.
Ale patrz no, bratku, co to?
Но погляди, братец, что это?But look, brother, what's this?
Papkin
Папкин
Papkin
Brzęknij tylko.
Только звякни.Just give it a jingle.
Wacław
Вацлав
Wacław
Złoto?
Золото?Gold?
Papkin
Папкин
Papkin
Złoto.
Золото.Gold.
Wacław
Вацлав
Wacław
Będzie twoim.
Будет твоим.It'll be yours.
Papkin
Папкин
Papkin
Niech pan siada.
Прошу садиться.Please be seated, sir.
Wacław
Вацлав
Wacław
Ale darmo nikt nie daje.
Но даром никто не даёт.But no one gives something for nothing.
Papkin
Папкин
Papkin
Wielka prawda! — Cóż wypada, Abym zrobił? Gdyż zostaję W położeniu arcyciasnym: Za procentem moim własnym Trzeba jeździć jak w konkury, A w kieszeni, panie bracie, Albo pustki, albo dziury.
Великая истина! Что же Мне сделать? Ведь я В положении весьма тесном. За процентами со своего капитала Приходится ездить, как на сватовство, А в кармане, пан брат, То пустота, то дырки.A great truth! What then Should I do? For I find myself In exceedingly straitened circumstances. To collect interest on my own money I must go courting it like a suitor, And in my pocket, brother, There's either emptiness or holes.
Wacław
Вацлав
Wacław
Kocham Klarę.
Я люблю Клару.I love Klara.
Papkin
Папкин
Papkin
na stronie
в сторонуAside.
Otóż macie!
Вот тебе и на!There you have it!
Wacław
Вацлав
Wacław
I chcę zostać tu przy Klarze.
И хочу остаться здесь, возле Клары.And I want to stay here, close to Klara.
Papkin
Папкин
Papkin
To źle.
Это плохо.That's bad.
Wacław
Вацлав
Wacław
chowając sakiewkę
убирая кошелёкPuts away the purse.
Czy źle?
Плохо?Bad?
Papkin
Папкин
Papkin
zatrzymując mu rękę
придерживает его рукуRestrains his hand.
Niekoniecznie, Ale Cześnik w tym zamiarze Będzie pewnie działać sprzecznie.
Не обязательно, Но Чесник наверняка Пойдёт против этого намеренья.Not necessarily, But Cześnik will certainly Oppose that intention.
Wacław
Вацлав
Wacław
Niechaj nie wie.
Пусть не знает.Let him not know.
Papkin
Папкин
Papkin
Jak się dowie?
А узнает?And if he finds out?
Wacław
Вацлав
Wacław
Niech mnie przyjmie.
Пусть примет меня.Let him take me in.
Papkin
Папкин
Papkin
Trudno będzie.
Это трудно будет.That will be difficult.
Wacław
Вацлав
Wacław
brzęcząc złotem
позвякивая золотомJingles the gold.
Tu początek, koniec w głowie.
Вот начало, конец — в голове.Here is the beginning; the end is in your head.
Papkin
Папкин
Papkin
A jak Cześnik na mnie wsiędzie?
А если Чесник на меня насядет?And if Cześnik turns on me?
Wacław
Вацлав
Wacław
Nic nie znaczy.
Не важно.It doesn't matter.
Papkin
Папкин
Papkin
Ba! jak komu.
Ба! Кому как. И для Клары — управляющего.Ha! Depends to whom. And for Klara—a steward.
wzruszając głową
покачивая головойShakes his head.
I dla Klary — komisarza.
Wacław
Вацлав
Wacław
Jestem Wacław.
Я — Вацлав.I'm Wacław.
Papkin
Папкин
Papkin
Syn Rejenta! O dla Boga! I w tym domu! Waszmość obu nas naraża, Oba idziem na praszczęta.
Сын Рейента! О Боже! И в этом доме! Ты обоих нас подставляешь, Обоим достанется розог.Rejent's son! Oh God! And in this house! You're putting both of us in danger; We'll both get the rod.
Wacław brzęknął sakiewką.
Вацлав звякнул кошельком.Wacław jingles the purse.
Papkin
Папкин
Papkin
Brzęczy pięknie...
Славно звенит...It rings beautifully...
Wacław
Вацлав
Wacław
Miej za dane, Jeśli w służbie tu zostanę.
Считай уж отданным, Если на службу здесь останусь.Consider it yours If I'm taken into service here.
Papkin
Папкин
Papkin
Ha! spróbuję...
Ну, попробую...Well, I'll try...
chce wziąć sakiewkę
хочет взять кошелёкTries to take the purse.
Wacław
Вацлав
Wacław
odsuwając
отстраняяPushes him away.
Później nieco — Lecz pamiętaj, że z mej wieży Szybko kulki na dół lecą — Fiut z wiatrówki — Papkin leży... Gdyby zdradzić chęć go jęła.
Чуть позже. Но помни: с моей башни Пули быстро вниз летят. Пиф из духовушки — и Папкин лежит... Если вздумает предать.A little later. But remember: from my tower Bullets fly down swiftly. Phut from the air-gun—and Papkin's down... If he should think of betraying me.
Papkin
Папкин
Papkin
W skrytym toku tego dzieła Tak postąpię, jak należy, Nie zważając na przymówkę. Ale, Waciu, jak mnie kochasz, Dzisiaj jeszcze spal wiatrówkę.
В тайном течении этого дела Поступлю как полагается, Не обращая внимания на намёк. Но, Вацюш, если ты меня любишь, Сегодня же сожги духовушку.In the secret course of this affair I'll act as I ought, Taking no notice of the insinuation. But, Wacuś, if you love me, Burn that air-gun today.
Wacław
Вацлав
Wacław
Nie trać czasu.
Не теряй времени.Don't waste time.
Papkin
Папкин
Papkin
Idę, idę.
Иду, иду. Чёрт подстроил такой триумф! Всё глубже в беду залезаю. В моём пленнике — мой соперник. Вблизи плохо, вдали хуже: Тот запрёт, этот застрелит. Чтоб тебя черти взяли! А кошелёк?I'm going, I'm going. The devil gave me such a triumph! I sink deeper and deeper into trouble. My prisoner is my rival. Bad close at hand, worse far away: One will lock me up, the other shoot me. May the devils take you! And the purse?
na stronie
в сторонуAside.
Diabeł nadał tryumf taki! Coraz głębiej włażę w biédę. W moim jeńcu mam rywala — Przykro z bliska — gorzej z dala — Tamten zamknie, ten zastrzeli — A bodaj cię diabli wzięli!
wracając ode drzwi
возвращается от дверейReturns from the door.
A sakiewka?
Wacław
Вацлав
Wacław
Zostać może.
Может остаться.It may stay.
Papkin
Папкин
Papkin
W samej rzeczy?
В самом деле?Really?
Wacław
Вацлав
Wacław
Nie inaczéj.
Именно.Precisely.
Papkin wychodzi środkowymi drzwiami.
Папкин выходит через среднюю дверь.Papkin leaves through the central door.

11. AKT DRUGI, SCENA TRZECIA Действие 2, сцена 3Act 2, Scene 3

Wacław, Klara
Вацлав, Клара.Wacław, Klara.
Klara
Клара
Klara
Co wyrabiasz, o mój Boże! Trzeba by mi być w rozpaczy, Żebym tylko czasu miała.
Что ты творишь, Боже мой! Мне бы надо прийти в отчаянье, Если б только было время.What are you doing, oh my God! I ought to be in despair, If only I had the time.
Wacław
Вацлав
Wacław
Co się stało? co się dzieje?
Что случилось? Что такое?What's happened? What's the matter?
Klara
Клара
Klara
Jeszcze mi się w oczy śmieje! Ja wiem wszystko, bom słuchała — Chcesz tu zostać.
Ещё в глаза мне смеётся! Я всё знаю, я слушала. Ты хочешь остаться здесь.And he laughs in my face! I know everything; I was listening. You want to stay here.
Wacław
Вацлав
Wacław
Cóż w tym złego?
Что в этом дурного?What's wrong with that?
Klara
Клара
Klara
Miej rozsądek.
Будь благоразумен.Be sensible.
Wacław
Вацлав
Wacław
Cóż mi z niego? Kiedy już jest dowiedzione, Że rozsądku zwykłą drogą Niezawodnie połączone Losy nasze być nie mogą. Po cóż w dawnej trwać kolei? Dalej żwawo manowcami, Gdzie zadnieje brzask nadziei, Gdzie mniej ciemno jest przed nami! Nie rzucajmy na bok okiem, Bo przepaści pewnie wkoło, Ale w niebo wzniósłszy czoło, Śmiałym naprzód idźmy krokiem. A jeżeli stałość będzie Towarzyszyć w naszym pędzie, Mimo sporu, przeszkód wielu Dojdziem przecie kiedyś celu.
Что мне от него? Ведь уже доказано: Обычной дорогой разума Нашим судьбам наверняка Соединиться невозможно. Зачем держаться старой колеи? Смело по тропам заблудшим, Где рассвет надежды брезжит, Где впереди не так темно! Не будем по сторонам смотреть — Там верно пропасти кругом; Но, подняв лицо к небесам, Пойдём смелым шагом вперёд. И если постоянство будет В нашем порыве нас сопровождать, Вопреки раздорам, многим препонам Когда-нибудь достигнем цели.What use is sense to me? It's already been proved That by the ordinary road of reason Our destinies certainly Cannot be joined. Why keep to the old track? Onward boldly by untrodden paths, Where hope's first light is dawning, Where it's less dark before us! Let us not look sideways, For surely there are chasms all around; But lifting our faces to heaven, Let us stride boldly forward. And if constancy Accompanies our rush, Despite quarrels and many obstacles We shall reach our goal at last.
Klara
Клара
Klara
Dobrze mówisz, idźmy śmiało! Prostą drogą zyszczym mało, Przekonałeś, przyjacielu; Lepiej mówisz niż dziś rano, Gdyś ucieczkę z sobą radził. Ale nużby cię poznano? Nużby Papkin ufność zdradził?
Хорошо говоришь, пойдём смело! Прямой дорогой мало добьёмся, Ты убедил меня, друг. Лучше говоришь, чем утром, Когда советовал бежать с тобой. Но вдруг тебя узнают? Вдруг Папкин доверие предаст?You speak well—let us go boldly! The straight road gains us little; You've convinced me, my friend. You speak better than this morning When you advised me to flee with you. But what if they recognise you? What if Papkin betrays your trust?
Wacław
Вацлав
Wacław
Nie patrz w przepaść, moja droga, Tu do serca nachyl skronie: Prędko zniknie każda trwoga, Gdy w miłości wzrok utonie.
Не смотри в пропасть, дорогая, Здесь к сердцу склони голову: Скоро исчезнет всякий страх, Когда взгляд в любви утонет.Don't look into the abyss, my darling; Rest your head here against my heart. Every fear will quickly vanish When your gaze is drowned in love.
Klara
Клара
Klara
Zostań zatem w imię Boże, Masz ode mnie pozwolenie.
Так оставайся с Богом, Моё разрешенье есть.Then stay, in God's name; You have my permission.
Wacław
Вацлав
Wacław
Twoje, Klaro, nie pomoże, Lubo z życiem równie cenię.
Твоё, Клара, не поможет, Хоть наравне с жизнью ценю его.Yours won't help, Klara, Though I value it as much as life.
Klara
Клара
Klara
I do stryja trafim może, A to wolą Podstoliny. Bo wiedz, iż w tej właśnie chwili Miłość sobie oświadczyli — Ona skromna, raczka spiekła, Ale rączkę mu przyrzekła. Ująć ci ją łatwo będzie, Pochlebiając w każdym względzie. Chwal bez miary rozum, cnoty, Piękność, kształtność jej osoby, A czym zechcesz, w naszym domu Tej zostaniesz jeszcze doby.
Может, и дядю уговорим, Подстолиной волею. Знай, они как раз сейчас Друг другу в любви признались. Она скромница, красна как рак, Но ручку ему обещала. Тебе её легко склонить, Льстя ей во всех отношеньях. Без меры хвали ум, добродетель, Красоту, стройность её особы — И кем захочешь в нашем доме Сегодня же останешься.Perhaps we'll reach my uncle too, Through Podstolina's wishes. For know that just this moment They declared their love to each other. She was modest, red as a lobster, But promised him her little hand. You'll easily win her over By flattering her in every way. Praise without limit her wit, her virtues, Her beauty and her shapely figure, And in our house before this day is done You'll stay in whatever post you choose.
Wacław
Вацлав
Wacław
Z komisarza na pisarza! Zły coś pozór stąd wynika! Ależ znowu, wszak się zważa Honor służby u Cześnika.
Из управляющего в писари! Как-то нехорошо выглядит! Но, с другой стороны, ценится Честь службы у Чесника.From steward to secretary! It doesn't look too good! But then, one must consider The honour of serving Cześnik.
Klara
Клара
Klara
Biegnę, powiem Podstolinie, Że ktoś z prośbą tu ją czeka.
Бегу, скажу Подстолине: Кто-то ждёт её с просьбою. Надейся — беда пройдёт, Счастливый час недалёк.I'll run and tell Podstolina That someone waits here with a petition. Have hope—misfortune will pass; Our hour of happiness is near.
podając mu rękę
подаёт ему рукуGives him her hand.
Miej nadzieję — złe przeminie — Chwila szczęścia niedaleka.
odchodzi w drzwi prawe
уходит в правую дверьLeaves through the door on the right.

12. AKT DRUGI, SCENA CZWARTA Действие 2, сцена 4Act 2, Scene 4

Wacław
Вацлав
Wacław
Przed godziną z trwogi mdleje, Za godzinę — wzorem męstwa. To nie widzi podobieństwa, To ma więcej niż nadzieję. — O płci piękna, luba, droga! Twoja radość, twoje żale To jeziora lekkie fale: Jedna drugą ciągle ściga, Ta się schyla, ta się dźwiga, Ale zawsze w blasku słońca, Zawsze czysta i bez końca! — A my dumni władcy świata, Mimo siebie pochwyceni, Za tym cieniem, co ulata, Całe życie, z chwili w chwilę, Przepędzamy jak motyle.
Час назад от страха млеет, Через час — образец отваги. То не видит возможности, То уже больше чем надеется. О прекрасный, милый, дорогой пол! Ваши радости, ваши горести — Лёгкие волны озера: Одна другую вечно гонит, Та опустится, та взлетит, Но всегда в сиянье солнца, Вечно чистая, без конца! А мы, гордые владыки мира, Помимо воли увлечённые, За этой ускользающей тенью Всю жизнь, мгновение за мгновеньем, Пролетаем, словно мотыльки.An hour ago she's faint with fear, An hour later—a model of courage. Now she sees no possibility, Now she has more than hope. O fair, sweet, precious sex! Your joys and your sorrows Are light waves upon a lake: One forever chases another, One sinks, another rises, But always in the sunlight, Always pure and without end! And we, proud rulers of the world, Swept along against our will, Pursue that fleeing shadow All our lives, from moment to moment, Flitting like butterflies.

13. AKT DRUGI, SCENA PIĄTA Действие 2, сцена 5Act 2, Scene 5

Wacław, Podstolina z drzwi prawych.
Вацлав; Подстолина входит справа.Wacław; Podstolina enters through the right-hand door.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Gdzież suplikant? — O cóż prosi?
Где же проситель? О чём просит?Where's the petitioner? What does he ask?
Wacław
Вацлав
Wacław
z niskim ukłonem
низко кланяетсяBows low.
Tu jest natręt.
Вот этот надоеда.Here is the importunate fellow.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Ty młodzianie?
Ты, юноша?You, young man?
Wacław
Вацлав
Wacław
jeszcze nachylony
всё ещё склонившисьStill bowing.
Zbyt się winnym może stanie, Iż tak śmiało wzrok podnosi... Ha!
Быть может, слишком виноват, Что взгляд поднять так смело смеет... А!Perhaps he'll be too much to blame For daring to raise his eyes so boldly... Ah!
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Co widzę!
Что я вижу!What do I see!
Wacław
Вацлав
Wacław
po krótkim milczeniu
после короткого молчанияAfter a brief silence.
Anna!
Анна!Anna!
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Wacław!
Вацлав!Wacław!
Wacław
Вацлав
Wacław
z pomieszaniem
смущённоEmbarrassed.
Nie wiem wprawdzie...
Право, не знаю...Really, I don't know...
Podstolina
Подстолина
Podstolina
To spotkanie!...
Такая встреча!..Such a meeting!...
Wacław
Вацлав
Wacław
Ty więc jesteś Podstoliną?
Так ты — Подстолина?So you're Podstolina?
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Nie wiedziałżeś?
Разве не знал?Didn't you know?
Wacław
Вацлав
Wacław
jak wprzódy
как преждеAs before.
Przed godziną...
Час назад... Что тут сказать! Из какой роли?An hour ago... What can I say? What part am I playing?
na stronie
в сторонуAside.
Co tu mówić! — z jakiej roli? —
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Nie wiedziałżeś, że podstoli Czepiersiński, mąż mój trzeci, Niech nad duszą Bóg mu świeci, Zaślubiwszy mnie na wiosnę, Już w jesieni leżał w grobie?
Разве не знал, что подстолий Чеперсинский, мой третий муж, Да сияет Бог над его душой, Весною на мне женился, А уж осенью лежал в могиле?Didn't you know that Podstoli Czepiersiński, my third husband— May God shine upon his soul— Married me in spring And by autumn lay in his grave?
Wacław
Вацлав
Wacław
Tak, tak, przypominam sobie.
Да, да, припоминаю.Yes, yes, I remember.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Oddał ducha na mym łonie.
На моей груди испустил дух.He breathed his last upon my breast.
Wacław
Вацлав
Wacław
roztargniony
рассеянноAbsent-mindedly.
Oddał? — tak, tak, oddał pewnie.
Испустил? Да, да, конечно.Did he? Yes, yes, surely he did.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Zapłakałam zrazu rzewnie: Nie mieć męża mocno boli; Lecz i smutek w czasie tonie.
Сперва я горько плакала: Без мужа жить — большая боль; Но и печаль со временем тонет.At first I wept bitterly: To have no husband hurts terribly; But sorrow too is drowned in time.
Wacław
Вацлав
Wacław
roztargniony
рассеянноAbsent-mindedly.
Więc utonął pan Podstoli...
Значит, пан подстолий утонул...So Master Podstoli drowned...
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Któż powiada?
Кто такое говорит?Who says so?
Wacław
Вацлав
Wacław
Nie powiada? Dobrze. — Zatem odejść muszę.
Не говорит? Хорошо. Итак, мне надо уйти.No one says so? Very well. Then I must go.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
zatrzymując go
останавливает егоStops him.
Co on myśli? co on gada? Ty szalejesz, na mą duszę!
Что он думает? Что он говорит? Да ты с ума сошёл, ей-богу!What is he thinking? What is he saying? You're going mad, upon my soul!
Wacław
Вацлав
Wacław
To być może.
Это возможно.That is possible.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
czule
нежноTenderly.
Ja cię zwiążę, Ja cię zamknę, drogi książę.
Я тебя свяжу, Я тебя запру, дорогой князь.I'll tie you up, I'll lock you in, dear prince.
Wacław
Вацлав
Wacław
Ach, nie powtórz tego słowa! Patrz, jak wstydem cały płonę Za studenckie przewinienia. Ni tytułu, ni imienia Wacław dalej nie zachowa. Bo te były —
Ах, не повторяй этого слова! Видишь, весь сгораю от стыда За студенческие проступки. Ни титула, ни имени Вацлав больше не сохранит. Ведь они были...Ah, don't repeat that word! See how I burn with shame For my student misdemeanours. Neither the title nor the name Will Wacław keep any longer. For they were...
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Cóż?
Что?What?
Wacław
Вацлав
Wacław
Zmyślone.
Выдуманы.Invented.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Wszystko?
Всё?Everything?
Wacław
Вацлав
Wacław
Wszystko, co do joty.
Всё, до последней буквы.Everything, every last jot.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
I nie księciem?
И не князь?And you're not a prince?
Wacław
Вацлав
Wacław
Ani trochę.
Ни капельки.Not in the least.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Cóż za powód?
По какой причине?For what reason?
Wacław
Вацлав
Wacław
Myśli płoche, Szał młodości — chęć pustoty — Jednym słowem, coś bez celu Jak to każde głupstwo prawie.
Легкомысленные мысли, Пыл юности, желание забавы — Словом, без всякой цели, Как почти всякая глупость.Flighty thoughts, Youthful madness, a wish for fun— In a word, without any purpose, Like almost every piece of foolishness.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Ależ miłość twa, Wacławie?
А твоя любовь, Вацлав?But your love, Wacław?
Wacław
Вацлав
Wacław
na stronie
в сторонуAside.
Siedźże teraz w wilczym dole!
Вот теперь и попался в волчью яму!Now you're caught in a wolf-pit!
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Ten rumieniec na twym czole Jak tłumaczyć? — Ja czekałam, W całej Litwie cię szukałam, Lecz o księciu Radosławie Nikt nie wiedział, nie mógł wiedzieć.
Этот румянец на твоём лбу Как понимать? Я ждала, По всей Литве тебя искала, Но о князе Радославе Никто не знал, не мог знать.That blush upon your brow— How am I to understand it? I waited, I sought you all through Lithuania, But of Prince Radosław No one knew or could know.
Wacław
Вацлав
Wacław
Byłem... młody...
Я был... молод...I was... young...
Podstolina
Подстолина
Podstolina
powtarzając ironicznie
повторяя насмешливоRepeats ironically.
«Byłem młody?» Ale biegły w swojej sztuce.
«Я был молод»? Но искусен в своём ремесле.“I was young”? But accomplished in your art.
Wacław
Вацлав
Wacław
Tego nie wiem.
Не знаю.I don't know about that.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Są dowody.
Есть доказательства.There is proof.
Wacław
Вацлав
Wacław
A to jakie?
Какие же?What proof?
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Twoja zdrada.
Твоя измена.Your betrayal.
Wacław
Вацлав
Wacław
Żem się zmienił, być to może; Trudnoż kochać nieustannie! Lecz gdy karcić mnie wypada, Cóż przystoi zmiennej Annie? — Nie szukałaś zbyt daleko, Nie czekałaś czas zbyt długi — Podstolemu spadło wieko, Już ci Cześnik na usługi, I niech dzisiaj Cześnik ziewnie, Jutro krajczy będzie pewnie. Ja wyrzutów ci nie robię, Owszem, owszem, szczęść ci Boże, Lecz co czynić wolno tobie, Niechże każdy czynić może. Gdym więc zmieniał czucia moje, Szedłem tylko w twoje ślady; I zdradzaliśmy oboje, Lub też wcale nie ma zdrady.
Что изменился — возможно; Трудно же вечно любить! Но коль меня надо бранить, Что приличествует переменчивой Анне? Ты не далеко искала, Не слишком долго ждала; Подстолий крышкою накрылся — Уж Чесник к твоим услугам. А Чесник сегодня зевнёт — Завтра, наверно, крайчий будет. Я тебя не упрекаю; Напротив, дай Бог счастья, Но что тебе дозволено, Пусть дозволяется любому. Если чувства я менял, Шёл лишь по твоим следам: Мы оба изменяли Или вовсе нет измены.That I've changed is possible; It's hard to love for ever! But if I deserve rebuke, What befits the changeable Anna? You didn't search very far, You didn't wait very long; The coffin lid closed on Podstoli, And Cześnik was at your service. And if Cześnik yawns his last today, Tomorrow it'll surely be a Carver. I'm not reproaching you; On the contrary, God grant you happiness. But what you are allowed to do, Let everyone be allowed. When I changed my feelings, I was only following your footsteps; Either we both betrayed, Or there is no betrayal at all.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Jestem wdową, mój Wacławie.
Я вдова, мой Вацлав.I'm a widow, my Wacław.
Wacław
Вацлав
Wacław
Ja żonaty jestem prawie.
А я почти женат.And I'm almost married.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Któż ty jesteś, ty zbyt znany?
Кто же ты, так хорошо знакомый?Who are you, so familiar to me?
Wacław
Вацлав
Wacław
Wacław Milczek.
Вацлав Мильчек.Wacław Milczek.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Syn Rejenta?! Tu, w tym domu...
Сын Рейента?! Здесь, в этом доме...Rejent's son?! Here, in this house...
Wacław
Вацлав
Wacław
kończąc
заканчиваяCompletes her sentence.
Zabłąkany.
Заблудившийся.A lost wanderer.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Jestem trwogą wskróś przejęta — W oczach ciemno — serce bije — Jak cię Cześnik tu odkryje!... Jak rywala pozna w tobie!...
Я вся охвачена страхом: Темнеет в глазах, сердце бьётся. Если Чесник тебя здесь обнаружит!.. Если соперника в тебе узнает!..I'm filled with fear: My eyes grow dark, my heart is pounding. If Cześnik discovers you here!.. If he sees a rival in you!...
Wacław
Вацлав
Wacław
Ach, nie znajdzie go już we mnie.
Ах, уже не найдёт его во мне.Ah, he'll no longer find one in me.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Nie zapieraj się daremnie: Wszak błagałeś Podstolinę, By do ciebie wyjść raczyła. Czegóż żądasz?
Не отнекивайся напрасно. Ведь ты просил Подстолину, Чтоб к тебе выйти изволила. Чего ты хочешь?Don't deny it in vain. You begged Podstolina To come out to you. What do you want?
Wacław
Вацлав
Wacław
Niechaj zginę, Jeśli sam wiem. — Bywaj zdrowa!
Пусть погибну, Если сам знаю. Будь здорова!May I perish If I know myself. Farewell!
Podstolina
Подстолина
Podstolina
zatrzymując go
останавливает егоStops him.
Zawsze jeszcze dawna głowa! Stój, nie odchodź!
Всё ещё прежняя голова! Стой, не уходи!Still the same old head! Stop, don't go!
Wacław
Вацлав
Wacław
na stronie
в сторонуAside.
Ach, Papkinie, Wziąłeś, wziąłeś mnie w niewolę!
Ах, Папкин, Ты меня взял-таки в неволю!Ah, Papkin, You really have taken me captive!
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Tyś kochany był jedynie; Nad sto książąt ciebie wolę! — Do mych komnat chodź w ukrycie, Tam bezpieczny będziesz, luby, Bo cię broni moje życie, Bo z obrony szuka chluby.
Лишь ты был любим; Тебя ста князьям предпочту! В мои покои тайно иди, Там будешь в безопасности, милый: Защищает тебя моя жизнь, И в защите ищет славы.You alone were loved; I'd choose you over a hundred princes! Come secretly to my rooms; You'll be safe there, my dear, For my life protects you And seeks glory in your defence.

14. AKT DRUGI, SCENA SZÓSTA Действие 2, сцена 6Act 2, Scene 6

Podstolina, Wacław, Klara z drzwi prawych.
Подстолина, Вацлав; Клара входит справа.Podstolina, Wacław; Klara enters through the right-hand door.
Wacław
Вацлав
Wacław
ujrzawszy Klarę, boleśnie
увидев Клару, мучительноSeeing Klara, in anguish.
Ach!
Ах!Ah!
Klara
Клара
Klara
wesoło
веселоCheerfully.
I cóż?
Ну как?Well?
Podstolina
Подстолина
Podstolina
To jest...
То есть...That is...
Wacław
Вацлав
Wacław
Nic nié ma...
Ничего нет...There's nothing...
Klara
Клара
Klara
do Podstoliny
к ПодстолинеTo Podstolina.
Czegóż żąda?
Чего он хочет?What does he want?
Podstolina
Подстолина
Podstolina
na stronie
в сторонуAside.
Co powiedzieć?
Что сказать?What can I say?
Klara
Клара
Klara
na stronie
в сторонуAside.
Dobrze idzie — już z nim trzyma.
Всё идёт хорошо, уж она за него. Мне, может быть, знать не следует?It's going well—she's already on his side. Perhaps I shouldn't know?
głośno
вслухAloud.
Nie powinnam może wiedzieć?
Wacław
Вацлав
Wacław
O, dlaczego!
О, почему же!Oh, why not!
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Wielkiej wagi Jest interes jegomości, Działać trudno bez rozwagi. Zatem, proszę, nie mów słowa, Że o jego wiesz bytności — Później całą rzecz wyłuszczę.
Очень важно Дело этого господина; Без размышления действовать трудно. Поэтому прошу, ни слова, Что знаете о его пребывании. Позже всё дело объясню.This gentleman's business Is of great importance; It's hard to act without reflection. So please say not a word That you know he's here. I'll explain the whole affair later.
Wacław
Вацлав
Wacław
cicho do Podstoliny
тихо ПодстолинеQuietly to Podstolina.
Ja odejdę.
Я уйду.I'll go.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
podobnież
так жеLikewise.
Ja nie puszczę.
Я не пущу. Прошу вас, сударь, со мной! Его дело запутано, Мне надо просмотреть документы. А Кларуся пусть помнит: Никому ничего не говорить.I won't let you. Come with me, sir, please! His business is tangled; I must examine the documents. And little Klara must remember To tell no one anything.
głośno
вслухAloud.
Proszę z sobą waszmość pana! Jego sprawa zawikłana, Muszę przejrzeć dokumenta.
do Klary, całując ją w czoło
к Кларе, целуя её в лобTo Klara, kissing her forehead.
A Klarunia niech pamięta Nie powiadać nic nikomu.
Klara
Клара
Klara
Nikt się w tym nie dowie domu.
Никто в этом доме не узнает.No one in this house will find out.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Bo nad miarę nam zaszkodzi; Później powiem, o co chodzi.
Иначе нам очень повредит. Позже скажу, в чём дело.Otherwise it will harm us terribly. I'll tell you what it's about later.
odchodzi kiwnąwszy na Wacława, który ze spuszczoną głową odchodzi za nią w drzwi prawe
уходит, кивнув Вацлаву; он следует за ней в правую дверь с опущенной головойLeaves, nodding to Wacław, who follows her through the right-hand door with his head bowed.
Klara
Клара
Klara
sama
однаAlone.
Śmieszniejszego cóż być może, Jak gdy zwodzić chce zwiedziony! Ach, jak Wacław w swej pokorze Zdał się wzywać jej obrony! Ledwiem, ledwie śmiech wstrzymała, Ale hola, hola, panno! Do tryumfu nie masz prawa; Choć początek dobry miała, Nie wygrana przeto sprawa.
Что смешнее может быть, Чем обманутый, желающий обмануть! Ах, как Вацлав в своём смирении Словно о её защите молил! Едва, едва смех удержала. Но тише, тише, девушка! На торжество ещё права нет; Хоть начало и хорошее, Дело от этого не выиграно.What could be funnier Than the deceived trying to deceive! Ah, how Wacław in his humility Seemed to beg for her protection! I could barely hold back my laughter. But steady, steady, young lady! You have no right to triumph yet; Though the beginning was good, The battle is not won for that.

15. AKT DRUGI, SCENA SIÓDMA Действие 2, сцена 7Act 2, Scene 7

Klara, Papkin
Клара, Папкин.Klara, Papkin.
Papkin
Папкин
Papkin
Jak w dezertej Arabiji Złotosiejny wzrok Febowy Niesie skwarem śmierć liliji, Aż nakłoni białej głowy; A zebrana na błękicie Płodorodna kropla rosy Wraca zwiędłej nowe życie I unosi pod niebiosy — Równo-władna, równo-czynna Prezencyja twoja miła, Starościanko miodopłynna,
Как в пустынной Аравии Золотосейный Феба взор Жаром лилию губит, И она склонит белую голову; Но собравшаяся в лазури Животворная капля росы Увядшей жизнь возвращает И поднимает её к небесам — Такой же власти, такой же силы Ваше милое присутствие, Медоточивая старостянка, Было для вашего слуги. Уж я близок был к увяданью, Но ваш глаз всё изменяет. Пусть однажды боги дадут, Чтоб в благодарность дорогой, Пока время косой резвее не махнуло, Я стал вашим жаром, вашей росой.As in Arabia's desert The gold-sowing gaze of Phoebus Brings death by heat to the lily Until it bows its white head, While gathered in the blue sky A life-giving drop of dew Restores fresh life to the withered flower And lifts it towards heaven— With equal power, equal effect, Your sweet presence, Honey-flowing starosta's daughter, Has acted on your servant. I was already close to withering When your eye changed everything. May the gods one day allow me, In precious repayment, Before time swings his scythe more swiftly, To be your heat, to be your dew.
z ukłonem
с поклономWith a bow.
Dla twojego sługi była. Jużem bliski był zwiędnienia, Gdy twe oko wszystko zmienia. Oby kiedyś dały bogi, Abym niosąc odwet drogi, Nim czas raźniej machnie kosą, Był twym żarem, był twą rosą.
ukłon głęboki
глубокий поклонA deep bow.
Klara
Клара
Klara
ironicznie całą tę scenę, oddając niski ukłon
на протяжении всей сцены иронично; отвечает низким поклономIronically throughout this scene; returns his low bow.
Równie z rytmu jak z oręża Tak sławnego dostać męża Jest zaszczytem białogłowy; Ale każdy dziś młodzieniec Miłosnymi, czczymi słowy Zwykł przeplatać ślubny wieniec, Trudno zawsze dawać wiarę.
Так знаменитого в стихах и оружии Мужа получить — Для женщины честь; Но каждый нынешний юнец Любовными пустыми словами Привык свадебный венок увивать, Трудно всегда верить.To gain a husband so renowned In verse as well as arms Is an honour for a woman; But every young man nowadays With empty words of love Weaves round the bridal wreath, And it's hard to believe them always.
Papkin
Папкин
Papkin
Czyż nie wierzyć, wielkie nieba! Że się kocha piękną Klarę? Czyliż na to przysiąg trzeba?
Неужели не верить, небеса, Что любят прекрасную Клару? Разве для этого клятвы нужны?Can one doubt, great heavens, That beautiful Klara is loved? Does that require oaths?
Klara
Клара
Klara
Że się kocha — nie potrzeba; A że zawsze równie będzie I przysięga nic nie znaczy.
Что любят — не нужны; А что всегда будет так же — И клятва ничего не значит.That she's loved—no oaths are needed; But that it will always be the same, Even an oath means nothing.
Papkin
Папкин
Papkin
Ach, na serca mego grzędzie Niech twe ziarnko bujać raczy: A zadatek ten twój mały Puści korzeń wiecznotrwały.
Ах, на грядке моего сердца Пусть ваше зёрнышко разрастётся: Этот малый ваш задаток Пустит корень навеки.Ah, on the bed of my heart Let your little seed flourish: That small pledge of yours Will send down an everlasting root.
Klara
Клара
Klara
W dawnych czasach rycerz prawy, Lubo zdobion wieńcem sławy, Lubo staczał krwawe boje, Nim oświadczył miłość swoję — Ku czci drogiej swej kochanki W turniejowe wjeżdżał szranki, Tam na kopią dzielnie gonił, Po dziesięciu zsadzał z koni, I dopiero gdy się skłonił Wziąć nagrodę z lubej dłoni, Błagał, aby sercu miła Kochać mu się pozwoliła — By mu wolno pod jej barwą Kruszyć kopie, miecze ścierać, Dla niej tylko żyć, umierać!
В старину благородный рыцарь, Хоть украшенный венком славы, Хоть кровавые битвы вёл, Прежде чем заявить о любви, Во славу дорогой своей милой Выезжал на турнирное поле. Там отважно копьём сражался, По десять всадников сбивал, И лишь когда склонялся За наградой из милой руки, Он молил, чтоб сердцу дорогая Позволила её любить — Чтобы мог под её цветами Ломать копья, скрещивать мечи, Лишь для неё жить и умирать!In olden times a worthy knight, Though crowned with fame, Though he had fought bloody battles, Before declaring his love, In honour of his dear beloved Entered the tournament lists. There he charged bravely with his lance, Unhorsing ten at a time; And only when he bowed To take a prize from her dear hand Did he beg the lady of his heart To allow him to love her— To let him under her colours Break lances and cross swords, Live and die for her alone!
Papkin
Папкин
Papkin
Z tego stroju i z tej broni Marsowego znać piastuna, Co w rycerskiej zbiegł pogoni Od bieguna do bieguna. Oby moja Artemiza, Światu groźne to żelazo, Krwią jak gąbka napęczniałe, Przemówiło choć tą razą Wam na wiarę, mnie na chwałę —
По наряду, по оружию Видно воспитанника Марса, Что в рыцарской погоне От полюса до полюса мчался. О, если б моя Артемиза, Это грозное миру железо, Кровью, словно губка, набухшее, Хоть нынче заговорило Вам на убежденье, мне на славу! Где на скале каменный град, Где стена тяжела от пушек, Где острые валы штыков, Где свод из копий и сабель — Там был Папкин, лев отважный! Божественный стрелок! Рубака дьявольский! Стон, звон, крик, рык, смерть кругом. Тут безоружный пардона просит, Тут девица ломает руки, Мать плачет, дитя хнычет, Но опускается моя рука: Те, что были живы, уж не жили.By this dress and by this weapon You recognise a fosterling of Mars, Who in knightly pursuit Has sped from pole to pole. If only my Artemisia, This iron terrible to the world, Swollen like a sponge with blood, Would speak on this occasion For your belief and for my glory! Where a stone fortress crowns a rock, Where walls are heavy with cannon, Where sharp ramparts of bayonets rise, Where spears and sabres form a vault— There was Papkin, the audacious lion! A heavenly shot! A devilish swordsman! Moans, clangs, cries, roars, death all around. Here an unarmed man cries for pardon, Here a maiden wrings her hands, A mother weeps, a child whimpers, But my arm comes down: Those who were alive lived no longer.
z coraz większym zapałem
со всё большим жаромWith mounting ardour.
Gdzie na skale gród kamienny, Gdzie działami mur brzemienny, Gdzie bagnetów ostre wały, Gdzie sklepienie z dzid i szabli — Tam był Papkin — lew zuchwały! Strzelec boski! — rębacz diabli! Jęk, szczęk, krzyk, ryk, śmierć dokoła — Tu bezbronny pardon woła, Tu dziewica ręce łamie, Matka płacze, dziecię kwili, Ale spada moje ramię: Ci, co żywi, już nie żyli.
Klara parska śmiechem.
Клара фыркает от смеха.Klara bursts out laughing.
Papkin
Папкин
Papkin
Przebacz zapał zgrozo-krwawy Rycerskiego uniesienia, Ale widzisz: dość mam sławy, Brak mi tylko pozwolenia, Bym w fortunnych stanął rzędzie, Których celem Klara będzie.
Прости кроваво-ужасный пыл Рыцарского упоенья, Но видишь — славы довольно у меня, Не хватает лишь дозволения Встать в ряды счастливцев, У которых Клара — цель.Forgive the blood-drenched horror Of my knightly transport, But you see, I have fame enough; All I lack is permission To join the ranks of the fortunate Whose goal is Klara.
Klara
Клара
Klara
Więc zezwalam.
Итак, дозволяю.Then I give permission.
Papkin
Папкин
Papkin
klękając
опускается на колениKneels.
Przyjmij śluby...
Прими обеты...Accept my vows...
Klara
Клара
Klara
Hola! teraz lata próby, W nich dowody posłuszeństwa, Wytrwałości i śmiałości.
Стой! Теперь годы испытанья: В них докажи послушанье, Стойкость и отвагу.Hold! Now come years of trial: In them, prove your obedience, Your endurance and your courage.
Papkin
Папкин
Papkin
O królowo wszechpiękności! Ornamencie człowieczeństwa! Powiedz: «W ogień skocz, Papkinie» — A twój Papkin w ogniu zginie.
О царица всей красоты! Украшение человечества! Скажи: «В огонь прыгни, Папкин» — И твой Папкин в огне погибнет.O queen of all beauty! Ornament of mankind! Say, “Jump into the fire, Papkin,” And your Papkin shall perish in the fire.
wstaje
встаётRises.
Klara
Клара
Klara
Nie tak srogie me żądanie: Klejnot rycerskiego stanu Pastwą ognia nie zostanie. Lecz powtarzam waszmość panu: Posłuszeństwa, wytrwałości I śmiałości żądam próby.
Не так сурово моё требованье: Драгоценность рыцарского сословья Добычей огня не станет. Но повторяю вам, сударь: Послушанья, стойкости И отваги испытанья требую.My demand is not so cruel: The jewel of the knightly estate Will not become food for fire. But I repeat to you, sir: I demand a trial of obedience, Endurance and courage.
Papkin
Папкин
Papkin
W każdej znajdę powód chluby.
В каждом найду причину гордиться.In each I'll find cause for pride.
Klara
Клара
Klara
Posłuszeństwa chcąc dać miarę Milczeć trzeba sześć miesięcy.
Чтоб меру послушанья показать, Надо молчать шесть месяцев.To show the measure of your obedience, You must be silent for six months.
Papkin
Папкин
Papkin
Nic nie gadać?
Совсем ничего не говорить?Say nothing at all?
Klara
Клара
Klara
Tak — nic więcéj. Wytrwałości zaś dam wiarę, Gdy o chlebie i o wodzie...
Да, только это. А в стойкость поверю, Если на хлебе и воде...Yes—nothing more. And I'll believe your endurance If, on bread and water...
Papkin
Папкин
Papkin
Tylko, przebóg, niezbyt długo.
Только, ради Бога, не слишком долго.Only, for God's sake, not too long.
Klara
Клара
Klara
Rok i dni sześć.
Год и шесть дней.A year and six days.
Papkin
Папкин
Papkin
boleśnie
мучительноIn anguish.
Jestem w grobie...
Я уже в могиле... Но всегда ваш слуга.I'm in my grave... But always your servant.
z ukłonem
с поклономWith a bow.
Ale zawsze twoim sługą.
Klara
Клара
Klara
Zaś śmiałości — w tym sposobie Da mi dowód, kto dać zechce: W oddalonej stąd krainie Jadowity potwór słynie, Najmężniejszym trwogą bywa, Krokodylem się nazywa. Niech go schwyci i przystawi, Moje oko nim zabawi; Bom ciekawa jest nad miarę Widzieć żywą tę poczwarę. To jest wolą niewzruszoną — A kto spełni, co ja każę, Ten powiedzie przed ołtarze, Tego tylko będę żoną.
А отвагу вот каким способом Докажет тот, кто пожелает: В стране далёкой отсюда Ядовитое чудовище славится, Пугает самых храбрых, Крокодилом зовётся. Пусть поймает его и привезёт, Мой взор им развлечёт; Мне ведь без меры любопытно Увидать живую эту тварь. Это воля непреклонная; И кто исполнит мой приказ, Тот к алтарю меня поведёт, Лишь его я буду женой.And courage—whoever wishes May prove it to me in this fashion: In a land far from here A venomous monster is renowned, A terror to the bravest men, And it is called a crocodile. Let him catch it and bring it here To entertain my eyes; For I'm exceedingly curious To see that creature alive. This is my unalterable will, And whoever does what I command Shall lead me to the altar; His wife alone shall I be.
ukłoniwszy się, odchodzi w drzwi prawe
поклонившись, уходит в правую дверьBows and leaves through the right-hand door.

16. AKT DRUGI, SCENA ÓSMA Действие 2, сцена 8Act 2, Scene 8

Papkin
Папкин
Papkin
po długim milczeniu
после долгого молчанияAfter a long silence.
Krrrokodyla!
Крррокодила! Только и всего! Что за выдумка, чёрт возьми! У девиц в голове крокодилы, Теперь каждая ужасов ищет. То нынче модно, мило, красиво, Что убийственно, что безобразно! Прежде юная девица Мило говорила любимому: «Дай мне, милый, канареечку». А нынче каждая скажет: «Если не хочешь моей погибели, Кррокодила дай мне, милый!» Пост, молчанье — всё пустяк, Стражи ко мне не приставит. Но чудовище — не игрушка: Чёрт, не Папкин его доставит. Ха!A crrrocodile! Only that! What a notion, devil take it! Girls have crocodiles on the brain, For each one seeks horrors nowadays. What's fashionable, charming, pretty Is murderous and hideous! In the past a sweet young girl Would say fondly to her lover: “Give me a canary, darling.” But now each tells her man: “If you don't want to be my ruin, Give me a crrocodile, my darling!” Fasting, silence—mere trifles; She won't set guards upon me. But a monster is no plaything: The devil, not Papkin, will bring it. Ha!
ironicznie
насмешливоIronically.
Tylko tyle! Co za koncept, u kaduka! Pannom w głowie krokodyle, Bo dziś każda zgrozy szuka. To dziś modne, wdzięczne, ładne, Co zabójcze, co szkaradne! — Dawniej młoda panieneczka Mile rzekła kochankowi: «Daj mi, luby, kanareczka» — A dziś każda swemu powié: «Jeśli nie chcesz mojej zguby, Krrokodyla daj mi, luby!»
po krótkim milczeniu
после короткого молчанияAfter a brief silence.
Post, milczenie — wszystko fraszka, Straży przy mnie nie postawi. — Ale potwór nie igraszka, Czart, nie Papkin go przystawi.
idzie ku drzwiom prawym i spotyka się z wybiegającym Wacławem
идёт к правой двери и встречается с выбегающим ВацлавомGoes towards the right-hand door and meets Wacław rushing out.
Ha!
Wacław
Вацлав
Wacław
Co?
Что?What?
Papkin
Папкин
Papkin
Nic.
Ничего.Nothing.
Wacław
Вацлав
Wacław
rzucając mu sakiewkę
бросает ему кошелёкThrows him the purse.
Masz — milcz, bo wiesz!
Держи — молчи, ведь знаешь!Here—keep quiet, you know why!
Papkin
Папкин
Papkin
chwytając sakiewkę
ловит кошелёкCatches the purse.
Wiem.
Знаю.I know.
Wacław odchodzi. Po krótkim milczeniu.
Вацлав уходит. После короткого молчания.Wacław leaves. After a brief silence.
Papkin
Папкин
Papkin
Wiem? — Nic nie wiem! — Czy zostaje, Czy odchodzi, za co daje, Nie wiem wcale. — Wiem, że złoto, Wiem, że dając zrobił ładnie, Ale nie wiem, od Cześnika Czy mi na kark co nie spadnie. — Wiem, jak zdradzę zalotnika, Że z wiatrówki dmuchnąć gotów, Ale nie wiem, nie wiem wcale, Czy na końcu z tych obrotów Od Cześnika łeb ocalę. — Wiem i nie wiem — sprawa diabla: Tutaj kulka, a tu szabla — Jednak dobrze rzekł pan Benet:
Знаю? Ничего не знаю! Остаётся или уходит, за что даёт — Совсем не знаю. Знаю: золото. Знаю: славно сделал, что дал, Но не знаю, не обрушит ли Чесник Чего-нибудь на мою шею. Знаю: если жениха предам, Готов из духовушки пальнуть; Но не знаю, совсем не знаю, Уцелеет ли в конце этих оборотов Моя голова от Чесника. Знаю и не знаю — дело дьявольское: Тут пуля, а тут сабля. Но верно сказал пан Бенет: Beatus, qui tenet.I know? I know nothing! Whether he stays or goes, what he's paying for, I don't know at all. I know it's gold. I know he did well to give it, But I don't know whether Cześnik Will bring something down on my neck. I know if I betray the suitor He's ready to fire his air-gun; But I don't know, don't know at all, Whether at the end of these twists and turns I'll save my head from Cześnik. I know and don't know—a devilish business: A bullet here, a sabre there. But Master Benet spoke truly: Beatus, qui tenet.
podrzucając sakiewkę
подбрасывает кошелёкTosses the purse in the air.
Beatus, qui tenet.

17. AKT DRUGI, SCENA DZIEWIĄTA Действие 2, сцена 9Act 2, Scene 9

Papkin, Cześnik z drzwi środkowych.
Папкин; Чесник входит через среднюю дверь.Papkin; Cześnik enters through the central door.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Winszuj, waszmość, mi sukcesu! Dzisiaj moje zrękowiny: Już finalnie, bez regresu Słowom dostał Podstoliny.
Поздравь меня, сударь, с успехом! Сегодня моя помолвка. Уж окончательно, без возврата От Подстолины слово получил.Congratulate me, sir, on my success! Today is my betrothal. Quite finally, without appeal, I've got Podstolina's promise.
Papkin
Папкин
Papkin
Ja wiem, jak to przyszło drogo: Wszak ci moją to robotą.
Я знаю, как дорого это далось: Ведь это всё моя работа.I know how dearly it was won: After all, it's my doing.
Cześnik
Чесник
Cześnik
O! waściną! — Patrzcie no go! Mnie się waszeć pytaj o to.
О, твоё! Посмотрите на него! У меня ты спроси об этом. Она в счастливый час Так ловко, мило подвернулась, Бросила взгляд, кокетливую улыбку — Я и пустился ухаживать. А она давай жеманничать: Ни так, ни эдак, туда, сюда; А я всё ближе, Среди хихиканья, болтовни, Ближе, ближе — чмок, наконец! Ах, я смутил женщину! Как алькермес, вся покраснела. Меня смущенье обуяло: Так что, подхватив ноги, Я хотел за три порога удрать. Тут она, милостивый пан, Крикнула: «Стой, Мацей! Да будет твоя воля, Я её принимаю смиренно. Вот кольцо — дай Бог нам счастья!»Oh, yours! Just look at him! You ought to ask me about it. At the lucky moment She came my way so readily, so sweetly, Gave a sidelong glance, such a flirtatious look, That I began to court her. Then she started her coy little airs, Neither this nor that, here and there, While I moved closer, Amid giggles, amid chatter, Closer, closer—smack! At last! Ah, I'd made the lady blush! She flushed scarlet as alchermes. Confusion seized me: So, taking to my heels, I meant to run three doorways off. Then she, my good sir, Called, “Stop, Maciej! Let your will be done; I accept it humbly. Here's this ring—God grant us happiness!”
oglądnąwszy się
оглядываетсяLooks round.
Tak mi się tam w dobrą chwilę Nawinęła snadnie, mile, Dała zezek, umizg taki, Żem posunął w koperczaki. — Ona daléj w ceregiele — Ni siak, ni tak, tędy, siędy, A ja sobie coraz bliżej, Śród chychotek, śród gawędy Bliżej... bliżej... cmok! nareszcie —
dobrodusznie
добродушноGood-naturedly.
A! zrobiłem wstyd niewieście; Jak alkiermes wskróś spłonęła — Mnie konfuzja ogarnęła — Tak że wziąwszy za pas nogi, Chciałem drapnąć za trzy progi. — Wtedy ona, mocium panie, Zawołała: «Stój, Macieju — Niech się twoja wola stanie, Ja przyjmuję ją w pokorze — Masz ten pierścień — szczęść nam Boże!»
Papkin
Папкин
Papkin
Daj go kaci! wielka sztuka!
Чёрт возьми, велика хитрость!Devil take it, a great feat indeed!
Cześnik
Чесник
Cześnik
w złości
сердитоAngrily.
Z rewerencją, u kaduka, Bo...
Почтительнее, чёрт возьми, Иначе...With respect, devil take you, Or...
wskazuje drzwi
указывает на дверьPoints to the door.
Papkin
Папкин
Papkin
A zawsześ w gniewie skory. Jakie by to były spory, Gdybym nie miał krwi zimniejszej — Ale mówmy o ważniejszej Teraz rzeczy.
Вечно ты на гнев скор. Какие бы ссоры были, Если б моя кровь не была холоднее! Но поговорим теперь О деле важнее.You're always quick to anger. What quarrels there would be If my blood weren't cooler! But now let's speak Of a more important matter.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Ja tak radzę.
Вот и я советую.That's what I advise.
Papkin
Папкин
Papkin
Ów młodzieniec od Rejenta, Co mnie długo popamięta, Bardzo prosi, czy nie może Przy waszmości zostać dworze. Zdatny, zwinny, wierny będzie, Lecz co z tego?
Тот юноша от Рейента, Что меня долго будет помнить, Очень просит: нельзя ли При вашем дворе остаться? Будет умел, проворен, верен. Но что из этого? Везде говорят: Выпить он не прочь.That young man from Rejent, Who'll remember me a long time, Asks earnestly whether he may Stay in service at your court. He'll be capable, nimble, faithful. But what of that? Everyone says He is fond of a drink.
tajemnie
по секретуConfidentially.
Mówią wszędzie, Że za kołnierz nie wyleje.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Nie wyleje czy wyleje — Miejsca u mnie nie zagrzeje: Bo nie będę z ziemi zbierał, Co Milczkowi z nosa spadnie... Chyba gdyby się opierał, Chciał zatrzymać samowładnie, Wtedy przyjmę na przekorę. Będziesz mógł to poznać snadnie, Bo imprezę inną biorę: Za dzisiejszą mą swawolę I że w murze gdzieś tam dziura, Gotów pieniać mnie szlachciura — Więc krzyżową skończyć wolę, Pójdziesz wyzwać, mocium panie; Circa quartam i niech mi stanie U trzech kopców w Czarnym Lesie,
Пьёт он или не пьёт — Места у меня не нагреет: Не стану с земли подбирать То, что Мильчеку из носа упало. Разве что он станет противиться, Захочет властно удержать — Тогда приму ему назло. Ты это легко разузнаешь, Я ведь другое дело затеваю: За мою сегодняшнюю шалость И за какую-то дырку в стене Шляхтичишка готов со мной судиться. Так что лучше саблей кончить. Пойдёшь вызвать, милостивый пан. Circa quartam — пусть ко мне придёт К трём курганам в Чёрном Лесу. Одно ухо отрублю — Авось с другим уберётся!Drink or no drink, He won't warm a place here: I won't pick up from the ground What falls from Milczek's nose. Unless he should oppose it, Insist on keeping him himself— Then I'll take him in out of spite. You'll easily find that out, For I'm starting another undertaking: For today's little prank And some hole or other in the wall, That petty noble is ready to sue me. So I'd rather settle it with a sabre. You'll challenge him, my good sir. Circa quartam—let him meet me By the three mounds in the Black Wood. When I cut off one of his ears, Perhaps he'll take the other away!
do siebie
про себяTo himself.
Jak mu utnę jedno ucho, A czej z drugim się wyniesie!
Papkin
Папкин
Papkin
Lepiej pisać.
Лучше написать.Better to write.
Cześnik
Чесник
Cześnik
A, broń Boże! Tam objaśnień, tam namowy, Tam potrzeba tęgiej głowy.
Ах, Боже упаси! Там нужны объясненья, уговоры, Там нужна толковая голова.Ah, God forbid! Explanations, persuasion are needed there; It needs a capable head.
Papkin
Папкин
Papkin
Muszę przyznać się waszmości: Od ostatniej mej słabości Tak zgłupiałem!
Должен признаться вам: После последней болезни Я так поглупел!I must confess to you: Since my last illness I've grown so stupid!
Cześnik
Чесник
Cześnik
To być może.
Это возможно.That's possible.
Papkin
Папкин
Papkin
Zatem...
Итак...So...
Cześnik
Чесник
Cześnik
Wykręt nie pomoże.
Уловка не поможет.Evasion won't help.
Papkin
Папкин
Papkin
Miejże, człeku, Boga w duszy, Nie wysyłaj nieboraka; Nim mu w lesie utniesz uszy, Mnie tam spotka hańba jaka — Wszakżeś mówił dzisiaj rano: «Miłe mi jest jeszcze życie, Gotów otruć, zabić skrycie».
Имей Бога в душе, человек, Не отправляй беднягу! Прежде чем ты ему в лесу уши отсечёшь, Со мной там случится какой-нибудь позор. Ведь ты говорил утром: «Мне ещё жизнь дорога — Может отравить, убить тайком».Man, have God in your soul, Don't send a poor wretch! Before you cut his ears off in the wood, Some disgrace will befall me there. You said this very morning: “Life is still dear to me; He might poison me, kill me in secret.”
Cześnik
Чесник
Cześnik
Skrycie — nie, na boskim świecie!
Тайком — не на Божьем свете!In secret—not in God's open world!
Papkin
Папкин
Papkin
niekontent
недовольноDispleased.
Ej tam, co tam!
Ну, полно, что там!Oh, come now, what of that!
Cześnik
Чесник
Cześnik
Tać ci przecie Mnie pod nosem łba nie utnie.
Да ведь он Под моим носом голову не срубит.Surely he won't Cut your head off under my very nose.
Papkin
Папкин
Papkin
Diabeł nie śpi.
Дьявол не дремлет.The devil doesn't sleep.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Bałamutnie!
Болтовня!Nonsense!
Papkin
Папкин
Papkin
pokazując powieszenie
жестом показывает повешениеGestures hanging.
A nużby mnie...
А вдруг меня...What if he should...
Cześnik
Чесник
Cześnik
grożąc
угрожающеThreateningly.
Niech spróbuje! Taką bym mu kurtę skroił!
Пусть попробует! Я бы ему такую куртку скроил!Let him try! I'd cut him such a coat!
Papkin
Папкин
Papkin
Diabliż mi tam po tej kurcie, Jak zadyndam gdzie na furcie.
Что мне, к чёрту, в той куртке, Если я на воротах повисну.What the devil use is that coat to me If I'm dangling from a gateway?
Cześnik
Чесник
Cześnik
głaszcząc go
ласково гладит егоStrokes him affectionately.
Wiesz co, Papciu — spraw się ładnie, A w kieszonkę grubo wpadnie.
Знаешь что, Папцю, сделай всё славно — И в карман тебе густо посыплется.You know, Papciu, do it nicely, And your pocket will be richly filled.
całuje go w czoło i odchodzi w drzwi lewe, Papkin, ze skrzywioną twarzą i kiwając głową, w drzwi środkowe
целует его в лоб и уходит в левую дверь; Папкин с перекошенным лицом, качая головой, уходит в среднююKisses his forehead and leaves through the left-hand door; Papkin, his face twisted and shaking his head, leaves through the central door.

18. AKT TRZECI, SCENA PIERWSZA Действие 3, сцена 1Act 3, Scene 1

Pokój Rejenta.
Комната Рейента.Rejent’s room.
Rejent siedzi przy stoliku i pisze. Dwóch mularzy przy drzwiach stoi.
Рейент сидит за столиком и пишет. Два каменщика стоят у двери.Rejent sits at a little table, writing. Two masons stand by the door.
Rejent, MULARZE
Рейент, каменщикиRejent, masons
Rejent
Рейент
Rejent
Mój majstruniu, mówcie śmiało, Opiszemy sprawę całą; Na te ciężkie nasze czasy Boskim darem takie basy. Każdy kułak spieniężymy: Że was bito, wszyscy wiémy.
Говорите смело, мастер, Всё мы в жалобе изложим; В наши тяжкие времена Побои — Божий дар. Каждый кулак мы обратим в деньги: Вас били, это всем известно.Speak up freely, master mason, We shall set the whole affair down; In these hard times of ours A thrashing is a gift from God. We’ll turn every fist into money: We all know that you were beaten.
Mularz
Каменщик
Mason
Niekoniecznie.
Не то чтобы.Not exactly.
Rejent
Рейент
Rejent
Bili przecie, Mój majstruniu.
Ведь били же, Мой мастер.They did beat you, My dear master.
Mularz
Каменщик
Mason
Niewyraźnie.
Не так уж явно.Not very distinctly.
Rejent
Рейент
Rejent
Czegóż jeszcze wam nie stało? Bo machano dosyć raźnie.
Чего же вам ещё недоставало? Ведь махали довольно бойко.What more did you need? They swung their arms briskly enough.
Mularz
Каменщик
Mason
Ot, szturknięto tam coś mało.
Толкнули немного, вот и всё.They gave us a little shove, that’s all.
Drugi mularz
Второй каменщик
Second mason
Któż tam za to skarżyć zechce!
Кто же из-за этого станет жаловаться!Who would lodge a complaint for that!
Rejent
Рейент
Rejent
Lecz kto szturka, ten nie łechce?
Но кто толкает, тот не щекочет?But one who shoves you isn’t tickling you?
Mularz
Каменщик
Mason
Ha! Zapewne.
Ну! Конечно.Well! Certainly.
Rejent
Рейент
Rejent
A więc bije?
Значит, бьёт?Then he’s beating you?
Mularz
Каменщик
Mason
Oczywiście.
Ясное дело.Obviously.
Rejent
Рейент
Rejent
Komu kije Porachują kości w grzbiecie, Ten jest bity — wszak to wiecie? A kto bity, ten jest zbity? Co?
Кому палками На спине пересчитают кости, Того бьют — вы ведь знаете? А кого бьют, тот избит? Ну?A man whose bones Are counted on his back with sticks Is being beaten—you know that? And a man who is beaten has been beaten up? Well?
Mularz
Каменщик
Mason
Ha! dobrze pan powiada, Ten jest zbity.
Что ж! Верно пан говорит, Тот избит.Well! The gentleman is right; He has been beaten up.
Rejent
Рейент
Rejent
Więc was zbili, To rzecz jasna, moi mili.
Значит, вас избили, Это ясно, дорогие мои.Then you were beaten up; That is clear, my dear fellows.
Mularz
Каменщик
Mason
Ta, już jakoś tak wypada.
Да, выходит что-то вроде.Yes, it seems to come to that.
Rejent
Рейент
Rejent
napisawszy
записавHaving written it down
Skaleczyli?
Ранили?Wounded you?
Mularz
Каменщик
Mason
A, broń Boże!
А, Боже упаси!Oh, God forbid!
Rejent
Рейент
Rejent
Nie, serdeńko?
Нет, сердечко?No, my dear?
Mularz
Каменщик
Mason
Ach, nie.
Ах, нет.Oh, no.
Rejent
Рейент
Rejent
Przecie Znak, drapnięcie?
Хоть След, царапина?Not even A mark, a scratch?
Mularz
Каменщик
Mason
pomówiwszy z drugim
поговорив со вторымAfter speaking to the other mason
Znajdziem może.
Может, найдём.Perhaps we can find one.
Rejent
Рейент
Rejent
A drapnięcie, pewnie wiecie, Mała ranka, nic innego.
А царапина, знаете ведь, Маленькая рана, не что иное.And a scratch, as you surely know, Is nothing but a little wound.
Mularz
Каменщик
Mason
Tać, tak niby.
Да, вроде так.Yes, something like that.
Rejent
Рейент
Rejent
Mała, wielka, Jednym słowem, rana wszelka Skąd pochodzi?
Малая, большая — Словом, всякая рана От чего происходит?Small or large— In short, any wound at all— What does it come from?
Mularz
Каменщик
Mason
Niby... z tego...
Вроде... от этого...Well... from that...
Rejent
Рейент
Rejent
Z skaleczenia.
От ранения.From being wounded.
Mularz
Каменщик
Mason
Nie inaczej.
Именно.Precisely.
Rejent
Рейент
Rejent
Mieć więc ranę tyle znaczy, Co mieć ciało skaleczone: Że zaś raną jest drapnięcie, Więc zapewnić możem święcie, Że jesteście skaleczeni, Przez to chleba pozbawieni.
Иметь рану значит то же, Что иметь пораненное тело: А раз царапина — рана, То мы можем твёрдо удостоверить, Что вы ранены И тем лишены куска хлеба.To have a wound means the same As to have one’s body wounded; And since a scratch is a wound, We can solemnly attest That you have been wounded And thereby deprived of your bread.
Mularz
Каменщик
Mason
O! to znowu...
О! Это уж...Oh! That’s another...
Rejent
Рейент
Rejent
Pozbawiony Jesteś, bratku, i z przyczyny, Że ci nie dam okruszyny —
Лишён, Братец, ещё и потому, Что я тебе не дам ни крошки — Итак, итак, ранены, И тем лишены хлеба, С матерью — женой — четырьмя детьми.Deprived You are, brother, for the further reason That I shall not give you a crumb— Therefore, therefore, wounded, And thereby deprived of bread, With mother—wife—four children.
pisze
пишетWrites
Zatem, zatem skaleczeni, Przez to chleba pozbawieni, Z matką — żoną — czworgiem dzieci.
Mularz
Каменщик
Mason
Nie mam dzieci.
У меня нет детей.I have no children.
Drugi mularz
Второй каменщик
Second mason
Nie mam żony.
У меня нет жены.I have no wife.
Rejent
Рейент
Rejent
Co? nie macie? — nic nie szkodzi — Mieć możecie — tacy młodzi.
Что? Нет? — Не беда — Можете иметь — вы так молоды.What? You haven’t?—No matter— You can have them—you’re so young.
Mularz
Каменщик
Mason
Ha!
Гм!Hm!
Drugi mularz
Второй каменщик
Second mason
Tać prawda.
И то правда.That’s true enough.
Rejent
Рейент
Rejent
napisawszy
записавHaving written it down
Akt skończony. Teraz jeszcze zaświadczycie, Że nastawał na me życie. Stary Cześnik, jęty szałem, Strzelał do mnie.
Акт составлен. Теперь ещё засвидетельствуете, Что он покушался на мою жизнь. Старый Чесник, в бешенстве, Стрелял в меня.The deposition is complete. Now you shall testify as well That he made an attempt upon my life. Old Cześnik, seized with fury, Fired at me.
Mularz
Каменщик
Mason
Nie widziałem.
Я не видел.I didn’t see it.
Rejent
Рейент
Rejent
Wołał strzelby.
Он требовал ружья.He called for guns.
Drugi mularz
Второй каменщик
Second mason
Nie słyszałem.
Я не слышал.I didn’t hear it.
Mularz
Каменщик
Mason
Wołał wprawdzie: «Daj gwintówki!» — Lecz chciał strzelać do makówki.
Правда, кричал: «Дайте винтовки!» — Но хотел стрелять в маковую головку.He did shout: “Bring the rifles!”— But he meant to shoot at a poppy-head.
Rejent
Рейент
Rejent
Do makówki... do makówki... No, no, dosyć tego będzie — Świadków na to znajdę wszędzie — Nie brak świadków na tym świecie, Teraz chodźcie — bliżej! bliżej! — Znakiem krzyża podpiszecie. — Michał Kafar trochę niżej — Tak, tak — Maciej Miętus — pięknie! — Za ten krzyżyk będą grosze, A Cześniczek z żółci pęknie.
В головку... в головку... Ну, ну, этого довольно — Свидетелей на то везде найду — Свидетелей на свете хватает. Теперь сюда — ближе! Ближе! — Крестиком подпишетесь. — Михал Кафар — чуть ниже — Да, да — Мацей Ментус — прекрасно! — За этот крестик будут гроши, А Чесничек лопнет от желчи.At a poppy-head... at a poppy-head... Well, well, that will be enough— I can find witnesses to that anywhere— The world is not short of witnesses. Now come here—closer! Closer!— You will sign with a cross.— Michał Kafar—a little lower— Yes, yes—Maciej Miętus—excellent!— That little cross will bring some pennies, And dear Cześnik will burst with bile.
Mularz
Каменщик
Mason
Najpokorniej teraz proszę, Coś z dawnego nam przypadnie.
Теперь покорнейше прошу: Нам бы что-нибудь из старого долга.Now I most humbly beg For something of what you already owe us.
Rejent
Рейент
Rejent
Cześnik wszystko będzie płacił.
За всё заплатит Чесник.Cześnik will pay for everything.
Mularz
Каменщик
Mason
Jakoś, panie, to nieładnie...
Как-то это, пан, некрасиво...That’s hardly decent, sir...
Rejent
Рейент
Rejent
Byleś wasze nic nie stracił.
Только бы ты ничего не потерял.So long as you lose nothing, sir.
Mularz
Каменщик
Mason
Tum pracował...
Здесь я работал...It was here that I worked...
Rejent
Рейент
Rejent
popychając ich ku drzwiom
подталкивая их к двериPushing them towards the door
Idźże z Bogiem, Bo się poznasz z moim progiem.
Ступай с Богом, Иначе познакомишься с моим порогом.Go with God, Or you’ll become acquainted with my threshold.
Mularz
Каменщик
Mason
Tu zapłata, każdy powie...
Здесь и плата, всякий скажет...Here is where we should be paid, anyone will say...
Rejent
Рейент
Rejent
popychając ku drzwiom
подталкивая к двериPushing him towards the door
Idź, serdeńko, bo cię trzepnę.
Ступай, сердечко, не то стукну.Go, my dear, or I’ll strike you.
Mularz
Каменщик
Mason
we drzwiach
в дверяхIn the doorway
Ależ przecie...
Но ведь...But surely...
Rejent
Рейент
Rejent
zamykając drzwi
закрывая дверьClosing the door
Bądźcie zdrowi! Dobrzy ludzie, bądźcie zdrowi!
Будьте здоровы! Добрые люди, будьте здоровы! Шапку продам, пояс заложу, А Чесника отсюда выкурю; Он потом об этом деле На воловьей шкуре будет писать. Но если мои тайные сведения Все с правдою согласны, Тем, что сейчас ласкает его сердце, Я больнее всего его уколю.Fare you well! Good people, fare you well! I’ll sell my cap and pawn my belt, But smoke Cześnik out of here; He’ll be writing of this affair On an oxhide afterwards. But if my secret information All agrees with the truth, With what now fondles his heart I shall wound him most painfully.
wracając
возвращаясьReturning
Czapkę przedam, pas zastawię, A Cześnika stąd wykurzę; Będzie potem o tej sprawie Na wołowej pisał skórze. Lecz tajemne moje wieści, Jeśli wszystkie z prawdą zgodne, Tym, czym teraz serce pieści, Najboleśniej go ubodnę.

19. AKT TRZECI, SCENA DRUGA Действие 3, сцена 2Act 3, Scene 2

Rejent, Wacław
Рейент, ВацлавRejent, Wacław
Rejent
Рейент
Rejent
W czas przychodzisz, drogi synu, Pomówimy słówek parę. —
Вовремя пришёл, дорогой сын, Мы поговорим немного. — Не один твой поступок Внушил мне твёрдую уверенность, Что, идя по моим стопам, Ты ступаешь путём благочестия; Что ни злые помыслы, ни подлые советы Не смогут сбить тебя с него. И радуется сердце моё, Quandoquidem я уж у могилы, Только в тебе ещё живу. Досады — горькие труды, Беспрерывно сменяющие друг друга, Смиренно ради тебя приношу К престолу Всевышнего; Ибо я, дитя моё, Лишь твоей счастливой доли Ещё желаю на этом свете.You come in time, dear son; We shall exchange a few words.— More than one deed of yours Has given me an unshaken faith That, following in my footsteps, You tread the path of piety; That evil thoughts and base counsels Can never lead you from it. My heart rejoices in that, Quandoquidem I am already by the grave, And live on only in you. Vexations—bitter labours, In their unceasing alternation, I humbly offer for your sake Before the Highest Majesty; For I, my child, Aspire to nothing in this world But your fortunate destiny.
siada i daje znak synowi, aby usiadł
садится и даёт сыну знак сестьSits and signals his son to sit
Z niejednego twego czynu Niezachwianą wziąłem wiarę, Iż wstępując w moje ślady, Pobożności kroczysz drogą; Że złe myśli, podłe rady Nigdy zwieść cię z niej nie mogą. Rade temu serce moje, Quandoquidem już przy grobie, Żyję tylko jeszcze w tobie.
ociera łzy
вытирает слёзыWipes away tears
Sekatury — gorzkie znoje, W nieustannej alternacie Składam kornie ciebie gwoli Przy Najwyższym Majestacie; Bo ja tylko, moje dziecię, Do fortunnej twojej doli Aspiruję jeszcze w świecie.
Wacław
Вацлав
Wacław
Łaski ojca dobrodzieja, Acz nieczęsty, dowód drogi.
Милость отца-благодетеля — Дорогой знак, хоть и нечастый.The favour of my father and benefactor— A precious sign, though seldom shown.
Rejent
Рейент
Rejent
W tobie jedna ma nadzieja, Lecz zazdroszczą mi jej wrogi; Syna z ojcem chcą rozdzielić, Chcą się smutkiem mym weselić. Złego ducha pną mamidła, Twej młodości stawią sidła.
В тебе одна моя надежда, Но враги ей завидуют; Хотят разлучить сына с отцом, Хотят моим горем потешиться. Злого духа воздвигают приманки, Твоей молодости ставят силки.You are my only hope, But enemies begrudge it me; They wish to part the son from the father, They wish to delight in my sorrow. They raise the evil spirit’s lures, They lay snares for your youth.
Wacław
Вацлав
Wacław
Nie rozumiem.
Не понимаю.I don’t understand.
Rejent
Рейент
Rejent
Nie rozumiesz? Starościanka...
Не понимаешь? Дочь старосты...You don’t understand? The Starosta’s daughter...
Wacław
Вацлав
Wacław
Cna dziewica, Tę ubóstwiać...
Девица благородная, Боготворить её...A noble maiden, To adore her...
Rejent
Рейент
Rejent
Skrycie umiesz...
Тайком умеешь...In secret you know how...
Wacław
Вацлав
Wacław
Jeśli była tajemnica, To dlatego, żem chciał wprzody Do sąsiedzkiej skłonić zgody.
Если это было тайной, То потому, что я сперва хотел Склонить вас к соседскому согласью.If it was kept a secret, It was because I first wished To bring about peace between neighbours.
Rejent
Рейент
Rejent
Mnie z Cześnikiem? — O mój Boże! Któż jej więcej pragnąć może Niż ja, człowiek bogobojny.
Меня с Чесником? — О Боже мой! Кто может желать этого больше, Чем я, богобоязненный человек.Between me and Cześnik?—O my God! Who could desire it more Than I, a God-fearing man.
Wacław
Вацлав
Wacław
Zezwól zatem, abym z Klarą...
Так позволь же мне с Кларой...Then allow me and Klara...
Rejent
Рейент
Rejent
Być nie może żadną miarą; Cześnik burda, ja spokojny.
Никак не может быть; Чесник — буян, я — мирный человек.It cannot possibly be; Cześnik is a brawler, I am a peaceful man.
Wacław
Вацлав
Wacław
Lecz cóż Klara temu winna, Że czasami stryj szalony?
Но чем же Клара виновата, Что дядя иногда безумствует?But how is Klara to blame If her uncle sometimes runs mad?
Rejent
Рейент
Rejent
Czy tam winna, czy niewinna, Innej waści trzeba żony; I, serdeńko, będzie inna.
Виновата ли, невинна, Тебе другая жена нужна; И, сердечко, будет другая.Guilty or innocent, You need a different wife; And, my dear, a different one you shall have.
Wacław
Вацлав
Wacław
Ach, mój ojcze, wyrok srogi...
Ах, отец, суров приговор...Ah, Father, a harsh decree...
Rejent
Рейент
Rejent
Nieodmienny, synku drogi.
Неизменный, дорогой сынок.An unalterable one, dear son.
Wacław
Вацлав
Wacław
Moja dola, rzekłeś przecie, Jednym celem na tym świecie.
Ведь ты сказал, что моя доля — Единственная твоя цель на свете.But you said my happiness Was your only aim in this world.
Rejent
Рейент
Rejent
Bóg to widzi i ocenia.
Бог это видит и ценит.God sees and judges that.
Wacław
Вацлав
Wacław
Ja ją kocham.
Я её люблю.I love her.
Rejent
Рейент
Rejent
z uśmiechem
с улыбкойWith a smile
To się zdaje.
Тебе так кажется.So you imagine.
Wacław
Вацлав
Wacław
Nie przeżyję rozłączenia.
Я не переживу разлуки.I shall not survive our parting.
Rejent
Рейент
Rejent
Ja się tego nie przestraszę.
Меня этим не испугаешь.That will not frighten me.
Wacław
Вацлав
Wacław
I przysięgam.
И клянусь.And I swear it.
Rejent
Рейент
Rejent
surowo
строгоSternly
Zamilcz wasze!
Молчи! Что пошлёт судьба, надо принять: Пусть исполнится воля неба. — Но, сердечко, если ты так постоянен, Где же прежние твои увлеченья? Молчишь — как же так? Невероятно, Как всё знает этот старик!Be silent, sir! Whatever fate sends must be accepted: Let Heaven’s will be done.— But, my dear, if you are so constant, Where are your former passions? Silent—how is that? Incredible, How this old man knows everything!
ze słodyczą
ласковоSweetly
Co los spuści, przyjąć trzeba: Niech się dzieje wola nieba. — Lecz, serdeńko, gdyś tak stały, Gdzież dawniejsze twe zapały? Milczysz — jakże?
ironicznie
ироническиIronically
Nie do wiary, Jak o wszystkim wie ten stary!
Wacław
Вацлав
Wacław
Młodość... może...
Молодость... может быть...Youth... perhaps...
Rejent
Рейент
Rejent
Podstolina Była quondam ta jedyna! Ta wybrana! Ta kochana! Teraz bawi u Cześnika.
Подстолина Была quondam единственной! Избранной! Любимой! Теперь гостит у Чесника.Podstolina Was quondam the only one! The chosen one! The beloved! She is now staying with Cześnik.
Wacław
Вацлав
Wacław
z pośpiechem
поспешноHastily
Zaręczona Cześnikowi.
Помолвлена с Чесником.Engaged to Cześnik.
Rejent
Рейент
Rejent
Póty temu nie uwierzę, Póki sama nie odpowié.
Я этому не поверю, Пока сама не скажет.I shall not believe that Until she answers for herself.
Wacław
Вацлав
Wacław
Nie odpowié? Podstolina?
Не скажет? Подстолина?She won’t answer? Podstolina?
Rejent
Рейент
Rejent
Zapytałem ją w tej mierze; A jeżeli Bóg dozwoli, Przyjmie rękę mego syna.
Я спросил её об этом; И если Бог дозволит, Она примет руку моего сына.I asked her about the matter; And if God permits, She will accept my son’s hand.
Wacław
Вацлав
Wacław
Lecz nie przyjmie syn jej ręki.
Но сын не примет её руки.But the son will not accept hers.
Rejent
Рейент
Rejent
Syn posłuszny, Bogu dzięki. — Intercyzę przyłączyłem, Gdzie dokładnie wyraziłem: Która zerwać zechce strona, Ta zapłaci sto tysięcy.
Сын послушен, слава Богу. — Я приложил брачный договор, Где ясно обозначил: Сторона, что пожелает разорвать, Заплатит сто тысяч.The son is obedient, thank God.— I appended a marriage contract In which I clearly stipulated: Whichever party wishes to break it Must pay a hundred thousand.
Wacław
Вацлав
Wacław
Moje szczęście warte więcéj.
Моё счастье стоит больше.My happiness is worth more.
Rejent
Рейент
Rejent
Szczęściem będzie taka żona.
Такой супруге и быть твоим счастьем.Such a wife shall be your happiness.
Wacław
Вацлав
Wacław
Wprzód mogiła mnie przykryje... Lecz i Cześnik jeszcze żyje, On nas spali w pierwszym pędzie.
Прежде могила меня покроет... Да и Чесник ещё жив, Он нас сожжёт с первого разбега.The grave will cover me first... Besides, Cześnik is still alive; He’ll burn us at his first charge.
Rejent
Рейент
Rejent
z flegmą, jak zawsze
невозмутимо, как всегдаPhlegmatically, as always
Ha! — to Cześnik wisieć będzie. Niech się dzieje wola nieba, Z nią się zawsze zgadzać trzeba.
Ха! — Тогда Чесника повесят. Пусть исполнится воля неба, С ней всегда надо соглашаться.Ah!—Then Cześnik will be hanged. Let Heaven’s will be done; We must always submit to it.
Wacław
Вацлав
Wacław
Ojcze!
Отец!Father!
Rejent
Рейент
Rejent
Synu!
Сын!Son!
Wacław
Вацлав
Wacław
Ostre noże Topisz w sercu syna twego.
Острые ножи Ты в сердце сына погружаешь.Sharp knives You plunge into your son’s heart.
Rejent
Рейент
Rejent
Nie ma złego bez dobrego.
Нет худа без добра.There is no evil without some good.
Wacław
Вацлав
Wacław
Zmień twój rozkaz.
Перемени свой приказ.Change your command.
Rejent
Рейент
Rejent
Być nie może.
Не может быть.It cannot be.
Wacław
Вацлав
Wacław
rzucając mu się do nóg
бросаясь ему в ногиThrowing himself at his feet
Ach, litości!
Ах, сжалься!Ah, have mercy!
Rejent
Рейент
Rejent
Tę zyskałeś! Patrz, ja płaczę.
Ты её добился! Посмотри, я плачу.You have won it! Look, I am weeping.
Wacław
Вацлав
Wacław
wstając
вставаяRising
Mieć nadzieję?
Можно надеяться?May I hope?
Rejent
Рейент
Rejent
Nie, serdeńko, być nie może.
Нет, сердечко, не может быть.No, my dear, it cannot be.
Wacław
Вацлав
Wacław
Ja z rozpaczy oszaleję.
Я сойду с ума от отчаяния.I shall go mad with despair.
Rejent
Рейент
Rejent
Patrz, ja płaczę... ani słowa! — Cnota, synu, jest budowa, Jest to ziarno, które sieje...
Видишь, я плачу... ни слова! — Добродетель, сын, это здание, Это семя, которое сеют...Look, I am weeping... not a word!— Virtue, my son, is a building, It is a seed one sows...
Wacław odchodzi. Po krótkim milczeniu.
Вацлав уходит. После короткого молчания.Wacław leaves. After a short silence.
Rejent
Рейент
Rejent
Jeszcze diable młoda głowa.
Голова ещё чертовски молода.His head is still devilishly young.

20. AKT TRZECI, SCENA TRZECIA Действие 3, сцена 3Act 3, Scene 3

Rejent
Рейент
Rejent
Co skłoniło Podstolinę, Wdówkę tantną, wdówkę gładką, Za takową iść gadzinę, To dotychczas jest zagadką; Ale wątpić nie wypada, Iż zamienić będzie rada.
Что склонило Подстолину, Вдовушку богатую и гладкую, Пойти за такую гадину — Это до сих пор загадка; Но нельзя сомневаться, Что сменить его будет рада. Хоть и старость бывает бойка, Всё ж молодость имеет свои права. А Чесник, когда увидит, Что остался в дураках, Может... может... страшно мне, Апоплексией будет поражён... Пусть исполнится воля неба, С ней всегда надо соглашаться.What induced Podstolina, A well-to-do and comely widow, To marry such a reptile Remains a mystery to this day; But there can be no doubt She will gladly make the exchange. Though old age too may be lively, Youth still has its rights. And Cześnik, when he sees That he has been made a fool of, May... may... I fear to think, Be struck by apoplexy... Let Heaven’s will be done; We must always submit to it.
prostując się
выпрямляясьStraightening up
Acz i starość bywa żwawa, Wżdy wiek młody ma swe prawa. Ale Cześnik, gdy postrzeże, Iż na dudka wystrychnięty, Może... może... strach mnie bierze, Apopleksją będzie tknięty... Niech się dzieje wola nieba, Z nią się zawsze zgadzać trzeba.

21. AKT TRZECI, SCENA CZWARTA Действие 3, сцена 4Act 3, Scene 4

Rejent, Papkin
Рейент, ПапкинRejent, Papkin
Papkin
Папкин
Papkin
wsuwając się trwożliwie
робко проскальзывая внутрьSlipping in timidly
Wolnoż wstąpić?
Можно войти?May I come in?
Rejent
Рейент
Rejent
Bardzo proszę.
Милости прошу.You are most welcome.
Papkin
Папкин
Papkin
z najniższym ukłonem i nieśmiało
с нижайшим поклоном и робкоWith the lowest bow, timidly
Pana w domu i Rejenta Widzieć w godnej tej osobie Chluba wielka, niepojęta Spada na mnie w tejże dobie, Jak niemylnie pewnie wnoszę?
Вижу ли хозяина дома и Рейента В этой достойной особе? Великая, несказанная честь В эту минуту выпадает мне, Если я не ошибаюсь?Do I behold the master of the house and Rejent In this worthy person? A great, unspeakable honour Falls upon me at this moment, If I may safely so infer?
Rejent
Рейент
Rejent
pokornie
смиренноHumbly
Tak jest — sługa uniżony. Wolnoż mi się w odwet spytać, Kogom zyskał honor witać?
Да — ваш покорный слуга. Можно ли мне в свой черёд спросить, Кого имею честь приветствовать?Yes—your humble servant. May I ask in return Whom I have the honour to greet?
Papkin
Папкин
Papkin
na stronie
в сторонуAside
Hm! pokorna coś szlachciurka, Z każdym słowem daje nurka — Niepotrzebne miałem względy.
Гм! Больно смирный шляхтичишка, На каждом слове вниз ныряет — Напрасно я церемонился. Я Папкин.Hm! A rather meek little nobleman, Ducking down at every word— My consideration was unnecessary. I am Papkin.
śmielej
смелееMore boldly
Jestem Papkin.
Rejent wskazuje z ukłonem krzesło na środku stojące. Papkin przypatruje się z uwagą Rejentowi, który jak zawsze z założonymi na piersiach rękoma, nieporuszenie w miejscu stoi. Papkin mówi dalej na stronie.
Рейент с поклоном указывает на стул посреди комнаты. Папкин внимательно разглядывает Рейента, который, как всегда, стоит неподвижно, скрестив руки на груди. Папкин продолжает в сторону.Rejent indicates a chair in the middle of the room with a bow. Papkin examines him closely; Rejent stands motionless, as always, his arms folded across his chest. Papkin continues aside.
Papkin
Папкин
Papkin
Jak uważam, Skończę wszystko bez pomocy.
Как я вижу, Я всё улажу без подмоги. Я Папкин — северный лев, Славный ротмистр и кавалер — И так, и сяк, и тут, и там. Мудр в совете, храбр в бою, Душа войны, враг покоя. Знают шведы, мусульмане, Саксонцы, итальянцы и испанцы Славное остриё Артемизы И искусную владеющую ею руку. Словом, коротко говоря, Земной шар знает Папкина — Теперь, братец, дай мне вина.As I see it, I shall settle everything unaided. I am Papkin—the lion of the North, A famous cavalry captain and knight— This way, that way, here and there. Wise in council, brave in battle, The soul of war, the foe of peace. Swedes and Muslims know, Saxons, Italians and Spaniards know Artemisia’s famous edge And the skilled arm that wields her. In a word, to speak briefly, The globe knows Papkin— Now, brother, give me some wine.
głośno, wyciągając się na krześle
громко, развалясь на стулеLoudly, stretching out in the chair
Jestem Papkin — lew północy, Rotmistrz sławny i kawaler —
okazując gestem wstęgi orderowe
жестом показывая орденские лентыGestures towards his order ribbons
Tak, siak, tedy i owędy. Mądry w radzie, dzielny w boju, Dusza wojny, wróg pokoju. Znają Szwedy, muzułmany, Sasy, Włochy i Hiszpany Artemizy ostrze sławne I nim władać ramię wprawne. Jednym słowem, krótko mówiąc, Kula ziemska zna Papkina — Teraz, bratku, daj mi wina.
Rejent
Рейент
Rejent
po krótkim wahaniu, na stronie
после короткого колебания, в сторонуAfter a brief hesitation, aside
Nemo sapiens, nisi patiens.
Nemo sapiens, nisi patiens.Nemo sapiens, nisi patiens.
Dostaje butelkę spod stolika kilimkiem nakrytego, patrzy w nią do światła, nalewa lampeczkę i podaje Papkinowi, który mówi, co następuje.
Достаёт бутылку из-под столика, покрытого ковриком, смотрит её на свет, наливает маленький бокал и подаёт Папкину, который говорит следующее.Takes a bottle from beneath the little table covered with a rug, holds it up to the light, pours a small glass and hands it to Papkin, who says the following.
Papkin
Папкин
Papkin
na stronie
в сторонуAside
O! Brat szlachcic tchórzem podszyt! — Po zleceniu od Cześnika Może sobie udrę łyka.
О! Пан брат — трус по подкладке! После порученья от Чесника Может, кое-что и выгадаю. Жидковато! Мутная бурда!Oh! Our brother nobleman is lined with cowardice! After this commission from Cześnik Perhaps I shall gain something. Thin stuff! Cloudy swill!
nakrywa głowę — pije
надевает шляпу — пьётPuts on his hat—drinks
Cienkusz!
pije
пьётDrinks
deresz!
pije
пьётDrinks
Rejent
Рейент
Rejent
na stronie
в сторонуAside
Nadto śmiało.
Слишком смело.Too bold.
Papkin
Папкин
Papkin
Istna lura, panie bracie, Cóż, lepszego tu nie macie?
Сущая бурда, пан брат, Что, получше здесь нет?Mere swill, brother sir; Have you nothing better here?
Rejent
Рейент
Rejent
Wybacz, waszmość, lecz nie stało.
Простите, сударь, но не осталось.Forgive me, sir, but there is none left.
Papkin
Папкин
Papkin
Otóż to jest szlachta nasza!
Вот она, наша шляхта! Сидит в деревне — сеет, веет — Ворчит, наскучивает, брюзжит, бранится. А вина дать — нету. А если бутылка найдётся, Одним цветом уже пугает; Потом просит: «Если угодно» — Не проси, не докучай, гречкосей, А вина получше дай, чёрт возьми!That’s our nobility for you! Sits in the country—sows and winnows— Grumbles, bores, nags and scolds. But offer wine—there’s none. Or if a bottle turns up, Its very colour frightens you; Then he begs: “If you please”— Don’t beg, don’t bore me, buckwheat farmer; Give me better wine, damn it!
ze wzgardą
с презрениемWith contempt
Siedzi na wsi — sieje, wieje — Zrzędzi, nudzi, gdera, łaje. A dać wina — to nie staje.
idzie do stolika, nalewa sobie. Rejent nieporuszony prowadzi go oczyma
идёт к столику и наливает себе. Неподвижный Рейент следит за ним глазамиGoes to the little table and pours himself some wine. Rejent, motionless, follows him with his eyes
Albo jeśli przyjdzie flasza, Samą maścią już przestrasza; Potem prosi: «Jeśli łaska» — Nie proś, nie nudź, hreczkosieju, A lepszego daj, u diaska!
Rejent
Рейент
Rejent
Ależ mości dobrodzieju...
Но, милостивый благодетель...But, my gracious benefactor...
Papkin
Папкин
Papkin
pijąc
выпиваяDrinking
Mętne, kwaśne nad pojęcie — Istna lura, mój Rejencie!
Мутное, кислое сверх всякой меры — Сущая бурда, мой Рейент!Cloudy, sour beyond belief— Mere swill, my Rejent!
Rejent
Рейент
Rejent
na stronie
в сторонуAside
Cierpliwości wiele trzeba; Niech się dzieje wola nieba.
Много терпения нужно; Пусть исполнится воля неба.A great deal of patience is needed; Let Heaven’s will be done.
Papkin
Папкин
Papkin
Zwiedź piwnice wszystkie moje, Gdzie z pół świata masz napoje, Gdzie sto beczek stoi rzędem! Jeśli znajdziesz co takiego, Dam ci, bratku, konia z rzędem.
Осмотри все мои погреба, Где напитки с половины света, Где сто бочек стоят рядами! Если найдёшь что-нибудь подобное, Дам тебе, братец, коня со сбруей.Visit all my cellars, With drinks from half the world, With a hundred barrels standing in rows! If you find anything like this, I’ll give you a horse and harness, brother.
Rejent
Рейент
Rejent
z ukłonem
с поклономWith a bow
Pozwól spytać, panie drogi, Gdyż nie znana mi przyczyna, Co w nikczemne moje progi Marsowego wiedzie syna?
Позвольте спросить, дорогой пан, Ибо причина мне неизвестна, Что в мою убогую обитель Приводит сына Марса?Allow me to ask, dear sir, For the reason is unknown to me, What brings a son of Mars Across my humble threshold?
Papkin
Папкин
Papkin
rozpierając się na krześle przy stoliku
развалясь на стуле у столикаSprawling in his chair by the little table
Co? Chcesz wiedzieć?
Что? Хочешь знать?What? You wish to know?
Rejent
Рейент
Rejent
Proszę o to.
Об этом прошу.I beg to hear it.
Papkin
Папкин
Papkin
Więc staję tu, wiedz, niecnoto, Z strony jaśnie wielmożnego Cześnika Raptusiewicza, Co go ranka dzisiejszego Twych służalców sprośna dzicza, Godna jednak pryncypała, W jego zamku napaść śmiała.
Так знай, негодяй, я стою здесь От лица ясновельможного Чесника Раптусевича, На которого нынче утром Гнусная орда твоих слуг, Достойная, впрочем, своего хозяина, Смела напасть в его замке.Then know, scoundrel, that I stand here On behalf of the Most Noble Cześnik Raptusiewicz, Whom this very morning Your servants’ filthy rabble, Worthy indeed of their master, Dared attack in his own castle.
Rejent
Рейент
Rejent
Mówże, waszmość, trochę ciszéj, Jego sługa dobrze słyszy.
Говорите, сударь, потише, Его слуга хорошо слышит.Speak a little lower, sir; His servant hears quite well.
Papkin
Папкин
Papkin
Mówię zawsze podług woli.
Я всегда говорю, как мне угодно.I always speak as I please.
Rejent
Рейент
Rejent
Ależ bo mnie głowa boli.
Но у меня болит голова.But my head aches.
Papkin
Папкин
Papkin
jeszcze głośniej
ещё громчеStill louder
Że tam komu w uszach strzyka Albo że tam czyj łeb chory, Przez to nigdy w pieśń słowika Nie odmienią głos stentory.
Если у кого-то в ушах звенит Или чья-нибудь башка больна, То из-за этого голос Стентора Не станет соловьиной песней.If someone’s ears are ringing, Or someone’s head is aching, That will never turn a Stentor’s voice Into a nightingale’s song.
Rejent
Рейент
Rejent
słodko
ласковоSweetly
Ależ bo ja mam i ludzi. Każę oknem cię wyrzucić.
Но у меня ведь и люди есть. Прикажу выбросить вас в окно.But I have men, you know. I’ll have you thrown out of the window.
Papkin w miarę słów Rejenta wstaje z wolna, zdejmując kapelusz.
По мере речи Рейента Папкин медленно встаёт, снимая шляпу.As Rejent speaks, Papkin slowly rises, taking off his hat.
Rejent
Рейент
Rejent
A tam dobry kawał z góry.
А высота там немалая.And it’s a good long drop.
Papkin
Папкин
Papkin
O, nie trzeba.
О, не надо.Oh, no need.
Rejent
Рейент
Rejent
Jest tam który! Hola!
Есть там кто-нибудь! Эй!Anyone there! Ho!
Papkin
Папкин
Papkin
Niech się pan nie trudzi.
Пусть пан не беспокоится.Please don’t trouble yourself, sir.
Rejent
Рейент
Rejent
Pan jak piórko stąd wyjedzie.
Пан отсюда как пёрышко вылетит. Четверым ждать там за дверью!The gentleman will fly out like a feather. You four, wait outside the door!
do służących
слугамTo the servants
Czekać w czterech tam za drzwiami!
Papkin
Папкин
Papkin
Ale na cóż to, sąsiedzie, Tej parady między nami?
Но зачем, сосед, Нам эта церемония?But why, neighbour, These formalities between us?
Rejent
Рейент
Rejent
Teraz słucham waszmość pana.
Теперь слушаю вас, сударь. Прошу — милости прошу — Какое поручение вам дано?Now I am listening to you, sir. Pray—pray, I beg you— What task has been entrusted to you?
sadzając go prawie gwałtem
почти силой усаживая егоAlmost forcibly seating him
Bardzo proszę — bardzo proszę —
siada blisko i naprzeciwko
садится близко и напротивSits close, facing him
Jakaż czynność jest mu dana?
nie spuszcza z oka Papkina
не спускает глаз с ПапкинаKeeps his eyes fixed on Papkin
Papkin
Папкин
Papkin
Jesteś trochę nadto żywy: Nie wiedziałem, Bóg mi świadkiem, Że tak bardzo masz słuch tkliwy — Przestrzeż, proszę, gdy przypadkiem — Jakieś słówko głośniej powiem.
Вы несколько слишком пылки: Не знал я, Бог свидетель, Что у вас столь чувствительный слух — Предупредите, прошу, если случайно Какое-нибудь слово скажу погромче.You are rather too lively: I did not know, God is my witness, That your hearing was so sensitive— Warn me, please, if by chance I say a word too loudly.
Rejent
Рейент
Rejent
Czy się prędko rzeczy dowiem?
Скоро ли я узнаю дело?Shall I hear the matter soon?
Papkin
Папкин
Papkin
bardzo cicho
очень тихоVery quietly
Zaraz — Cześnik bardzo prosi...
Сейчас — Чесник очень просит...At once—Cześnik earnestly begs...
Rejent
Рейент
Rejent
Hę!
А?Eh?
Papkin
Папкин
Papkin
Czy głośniej?
Погромче? Чесник просит... То есть... скорее Чесник полагает, Что, чтобы в один миг покончить С пререканьем, которое... учинили... Верно говорю... которое учинили... С пререканьем... как известно... Что так... то есть... что... благ... благоволит... А это какой-то сатанинский взгляд, Весь язык в трубочку сворачивает.Louder? Cześnik begs... That is... rather, Cześnik proposes That, to end at once The controversy which... they caused... I am saying it rightly... which they caused... The controversy... as is known... That thus... that is... that... fav... favours... That is some devil’s gaze, It rolls my whole tongue into a tube.
na znak potakujący Rejenta mówi dalej
при утвердительном знаке Рейента продолжаетContinues at Rejent’s affirmative sign
Cześnik prosi... To jest... raczej Cześnik wnosi, Że, by skończyć w jednej chwili Kontrowersją, co... zrobili...
nie mogąc uniknąć wzroku Rejenta, miesza się coraz więcej
не в силах избежать взгляда Рейента, путается всё большеUnable to avoid Rejent’s gaze, grows increasingly confused
Dobrze mówię... co zrobili... Kontrowersją... jak rzecz znana... Że tak... to jest... że... sprzy... sprzyja...
odwracając się, na stronie
отворачиваясь, в сторонуTurning away, aside
A to jakiś wzrok szatana, Cały język w trąbkę zwija.
Rejent
Рейент
Rejent
Ja nie jestem pojąć w stanie, Waszmość prawisz zbyt zawiło.
Я не в силах понять, Вы слишком путано говорите.I cannot understand; You speak too obscurely, sir.
Papkin
Папкин
Papkin
wstając
вставаяRising
Bo to... bo te... wybacz, panie, Wino trochę mocne było. A nie jestem zbyt wymowny...
Потому что... эти... простите, пан, Вино было крепковато. Да и я не слишком красноречив... Те четверо всё ещё стоят?Because... those... forgive me, sir, The wine was rather strong. And I am not very eloquent... Are those four still standing there?
ciszej
тишеMore quietly
Czy tych czterech jeszcze stoi?
Rejent
Рейент
Rejent
Jednym słowem — mój szanowny, Dobry sąsiad czego żąda?
Одним словом — мой почтенный, Добрый сосед чего желает?In a word—what does my esteemed, Good neighbour desire?
Papkin
Папкин
Papkin
Lecz się poseł trochę —
Но посланник несколько —But the envoy is a little—
Rejent
Рейент
Rejent
kończąc
заканчиваяCompleting the sentence
...Boi. Bądź, serdeńko, bez obawy.
...Боится. Будь, сердечко, без страха....Afraid. Have no fear, my dear.
Papkin
Папкин
Papkin
Więc Cześnika prośba niesie, Abyś waszmość circa quartam U trzech kopców w Czarnym Lesie Stanął z szablą do rozprawy.
Так просьба Чесника гласит: Чтоб вы circa quartam У трёх курганов в Чёрном лесу С саблей явились для расправы.Then Cześnik’s request is this: That you, sir, circa quartam, At the three mounds in the Black Forest, Appear with your sabre to settle matters.
Rejent
Рейент
Rejent
ironicznie
ироническиIronically
Stary Cześnik jeszcze żwawy!
Старый Чесник ещё бойкий!Old Cześnik is still lively!
Papkin
Папкин
Papkin
ośmielając się
осмелеваяGrowing bolder
Ba! To wszyscy wiedzą przecie, Że niemylne jego ciosy — Wszakże w całym już powiecie Pokarbował szlachcie nosy, Tylko jeszcze...
Ещё бы! Всем ведь известно, Что удары его без промаха — Во всём уезде уже Он шляхте носы зарубками пометил, Только ещё...Indeed! Everyone knows That his blows never miss— Throughout the district he has already Notched the noses of the nobility, Only there is still...
Rejent
Рейент
Rejent
Ciszej, proszę.
Потише, прошу.More quietly, please.
Papkin
Папкин
Papkin
oglądając się na drzwi
оглядываясь на дверьLooking round at the door
Prawda, ciszej. — Cicho zatem Jego grzeczną prośbę wnoszę I dołączam moją własną O odpowiedź krótką, jasną.
Верно, потише. — Так тихо Передаю его учтивую просьбу И присоединяю свою собственную: Ответ дайте короткий, ясный.True, more quietly.—Then quietly I convey his courteous request And add my own For a brief and clear reply.
Rejent
Рейент
Rejent
Tę listownie mu udzielę, Ale jakże się to zgadza: Wszak ci jutro ma wesele.
Ответ я дам ему письмом, Но как это согласуется: Ведь завтра у него свадьба.I shall answer him by letter, But how does that fit together? Surely his wedding is tomorrow.
Papkin
Папкин
Papkin
śmielej
смелееMore boldly
Tamto temu nie przeszkadza: Rano pierścień — w pół dnia szabla — Wieczór kielich — w nocy...
Одно другому не мешает: Утром кольцо — в полдень сабля — Вечером бокал — ночью...One does not prevent the other: A ring in the morning—a sabre at noon— A glass in the evening—at night...
Rejent
Рейент
Rejent
słodko
ласковоSweetly
Cicho.
Тихо.Quietly.
Papkin
Папкин
Papkin
Prawda, cicho.
Верно, тихо. Дьявольское дело, Ни звука. — Разве нечистый Меня в такие когти занёс!True, quietly. A devilish business, Not a murmur.—Did the devil Bring me into such claws!
na stronie
в сторонуAside
Sprawa diabla, Ani mrumru. — Czy mnie licho Tu przyniosło w takie szpony!
Rejent
Рейент
Rejent
ironicznie
ироническиIronically
Wielkiż afekt przyszłej żony?
Сильно ли любит будущая жена?Is the future bride very devoted?
Papkin
Папкин
Papkin
Fiu! fiu! fiu! — Taż z miłości Trzykroć na dzień wpada w mdłości — Cześnik, także rozogniony, Jak gromnica ku niej pała — Będzie para doskonała. A że wierna w każdej sprawie, Ręce, nogi w zakład stawię.
Фью! Фью! Фью! — От любви Трижды в день в обморок падает — Чесник, тоже распалённый, Как свеча перед ней пылает — Будет пара превосходная. И за её верность во всём Руки, ноги на кон поставлю.Whew! Whew! Whew!—Why, for love She faints three times a day— Cześnik, equally inflamed, Burns towards her like a candle— They’ll make a perfect pair. And for her faithfulness in every matter I’ll stake my hands and feet.

22. AKT TRZECI, SCENA PIĄTA Действие 3, сцена 5Act 3, Scene 5

Rejent, Papkin, Podstolina
Рейент, Папкин, ПодстолинаRejent, Papkin, Podstolina
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Otóż jestem na wezwanie W twoim domu, mój Rejencie, Co dowodem niech się stanie, Żem zmieniła przedsięwzięcie. Nie straciłam na namyśle Niepotrzebnym czasu wiele — Bo ja rzadko kiedy myślę, Alem za to chyża w dziele — I nie mówiąc Cześnikowi: Mój staruszku, bądźcie zdrowi, Milsze od was są sąsiady — Podpisuję twe układy I w minucie tutaj staję. —
Вот я по твоему приглашению В твоём доме, мой Рейент, И пусть это будет доказательством, Что я изменила намерение. На ненужные раздумья Я много времени не тратила — Ведь я редко размышляю, Зато проворна в поступках — И, не сказав Чеснику: «Мой старичок, будьте здоровы, Соседи милее вас», — Подписываю твои условия И через минуту уже здесь. — Один экземпляр даю вам, Другой у меня останется. И раз всё во всех отношениях решено И слова взаимно даны, Приветствую тебя как невестка.Here I am at your invitation In your house, my Rejent; Let that be proof That I have changed my intention. On unnecessary reflection I wasted little time— For I seldom think, But I am quick to act— And without saying to Cześnik: “My old fellow, fare you well, Your neighbours are more pleasing,” I sign your agreement And in a moment stand here.— I give you one copy, sir; The other shall remain with me. Since all is settled in every respect And our words exchanged, I greet you as your daughter-in-law.
oddając papier złożony
передавая сложенную бумагуHanding over a folded paper
Waszmość panu jeden daję, Drugi odpis u mnie będzie. Gdy więc pewność w każdym względzie I wzajemnie dane słowa, Witam ciebie jak synowa.
Rejent
Рейент
Rejent
Wielki splendor na mnie spływa, Moja pani miłościwa, I fortuna w złotej nawie Żagiel dla mnie swój rozpięła, Gdyś chętliwie i łaskawie W twoje skarbne serce wzięła Najkorniejsze prośby moje. Tak jest, pani miłościwa, Wielki splendor na mnie spływa; A na szczepu mego trzaski Jeszcze większy spłynąć może, Bo chcesz z arcywielkiej łaski Mego syna dzielić łoże. Niechże mi tu wolno będzie Na tej lichej, własnej grzędzie, Polecając waszmość pani Trwałej przychylności zdroje I powolne służby moje, Do maluczkich upaść nóżek, Jako sługa i podnóżek.
Великая честь меня осияла, Моя милостивая пани, И фортуна в золотом корабле Распустила мне свой парус, Когда вы охотно и благосклонно В драгоценное своё сердце приняли Мои смиреннейшие просьбы. Да, милостивая пани, Великая честь меня осияла; А на отрасль моего рода Ещё большая может снизойти, Ибо по вашей величайшей милости Вы хотите делить ложе моего сына. Позвольте же мне здесь, На моей убогой собственной грядке, Предлагая вам, пани, Источники прочной приязни И покорные мои услуги, Припасть к маленьким ножкам, Как слуга и подножие.Great splendour descends upon me, My gracious lady, And Fortune in her golden vessel Has spread her sail for me, Since willingly and kindly You received within your precious heart My most humble entreaties. Yes, my gracious lady, Great splendour descends upon me; And on the offshoot of my line Still greater splendour may descend, For in your exceedingly great kindness You wish to share my son’s bed. Allow me, then, here Upon my humble patch of ground, To commend to you, madam, The springs of my lasting favour And my obedient services, And fall at your little feet, Your servant and your footstool.
całuje ją w rękę
целует ей рукуKisses her hand
Papkin
Папкин
Papkin
na stronie
в сторонуAside
Co ja słyszę! Co, u kata! Zdmuchnął żonę Cześnikowi I z nią syna swego swata! Wszak ci Cześnik, gdy się dowie, Jak szczupaka go rozpłata.
Что я слышу! Что, чёрт возьми! Увёл жену у Чесника И за своего сына её сватает! Чесник ведь, когда узнает, Его как щуку распластает.What do I hear! What, devil take it! He’s whisked Cześnik’s bride away And is marrying her to his own son! Why, once Cześnik finds out, He’ll split him open like a pike.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Nie myśl jednak, mój Rejencie, Że to z gustu do odmiany Wzięłam inne przedsięwzięcie; Syn twój, Wacław, był mi znany, Bardzo znany — jednym słowem, Na cóż mam się kryć w tej mierze: Był kochany — kochał szczerze.
Но не думай, мой Рейент, Будто из любви к переменам Я намерение переменила; Твой сын Вацлав был мне знаком, Очень знаком — одним словом, Зачем мне скрываться в этом: Он был любим — любил искренне.But do not think, my Rejent, That from a taste for change I altered my intention; Your son Wacław was known to me, Very well known—in a word, Why should I conceal the matter? He was loved—and loved sincerely.
Papkin
Папкин
Papkin
klaskając w palce
щёлкая пальцамиSnapping his fingers
Tędy droga!
Вот в чём дело!So that’s the way of it!
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Cóż to znaczy? Papkin tu?
Что это значит? Папкин здесь?What does that mean? Papkin here?
Papkin
Папкин
Papkin
Tak, Papkin czeka, Aż go Anna zoczyć raczy.
Да, Папкин ждёт, Пока Анна соизволит его заметить.Yes, Papkin waits Until Anna deigns to notice him.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
do Rejenta
РейентуTo Rejent
Waszmość cierpisz tego człeka?
Вы терпите этого человека? Прочь с глаз моих!You tolerate this man? Out of my sight!
do Papkina
ПапкинуTo Papkin
Precz mi z oczu!
Papkin
Папкин
Papkin
z pośpiechem
поспешноHastily
Idę.
Ухожу.I am going.
Rejent
Рейент
Rejent
Czekaj, Wasze!
Постой, Сударь!Wait, Sir!
Papkin
Папкин
Papkin
Czekam.
Жду.I am waiting.
Rejent
Рейент
Rejent
Odpis przecie.
Но ведь ответ.But there’s the reply.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
On to zdradną swą wymową Mnie, zbyt słabej, mnie, kobiecie, Opłakane wyrwał słowo.
Это он коварным красноречием У меня, слишком слабой, у женщины, Вырвал плачевное слово.It was he whose treacherous eloquence Wrung from me, a woman all too weak, That lamentable promise.
Papkin
Папкин
Papkin
Ja?
Я?I?
Podstolina
Подстолина
Podstolina
I gdyby nie ta zmiana, Szłabym biedna w moc tyrana.
И если бы не эта перемена, Я, бедная, попала бы во власть тирана.And but for this change, Poor me, I’d have fallen into a tyrant’s power.
Papkin
Папкин
Papkin
do siebie
про себяTo himself
Dzień feralny!
Злополучный день!An unlucky day!
Rejent
Рейент
Rejent
do Podstoliny
ПодстолинеTo Podstolina
Wola nieba, Z nią się zawsze zgadzać trzeba. Ale teraz moje zdanie, Że gdy Cześnik nie wie jeszcze O nam chlubnie zaszłej zmianie, Lubo w piśmie rzecz umieszczę, Dobrze będzie, gdy z twej strony Papkin weźmie zapewnienie I powtórzy to, co w liście.
Воля неба, С ней всегда надо соглашаться. Но теперь я полагаю, Что, раз Чесник ещё не знает О славной для нас перемене, Хоть я и изложу дело в письме, Хорошо будет, если от тебя Папкин получит подтверждение И повторит то, что в письме.Heaven’s will, We must always submit to it. But now I am of the opinion That, since Cześnik does not yet know Of this change so glorious for us, Although I shall set it down in writing, It will be well if from you Papkin receives assurance And repeats what is in the letter.
Papkin
Папкин
Papkin
na stronie
в сторонуAside
Chce mnie zgubić, oczywiście!
Он явно хочет меня погубить!He plainly wants to destroy me!
Rejent
Рейент
Rejent
Daj mu, pani, twe zlecenie, A ja skreślę słówek parę.
Передайте ему ваше поручение, пани, А я напишу несколько слов.Give him your message, madam, While I write a few words.
odchodzi
уходитLeaves

23. AKT TRZECI, SCENA SZÓSTA Действие 3, сцена 6Act 3, Scene 6

Podstolina, Papkin
Подстолина, ПапкинPodstolina, Papkin
Papkin
Папкин
Papkin
odprowadzając go oczyma
провожая его глазамиFollowing him with his eyes
Podstolino! mam dać wiarę? Co to znaczy? gdzie sumienie?
Подстолина! Верить ли мне? Что это значит? Где совесть?Podstolina! Am I to believe it? What does it mean? Where is your conscience?
Rejent
Рейент
Rejent
ukazując głowę w drzwiach
показывает голову в дверяхShows his head in the doorway
Proszę ciszéj.
Потише, прошу.More quietly, please.
Papkin
Папкин
Papkin
Prawda, ciszéj.
Верно, потише. Этот чёрт и сквозь стены слышит. Ах, что ты делаешь, Подстолина? Из-за тебя все погибнут — Разве ты Чесника не знаешь? Он этого позора не стерпит, Он факелом и железом Смерть в ваши стены бросит, От дома оставит развалины. Побойся Бога, пойдём вместе. Ах, ты не знаешь, куда попала... В какую страшную пучину... Тихо!.. Когда б не грозная сила Артемизы в этой руке, Уже бы... тс!.. Храни нас Бог!.. Скорее в дверь и на лестницу.True, more quietly. That devil hears through walls. Ah, what are you doing, Podstolina? Because of you we shall all perish— Do you not know Cześnik? He will not bear this disgrace; With torch and steel He’ll hurl death within your walls, Leave this house a heap of rubble. Fear God, let us go together. Ah, you don’t know where you have come... Into what dreadful depths... Quiet!.. Were it not for the fearsome might Of Artemisia in this hand, Already... hush!.. God protect us!.. Quickly through the door and down the stairs.
na stronie
в сторонуAside
I przez mury czart ten słyszy.
cicho do Podstoliny
тихо ПодстолинеQuietly to Podstolina
Ach, co robisz, Podstolino? Z twej przyczyny wszyscy zginą — Czyliż Cześnik ci nie znany? On nie zniesie tego sromu, On pochodnią i żelazem Śmierć wyrzuci w wasze ściany, Gruz zostawi z tego domu. Bój się Boga, chodźmy razem
oglądając się i odprowadzając coraz dalej na stronę
оглядывается и отводит её всё дальше в сторонуLooks about and leads her farther and farther aside
Ach, ty nie wiesz, gdzieś przybyła... W jakiej strasznej jesteś toni... Cicho!... Gdyby nie w tej dłoni Artemizy groźna siła, Już by... sza!... Niech Bóg nas broni!... Dalej we drzwi i na schody.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
wyrywając się
вырываясьBreaking free
Wolna droga.
Путь свободен.The way is clear.
Papkin
Папкин
Papkin
Niekoniecznie, Czterech stoi.
Не совсем, Четверо стоят.Not exactly; Four men are standing there.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Lecz weź wprzody Pożegnanie dla Cześnika: Kłaniaj mu się bardzo grzecznie, Powiedz oraz, jak mą duszę Zbyt boleśnie żal przenika, Że się tak z nim rozstać muszę — Niech porywczo mnie nie gani...
Но сперва передай Моё прощание Чеснику: Поклонись ему очень учтиво, Скажи также, какой болью Печаль пронизывает мою душу, Что я должна так с ним расстаться — Пусть не бранит меня сгоряча...But first take My farewell to Cześnik: Bow to him most courteously, And tell him how painfully Regret pierces my soul That I must part from him this way— Let him not blame me in his haste...
Papkin
Папкин
Papkin
Banialuki, moja pani, Tych ode mnie nie usłyszy.
Небылицы, моя пани, От меня он этого не услышит.Nonsense, my lady; He won’t hear that from me.

24. AKT TRZECI, SCENA SIÓDMA Действие 3, сцена 7Act 3, Scene 7

Podstolina, Papkin, Rejent
Подстолина, Папкин, РейентPodstolina, Papkin, Rejent
Rejent
Рейент
Rejent
Ciszéj z łaski.
Потише, будьте добры.More quietly, if you please.
Papkin
Папкин
Papkin
Prawda, ciszéj.
Верно, потише.True, more quietly.
Rejent
Рейент
Rejent
Oto jest list do sąsiada...
Вот письмо к соседу...Here is the letter to my neighbour...
Papkin
Папкин
Papkin
Ambasada diable śliska!
Дьявольски скользкое посольство!A devilishly slippery embassy!
Rejent
Рейент
Rejent
Żegnam.
Прощайте.Farewell.
Papkin
Папкин
Papkin
w ukłonach
с поклонамиWith bows
Papkin nóżki ściska. Za przyjęcie dzięki składa.
Папкин ножки целует, Благодарит за приём.Papkin embraces your feet, And thanks you for your hospitality.
Ukłony i ceremonie aż do końca sceny.
Поклоны и церемонии до конца сцены.Bows and ceremonies continue to the end of the scene.
Rejent
Рейент
Rejent
Nie ma za co.
Не за что.Not at all.
Papkin
Папкин
Papkin
O, i owszem.
О, напротив.Oh, on the contrary.
Rejent
Рейент
Rejent
odprowadzając go
провожая егоAccompanying him out
Sługa, sługa uniżony.
Слуга, покорный слуга.Your servant, your humble servant.
Papkin
Папкин
Papkin
Proszę wrócić.
Прошу вернуться.Please go back.
Rejent
Рейент
Rejent
Nie wypada.
Не подобает.That would not be proper.
Papkin
Папкин
Papkin
Suplikuję.
Умоляю.I beseech you.
Rejent
Рейент
Rejent
Tylko z góry.
Только сверху.Only from the top.
Papkin
Папкин
Papkin
Nie pozwolę.
Не позволю.I will not allow it.
Drzwi otwierają się i widać czterech pachołków.
Дверь открывается, видны четверо слуг.The door opens and four servants can be seen.
Rejent
Рейент
Rejent
Jest tam który!
Есть там кто-нибудь!Anyone there!
Papkin
Папкин
Papkin
O, bez wszelkich ceremonii.
О, без всяких церемоний.Oh, no ceremony at all.
Rejent
Рейент
Rejent
do pachołków
слугамTo the servants
Panu temu wskazać drogę.
Покажите этому пану дорогу.Show this gentleman the way.
Papkin
Папкин
Papkin
Ściskam nóżki — trafić mogę.
Целую ножки — дорогу найду.I embrace your feet—I can find my way.
Rejent
Рейент
Rejent
Wziąć pod ręce — nie bez laski — Schody ciemne — macać trzeba —
Под руки взять — и не без палки — Лестница тёмная — надо ощупывать —Take him by the arms—and not without a stick— The stairs are dark—one must feel the way—
Papkin
Папкин
Papkin
Ściskam nóżki — zbytek łaski. —
Целую ножки — слишком много милости. —I embrace your feet—an excess of kindness.—
z ukłonem, jednym susem za drzwiami się znajduje, drzwi się zamykają, słychać łoskot, jak gdyby kto zleciał ze schodów.
с поклоном одним прыжком оказывается за дверью; дверь закрывается, слышен грохот, словно кто-то свалился с лестницыWith a bow, bounds through the doorway in a single leap; the door closes and a crash is heard, as though someone has fallen down the stairs
Podstolina idzie ku Rejentowi.
Подстолина направляется к Рейенту.Podstolina approaches Rejent.
Rejent
Рейент
Rejent
wracając
возвращаясьReturning
Niech się dzieje wola nieba, Z nią się zawsze zgadzać trzeba!
Пусть исполнится воля неба, С ней всегда надо соглашаться!Let Heaven’s will be done; We must always submit to it!

25. AKT CZWARTY, SCENA PIERWSZA Действие 4, сцена 1Act 4, Scene 1

Sala w domu Cześnika. Oprócz drzwi bocznych jedne większe w głębi, po prawej stronie od kaplicy, stoły po obu stronach, na stole po prawej stronie kałamarz i co trzeba do pisania, butelka i para kieliszków, w głębi przybijają girlandy.
Зала в доме Чесника. Кроме боковых дверей, большая дверь в глубине, справа от часовни; по обеим сторонам столы. На столе справа чернильница и всё для письма, бутылка и два бокала. В глубине прибивают гирлянды.A hall in Cześnik’s house. Besides the side doors, a larger door stands at the back, to the right of the chapel. Tables on either side; on the right-hand table an inkstand and writing materials, a bottle and two glasses. Garlands are being nailed up at the back.
Cześnik, Dyndalski
Чесник, ДындальскийCześnik, Dyndalski
Przy podniesieniu kurtyny Dyndalski stoi przy siedzącym Cześniku, trzymając dwie karabele, trzecią Cześnik ogląda podczas pierwszych wierszy. W głębi Śmigalski i Perełka.
Когда поднимается занавес, Дындальский стоит возле сидящего Чесника, держа две карабелы; третью Чесник рассматривает во время первых стихов. В глубине Смигальский и Перелка.As the curtain rises, Dyndalski stands beside the seated Cześnik, holding two karabela sabres; Cześnik examines a third during the opening lines. Śmigalski and Perełka stand at the back.
Cześnik
Чесник
Cześnik
trzymając karabelę
держа карабелуHolding a karabela sabre
No, Śmigalski! Czas przyspiesza, Dalej, dalej na deresza: Inwitacją nieś piorunem I spełń gładko me rozkazy. — Powtórz wszystkim po trzy razy, Że na jutro, ja, pan młody, Na weselne proszę gody. Rozumiesz? No! Ruszaj z Bogiem. —
Ну, Смигальский! Время мчится, На чалого — и в дорогу! С приглашеньем словно молния Мчись и выполни приказ. Всем по трижды повтори, Что я, будущий супруг, Завтра жду их на пиру Свадебном. Понятно? С Богом!Come, Śmigalski! Time is flying, Quick, mount the roan and ride! Carry my invitation like lightning And smoothly do as I command. Tell everyone three times over That I, the bridegroom, bid them To tomorrow’s wedding feast. Understand? Then off, God speed you!
Śmigalski odchodzi. Po krótkim milczeniu.
Смигальский уходит. После короткого молчания.Śmigalski leaves. After a short silence.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Hej, Perełka! waść mi jutro Nie zaglądaj do blaszanki, Bobym waści przypiekł grzanki, Jutro sztukę pokaż światu: Nie żałować, mocium panie, Cynamonu i muszkatu, I wszelkiego aromatu, Aby było, jak należy. Masz do ryby szafran świeży I bakalii po dostatku — Niechże będzie dobrze, bratku.
Эй, Перелка! Завтра, слышишь, Ты в бутылку не заглядывай, А не то тебе задам я! Завтра покажи искусство: Не жалей, милостивый пан, Ни корицы, ни муската, Ни иных душистых пряностей — Чтоб всё было как положено. К рыбе свежего шафрана И сухих плодов довольно — Постарайся, мой любезный.Hey, Perełka! Mind tomorrow You keep clear of that little flask, Or I’ll give you a proper roasting! Show the world your art tomorrow: Spare no cinnamon, my good sir, Spare no nutmeg either, Nor any other fragrant spice; Let everything be fit and proper. You have fresh saffron for the fish And dried fruits in abundance— Make a fine job of it, brother.
Perełka
Перелка
Perełka
Jakaż cyfra, jaśnie panie, Na pośrodku stołu stanie?
Чей же вензель, ясный пан, Будет на столе поставлен?What initials, gracious sir, Shall grace the centre of the table?
Cześnik
Чесник
Cześnik
M.H. — M.H. — Maciej, Hanna. W górze serca, w dole Vivat, A z konceptem wszystko wszędzie.
М. Х. — М. Х. — Мацей, Ханна. Сверху сердца, снизу «Vivat», И с выдумкой повсюду.M. H.—M. H.—Maciej, Hanna. Hearts above and Vivat below, And ingenuity throughout.
Perełka
Перелка
Perełka
Jaśnie panie, dobrze będzie.
Ясный пан, всё будет славно.Gracious sir, it shall be splendid.
na znak odchodzi
по знаку уходитLeaves at a sign
Cześnik
Чесник
Cześnik
po krótkim milczeniu, oglądając karabelę
после короткого молчания, рассматривая карабелуAfter a short silence, examining a karabela
Długo Papkin coś nie wraca. Rejent siedzi jak lis w jamie, Skąd wykurzyć — ciężka praca; Lecz wyciągnie moje ramię, Jeśli jakie, mocium panie, Korowody robić zechce.
Долго Папкин не приходит. Рейент в норе, как лис, засел, Выкурить его непросто; Но рука моя достанет, Если он, милостивый пан, Вздумает хитрить со мною.Papkin’s taking long to come back. Rejent sits like a fox in his hole; Smoking him out is no easy task, But this arm of mine will fetch him If he chooses, my good sir, To try his tricks on me.
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
Ba! — bo kto bądź nieuroku Z jaśnie panem w szranki stanie, Tego wcześnie coś w nos łechce.
Ещё бы! Кто — не сглазить бы — Против вас на бой выходит, Тому заранее щекочет нос.Indeed! Whoever—touch wood— Enters the lists against your honour Feels his nose tickle beforehand.
Cześnik
Чесник
Cześnik
oddając jedną, a biorąc drugą karabelę
отдаёт одну карабелу и берёт другуюHands back one karabela and takes another
A łechtliwej diable skóry Ci z palestry ichmościowie; Nie dotrzyma żaden kroku, Chociaż wyjdzie czasem który.
А до чёрта щекотливы Эти господа-законники; Не угонится ни один, Хоть иной и выйдет драться.And devilishly tender-skinned Are those gentlemen of the law; None of them can match my pace, Though one may sometimes dare come out.
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
Ba!
Ещё бы!Indeed!
Cześnik
Чесник
Cześnik
dobywając szabli
вынимая саблюDrawing his sabre
He, he, he, Pani Barska! Pod Słonimem, Podhajcami, Berdyczowem, Łomazami Dobrze mi się wysłużyła. Inna też to sprawa była! Młódź, acz dzielna, w boju dziarska, Prym dawała starszym w radzie, Tak jak w poczet Bóg nas kładzie. Ale teraz to się staje, Że od kury mędrsze jaje.
Хе-хе-хе, моя Барская! Под Слонимом, Подгайцами, Бердичевом, Ломазами Славно ты мне послужила. И дела иные были! Молодёжь, храбрая в схватке, Старшим в совете уступала, Как сам Бог нас по порядку ставит. А теперь уж так бывает, Что яйцо курицу учит. Крепкий клинок, милостивый пан, — Но дамасский мне милее. Эх, свистит! — как в руку врос! Не одного он кандидата Произвёл в послы сейма; Не одному на память Возле уха написал: «Чуть взлетит — едва заблещет; Богу предайся, как засвищет!»Heh, heh, heh, my Lady of Bar! At Słonim and Podhajce, At Berdyczów and Łomazy, You served me well indeed. Things were different in those days! Young men, though brave and bold in battle, Yielded first place to their elders in council, As God himself sets us in order. But nowadays we see The egg knows better than the hen. A sturdy blade, my good sir— Yet I prefer the Damascus steel. Ah, how it swings! As if grown to my hand! Many a candidate it has hammered Into a deputy to the Diet; For many a man, pro memoria, It has written beside his ear: “When it rises, scarcely flashing— Commend yourself to God when it whistles!”
po krótkim milczeniu
после короткого молчанияAfter a short silence
Tęga głownia, mocium panie — Lecz demeszkę przecie wolę.
odmieniwszy szabli
переменив саблюChanging sabres
Ej, to śmiga! — jakby wrosła — Niejednego ona posła Wykrzesała z kandydata; Niejednemu pro memoria Gdzieś przy uchu napisała:
machając
размахиваяBrandishing it
«Jak się wznosi, ledwie błyśnie — Oddaj się Bogu, jak świśnie!»

26. AKT CZWARTY, SCENA DRUGA Действие 4, сцена 2Act 4, Scene 2

Cześnik, Papkin
Чесник, ПапкинCześnik, Papkin
Dyndalski pomógłszy przypasać karabelę Cześnikowi, odchodzi w drzwi lewe.
Дындальский помогает Чеснику опоясаться карабелой и уходит в левую дверь.Dyndalski helps Cześnik buckle on his karabela, then leaves through the left-hand door.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Jesteś przecie...
Наконец явился...So you’re back at last...
Papkin
Папкин
Papkin
kapelusz na bakier, ale włosy i suknie trochę w nieładzie
шляпа набекрень, но волосы и одежда немного в беспорядкеHis hat is cocked, but his hair and clothes are somewhat dishevelled
Z suchym gardłem — Pozwól kapkę. To mi sprawa!
С пересохшим горлом — Дай глоточек. Вот дела! Я ему так нос наперчил, Что он вырос в три пяди!With a throat as dry as dust— Let me have a drop. What an affair! I rubbed such pepper in his nose It grew three spans in length!
nalewa sobie i pije
наливает себе и пьётPours himself a drink and drinks
Toż mu pieprzu w nos natarłem, Aż mu urósł na trzy piędzie!
Cześnik
Чесник
Cześnik
Toż to teraz pływać będzie!
Вот уж поплавает теперь!He’ll certainly swim in it now!
Papkin
Папкин
Papkin
Lecz ten Rejent sztuczka żwawa, I szatańska przy tym postać; Omal, omal żem nie musiał Artemizy z pochew dostać. Lecz się bałem, mówiąc szczerze, Bo jak zwącha moje ramię, Czart ją chyba zdzierży w mierze.
Но Рейент — ловкий плут, Да и вид у него дьявольский; Чуть не пришлось мне Артемизу Из ножен вытащить на свет. Только, честно говоря, боялся: Чуть почует мою руку, Разве чёрт её удержит.But that Rejent is a nimble rogue, With a devilish look about him; I very nearly had to draw Artemisia from her sheath. But frankly, I was afraid: Once she feels my arm, Only the devil could keep her in bounds.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Jak ten nequam ostro kłamie! Lecz cóż Rejent? będęż wiedzieć? —
Как этот негодяй лжёт нагло! Но что Рейент? Узнаю ли я?How boldly that rascal lies! But what of Rejent? Shall I hear?
Papkin
Папкин
Papkin
Przyjął grzecznie — prosił siedzieć — Dodał wina, zieleniaka —
Принял вежливо — сесть просил — Поднёс венгерского вина, зеленяка —He received me politely—asked me to sit— Served me some Hungarian wine, zieleniak—
Cześnik
Чесник
Cześnik
jakby do siebie
словно про себяAs if to himself
Otruł pewnie...
Небось отравил...Poisoned it, no doubt...
Papkin
Папкин
Papkin
Jak to? co to?
Как так? Что такое?What? What do you mean?
Cześnik
Чесник
Cześnik
Nie, nie...
Нет, нет...No, no...
Papkin
Папкин
Papkin
Ale...
Но...But...
Cześnik
Чесник
Cześnik
I cóż dalej?
И что же дальше?And what next?
Papkin
Папкин
Papkin
Otruł, mówisz?
Отравил, говоришь?Poisoned, you say?
Cześnik
Чесник
Cześnik
Z tą niecnotą Nie ma żartu, mocium panie.
С этим негодяем Не до шуток, милостивый пан.That scoundrel Is no joking matter, my good sir.
Papkin
Папкин
Papkin
Mnie bez tego... coś tu pali.
И без того... тут что-то жжёт.Even without that... something burns here.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Jakże przyjął me wyzwanie? Cóż?
Как же принял мой он вызов? Ну?How did he receive my challenge? Well?
Milczenie.
Молчание.Silence.
Cześnik
Чесник
Cześnik
A tam co? głuchoniemy?
Да что с тобой? Глухонемой?What’s the matter? Deaf and dumb?
Papkin osłupiały, nie patrząc się, oddaje list.
Ошеломлённый Папкин, не глядя, передаёт письмо.Papkin, stupefied, hands over the letter without looking.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Aha! z listu się dowiemy.
Ага! Письмо нам всё расскажет. Что, что, что, что! Что, что, что, что!Aha! The letter will tell us. What, what, what, what! What, what, what, what!
czyta
читаетReads
Co, co, co, co!
prędko
быстроQuickly
co, co, co, co!
postępując w największej złości ku Papkinowi, za każdym krokiem krzyczy ,,co!", jakby nie mógł słów znaleźć
в величайшей ярости надвигается на Папкина, при каждом шаге крича «что!», словно не находит словAdvances on Papkin in the greatest fury, crying “what!” at every step, as though unable to find words
Papkin cofa się aż za stolik, po lewej stronie stojący.
Папкин отступает за столик, стоящий слева.Papkin retreats behind the little table on the left.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Co, co, co, co!
Что, что, что, что!What, what, what, what!
Papkin
Папкин
Papkin
To, to, to, to!
То, то, то, то!That, that, that, that!
Cześnik
Чесник
Cześnik
Podstolina...
Подстолина...Podstolina...
Papkin
Папкин
Papkin
płaczliwie sens kończąc
плаксиво заканчивая мысльCompletes the thought tearfully
Nam skrewiła.
Нам изменила.Has betrayed us.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Do Rejenta...
К Рейенту...To Rejent...
Papkin
Папкин
Papkin
jak wyżej
как вышеAs before
...zabłądziła.
...забрела....she strayed.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Do Rejenta... do Rejenta? I chce... chce pójść...
К Рейенту... к Рейенту? И хочет... хочет выйти...To Rejent... to Rejent? And wants... wants to marry...
Papkin
Папкин
Papkin
truchlejąc
дрожа от страхаTrembling with fear
...za Wacława.
...за Вацлава....Wacław.
Cześnik
Чесник
Cześnik
I tyś milczał, ćmo przeklęta!... Ale krótka będzie sprawa... O płci zdradna! czci niewarta! Obyś była jak ta karta W moim ręku teraz cała.
А ты молчал, проклятый дурень!.. Но с этим будет быстро покончено... О пол коварный, бесчестный! Была бы ты сейчас вся целиком, Как этот лист, в моей руке. Вот здесь...And you kept silent, cursed fool!.. But this affair will soon be settled... O treacherous sex, unworthy of honour! If only you were wholly here, Like this sheet, within my hand. Yes, here...
mnąc list
комкая письмоCrumpling the letter
Tak, tu...
Papkin
Папкин
Papkin
wpadając w mowę, na stronie
перебивая, в сторонуInterrupting, aside
Z pyszna by się miała!
Досталось бы ей на орехи!She’d be in for a fine time!
Cześnik
Чесник
Cześnik
Utarłbym cię w proch z kretesem — Ale czasu nie chcę tracić. Do weselnej sarabandy Muszę skrzypka im zapłacić — Niech im zagra, a od ucha! Aż się Rejent w kółko zwinie! Pozna szlachcic po festynie, Jak się panu w kaszę dmucha! Hola, ciury! Hej, dworzanie! Dalej za mną, mocium panie!
Я бы стёр тебя в порошок — Но не стану время тратить. На их свадебную сарабанду Я скрипачу заплатить обязан — Пусть сыграет во всю мочь! Чтобы Рейента в узел скрутило! После пира шляхтич узнает, Как мешают пану есть кашу! Эй, холопы! Эй, дворня! За мной, милостивый пан!I’d grind you into dust outright— But I won’t waste my time. For their wedding saraband I must pay the fiddler— Let him play with all his might! Till Rejent curls into a knot! After that feast the nobleman shall learn What it means to meddle in a lord’s affairs! Ho, you lackeys! Hey, household! Follow me, my good sir!
wychodzi środkowymi drzwiami
уходит в среднюю дверьLeaves through the central door

27. AKT CZWARTY, SCENA TRZECIA Действие 4, сцена 3Act 4, Scene 3

Papkin, później Dyndalski.
Папкин, позже Дындальский.Papkin, later Dyndalski.
Papkin
Папкин
Papkin
po długim milczeniu krzywi się, potem macając się po brzuchu
после долгого молчания кривится, затем ощупывает животAfter a long silence, grimaces, then feels his belly
Tu coś boli. — Oj! aj! piecze — Ach, to wino! takie męty! O zbrodniarzu! O przeklęty! Taką piękną niszczysz różę!
Тут болит. — Ой! Ай! Жжёт — Ах, вино! Какая муть! О преступник! О проклятый! Ты такую розу губишь!Something hurts here.—Oh! Ow! It burns— Ah, that wine! Those dreadful dregs! O villain! O accursed wretch! You destroy so fair a rose!
Dyndalski wychodzi z drzwi lewych.
Дындальский выходит из левой двери.Dyndalski enters through the left-hand door.
Papkin
Папкин
Papkin
Ach, Dyndalsiu, cny człowiecze! Ach, powiedzcie, czy być może?
Ах, Дындальский, добрый человек! Ах, скажите, разве это может быть?Ah, dear Dyndalski, worthy man! Tell me, could it really be?
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
Co, czy może?
Что может быть?Could what be?
Papkin
Папкин
Papkin
Że ta żmija, Ten w Rejenta czart wcielony, Dziś trucizną mnie zabija?
Что эта гадюка, Этот чёрт в обличье Рейента, Нынче ядом убивает меня?That this viper, This devil in Rejent’s shape, Is killing me with poison today?
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
Ej, gdzie znowu!
Да что вы, полно!Come now, nonsense!
Papkin
Папкин
Papkin
Nie wierzycie?
Не верите?You don’t believe it?
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
Kto by się tam i łakomił Na waszmości nędzne życie!
Кто бы позарился На жалкую вашу жизнь!Who would ever covet Your miserable life!
Papkin
Папкин
Papkin
Nic nie będzie zatem złego?
Значит, не случится ничего дурного?Then nothing bad will happen?
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
Ej, nie.
Нет, конечно.Of course not.
Papkin
Папкин
Papkin
Cześnik mówił przecie...
Чесник ведь сказал...But Cześnik said...
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
Ha, to znowu co innego. Jaśnie panu wszystko w świecie Tak jest znane, jakby komu, Mój paniczu, w własnym domu. Otruł! — proszę! — co za psota!
А, тогда другое дело. Ясному пану всё на свете Знакомо так, как вам, сударь, В собственном доме каждый угол. Отравил! — Вот так! — Вот злодейство!Ah, that’s quite another matter. His honour knows everything in the world As well as you, young sir, Know every corner of your own house. Poisoned you!—Indeed!—What villainy!
Papkin
Папкин
Papkin
Jakaż wasza teraz rada? Robić, począć co wypada?
Что же вы теперь советуете? Что мне делать, что предпринять?What advice can you give me now? What must I do, what step should I take?
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
Ha!
Гм! Надо послать за ксёндзом — Вот так, вот так, негодяй!Hm! We must send for the priest— Well, well, what a scoundrel!
zażywa
нюхает табакTakes snuff
Po księdza posłać trzeba —
wychodząc w drzwi środkowe
уходя в среднюю дверьLeaving through the central door
Proszę, proszę, to niecnota!

28. AKT CZWARTY, SCENA CZWARTA Действие 4, сцена 4Act 4, Scene 4

Papkin
Папкин
Papkin
rzucając się na krzesło
бросаясь на стулThrowing himself into a chair
Umrzeć, umrzeć! Wielkie nieba!
Умереть, умереть! О небо! Где была моя голова! Я его бранил, топтал в грязь, А он потом меня угощал; И с какой поспешностью Он схватился за бутылку, Как налил мне полный бокал! А мне ещё и мало было! — Да, проглотил я, яд во мне, Уже мне не спастись, Так составлю завещание — После куплю вечное ложе, После оплачу свои похороны — После — Requiescat in pace.To die, to die! Great heavens! Where was my head? I abused him, dragged him through the mud, And then he offered me refreshment; And that tremendous haste With which he seized the bottle, With which he filled the glass! And still I wanted more!— Yes, I swallowed it, the poison is in me, There’s no escape from this; So I shall draw up my will— Then buy my everlasting bed, Then pay for my own funeral— Then—Requiescat in pace.
po krótkim milczeniu
после короткого молчанияAfter a short silence
Lecz gdzież była moja głowa! Jam go beształ, mieszał z błotem, On traktament miał dać potem; I ten pośpiech jego wielki, Z jakim wziął się do butelki, Z jakim nalał lampkę całą. Jeszcze że mi było mało! — Tak, połknąłem, mam truciznę, Już się z tego nie wyśliznę, Więc testament mój ułożę —
z płaczem nieprzesadzonym
плача без преувеличенияWeeping without exaggeration
Potem kupię wieczne łoże, Potem pogrzeb swój zapłacę — Potem — Requiescat in pace.
Papkin, ocierając często z łez oczy, pisze czas jakiś.
Папкин некоторое время пишет, часто вытирая слёзы.Papkin writes for a while, frequently wiping the tears from his eyes.

29. AKT CZWARTY, SCENA PIĄTA Действие 4, сцена 5Act 4, Scene 5

Papkin, Cześnik, Dyndalski
Папкин, Чесник, ДындальскийPapkin, Cześnik, Dyndalski
Cześnik
Чесник
Cześnik
Hola, hola, nie tak zrobię — Wszystko to są z mydła bańki — Lepszą zemstę przysposobię, Ale trzeba zażyć z mańki. Bylem syna dostał w siatkę, Mam dla niego dobrą klatkę; A tatulem się nie straszę, Potem o tem...
Стой, стой, я сделаю иначе — Всё это мыльные пузыри — Я месть получше приготовлю, Но тут нужна хитрая уловка. Только б сына поймать в сети — Клетка для него найдётся; А папаши я не боюсь, После об этом... Ну-ка, прочь.Wait, wait, I’ll do it differently— All that is mere soap bubbles— I’ll devise a better revenge, But it calls for a cunning trick. If only I can net the son, I have a good cage ready for him; And I’m not afraid of Daddy. More of that later... Move aside, sir.
do Papkina
ПапкинуTo Papkin
Puszczaj wasze.
Papkin
Папкин
Papkin
nie oglądając się
не оборачиваясьWithout turning round
Ja testament teraz piszę.
Я сейчас пишу завещание.I’m writing my will just now.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Niechże o tym już nie słyszę, Bo do czubków odwieźć każę.
Чтоб я больше об этом не слышал, А не то в дурдом отправлю.Let me hear no more of that, Or I’ll have you sent to the madhouse.
Papkin
Папкин
Papkin
wstając
вставаяRising
Czy tak? —
Ах, так? — Сейчас вычеркну отказ в его пользу.Is that so?— I’ll strike out his bequest at once.
do siebie
про себяTo himself
Zaraz legat zmażę.
Papkin przenosi się do stolika, po lewej stronie będącego.
Папкин переходит к столику, стоящему слева.Papkin moves to the little table on the left.
Cześnik
Чесник
Cześnik
do Dyndalskiego
ДындальскомуTo Dyndalski
Siadaj waść tu — zmaczaj pióro, Będziesz pisał po mym słowie.
Садись сюда — обмакни перо, Пиши, что я продиктую.Sit here, sir—dip your pen; You’ll write what I dictate.
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
Stawiam tytle niezbyt skoro.
Не слишком быстро я вывожу буквы.I’m none too quick at forming letters.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Właśnie babskiej trzeba ręki. Życie w zakład, gaszka złowię — Dobrze będzie.
Вот женская рука и нужна. Жизнью клянусь, я щёголя поймаю — Всё будет славно.A woman’s hand is just what’s wanted. I’ll stake my life I catch that fop— All will be well.
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
usiadłszy bokiem do widzów naprzeciwko Cześnika i wkładając okulary
садится боком к зрителям, напротив Чесника, и надевает очкиSits sideways to the audience, facing Cześnik, and puts on his spectacles
Bogu dzięki!
Слава Богу!Thank God!
Cześnik
Чесник
Cześnik
Teraz trzeba pisać właśnie Jakby Klara do Wacława.
Теперь писать нам надобно, Как будто Клара — Вацлаву.Now we must write precisely As though from Klara to Wacław.
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
O! o!
О! О!Oh! Oh!
Cześnik
Чесник
Cześnik
No, cóż: o, o — ?
Ну что ещё за «о, о»?Well, what is this “oh, oh”?
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
podnosząc się
приподнимаясьHalf-rising
Jaśnie Panie, wszak to despekt dla niej.
Ясный Пан, ведь это ей обида.Gracious Sir, surely that insults her.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Co się waszeć o to pyta! Maczaj pióro — pisz i kwita.
Кто тебя об этом спрашивал! Мокай перо — пиши, и точка.Who asked your opinion! Dip your pen—write, and that’s that.
Dyndalski siada wyprostowany na brzeżku krzesła i macza pióro, Papkin w ciągu tej sceny pisze, czasem wstaje, przechodzi się w głębi, macza pióro u stolika, przy którym Cześnik siedzi, znowu siada, ciągle płacząc, wszakże bez przesady.
Дындальский садится прямо на краешек стула и обмакивает перо. Папкин в продолжение этой сцены пишет, иногда встаёт, ходит в глубине, обмакивает перо за столиком Чесника и опять садится, всё время плача, однако без преувеличения.Dyndalski sits upright on the edge of his chair and dips his pen. Throughout this scene Papkin writes, sometimes rises, walks at the back, dips his pen at Cześnik’s table and sits down again, weeping continuously but without exaggeration.
Cześnik
Чесник
Cześnik
po krótkim myśleniu
после короткого размышленияAfter a short reflection
Tylko że to, mocium panie, Aby udać, trzeba sztuki. Owe brednie, banialuki, To miłosne świegotanie...
Только тут, милостивый пан, Чтобы подделать, нужно мастерство. Все эти бредни, небылицы, Это любовное щебетанье... Как начать, милостивый пан?Only, my good sir, Imitation takes some skill. All that nonsense, all that drivel, All that chirping about love... How do we begin, my good sir?
myśli
думаетThinks
Jak tu zacząć, mocium panie?
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
podnosząc się
приподнимаясьHalf-rising
Cnym afektem ulubiony...
Любезный чистому моему чувству...Beloved of my pure affection...
Cześnik
Чесник
Cześnik
O... o... o... o!... Jak od żony — A tu trzeba pół, ćwierć słowa, Ni tak, ni siak — niby owa: «I chciałabym, i boję się». O! — już wiesz — no! — na tym sztuka... Lecz nie waści w tym nauka. Pisz waść:
О... о... о... о!.. Как от жены — А тут нужно полсловечка, четверть, Ни так ни сяк — будто это: «И хочется, и страшно мне». О! — теперь понял — вот в чём искусство... Только не тебе учить меня. Пиши: Постой. Очень прошу. Что это?Oh... oh... oh... oh!.. Like a wife— We need half a word, a quarter, Neither this nor that—like the song: “I long to, yet I am afraid.” Oh!—now you understand—that’s the art... But you’re not the one to teach me. Write: Wait. I earnestly beg. What is that?
nuci
напеваетHums
Zaraz.
nuci dyktując
напевая, диктуетHums as he dictates
Bardzo proszę.
pokazując palcem na pismo
указывает пальцем на написанноеPoints at the writing
Co to jest?
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
podnosząc się, jak to za każdą razą, kiedy mówi do Cześnika
приподнимается, как всякий раз, когда обращается к ЧесникуHalf-rises, as he does whenever he addresses Cześnik
«B».
«B».“B.”
Cześnik
Чесник
Cześnik
To?
Это?That?
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
«B» duże — A capite, jaśnie panie.
«B» большая — A capite, ясный пан.A capital “B”— A capite, gracious sir.
Cześnik
Чесник
Cześnik
przez stół patrząc
глядя через столPeering across the table
«B»? — to kreska — gdzież dwa brzuszki?
«B»? — Это палка — где два брюшка?“B”?—That’s a stroke—where are its two bellies?
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
Jeden w spodzie, drugi w górze.
Одно внизу, другое сверху.One below, the other above.
Cześnik
Чесник
Cześnik
dostając okularów
доставая очкиTaking out his spectacles
Cóż u czarta.
Какого чёрта! Да, верно — большая —What the devil! Yes, so it is—a capital—
bierze papier
берёт бумагуTakes the paper
Tać jest — duże —
Tu Papkin nachyla się przez Cześnika, chcąc zmaczać pióro, ten go odtrąca mówiąc co niżej, potem prowadzi go oczyma aż na miejsce.
Тут Папкин наклоняется через Чесника, желая обмакнуть перо; Чесник отталкивает его с нижеследующими словами, затем следит за ним глазами до самого его места.Here Papkin leans across Cześnik to dip his pen; Cześnik pushes him away with the following words, then watches him all the way back to his place.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Czy go!...
Ишь его!..Look at him!..
Papkin odtrącony odchodzi, przystępując z tyłu do stolika stąpa na nogę Dyndalskiemu.
Оттолкнутый Папкин отходит; подходя сзади к столику, наступает Дындальскому на ногу.Papkin, pushed away, retreats; approaching the little table from behind, he steps on Dyndalski’s foot.
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
Ta, bo!
Да ведь!..But, really!..
Cześnik
Чесник
Cześnik
przypatrując się pismu
всматривается в написанноеExamines the writing
«B», «B» duże. Kto pomyśli, może zgadnie. No, no — pisz waść — a dokładnie.
«B», «B» большая. Кто подумает, тот угадает. Ну, ну — пиши — да точно. Очень прошу... милостивый пан... Милостивый пан... моё приглашенье... Милостивый пан, принять в том смысле, Милостивый пан... принять в том смысле, Как знак доверья к особе... Милостивый пан, вашей милости; Которая, хоть мало знакома... Которая, хоть мало знакома... Что это?“B,” a capital “B.” Think it over and you may guess. Come, write—and get it right. I earnestly beg... my good sir... My good sir... my invitation... My good sir, to take in the sense, My good sir... to take in the sense, Of confidence in the person... My good sir, of your honour; Who, though but little known... Who, though but little known... What is that?
dyktuje
диктуетDictates
Bardzo proszę... mocium panie... Mocium panie... me wezwanie... Mocium panie, wziąć w sposobie, Mocium panie... wziąć w sposobie, Jako ufność ku osobie... Mocium panie, waszmość pana; Która, lubo mało znana... Która, lubo mało znana...
pokazując palcem
указывает пальцемPoints with his finger
Cóż to jest?
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
podnosząc się
приподнимаясьHalf-rising
Żyd, jaśnie panie. Lecz w literę go przerobię.
Клякса, ясный пан. Но я её в букву переделаю.An inkblot, gracious sir. But I’ll turn it into a letter.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Jak mi jeszcze kropla skapie, To cię trzepnę tak po łapie, Aż proformę wspomnisz sobie. — Czytaj waść.
Ещё каплю уронишь — Так тебя по лапе стукну, Что свой первый класс припомнишь. Читай.If another drop falls, I’ll rap you so hard on the paw You’ll remember your first school lessons. Read it.
Dyndalski obciera pot aż po karku.
Дындальский вытирает пот, выступивший даже на шее.Dyndalski wipes away the sweat, even from the back of his neck.
Cześnik
Чесник
Cześnik
No! jak tam było?
Ну! Что там было?Well! How did it go?
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
czyta
читаетReads
Bardzo proszę, mocium panie, Mocium panie, me wezwanie, Mocium panie, wziąć w sposobie, Mocium...
Очень прошу, милостивый пан, Милостивый пан, моё приглашенье, Милостивый пан, принять в том смысле, Милостивый...I earnestly beg, my good sir, My good sir, my invitation, My good sir, to take in the sense, My good...
Cześnik
Чесник
Cześnik
wyrywa i drze papier
вырывает и рвёт бумагуSnatches the paper and tears it up
Niech cię czarci chwycą Z taką pustą mózgownicą! «Mocium panie» — cymbał pisze!
Чтоб тебя черти схватили С твоей пустой башкой! «Милостивый пан» — болван и пишет!May the devils carry you off With that empty skull of yours! The blockhead writes down “my good sir”!
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
Jaśnie pana własne słowo.
Собственные слова ясного пана.Your honour’s very own words.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Milcz, waść! — przepisz to de novo, «Mocium panie» opuść wszędzie.
Молчи! — Перепиши de novo, «Милостивый пан» везде пропусти.Be quiet!—Copy it de novo; Leave out “my good sir” everywhere.
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
chcąc zbierać kawałki
собирается подобрать обрывкиMoves to pick up the scraps
Z tych kawałków trudno będzie.
По обрывкам трудно будет.It will be difficult from those scraps.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Pisz de novo — pisz, powiadam — Mózgu we łbie za trzy grosze! Siadaj! — siadaj, mówię.
Пиши заново — пиши, говорю — На три гроша ума в башке! Сядь! — Сядь, говорю.Write it afresh—write, I tell you— Three pennies’ worth of brains in your head! Sit down!—Sit down, I say.
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
Siadam.
Сажусь.I am sitting.
Cześnik
Чесник
Cześnik
I powtarzaj.
И повторяй. Очень прошу, Мило...And repeat it. I earnestly beg, My goo...
dyktuje
диктуетDictates
Bardzo proszę, Moć...
zatyka sobie usta
зажимает себе ротClaps a hand over his mouth
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
powtarzając napisane
повторяя написанноеRepeating what he has written
Moć.
Мило.My goo.
Cześnik
Чесник
Cześnik
zrywając się
вскакиваяJumping up
Co, moć? cóż moć znaczy? Z tym hebesem nie pomoże; Trzeba zrobić to inaczej. — Nawet lepiej będzie może, Gdy wyprawię doń pacholę Z ustną prośbą. — Tak, tak wolę. — Słuchaj. — Idź mi... Ależ, ale! Rejentowicz od nikogo Nie jest u mnie znany wcale.
Что «мило»? Что значит «мило»? С этим тупицей не справишься; Надо действовать иначе. — Может, даже лучше будет, Если к нему пошлю мальчишку С устной просьбой. — Так мне лучше. — Слушай. — Ступай... Но, но! Здесь ведь сына Рейента Никто совсем не знает.What “my goo”? What does “my goo” mean? There’s no hope with this dullard; I must do it differently.— Perhaps it will be better still To send a boy to him With a spoken request.—Yes, I prefer that.— Listen.—Go and... But wait, wait! Rejent’s son is not known To anyone in my house at all.
Papkin
Папкин
Papkin
obojętnie
равнодушноIndifferently
Wszyscy go tu poznać mogą, Wszak był rano.
Все его узнать сумеют, Он ведь был здесь утром.Everyone here can recognise him; He was here this morning.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Co? ów młody? Komisarzem co się mienił?
Что? Тот молодой? Что называл себя управляющим?What? That young fellow? The one who called himself the steward?
Papkin
Папкин
Papkin
Nie inaczej.
Так и есть.The very same.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Na me szkody W me komnaty ćwik się wkrada, A ten milczy, nie powiada!
Мне на беду В дом мой вкрался этот пройдоха, А этот молчит, не говорит!To do me harm That sly fox sneaks into my rooms, And this fellow keeps silent, says nothing!
Papkin
Папкин
Papkin
obojętnie
равнодушноIndifferently
Abym milczał, dał to złoto.
Чтоб я молчал, он дал мне это золото.He gave me this gold to keep quiet.
Cześnik
Чесник
Cześnik
biorąc się za głowę
хватаясь за головуClutching his head
O dla Boga! ty niecnoto!
О Боже! Ах ты негодяй!Good God! You scoundrel!
Papkin
Папкин
Papkin
Kto już na pół w grobie stoi, Twego gniewu się nie boi.
Кто уже наполовину в могиле, Тот твоего гнева не боится. Что значит золото в такой час!A man already half in his grave Has no fear of your anger. What is gold at such an hour!
rzucając sakiewkę na ziemię
бросает кошелёк на землюThrows the purse to the ground
Cóż ten kruszec w takiej porze!
Cześnik
Чесник
Cześnik
Milcz mi, wasze!
Молчи!Be quiet, sir!
Papkin
Папкин
Papkin
Któż go ceni! Na cóż mi się przydać może? —
Кто его ценит! На что оно мне теперь? —Who values it! What use can it be to me now?—
Kiedy Dyndalski chce podnieść sakiewkę, Papkin go uprzedza, kończąc mowę.
Когда Дындальский собирается поднять кошелёк, Папкин опережает его, заканчивая свою речь.As Dyndalski moves to pick up the purse, Papkin forestalls him, finishing his speech.
Papkin
Папкин
Papkin
Chyba tylko do kieszeni.
Разве только в карман.Only to go in my pocket, perhaps.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Cicho, cicho, bez hałasu. Teraz na to nie ma czasu — Ale jakem szlachcic prawy, Zdasz mi poczet z twojej sprawy.
Тише, тише, без шума. Теперь не до этого — Но как я честный шляхтич, Ты мне ответишь за свой поступок. Ступай — отправь Рузю, Пусть проберётся к Мильчеку, Пусть молодому Вацлаву, Паничу — знаешь ведь? — скажет, Что его просит панна Клара, Чтобы никому ни слова Не сказав, зашёл на минутку — И чтоб не боялся, Потому что Чесника дома нет. Ну, понял?Quiet, quiet, no noise. There’s no time for this now— But as I am an honest nobleman, You shall account to me for what you’ve done. Go, sir—send Rózia; Let her slip into Milczek’s house, Let her tell young Wacław, The young master—you know him?— That Miss Klara begs him To say nothing to anyone And kindly come over for a moment— And not be afraid, Because Cześnik is not at home. Well, understand?
do Dyndalskiego
ДындальскомуTo Dyndalski
Wasze idź mi — wypraw Rózię, Niech do Milczka wkraść się stara, Niech młodemu Wacławowi, Paniczowi — no wiesz? — powié, Że go prosi panna Klara, By nie mówiąc nic nikomu Chciał na chwilę przyjść łaskawie — Aby nie był wżdy w obawie, Bo Cześnika nie ma w domu. No, rozumiesz?
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
Dokumentnie.
В точности.Perfectly.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Sam tymczasem zwiń się skrzętnie: Kilku ludzi u wyłomu Postaw w krzakach. — Jeno nogą Gaszek będzie za granicą, Łapes capes — niech go chwycą; A pójść nie chce — związać mogą.
А сам тем временем проворно У пролома нескольких людей Расставь в кустах. — Как только Щёголь за границу ступит, Хвать его — пусть схватят; Если не пойдёт — связать можно.Meanwhile bestir yourself: Post a few men in the bushes Beside the breach.—The moment That fop steps over the boundary, Grab him—let them seize him; If he won’t come, they may bind him.
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
Ależ despekt, jaśnie panie, Tak postąpić jakby z ciurą.
Но ведь обидно, ясный пан, Обращаться с ним как с холопом.But it’s an affront, gracious sir, To treat him like a lackey.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Wasze byłeś, jesteś rurą. — Jak rozkażę, tak się stanie.
Ты был и есть пустая труба. — Как прикажу, так и будет.You were and are a hollow pipe.— It shall be done as I command.
chce odejść
собирается уйтиAbout to leave
Papkin
Папкин
Papkin
zastępując drogę
загораживая путьBlocking his way
Cześniku.
Чесник.Cześnik.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Cóż?
Что?What?
Papkin
Папкин
Papkin
podając pióro
подавая пероOffering him the pen
Jako świadek.
Как свидетель.As a witness.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Idź do kata!
Ступай к чёрту!Go to the devil!
odchodzi z Dyndalskim w drzwi środkowe
уходит с Дындальским в среднюю дверьLeaves with Dyndalski through the central door
Papkin
Папкин
Papkin
sam, powtarzając
один, повторяяAlone, repeating
«Idź do kata!» Wdzięczność ludzi, wielkość świata — Każdy siebie ma na względzie A drugiego za narzędzie. Póki dobre — cacko, złoto; Jak zepsute — ruszaj w błoto.
«Ступай к чёрту!» Благодарность людей, величие мира — Каждый думает о себе, А другого считает орудием. Пока годно — игрушка, золото; А сломалось — ступай в грязь.“Go to the devil!” Human gratitude, the greatness of the world— Everyone thinks of himself, And makes a tool of someone else. While it works—a darling, a treasure; Once it’s broken—off into the mud.

30. AKT CZWARTY, SCENA SZÓSTA Действие 4, сцена 6Act 4, Scene 6

Papkin, Klara z drzwi prawych.
Папкин, Клара из правой двери.Papkin; Klara enters through the right-hand door.
Papkin
Папкин
Papkin
O mych myśli ty bogini! O ty jedna litościwa! Pasmo życia jad przerywa, Ale serce, jakby w skrzyni, Miłość k'tobie zawsze kryje.
О богиня моих мыслей! Ты одна ко мне милосердна! Яд обрывает нить моей жизни, Но сердце, словно в ларце, Любовь к тебе навек хранит.O goddess of my thoughts! You alone are merciful! Poison cuts my life’s thread short, But my heart, as in a casket, Keeps its love for you forever.
Klara
Клара
Klara
Cóż się stało?
Что случилось?What has happened?
Papkin
Папкин
Papkin
Już nie żyję. — Byłbym przywiózł krokodyla, Byłbym zyskał twoją rękę; Lecz ostatnia przyszła chwila, Dziś rycerską kończę mękę.
Я уже не живу. — Я привёз бы крокодила, Я добился бы твоей руки; Но последний час настал, Сегодня кончаю рыцарские муки.I live no more.— I would have brought the crocodile, I would have won your hand; But my final hour has come, Today I end my knightly torment.
Klara
Клара
Klara
na stronie
в сторонуAside
Stracił zmysły do ostatka.
Он совсем лишился рассудка.He’s lost his senses altogether.
Papkin
Папкин
Papkin
Ten testament wręczę tobie: Racz posłuchać, jakby matka, I zapłakać na mym grobie.
Это завещание вручу тебе: Выслушай его, как мать, И поплачь на моей могиле.I shall give this will to you: Hear it with a mother’s kindness, And weep upon my grave.
czyta, łzy często ocierając
читает, часто вытирая слёзыReads, frequently wiping away tears
Papkin
Папкин
Papkin
Ja, Józef Papkin, syn mego ojca Jana Papkina...
Я, Юзеф Папкин, сын моего отца Яна Папкина...I, Józef Papkin, son of my father Jan Papkin...
Papkin
Папкин
Papkin
czule
нежноTenderly
Jana, Jana — Jan mu było
Яна, Яна — Ян его звали.Jan, Jan—Jan was his name.
czyta
читаетReads
Papkin
Папкин
Papkin
Będąc zupełnie zdrów na ciele i umyśle, ale nie mogąc wiedzieć, kiedy umrę...
Будучи совершенно здоров телом и разумом, но не имея возможности знать, когда умру...Being entirely sound in body and mind, but unable to know when I shall die...
Papkin
Папкин
Papkin
Oczywiście.
Разумеется.Naturally.
Papkin
Папкин
Papkin
bo jestem otruty przez rejenta Milczka w lampce wina...
потому что отравлен рейентом Мильчеком в бокале вина...for I have been poisoned by Rejent Milczek in a glass of wine...
Papkin
Папкин
Papkin
W lampce wina
В бокале вина.In a glass of wine.
Papkin
Папкин
Papkin
robię ten testament, czyli ostatnie rozporządzenie mojego ruchomego i nieruchomego majątku. Nieruchomym rozporządzać nie mogę, bo żadnego nie mam...
составляю это завещание, то есть последнее распоряжение моим движимым и недвижимым имуществом. Недвижимым распоряжаться не могу, поскольку никакого не имею...I make this testament, that is, the final disposition of my movable and immovable property. I cannot dispose of immovable property, for I have none...
Papkin
Папкин
Papkin
Nie mogę...
Не могу...I cannot...
Papkin
Папкин
Papkin
Ruchomości zaś rozdaję. — Tej, którąm zawsze kochał, czcił, szanował i ubóstwiał, Jaśnie Wielmożnej Klarze Raptusiewiczównie, starościance zakroczymskiej, daruję angielską gitarę i rzadką kolekcyję motyli, będącą teraz w zastawie. — Artemizę...
Движимое же распределяю. — Той, которую я всегда любил, чтил, уважал и боготворил, ясновельможной Кларе Раптусевичувне, дочери закрочимского старосты, дарю английскую гитару и редкое собрание бабочек, находящееся ныне в залоге. — Артемизу...My movables I distribute.—To her whom I have always loved, honoured, esteemed and adored, the Most Noble Klara Raptusiewiczówna, daughter of the Starosta of Zakroczym, I give my English guitar and a rare collection of butterflies, at present pawned.—Artemisia...
Papkin
Папкин
Papkin
Cześnikowi dać ją chciałem, Ale teraz przemazałem.
Я хотел отдать её Чеснику, Но теперь это вычеркнул.I meant to give her to Cześnik, But now I’ve crossed that out.
Papkin
Папкин
Papkin
Artemizę dostanie najdzielniejszy rycerz w Europie, pod warunkiem, aby pomnik postawił na mym grobie. — Z resztą ruchomości chcę być pochowany
Артемизу получит храбрейший рыцарь Европы при условии, что поставит памятник на моей могиле. — С остальным движимым имуществом желаю быть погребён. — Ясновельможного Чесника же и ясновельможную дочь старосты, как исполнителей завещания, прошу не платить никаких моих долгов, сколько бы их ни обнаружилось, поскольку этим хочу оставить о себе память моим братьям всякого сословия и вероисповедания. Юзеф ПапкинArtemisia shall go to the bravest knight in Europe, on condition that he erect a monument upon my grave.—With the rest of my movable property I wish to be buried. —I petition the Most Noble Cześnik and the Most Noble Starosta’s daughter, as executors of this will, not to pay any debts of mine that may come to light, for I wish thereby to leave a remembrance of myself to my brothers of every estate and faith. Józef Papkin
ociera łzy
вытирает слёзыWipes away tears
. — JW. Cześnika zaś i JW. Starościankę, jako egzekutorów testamentu, suplikuję, aby moje wszystkie długi, jakie się tylko pokażą, nie płacili, gdyż chcę przez to braciom moim różnego stanu i wyznania zostawić po sobie pamiątkę.
Józef Papkin
Papkin
Папкин
Papkin
Józef Papkin incognito — Na tytuły miejsca nie ma — Weź więc — i co tu wyryto, Niech twa pamięć wiecznie trzyma.
Юзеф Папкин incognito — На титулы нет здесь места — Так возьми — и что тут написано, Пусть твоя память хранит навеки.Józef Papkin incognito— There is no room for titles— Take it, then—and what is written here May your memory keep forever.

31. AKT CZWARTY, SCENA SIÓDMA Действие 4, сцена 7Act 4, Scene 7

Papkin, Klara, Wacław z drzwi lewych.
Папкин, Клара, Вацлав из левой двери.Papkin, Klara; Wacław enters through the left-hand door.
Wacław
Вацлав
Wacław
Klaro, Klaro, co się dzieje! Los nas ściga nazbyt srogo — Wszystkie drogie nam nadzieje W jednej chwili przepaść mogą.
Клара, Клара, что творится! Судьба преследует нас слишком жестоко — Все дорогие наши надежды В один миг могут погибнуть.Klara, Klara, what is happening! Fate pursues us far too cruelly— All the hopes we hold most dear May perish in a single moment.
Klara
Клара
Klara
Mów ostrożnie.
Говори осторожно.Speak cautiously.
Wacław
Вацлав
Wacław
spojrzawszy na Papkina
посмотрев на ПапкинаGlancing at Papkin
Zapłacony. — Podstolina w naszym domu — Bo plan ojca niewzruszony Ją zaślubić mnie przymusza.
Ему заплачено. — Подстолина в нашем доме — Ибо отцовский план неизменен: Принуждает меня на ней жениться.He has been paid.— Podstolina is in our house— For my father’s plan is fixed: He forces me to marry her.
Klara
Клара
Klara
Przebóg!
Боже мой!Good God!
Wacław
Вацлав
Wacław
A ta podła dusza, Bez litości i bez sromu, Nie zważając me wyznania, Jego woli ucho skłania.
А эта подлая душа, Без жалости и стыда, Не слушая моих признаний, Воле его покоряется.And that vile creature, Without pity or shame, Disregarding what I have confessed, Bows her ear to his commands.
Klara
Клара
Klara
Ach, Wacławie, nie mam władzy Mówić, radzić w tej potrzebie, Bo truchleję tu o ciebie. — Ach, ty nie znasz mego stryja! W porywczości nie ma granic.
Ах, Вацлав, я не в силах Говорить и советовать сейчас, Потому что за тебя дрожу. — Ах, ты не знаешь моего дядю! Вспыльчивость его безгранична.Ah, Wacław, I have no strength To speak or advise in this distress, For I tremble here for you.— Ah, you do not know my uncle! His temper knows no bounds.
Wacław
Вацлав
Wacław
Nie lękaj się nadaremnie: Komisarza wszak zna we mnie.
Не пугайся понапрасну: Он ведь знает меня управляющим.Do not fear without a cause: He knows me as the steward, after all.
Papkin
Папкин
Papkin
obojętnie
равнодушноIndifferently
O, komisarz teraz za nic.
О, управляющий теперь ничего не значит.Oh, a steward counts for nothing now.
Wacław
Вацлав
Wacław
Więc zdradziłeś?...
Значит, ты предал?..So you betrayed me?..
Papkin
Папкин
Papkin
Powiedziałem.
Я рассказал.I told him.
Wacław
Вацлав
Wacław
A, niegodny!...
Ах, негодяй!..You worthless wretch!..
Klara
Клара
Klara
wstrzymując go
удерживая егоHolding him back
O, mój drogi, Nie powiększaj mojej trwogi.
О мой милый, Не усиливай мой страх.Oh, my darling, Do not add to my alarm.
Wacław
Вацлав
Wacław
Niech przynajmniej go ukarzę.
Дай мне хоть его наказать.Let me punish him at least.
Klara
Клара
Klara
Śmierć zadajesz twojej Klarze.
Ты убиваешь свою Клару.You are killing your own Klara.
Papkin
Папкин
Papkin
Kto już w grobie jedną nogą, Na tym groźby nic nie mogą.
Кто одной ногой в могиле, На того угрозы не действуют.A man with one foot in the grave Is proof against all threats.
Wacław
Вацлав
Wacław
Co on mówi?
Что он говорит?What is he saying?
Klara
Клара
Klara
Próżna zwada — Uchodź, uchodź, nie trać chwili.
Ссора бесполезна — Уходи, уходи, не теряй ни минуты.Quarrelling is useless— Go, go, don’t waste a moment.
Papkin
Папкин
Papkin
O, i moja taka rada, Bo się właśnie Cześnik sili Zwabić cię tu w swoje szpony — Poczt hajduków rozstawiony Chwyci, zwiąże cię w potrzebie.
О, и я советую то же, Потому что Чесник как раз Тебя в свои когти заманивает — Гайдуки расставлены, Схватят, свяжут, если нужно.Oh, that is my advice as well, For Cześnik is at this very moment Trying to lure you into his claws— His haiduks are posted ready To seize and bind you if need be.
Klara
Клара
Klara
Jeszczeż mało to dla ciebie!
Разве этого тебе ещё мало!Isn’t even that enough for you!
Wacław
Вацлав
Wacław
Lecz jak będzie?...
Но как же быть?..But what shall we do?..
Klara
Клара
Klara
w trwodze
в страхеIn fear
Dziś napiszę.
Сегодня напишу.I’ll write today.
Wacław
Вацлав
Wacław
Dziś wieczorem...
Сегодня вечером...This evening...
Klara
Клара
Klara
Hałas słyszę...
Я слышу шум...I hear a noise...
Wacław
Вацлав
Wacław
To, com mówił...
То, что я говорил...What I was saying...
Klara
Клара
Klara
prosząc
умоляяImploringly
Potem, potem.
Потом, потом.Later, later.
Wacław
Вацлав
Wacław
idąc ku drzwiom lewym
направляясь к левой двериMoving towards the left-hand door
Idę teraz, lecz z powrotem...
Сейчас уйду, но вернусь...I’ll go now, but when I return...

32. AKT CZWARTY, SCENA ÓSMA Действие 4, сцена 8Act 4, Scene 8

Klara, Papkin, Wacław, Cześnik, Dyndalski, hajduki z różnych stron.
Клара, Папкин, Вацлав, Чесник, Дындальский, гайдуки с разных сторон.Klara, Papkin, Wacław, Cześnik, Dyndalski; haiduks enter from different sides.
Cześnik
Чесник
Cześnik
zastępując w drzwiach lewych
загораживая левую дверьBlocking the left-hand doorway
Hola, hola, mocium panie! — Objechałem jak bartnika.
Стой, стой, милостивый пан! Обложил тебя, как медведя у борти.Hold, hold, my good sir! I’ve cornered you like a bear at a honey-tree.
Wacław
Вацлав
Wacław
I cóż złego mi się stanie? Widzę dużo przeciwnika, Lecz nie myślcie, że się boję. —
И что же дурного со мной случится? Вижу, противников немало, Но не думайте, что я боюсь. — Если ты разбойник — вот я, стою. А если человек ты честный, Дай мне какую-нибудь саблю — Верю в Бога: не погибну.And what harm shall befall me? I see opponents in plenty, But don’t imagine I am afraid.— If you’re a robber—here I am, I stand. But if you are an honest man, Give me some sort of sabre— I trust in God that I shall not perish.
do Cześnika
ЧесникуTo Cześnik
Jeśliś zbójca — masz mię, stoję. Ale jeśliś człowiek prawy, Jaką taką daj szablinę — W Bogu wiara, że nie zginę.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Lubię, chłopcze, żeś mi żwawy — Lecz nie o tym teraz mowa, Daj więc baczność na me słowa: Rejent wykradł narzeczonę I chce tobie dać za żonę; Miałby tryumf w tym sposobie, Lecz ja umiem radzić sobie — Lub do turmy pójdziesz na dno, Gdzie, że siedzisz, ciężko zgadną, Albo — rękę oddasz Klarze. — A jeżeli Starościanka Pójść nie zechce do ołtarza, Jest tu druga jej bratanka, Tej za ciebie pójść rozkażę. — Tobie żonka jakby nimfa, Podstolinie grochowianka, Rejentowi tęga fimfa, A mnie zemsta doskonała — Tak się skończy sprawa cała.
Нравится мне, парень, твоя прыть — Но сейчас речь не об этом, Так внимательно послушай: Рейент украл мою невесту И тебе в жёны хочет дать; Так бы он восторжествовал, Но я и сам не промах — Или ты пойдёшь на дно темницы, Где тебя не скоро отыщут, Или — руку отдашь Кларе. — А если дочь старосты К алтарю идти не пожелает, Есть тут другая, её племянница, Ей велю за тебя выйти. — Тебе жена — словно нимфа, Подстолине — гороховый венок, Рейенту — изрядная насмешка, А мне — прекрасная месть. Так всё дело и окончится.I like your spirit, lad— But that’s not what we’re discussing, So attend to what I say: Rejent stole my bride And wants to give her to you; That way he would triumph, But I can fend for myself— Either down to a dungeon you go, Where they’ll hardly guess you are, Or—you give your hand to Klara.— And if the Starosta’s daughter Will not go to the altar, There’s another here, her niece; I’ll order her to marry you.— For you, a wife like a nymph; For Podstolina, a pea-straw wreath of rejection; For Rejent, a hearty mockery; For me, a perfect revenge— And that will settle everything.
Milczenie.
Молчание.Silence.
Wacław
Вацлав
Wacław
Ale...
Но...But...
Cześnik
Чесник
Cześnik
Tutaj nie ma ale.
Здесь нет никаких «но».There are no buts here.
Wacław
Вацлав
Wacław
Zaraz...
Сейчас...Wait...
Cześnik
Чесник
Cześnik
Zaraz albo wcale!
Сейчас или никогда!Now or never!
Wacław
Вацлав
Wacław
do Klary
КлареTo Klara
Mamyż wierzyć?
Верить нам?Are we to believe it?
Klara
Клара
Klara
Ha, to wierzmy. —
Что ж, поверим. — Сегодня венчаться?Well, let us believe it.— Married today?
do Cześnika
ЧесникуTo Cześnik
Ślub brać dziś?
Cześnik
Чесник
Cześnik
Dziś.
Сегодня.Today.
Klara obraca się ku Wacławowi jakby o odpowiedź.
Клара оборачивается к Вацлаву, словно ожидая ответа.Klara turns towards Wacław as if asking for an answer.
Wacław
Вацлав
Wacław
Ha, więc bierzmy.
Что ж, давай венчаться.Well then, let us marry.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Zatem rękę daj dziewicy — Nie od tego, widzę, ona. Pleban czeka już w kaplicy Dalej żwawo.
Так подай девушке руку — Вижу, она не против. Ксёндз уже ждёт в часовне. Ну, живее. Рейент умрёт.Then give the maiden your hand— I see she is willing enough. The parish priest is waiting in the chapel. Come, quickly. Rejent will die of it.
na stronie
в сторонуAside
Rejent skona.
Odchodzą do kaplicy.
Уходят в часовню.They go into the chapel.
Papkin
Папкин
Papkin
testament w ręku
с завещанием в рукеHolding his will
O fortuno tygrysico! I trucizna, i wesele — To za wiele! to za wiele!
О судьба, тигрица! И отрава, и свадьба — Это слишком! Это слишком!O fortune, you tigress! Both poison and a wedding— It is too much! Too much!
Odchodzą do kaplicy.
Уходят в часовню.They go into the chapel.

33. AKT CZWARTY, SCENA DZIEWIĄTA Действие 4, сцена 9Act 4, Scene 9

Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
zbierając kawałki swojego pisma
собирает обрывки своего письмаGathering the scraps of his writing
Jak co sobie ubrda w głowie, To i klinem nie wybije. Żebym pisał, co się zowie, Jak już długo z Bogiem żyję, Tegom jeszcze nie powiedział; Grzechem prezumpcyja taka — Ale jednak rad bym wiedział, Czemum dzisiaj zszedł na żaka? Co on sobie — tylko proszę — Mógł do tego «B» upatrzyć? Co nie staje tej literze? Czy brak w kształcie, czy brak w mierze? Ot, krzyż Pański, a ja znoszę.
Как вобьёт себе что в голову, И клином не вышибешь. Чтобы я писал превосходно — Сколько живу я на Божьем свете, Никогда такого не говорил; Такая гордыня — грех. И всё же хотел бы я знать, Почему меня сегодня в школьники разжаловали? Да что же, скажите на милость, Он в этой «B» усмотрел? Чего этой букве не хватает? Не такая форма, не такой размер? Вот крест Господень, а я терплю.Once he gets something into his head, Not even a wedge will knock it out. That I write like a master— In all my long life under God, I have never claimed such a thing; Such presumption would be a sin. Yet I should like to know Why I’ve been reduced to a schoolboy today. What on earth, pray tell me, Could he find wrong with that “B”? What does the letter lack? Is it wrong in shape or size? There’s my cross to bear, and I bear it.
siada i składa kawałki
садится и складывает обрывкиSits and fits the scraps together

34. AKT CZWARTY, SCENA DZIESIĄTA Действие 4, сцена 10Act 4, Scene 10

Dyndalski, Rejent
Дындальский, РейентDyndalski, Rejent
Rejent wchodzi, oglądając się na wszystkie strony.
Рейент входит, оглядываясь по сторонам.Rejent enters, looking about in every direction.
Rejent
Рейент
Rejent
kładąc rękę na ramieniu Dyndalskiego, który go nie widział
кладёт руку на плечо Дындальского, который его не виделLays a hand on Dyndalski’s shoulder; Dyndalski has not seen him
Dobry wieczór, panie bracie. Cóż to, dżumę w zamku macie? Żywej duszy. — Nie ma komu Odpowiedzieć, pan czy w domu.
Добрый вечер, пан брат. Что у вас тут, чума в замке? Ни живой души. — Некому Ответить, дома ли хозяин.Good evening, brother sir. Have you the plague in the castle? Not a living soul.—No one To answer whether the master is at home.
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
Jest, do usług.
Дома, к вашим услугам.He is, at your service.
Rejent
Рейент
Rejent
Rzecz ciekawa. Cześnik wyzwał mnie na rękę: Acz nie moja to zabawa, Rzekłem jednak: wola nieba, Z nią się zawsze zgadzać trzeba. I wyszedłem, i czekałem, Tak, czekałem nadaremnie. Może wróżył zbyt zuchwale, Że mu Rejent nie dotrzyma? Ale Rejent był na dziale, Zucha tylko jeszcze nié ma.
Любопытное дело. Чесник вызвал меня на поединок: Хоть это не моё занятие, Всё же я сказал: воля неба, С ней всегда надо соглашаться. И вышел я, и ждал, Да, ждал напрасно. Может, слишком смело он решил, Что Рейент не явится? Но Рейент на пригорке был, А смельчака до сих пор нет.A curious matter. Cześnik challenged me to a duel; Though that is not my pastime, I said nevertheless: Heaven’s will, We must always submit to it. And I went out, and waited, Yes, waited all in vain. Perhaps he presumed too boldly That Rejent would not keep his appointment? But Rejent was there upon the hill, Only the brave fellow is still absent.
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
Ej, łaskawy mój Rejencie, Nie wyzywaj go na cięcie, Bo jak machnie po pętlicach, Zdywiduje jak Bóg Bogiem.
Эх, любезный мой Рейент, Не вызывайте его на удар, Как махнёт по вашим застёжкам, Разделит надвое, ей-Богу.Ah, my good Rejent, Don’t tempt him to strike; Once he slashes across your frogging, He’ll divide you in two, as God is God.
Głosy w kaplicy
Голоса в часовне
Voices in the chapel
Wiwat! wiwat! Państwo młodzi!
Виват! Виват! Молодые!Vivat! Vivat! The bridal pair!
Rejent
Рейент
Rejent
Któż wesele tu obchodzi?
Кто же здесь свадьбу празднует?Whose wedding is being celebrated here?
Dyndalski
Дындальский
Dyndalski
Rejentowicz.
Сын Рейента.Rejent’s son’s.
Rejent
Рейент
Rejent
jak oparzony
словно обожжённыйAs if scalded
Być nie może!
Быть не может!It cannot be!
Cześnik
Чесник
Cześnik
za sceną
за сценойOffstage
Hej, Dyndalski! tam do czarta! Okulbaczyć mi dzianeta!
Эй, Дындальский! Чёрт возьми! Оседлать мне скакуна! Уже, дьявол, пятый час!Hey, Dyndalski! Devil take it! Saddle my riding horse! Damn it, it’s past four already.
wychodząc
выходяEntering
Już kaducznie przeszła czwarta.

35. AKT CZWARTY, SCENA JEDENASTA Действие 4, сцена 11Act 4, Scene 11

Rejent, Cześnik
Рейент, ЧесникRejent, Cześnik
Cześnik przyszedłszy na przód sceny spostrzega Rejenta, staje jak wryty. Rejent kłania się nisko. Czas milczenia, oko w oko patrzą. Cześnik chwyta za szablę, to samo i Rejent. Czas jakiś zastanowienia. Cześnik zdaje się walczyć z sobą. Dyndalski wybiega do kaplicy.
Чесник, выйдя на авансцену, замечает Рейента и замирает. Рейент низко кланяется. Некоторое время молчат, глядя друг другу в глаза. Чесник хватается за саблю; Рейент тоже. Некоторое время раздумывают. Чесник словно борется с собой. Дындальский убегает в часовню.Cześnik comes to the front of the stage, notices Rejent and stops dead. Rejent bows low. For a while they remain silent, looking each other in the eye. Cześnik grasps his sabre; Rejent does the same. A pause for reflection. Cześnik seems to struggle with himself. Dyndalski runs into the chapel.
Cześnik
Чесник
Cześnik
na stronie
в сторонуAside
Nie wódź mnie na pokuszenie, Ojców moich wielki Boże! Wszak gdy wstąpił w progi moje, Włos mu z głowy spaść nie może.
Не введи меня в искушение, Великий Бог моих отцов! Ведь когда он переступил мой порог, Ни волос с его головы упасть не может.Lead me not into temptation, Great God of my fathers! Now that he has crossed my threshold, Not a hair may fall from his head.
Odpasuje i rzuca karabelę na stół. Rejent zawiesza czapkę na rękojeści swojej szabli.
Снимает карабелу и бросает на стол. Рейент вешает шапку на рукоять своей сабли.Unbuckles his karabela and throws it on the table. Rejent hangs his cap on the hilt of his sabre.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Czego żądasz?
Чего ты хочешь?What do you want?
Rejent
Рейент
Rejent
Mego syna.
Моего сына.My son.
Cześnik
Чесник
Cześnik
Ha! ha! rozkosz mi jedyna! Będziesz zadość miał z tej strony — Ale z żoną czy bez żony?
Ха! Ха! Вот отрада! В этом ты получишь своё — Только с женой или без жены?Ha! Ha! What a delight! You shall have satisfaction there— But with a wife or without one?
Rejent
Рейент
Rejent
wstrzymując się
сдерживаясьRestraining himself
To... za wiele...
Это... слишком...That... is too much...
Cześnik
Чесник
Cześnik
Co za wiele? — Tyś mi ukradł moją wdowę, By ją zmienić na synowę — Jam zatrzymał twego syna, By mu sprawić tu wesele — Masz więc byka za indyka.
Что слишком? — Ты украл мою вдову, Чтобы сделать из неё невестку — Я задержал твоего сына, Чтобы устроить ему здесь свадьбу — Вот тебе бык за индюка.What is too much?— You stole my widow To turn her into your daughter-in-law— I detained your son To give him a wedding here— So you get an ox for a turkey.

36. AKT CZWARTY, SCENA DWUNASTA Действие 4, сцена 12Act 4, Scene 12

Ciż sami, Klara, Wacław, Papkin, Dyndalski, dworzanie, kobiety, wszyscy z bukietami wychodzą z kaplicy.
Те же, Клара, Вацлав, Папкин, Дындальский, дворня, женщины; все с букетами выходят из часовни.The same; Klara, Wacław, Papkin, Dyndalski, household servants and women all come out of the chapel with bouquets.
Wacław
Вацлав
Wacław
Ach, mój ojcze!
Ах, отец мой!Ah, my father!
Klara
Клара
Klara
Ach, mój stryju, Niech się skończy ta zawiłość!
Ах, дядя мой, Пусть кончится эта распря!Ah, my uncle, Let this tangled quarrel end!
Wacław
Вацлав
Wacław
klękając
становясь на колениKneeling
Przebacz, ojcze, i wzajemną Pobłogosław naszą miłość!
Прости, отец, и нашу Взаимную любовь благослови!Forgive us, Father, and bless The love we bear each other!
Rejent
Рейент
Rejent
Wstań, serdeńko, i chodź ze mną.
Встань, сердечко, и пойдём со мной.Rise, my dear, and come with me.

37. AKT CZWARTY, SCENA TRZYNASTA Действие 4, сцена 13Act 4, Scene 13

Ciż sami, Podstolina
Те же, ПодстолинаThe same, Podstolina
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Mamże wierzyć, co się dzieje, Wacław z Klarą —
Верить ли мне тому, что вижу, Вацлав с Кларой —Am I to believe what I see, Wacław with Klara—
Rejent
Рейент
Rejent
na stronie
в сторонуAside
Oszaleję!
Я сойду с ума!I shall go mad!
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Tak jest, wierzę, już się stało! — Więc wam powiem — i niemało. Chciałam za mąż pójść czym prędzéj, By nie zostać całkiem w nędzy — Ów majątek zapisany Na czas tylko był mi dany, A w istotnym wiecznym darze Dziś przypada szczęsnej Klarze.
Да, верю, уже свершилось! — Так я скажу вам — и немало. Хотела я скорей замуж выйти, Чтоб не остаться совсем без средств — То завещанное именье Мне лишь на время было дано, А нынче в вечное владенье Достаётся счастливой Кларе.Yes, I believe it, it is done!— Then I shall tell you—and no small thing. I wished to marry as quickly as possible To avoid being left entirely destitute— That estate bequeathed to me Was mine only for a time; As a true and lasting gift It now falls to fortunate Klara.
Rejent
Рейент
Rejent
na stronie
в сторонуAside
Dwa majątki — kąsek gładki — Coś stryjowi żal tej gratki.
Два именья — лакомый кусок — Что-то дядя жалеет об этой поживе.Two estates—a tasty morsel— Uncle seems to regret losing that prize.
Cześnik
Чесник
Cześnik
na stronie
в сторонуAside
Zamienił stryjek Na siekierkę kijek.
Променял дядюшка Палку на топорик.Uncle has traded A stick for a little axe.
Podstolina
Подстолина
Podstolina
Ale przez to dziś nie tracę: U Rejenta sto tysięcy...
Но я от этого не теряю: У Рейента сто тысяч...But I lose nothing by it: Rejent owes a hundred thousand...
Klara
Клара
Klara
Nie — ja z mego to zapłacę.
Нет — я заплачу из своего.No—I shall pay it from my own funds.
Podstolina przechodzi na prawą stronę.
Подстолина переходит направо.Podstolina moves to the right.
Klara
Клара
Klara
do Rejenta
РейентуTo Rejent
Nie opieraj się już więcéj, Swego gniewu zwalcz ostatki, Pobłogosław twoje dziatki.
Так не противься больше, Побори остатки гнева, Благослови своих детей.Resist no longer, then; Conquer the last of your anger, And bless your children.
klęka z Wacławem, któremu podaje prawą rękę
становится на колени с Вацлавом, которому подаёт правую рукуKneels with Wacław, giving him her right hand
Rejent
Рейент
Rejent
Niech się dzieje wola nieba, Z nią się zawsze zgadzać trzeba.
Пусть исполнится воля неба, С ней всегда надо соглашаться.Let Heaven’s will be done; We must always submit to it.
daje krzyżyk i podnosi klęczących
осеняет крестом и поднимает коленопреклонённыхMakes the sign of the cross over them and raises them from their knees
Papkin
Папкин
Papkin
do Wacława
ВацлавуTo Wacław
Mogęż przestać na twym słowie? Ręczysz pewnie za me zdrowie?
Могу я положиться на твоё слово? Ручаешься за моё здоровье? Теперь к вам обращаюсь, сударь! Прикажи принести нам кубок, Пусть загремят и фанфары — Выпьем за молодую пару!May I rely upon your word? You guarantee my health? Now I appeal to you, sir! Have the great goblet brought, Let the fanfares thunder too— We’ll drink to the bridal pair!
na znak potakujący — do Cześnika
при утвердительном знаке — ЧесникуAt an affirmative sign—to Cześnik
Teraz wzywam waszmość pana! Każ nam przynieść roztruchana, Niech nam zagrzmią i fanfary, Wypijemy pierwszej pary!
przechodzi na lewą stronę i drze testament
переходит налево и рвёт завещаниеMoves to the left and tears up his will
Cześnik
Чесник
Cześnik
Niechże będzie dziś wesele, Równie w sercach, jak i w dziele —
Пусть сегодня будет свадьба И в сердцах, и в самом деле — Милостивый пан, между нами мир.Let there be a wedding today, In our hearts as well as in deed— My good sir, let there be peace between us.
podając rękę Rejentowi
подавая руку РейентуOffering his hand to Rejent
Mocium panie, z nami zgoda.
Rejent przyjmuje rękę z niskim ukłonem.
Рейент принимает руку с низким поклоном.Rejent takes his hand with a low bow.
Wszyscy
Все
Everyone
Zgoda! zgoda!
Мир! Мир!Peace! Peace!
Wacław
Вацлав
Wacław
wstąpiwszy na środek tak, że Klara po jego prawej, podaje rękę Cześnikowi, on zaś ojcu po lewej, i posuwając się na przód sceny
выходит на середину, так что Клара справа от него, подаёт руку Чеснику, а тот его отцу слева, и направляется к авансценеSteps to the centre with Klara on his right, gives his hand to Cześnik, who in turn gives his to Wacław’s father on the left, and moves towards the front of the stage
Tak jest, zgoda, A Bóg wtedy rękę poda.
Да, мир, И тогда Бог подаст нам руку.Yes, peace, And then God will lend us his hand.
0:00
–:––
♪
—
Tempo Pitch

My marks